ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಕೃತೇ ಪುನಃ ಕ್ರಿಯಾ ನಾಸ್ತಿ ಕುತ ಏವಾಕೃತಕ್ರಿಯಾ। ಸಕೃದೇವ ಕೃತಂ ಸರ್ವಂ ಯದ್ವೈ ಲೋಕೇ ಕೃತಾಕೃತಮ್ ।। ೬೧.

ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಿಯೆ ಇಲ್ಲ, ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾಡದ ಕ್ರಿಯೆ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೋ ಅಥವಾ ಮಾಡಲಾಗದೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೋ, ಅದು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೋತವ್ಯಂ ವೈ ಶ್ರುತಂ ವಾಪಿ ತಥೈವಾಸಾಧುಸಾಧುತಾ। ಜ್ಞಾತವ್ಯಞ್ಚಾಥ ಮನ್ತವ್ಯಂ ಸ್ಪ್ರಷ್ಟವ್ಯಂ ಭೋಜ್ಯಮೇವ ಚ। ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಞ್ಚಾಥ ಶ್ರೋತವ್ಯಂ ಜ್ಞಾತವ್ಯಂ ವಾಥ ಕಿಞ್ಚನ ।। ೬೧.

ಏನು ಕೇಳಬೇಕೋ, ಏನು ಕೇಳಲಾಗಿದೆ, ಹೀಗೆಯೇ ಉತ್ತಮ-ಕೆಟ್ಟದು, ತಿಳಿಯಬೇಕಾದುದು, ಚಿಂತಿಸಬೇಕಾದುದು, ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬೇಕಾದುದು, ಊಟಮಾಡಬೇಕಾದುದು, ನೋಡಬೇಕಾದುದು, ಕೇಳಬೇಕಾದುದು, ತಿಳಿಯಬೇಕಾದುದು—

ದರ್ಶಿತಂ ಯದನೇನೈವ ಜ್ಞಾನಂ ತದ್ವೈ ಸುರರ್ಷಿಣಾಮ್ । ಯದ್ವೈ ದರ್ಶಿತವಾನೇಷ ಕಸ್ತದನ್ವೇಷ್ಟುಮರ್ಹತಿ । ಸರ್ವಾಣಿ ಸರ್ವಾನ್ಸರ್ವಾಂಶ್ಚ ಭಗವಾನೇವ ಸೋಽಬ್ರವೀತ್ ।। ೬೧.

ಈ ಮಹಾತ್ಮನು ತೋರಿಸಿದ ಜ್ಞಾನವೇ ದೇವರುಷಿಗಳ ಜ್ಞಾನ; ಅವರು ಏನು ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೋ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹುಡುಕಲು ಯಾರು ಯೋಗ್ಯರು? ಭಗವಂತನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು, ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.

ಯದಾ ಯತ್ಕ್ರಿಯತೇ ಯೇನ ತದಾ ತತ್ಸೋಽಭಿಮನ್ಯತೇ। ಯೇನೇದಂ ಕ್ರಿಯತೇ ಪೂರ್ವಂ ತದನ್ಯೇನ ವಿಭಾವಿತಮ್ ।। ೬೧.

ಯಾವಾಗ ಯಾರಾದರೂ ಏನನ್ನಾದರೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆಗ ಅದನ್ನು ತಾವು ಮಾಡಿದಂತೆ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಏನು ನಡೆದಿತ್ತೋ, ಅದು ಬೇರೆ ಯಾರಾದರೂ ಮಾಡಿದದ್ದು.

ಯದಾ ತು ಕ್ರಿಯತೇ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕೇನಚಿದ್ವಾಙ್ಮಯಂ ಕ್ವಚಿತ್। ತೇನೈವ ತತ್ಕೃತಂ ಪೂರ್ವಂ ಕರ್ತ್ತೄಣಾಂ ಪ್ರತಿಭಾತಿ ವೈ ।। ೬೧.

ಯಾರಾದರೂ ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಏನನ್ನಾದರೂ ಮಾತನಾಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಅದು ತಾವು ಈ ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ್ದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.

ವಿರಕ್ತಞ್ಚಾತಿರಿಕ್ತಞ್ಚ ಜ್ಞಾನಾಜ್ಞಾನೇ ಪ್ರಿಯಾಪ್ರಿಯೇ। ಧರ್ಮಾಧರ್ಮೌ ಸುಖಂ ದುಃಖಂ ಮೃತ್ಯುಶ್ಚಾಮೃತಮೇವ ಚ। ಊರ್ದ್ಧ್ವನ್ತಿರ್ಯಗಧೋಭಾಗಸ್ತಸ್ಯೈವಾದೃಷ್ಟಕಾರಣಮ್ ।। ೬೧.

ವಿರಕ್ತಿ, ಅತಿರೇಕ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನ, ಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಿಯ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮ, ಸುಖ ಮತ್ತು ದುಃಖ, ಮರಣ ಮತ್ತು ಅಮೃತ, ಮೇಲಿನ, ಅಡ್ಡದ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ದಿಕ್ಕುಗಳು—ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅವನಿಗೆ ಕಾಣದ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉದಯವಾಗುತ್ತವೆ.

ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೋಽಥ ಜ್ಯೇಷ್ಠಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ। ಪ್ರತ್ಯೇಕವಿದ್ಯಮ್ಭವತಿ ತ್ರೇತಾಸ್ವಿಹ ಪುನಃ ಪುನಃ ।। ೬೧.

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ, ಹಿರಿಯ ಪರಮೇಶ್ವರ ಬ್ರಹ್ಮನ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ, ತ್ರೇತಾ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಜ್ಞಾನವು ಪುನಃ ಪುನಃ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ವ್ಯಸ್ಯತೇ ಹ್ಯೇಕವಿದ್ಯನ್ತದ್ದ್ವಾಪರೇಷು ಪುನಃ ಪುನಃ । ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚೈತದುವಾಚಾದೌ ತಸ್ಮಿನ್ ವೈವಸ್ವತೇಽನ್ತರೇ ।। ೬೧.

ಆ ಒಬ್ಬೇ ಜ್ಞಾನವು ದ್ವಾಪರ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಬ್ರಹ್ಮನು ಇದನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ವೈವಸ್ವತ ಯುಗ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದನು.

ಆವರ್ತ್ತಮಾನಾ ಋಷಯೋ ಯುಗಾಖ್ಯಾಸು ಪುನಃ ಪುನಃ। ಕುರ್ವನ್ತಿ ಸಂಹಿತಾ ಹ್ಯೇತೇ ಜಾಯಮಾನಾಃ ಪರಸ್ಪರಮ್ ।। ೬೧.

ಯುಗಗಳು ಪುನಃ ಪುನಃ ಬರುವಂತೆ ಋಷಿಗಳು ಈ ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವು ಪರಸ್ಪರದಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಅಷ್ಟಾಶೀತಿಸಹಸ್ರಾಣಿ ಶ್ರುತರ್ಷೀಣಾಂ ಸ್ಮೃತಾನಿ ವೈ। ತಾ ಏವ ಸಂಹಿತಾ ಹ್ಯೇತೇ ಆವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಪುನಃ ಪುನಃ ।। ೬೧.

ಎಂಬತ್ತೆಂಟು ಸಾವಿರ ಶ್ರುತರ್ಷಿಗಳು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ; ಅವರ ಸಂಹಿತೆಗಳೇ ಪುನಃ ಪುನಃ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.

ಶ್ರಿತಾ ದಕ್ಷಿಣಪನ್ಥಾನಂ ಯೇ ಶ್ಮಶಾನಾನಿ ಭೇಜಿರೇ। ಯುಗೇ ಯುಗೇ ತು ತಾಃ ಶಾಖಾ ವ್ಯಸ್ಯನ್ತೇ ತೈಃ ಪುನಃ ಪುನಃ ।। ೬೧.

ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಶ್ಮಶಾನಗಳಿಗೆ ಹೋದವರು—ಅವರ ಶಾಖೆಗಳು ಪ್ರತಿ ಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹರಡುತ್ತವೆ.

ದ್ವಾಪರೇಷ್ವಿವ ಸರ್ವೇಷು ಸಂಹಿತಾಶ್ಚ ಶ್ರುತರ್ಷಿಭಿಃ। ತೇಷಾಂ ಗೋತ್ರೇಷ್ವಿಮಾಃ ಶಾಖಾ ಭವನ್ತೀಹ ಪುನಃ ಪುನಃ। ತಾಃ ಶಾಖಾಸ್ತತ್ರ ಕರ್ತ್ತಾರೋ ಭವನ್ತೀಹ ಯುಗಕ್ಷಯಾತ್ ।। ೬೧.

ಎಲ್ಲ ದ್ವಾಪರ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರುತರ್ಷಿಗಳ ಸಂಹಿತೆಗಳು ಅವರ ವಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; ಆ ಶಾಖೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರರು ಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾರೆ.

ಏವಮೇವ ತು ವಿಜ್ಞೇಯಂ ವ್ಯತೀತಾನಾಗತೇಷ್ವಿಹ। ಮನ್ವನ್ತರೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಶಾಖಾಪ್ರಣಯನಾನಿ ವೈ ।। ೬೧.

ಹೀಗೆ, ಎಲ್ಲ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಖೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಅತೀತೇಷು ಅತೀತಾನಿ ವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಸಾಮ್ಪ್ರತೇಷು ಚ। ಭವಿಷ್ಯಾಣಿ ಚ ಯಾನಿ ಸ್ಯುರ್ವರ್ಣ್ಯನ್ತೇಽನಾಗತೇಷ್ವಪಿ ।। ೬೧.

ಹಿಂದೆ ನಡೆದವು ಹಳೆಯದಲ್ಲಿಯೂ ಇವೆ, ಈಗಿನದಲ್ಲಿಯೂ ಇವೆ; ಮುಂದಾಗುವವುಗಳು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತವೆ.

ಪೂರ್ವೇಣ ಪಶ್ಚಿಮಂ ಜ್ಞೇಯಂ ವರ್ತ್ತಮಾನೇನ ಚೋಭಯಮ್। ಏತೇನ ಕ್ರಮಯೋಗೇನ ಮನ್ವನ್ತರವಿನಿಶ್ಚಯಃ ।। ೬೧.

ಹಿಂದಿನದರಿಂದ ಮುಂದಿನದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ, ಈಗಿನದರಿಂದ ಎರಡೂ ತಿಳಿಯಬಹುದು; ಈ ಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಮನ್ವಂತರಗಳ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಏವಂ ದೇವಾಶ್ಚ ಪಿತರ ಋಷಯೋ ಮನವಶ್ಚ ಯೇ। ಮನ್ತ್ರೈಃ ಸಹೋರ್ದ್ಧ್ವಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಹ್ಯಾವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಚ ತೈಃ ಸಹ ।। ೬೧.

ಹೀಗೆ ದೇವತೆಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನುವರು—allರೂ ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತಾರೆ.

ಜನಲೋಕಾತ್ಸುರಾಃ ಸರ್ವೇ ಪಶುಕಲ್ಪಾತ್ಪುನಃ ಪುನಃ। ಪರ್ಯಾಪ್ತಕಾಲೇ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಸಮ್ಭೂತಾ ನೈವ ನಸ್ಯ (?) ತು ।। ೬೧.

ಜನಲೋಕದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ, ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಅವಶ್ಯಮ್ಭಾವಿನಾರ್ಥೇನ ಸಮ್ಬಧ್ಯನ್ತೇ ತದಾ ತು ತೇ। ತತಸ್ತೇ ದೋಷವಜ್ಜನ್ಮ ಪಶ್ಯನ್ತೇ ರಾಗಪೂರ್ವಕಮ್ ।। ೬೧.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವಶ್ಯವಾಗಿಬರುವ ಸಂಗತಿಗಳಿಂದ ಅವರು ಬಂಧಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಆಗ ಹುಟ್ಟುವದು ದೋಷಪೂರ್ಣವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಆ ಹುಟ್ಟನ್ನು ಆಸೆಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.

ನಿವರ್ತ್ತತೇ ತದಾ ವೃತ್ತಿಸ್ತೇಷಾಮಾದೋಷದರ್ಶನಾತ್ । ಏವಂ ದೇವ ಯುಗಾನೀಹ ದಶಕೃತ್ವಾ ನಿವರ್ತ್ತತೇ ।। ೬೧.

ಆಗ ಅವರ ನಡೆ ದೋಷವಿಲ್ಲವೆಂದು ಕಂಡು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ; ಹೀಗೆ ದೇವಯುಗವು ಇಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಬಾರಿ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಜನಲೋಕಾತ್ತಪೋಲೋಕಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀಹಾನಿವರ್ತ್ತನಮ್। ಏವಂ ದೇವಯುಗಾನೀಹ ವ್ಯತೀತಾನಿ ಸಹಸ್ರಶಃ। ನಿಧನಂ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ವೈ ಗತಾನಿ ಮುನಿಭಿಸ್ಸಹ ।। ೬೧.

ಜನಲೋಕದಿಂದ ಅವರು ತಪೋಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಮರಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಹೀಗೆ ಸಾವಿರಾರು ದೇವಯುಗಗಳು ಮುಗಿದು, ಮುನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವಾಗಿವೆ.

ನ ಶಕ್ಯಮಾನುಪೂರ್ವ್ಯೇಣ ತೇಷಾಂ ವಕ್ತುಂ ಸವಿಸ್ತರಾನ್ । ಅನಾದಿತ್ವಾಚ್ಚ ಕಾಲಸ್ಯ ಅಸಙ್ಖ್ಯಾನಾಚ್ಚ ಸರ್ವಶಃ। ಮನ್ವನ್ತರಾಣ್ಯತೀತಾನಿ ಯಾನಿ ಕಲ್ಪೈಃ ಪುರಾ ಸಹ ।। ೬೧.

ಅವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಆದಿಯಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವು ಅನೇಕವಾಗಿವೆ; ಹಳೆಯ ಕಾಲ್ಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದ ಮನ್ವಂತರಗಳು ಎಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಪಿತೃಭಿರ್ಮುನಿಭಿರ್ದೇವೈಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಸಪ್ತಾರ್ಷಿಭಿಶ್ಚ ವೈ। ಕಾಲೇನ ಪ್ರತಿಸೃಷ್ಟಾನಾಂ ಯುಗಾನಾಞ್ಚ ನಿವರ್ತನಮ್ ।। ೬೧.

ಪಿತೃಗಳು, ಮುನಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕಾಲದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಯುಗಗಳ ಪುನರಾವೃತ್ತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಏತೇನ ಕ್ರಮಯೋಗೇನ ಕಲ್ಪಮನ್ವನ್ತರಾಣಿ ತು। ಸಪ್ರಜಾನಿ ವ್ಯತೀತಾನಿ ಶತಶೋಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ ।। ೬೧.

ಈ ಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ, ಕಾಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಮನ್ವಂತರಗಳು, ಅವರ ಪ್ರಜೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ನೂರಾರು ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಬಾರಿ ಕಳೆದಿವೆ.

ಮನ್ವನ್ತರಾನ್ತೇ ಸಂಹಾರಃ ಸಂಹಾರಾನ್ತೇ ಚ ಸಮ್ಭವಃ। ದೇವತಾನಾಮೃಷೀಣಾಞ್ಚ ಮನೋಃ ಪಿತೃಗಣಸ್ಯ ಚ ।। ೬೧.

ಒಂದು ಮನ್ವಂತರದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಲಯದ ನಂತರ ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಮನು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಪುನಃ ಉದಯಿಸುತ್ತವೆ.

ನ ಶಕ್ಯಮಾನುಪೂರ್ವ್ಯೇಣ ವಕ್ತುಂ ವರ್ಷಶತೈರಪಿ। ವಿಸ್ತರಸ್ತು ನಿಸರ್ಗಸ್ಯ ಸಂಹಾರಸ್ಯ ಚ ಸರ್ವಶಃ। ಮನ್ವನ್ತರಸ್ಯ ಸಂಖ್ಯಾಂ ತು ಮಾನುಷೇಣ ನಿಬೋಧತ ।। ೬೧.

ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮತ್ತು ಲಯದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಗಣನೆಯಂತೆ ಮನ್ವಂತರದ ಕಾಲವನ್ನು ಕೇಳಿ.

ದೇವತಾನಾಮೃಷೀಣಾಞ್ಚ ಸಙ್ಖ್ಯಾನಾರ್ಥನಿಶಾರದೈಃ। ತ್ರಿಂಶತ್ಕೋಟ್ಯಸ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣಾಃ ಸಙ್ಖ್ಯಾತಾಃ ಸಙ್ಖ್ಯಯಾ ದ್ವಿಜೈಃ ।। ೬೧.

ಗಣನೆಗೆ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿರುವ ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮೂರು ಕೋಟಿ ಎಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸಪ್ತಷಷ್ಟಿಸ್ತಥಾನ್ಯಾನಿ ನಿಯುತಾನಿ ಚ ಸಙ್ಖ್ಯಯಾ। ವಿಂಶತಿಶ್ಚ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಕಾಲೋಽಯಂ ಸೋಧಿಕಾನ್ ವಿನಾ ।। ೬೧.

ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಣನೆ ಪ್ರಕಾರ ಇನ್ನೂ ಅರವತ್ತೇಳು ನಿಯುತಗಳು ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತಾಯಿರದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಇದನ್ನು ಭಾಗಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕಾಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಮನ್ವನ್ತರಸ್ಯ ಸಙ್ಖ್ಯೈಷಾ ಮಾನುಷೇಣ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ। ವತ್ಸರೇಣೈವ ದಿವ್ಯೇನ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯನ್ತರಮ್ಮನೋಃ ।। ೬೧.

ಮಾನವರ ಗಣನೆಯಂತೆ ಮನ್ವಂತರದ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ದೇವತೆಗಳ ವರ್ಷದಿಂದ ಮನುಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಅಷ್ಟೌ ಶತಸಹಸ್ರಾಣಿ ದಿವ್ಯಯಾ ಸಙ್ಖ್ಯಯಾ ಸ್ಮೃತಮ್। ದ್ವಿಪಞ್ಚಾಶತ್ತಥಾನ್ಯಾನಿ ಸಹಸ್ರಾಣ್ಯಧಿಕಾನಿ ತು ।। ೬೧.

ದೇವತೆಗಳ ಗಣನೆ ಪ್ರಕಾರ ಎಂಟು ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಐವತ್ತೆರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ನೆನಪಿಡಲಾಗಿದೆ.