ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಏವಮಾವರ್ತ್ತಮಾನಾಸ್ತೇ ದ್ವಾಪರೇಷು ಪುನಃ ಪುನಃ। ಕಲ್ಪಾನಾಂ ಭಾಷ್ಯವಿದ್ಯಾನಾಂ ನಾನಾಶಾಸ್ತ್ರಕೃತಃ ಕ್ಷಯೇ ।। ೬೧.

ಹೀಗೆ, ಅವರು ಪ್ರತಿ ದ್ವಾಪರ ಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ, ಕಲ್ಪಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ವಿವಿಧ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಮತ್ತು ಭಾಷ್ಯಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.

ಭವಿಷ್ಯೇ ದ್ವಾಪರೇ ಚೈವ ದ್ರೋಣಿರ್ದ್ವೈಪಾಯನಃ ಪುನಃ । ವೇದವ್ಯಾಸೋ ಹ್ಯತೀತೇಽಸ್ಮಿನ್ ಭವಿತಾ ಸುಮಹಾತಪಾಃ ।। ೬೧.

ಭವಿಷ್ಯದ ದ್ವಾಪರ ಯುಗದಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣ ಮತ್ತು ದ್ವೈಪಾಯನರು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ; ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇದವ್ಯಾಸರು ಮಹಾತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟುವರು.

ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಭವಿಷ್ಯೇಷು ಶಾಖಾಪ್ರಣಯನಾನಿ ತು। ತಸ್ಮೈ ತದ್ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಬ್ರಹ್ಮತಪಸಾ ಪ್ರಾಪ್ತಮವ್ಯಯಮ್ ।। ೬೧.

ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಶಾಖೆಗಳ ರಚನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಆತನಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಡೆದ ಅವಿನಾಶ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ದೇವರು ನೀಡಿದನು.

ತಪಸಾ ಕರ್ಮ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಕರ್ಮಣಾ ಹಿ ತತೋ ಯಶಃ। ಯಶಸಾ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸತ್ಯಂ ಹಿ ಸತ್ಯೇನಾಪ್ತೋ ಹಿ ಚಾವ್ಯಯಃ ।। ೬೧.

ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ; ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಕೀರ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆ; ಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ಸತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಸತ್ಯದಿಂದ ಅವಿನಾಶವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅವ್ಯಯಾದಮೃತಂ ಶುಕ್ರಮಮೃತಾತ್ ಸರ್ವಮೇವ ಹಿ। ಧ್ರುವಮೇಕಾಕ್ಷರಮಿದಂ ಸ್ವಾತ್ಮನ್ಯೇವ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್। ಬೃಹತ್ತ್ವಾದ್ಬೃಂಹಣಾಚ್ಚೈವ ತದ್ಬ್ರಹ್ಮೇತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ ।। ೬೧.

ಅವಿನಾಶದಿಂದ ಅಮೃತತ್ವ ಬರುತ್ತದೆ, ಅಮೃತದಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಏಕಾಕ್ಷರವು ಸದಾ ನಮ್ಮೊಳಗೇ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ; ಅದರ ಮಹತ್ವದಿಂದ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರದಿಂದ ಅದನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಣವಾವ ಸ್ಥಿತಂ ಭೂಯೋ ಭೂರ್ಭುವಃಸ್ವರಿತಿ ಸ್ಮೃತಮ್। ಋಗ್ಯಜುಃ ಸಾಮಾಥರ್ವರೂಪಿಣೇ ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ನಮಃ ।। ೬೧.

ಪುನಃ ಅದು ಪ್ರಣವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ, ಭೂಃ ಭುವಃ ಸ್ವಃ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಋಗ್ವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ, ಸಾಮವೇದ, ಅಥರ್ವಣ ರೂಪಗಳಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಜಗತಃ ಪ್ರಲಯೋತ್ಪತ್ತೌ ಯತ್ತತ್ಕಾರಣಸಂಜ್ಞಿತಮ್। ಮಹತಃ ಪರಮಂ ಗುಹ್ಯಂ ತಸ್ಮೈ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣೇ ನಮಃ ।। ೬೧.

ಜಗತ್ತಿನ ಲಯ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾರಣವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು, ಮಹತ್ತಿನ ಪಾರಾಗಿರುವ ಗುಪ್ತವಾದ ಪರಮಾರ್ಥ, ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಅಗಾಧಾಪರಮಕ್ಷಯ್ಯಂ ಜಗತ್ಸಮ್ಮೋಹನಾಲಯಮ್। ಸಪ್ರಕಾಶಪ್ರವೃತ್ತಿಭ್ಯಾಂ ಪುರುಷಾರ್ಥಪ್ರಯೋಜನಮ್ ।। ೬೧.

ಅದು ಅಳವಡಿಸಲಾಗದ, ಅತಿಯಾದ, ಕ್ಷಯವಾಗದ, ಜಗತ್ತನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುವ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದೆ; ಸ್ಪಷ್ಟವೂ ಅಸ್ಪಷ್ಟವೂ ಆದ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾನವನ ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ.

ಸಾಙ್ಖ್ಯಜ್ಞಾನವತಾಂ ನಿಷ್ಠಾ ಗತಿಃ ಸಙ್ಗದಮಾತ್ಮನಃ। ಯತ್ತದವ್ಯಕ್ತಮಮೃತಂ ಪ್ರಕೃತಿಬ್ರಹ್ಮ ಶಾಶ್ವತಮ್ ।। ೬೧.

ಸಾಂಖ್ಯಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿದವರ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನ, ಆತ್ಮನಿಗೆ ಪಾರಾಗುವ ಮಾರ್ಗ, ಅದು ಅವ್ಯಕ್ತವಾದ ಅಮೃತ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಶಾಶ್ವತ ಬ್ರಹ್ಮ.

ಪ್ರಧಾನಮಾತ್ಮಯೋನಿಶ್ಚ ಗುಹ್ಯಂ ಸತ್ತ್ವಞ್ಚ ಶಬ್ದ್ಯತೇ। ಅವಿಭಾಗಸ್ತಥಾ ಶುಕ್ರಮಕ್ಷರಂ ಬಹು ವಾಚಕಮ್। ಪರಮಬ್ರಹ್ಮಣೇ ತಸ್ಮೈ ನಿತ್ಯಮೇವ ನಮೋ ನಮಃ ।। ೬೧.

ಅದು ಮೂಲ, ಸ್ವಯಂಭೂ, ಗುಪ್ತವಾದ ಸತ್ವವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ಅವಿಭಾಜ್ಯ, ಶುದ್ಧ, ಅಕ್ಷಯ, ಅನೇಕ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಆ ಪರಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಸದಾ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಕೃತೇ ಪುನಃ ಕ್ರಿಯಾ ನಾಸ್ತಿ ಕುತ ಏವಾಕೃತಕ್ರಿಯಾ। ಸಕೃದೇವ ಕೃತಂ ಸರ್ವಂ ಯದ್ವೈ ಲೋಕೇ ಕೃತಾಕೃತಮ್ ।। ೬೧.

ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಿಯೆ ಇಲ್ಲ, ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾಡದ ಕ್ರಿಯೆ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೋ ಅಥವಾ ಮಾಡಲಾಗದೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೋ, ಅದು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೋತವ್ಯಂ ವೈ ಶ್ರುತಂ ವಾಪಿ ತಥೈವಾಸಾಧುಸಾಧುತಾ। ಜ್ಞಾತವ್ಯಞ್ಚಾಥ ಮನ್ತವ್ಯಂ ಸ್ಪ್ರಷ್ಟವ್ಯಂ ಭೋಜ್ಯಮೇವ ಚ। ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಞ್ಚಾಥ ಶ್ರೋತವ್ಯಂ ಜ್ಞಾತವ್ಯಂ ವಾಥ ಕಿಞ್ಚನ ।। ೬೧.

ಏನು ಕೇಳಬೇಕೋ, ಏನು ಕೇಳಲಾಗಿದೆ, ಹೀಗೆಯೇ ಉತ್ತಮ-ಕೆಟ್ಟದು, ತಿಳಿಯಬೇಕಾದುದು, ಚಿಂತಿಸಬೇಕಾದುದು, ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬೇಕಾದುದು, ಊಟಮಾಡಬೇಕಾದುದು, ನೋಡಬೇಕಾದುದು, ಕೇಳಬೇಕಾದುದು, ತಿಳಿಯಬೇಕಾದುದು—

ದರ್ಶಿತಂ ಯದನೇನೈವ ಜ್ಞಾನಂ ತದ್ವೈ ಸುರರ್ಷಿಣಾಮ್ । ಯದ್ವೈ ದರ್ಶಿತವಾನೇಷ ಕಸ್ತದನ್ವೇಷ್ಟುಮರ್ಹತಿ । ಸರ್ವಾಣಿ ಸರ್ವಾನ್ಸರ್ವಾಂಶ್ಚ ಭಗವಾನೇವ ಸೋಽಬ್ರವೀತ್ ।। ೬೧.

ಈ ಮಹಾತ್ಮನು ತೋರಿಸಿದ ಜ್ಞಾನವೇ ದೇವರುಷಿಗಳ ಜ್ಞಾನ; ಅವರು ಏನು ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೋ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹುಡುಕಲು ಯಾರು ಯೋಗ್ಯರು? ಭಗವಂತನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು, ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.

ಯದಾ ಯತ್ಕ್ರಿಯತೇ ಯೇನ ತದಾ ತತ್ಸೋಽಭಿಮನ್ಯತೇ। ಯೇನೇದಂ ಕ್ರಿಯತೇ ಪೂರ್ವಂ ತದನ್ಯೇನ ವಿಭಾವಿತಮ್ ।। ೬೧.

ಯಾವಾಗ ಯಾರಾದರೂ ಏನನ್ನಾದರೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆಗ ಅದನ್ನು ತಾವು ಮಾಡಿದಂತೆ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಏನು ನಡೆದಿತ್ತೋ, ಅದು ಬೇರೆ ಯಾರಾದರೂ ಮಾಡಿದದ್ದು.

ಯದಾ ತು ಕ್ರಿಯತೇ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕೇನಚಿದ್ವಾಙ್ಮಯಂ ಕ್ವಚಿತ್। ತೇನೈವ ತತ್ಕೃತಂ ಪೂರ್ವಂ ಕರ್ತ್ತೄಣಾಂ ಪ್ರತಿಭಾತಿ ವೈ ।। ೬೧.

ಯಾರಾದರೂ ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಏನನ್ನಾದರೂ ಮಾತನಾಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಅದು ತಾವು ಈ ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ್ದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.

ವಿರಕ್ತಞ್ಚಾತಿರಿಕ್ತಞ್ಚ ಜ್ಞಾನಾಜ್ಞಾನೇ ಪ್ರಿಯಾಪ್ರಿಯೇ। ಧರ್ಮಾಧರ್ಮೌ ಸುಖಂ ದುಃಖಂ ಮೃತ್ಯುಶ್ಚಾಮೃತಮೇವ ಚ। ಊರ್ದ್ಧ್ವನ್ತಿರ್ಯಗಧೋಭಾಗಸ್ತಸ್ಯೈವಾದೃಷ್ಟಕಾರಣಮ್ ।। ೬೧.

ವಿರಕ್ತಿ, ಅತಿರೇಕ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನ, ಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಿಯ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮ, ಸುಖ ಮತ್ತು ದುಃಖ, ಮರಣ ಮತ್ತು ಅಮೃತ, ಮೇಲಿನ, ಅಡ್ಡದ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ದಿಕ್ಕುಗಳು—ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅವನಿಗೆ ಕಾಣದ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉದಯವಾಗುತ್ತವೆ.

ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೋಽಥ ಜ್ಯೇಷ್ಠಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ। ಪ್ರತ್ಯೇಕವಿದ್ಯಮ್ಭವತಿ ತ್ರೇತಾಸ್ವಿಹ ಪುನಃ ಪುನಃ ।। ೬೧.

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ, ಹಿರಿಯ ಪರಮೇಶ್ವರ ಬ್ರಹ್ಮನ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ, ತ್ರೇತಾ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಜ್ಞಾನವು ಪುನಃ ಪುನಃ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ವ್ಯಸ್ಯತೇ ಹ್ಯೇಕವಿದ್ಯನ್ತದ್ದ್ವಾಪರೇಷು ಪುನಃ ಪುನಃ । ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚೈತದುವಾಚಾದೌ ತಸ್ಮಿನ್ ವೈವಸ್ವತೇಽನ್ತರೇ ।। ೬೧.

ಆ ಒಬ್ಬೇ ಜ್ಞಾನವು ದ್ವಾಪರ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಬ್ರಹ್ಮನು ಇದನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ವೈವಸ್ವತ ಯುಗ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದನು.

ಆವರ್ತ್ತಮಾನಾ ಋಷಯೋ ಯುಗಾಖ್ಯಾಸು ಪುನಃ ಪುನಃ। ಕುರ್ವನ್ತಿ ಸಂಹಿತಾ ಹ್ಯೇತೇ ಜಾಯಮಾನಾಃ ಪರಸ್ಪರಮ್ ।। ೬೧.

ಯುಗಗಳು ಪುನಃ ಪುನಃ ಬರುವಂತೆ ಋಷಿಗಳು ಈ ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವು ಪರಸ್ಪರದಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಅಷ್ಟಾಶೀತಿಸಹಸ್ರಾಣಿ ಶ್ರುತರ್ಷೀಣಾಂ ಸ್ಮೃತಾನಿ ವೈ। ತಾ ಏವ ಸಂಹಿತಾ ಹ್ಯೇತೇ ಆವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಪುನಃ ಪುನಃ ।। ೬೧.

ಎಂಬತ್ತೆಂಟು ಸಾವಿರ ಶ್ರುತರ್ಷಿಗಳು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ; ಅವರ ಸಂಹಿತೆಗಳೇ ಪುನಃ ಪುನಃ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.

ಶ್ರಿತಾ ದಕ್ಷಿಣಪನ್ಥಾನಂ ಯೇ ಶ್ಮಶಾನಾನಿ ಭೇಜಿರೇ। ಯುಗೇ ಯುಗೇ ತು ತಾಃ ಶಾಖಾ ವ್ಯಸ್ಯನ್ತೇ ತೈಃ ಪುನಃ ಪುನಃ ।। ೬೧.

ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಶ್ಮಶಾನಗಳಿಗೆ ಹೋದವರು—ಅವರ ಶಾಖೆಗಳು ಪ್ರತಿ ಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹರಡುತ್ತವೆ.

ದ್ವಾಪರೇಷ್ವಿವ ಸರ್ವೇಷು ಸಂಹಿತಾಶ್ಚ ಶ್ರುತರ್ಷಿಭಿಃ। ತೇಷಾಂ ಗೋತ್ರೇಷ್ವಿಮಾಃ ಶಾಖಾ ಭವನ್ತೀಹ ಪುನಃ ಪುನಃ। ತಾಃ ಶಾಖಾಸ್ತತ್ರ ಕರ್ತ್ತಾರೋ ಭವನ್ತೀಹ ಯುಗಕ್ಷಯಾತ್ ।। ೬೧.

ಎಲ್ಲ ದ್ವಾಪರ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರುತರ್ಷಿಗಳ ಸಂಹಿತೆಗಳು ಅವರ ವಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; ಆ ಶಾಖೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರರು ಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾರೆ.

ಏವಮೇವ ತು ವಿಜ್ಞೇಯಂ ವ್ಯತೀತಾನಾಗತೇಷ್ವಿಹ। ಮನ್ವನ್ತರೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಶಾಖಾಪ್ರಣಯನಾನಿ ವೈ ।। ೬೧.

ಹೀಗೆ, ಎಲ್ಲ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಖೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಅತೀತೇಷು ಅತೀತಾನಿ ವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಸಾಮ್ಪ್ರತೇಷು ಚ। ಭವಿಷ್ಯಾಣಿ ಚ ಯಾನಿ ಸ್ಯುರ್ವರ್ಣ್ಯನ್ತೇಽನಾಗತೇಷ್ವಪಿ ।। ೬೧.

ಹಿಂದೆ ನಡೆದವು ಹಳೆಯದಲ್ಲಿಯೂ ಇವೆ, ಈಗಿನದಲ್ಲಿಯೂ ಇವೆ; ಮುಂದಾಗುವವುಗಳು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತವೆ.

ಪೂರ್ವೇಣ ಪಶ್ಚಿಮಂ ಜ್ಞೇಯಂ ವರ್ತ್ತಮಾನೇನ ಚೋಭಯಮ್। ಏತೇನ ಕ್ರಮಯೋಗೇನ ಮನ್ವನ್ತರವಿನಿಶ್ಚಯಃ ।। ೬೧.

ಹಿಂದಿನದರಿಂದ ಮುಂದಿನದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ, ಈಗಿನದರಿಂದ ಎರಡೂ ತಿಳಿಯಬಹುದು; ಈ ಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಮನ್ವಂತರಗಳ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಏವಂ ದೇವಾಶ್ಚ ಪಿತರ ಋಷಯೋ ಮನವಶ್ಚ ಯೇ। ಮನ್ತ್ರೈಃ ಸಹೋರ್ದ್ಧ್ವಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಹ್ಯಾವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಚ ತೈಃ ಸಹ ।। ೬೧.

ಹೀಗೆ ದೇವತೆಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನುವರು—allರೂ ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತಾರೆ.

ಜನಲೋಕಾತ್ಸುರಾಃ ಸರ್ವೇ ಪಶುಕಲ್ಪಾತ್ಪುನಃ ಪುನಃ। ಪರ್ಯಾಪ್ತಕಾಲೇ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಸಮ್ಭೂತಾ ನೈವ ನಸ್ಯ (?) ತು ।। ೬೧.

ಜನಲೋಕದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ, ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಅವಶ್ಯಮ್ಭಾವಿನಾರ್ಥೇನ ಸಮ್ಬಧ್ಯನ್ತೇ ತದಾ ತು ತೇ। ತತಸ್ತೇ ದೋಷವಜ್ಜನ್ಮ ಪಶ್ಯನ್ತೇ ರಾಗಪೂರ್ವಕಮ್ ।। ೬೧.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವಶ್ಯವಾಗಿಬರುವ ಸಂಗತಿಗಳಿಂದ ಅವರು ಬಂಧಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಆಗ ಹುಟ್ಟುವದು ದೋಷಪೂರ್ಣವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಆ ಹುಟ್ಟನ್ನು ಆಸೆಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.

ನಿವರ್ತ್ತತೇ ತದಾ ವೃತ್ತಿಸ್ತೇಷಾಮಾದೋಷದರ್ಶನಾತ್ । ಏವಂ ದೇವ ಯುಗಾನೀಹ ದಶಕೃತ್ವಾ ನಿವರ್ತ್ತತೇ ।। ೬೧.

ಆಗ ಅವರ ನಡೆ ದೋಷವಿಲ್ಲವೆಂದು ಕಂಡು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ; ಹೀಗೆ ದೇವಯುಗವು ಇಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಬಾರಿ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.