ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ತಸ್ಯ ಶಿಷ್ಯೋ ಭವೇದ್ಧೀಮಾನ್ಪೌಷ್ಯಞ್ಜೀ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾಃ। ಹಿರಣ್ಯನಾಭಃ ಕೌಶಿಕ್ಯೌ ದ್ವಿತೀಯೋಽಭೂನ್ನರಾಧಿಪಃ ।। ೬೧.

ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ಅವನ ಶಿಷ್ಯನು ಬುದ್ಧಿಶಾಲಿಯಾದ ಪೌಷ್ಯಂಜಿ, ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ರಾಜಕುಮಾರನಾದ ಹಿರಣ್ಯನಾಭ ಕೌಶಿಕ್ಯನು.

ಅಧ್ಯಾಪಯತ್ತು ಪೌಷ್ಯಞ್ಜೀ ಸಹಸ್ರಾರ್ದ್ಧನ್ತು ಸಂಹಿತಾಃ। ತೇನಾನ್ಯೋದೀಚ್ಯಸಾಮಾನ್ಯಾಃ ಶಿಷ್ಯಾಃ ಪೌಷ್ಯಞ್ಜಿನಃ ಶುಭಾಃ ।। ೬೧.

ಪೌಷ್ಯಂಜಿಯು ಸಾವಿರ ಸಂಹಿತೆಗಳ ಅರ್ಧವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದನು. ಅವನ ಶಿಷ್ಯರು ಉತ್ತರದ ಸಾಮಗರು ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದರು.

ಶತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಕೌಶಿಕ್ಯಃ ಸಂಹಿತಾನಾಞ್ಚ ವೀರ್ಯವಾನ್। ಶಿಷ್ಯಾ ಹಿರಣ್ಯನಾಭಸ್ಯ ಸ್ಮೃತಾಸ್ತೇ ಪ್ರಾಚ್ಯಸಾಮಗಾಃ ।। ೬೧.

ವೀರನಾದ ಕೌಶಿಕ್ಯನು ಐನೂರು ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದನು. ಹಿರಣ್ಯನಾಭನ ಶಿಷ್ಯರು ಪೂರ್ವದ ಸಾಮಗರು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು.

ಲೋಕಾಕ್ಷೀ ಕುಥುಮಿಶ್ಚೈವ ಕುಶೀತೀ ಲಾಙ್ಗಲಿಸ್ತಥಾ। ಪೌಷ್ಯಞ್ಜಿಶಿಷ್ಯಾಶ್ಚತ್ವಾರಸ್ತೇಷಾಂ ಭೇದಾನ್ನಿಬೋಧತ ।। ೬೧.

ಲೋಕಾಕ್ಷಿ, ಕುಥುಮಿ, ಕುಶೀತಿ ಮತ್ತು ಲಾಂಗಳಿ—ಈ ನಾಲ್ವರು ಪೌಷ್ಯಂಜಿಯ ಶಿಷ್ಯರು. ಇವರ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಈಗ ಕೇಳು.

ರಾಣಾಯನೀಯಃ ಸ ಹಿ ತಣ್ಡಿಪುತ್ರಸ್ತಸ್ಮಾದನ್ಯೋ ಮೂಲಚಾರೀ ಸುವಿದ್ವಾನ್। ಸಕತಿಪುತ್ರಃ ಸಹಸಾತ್ಯಪುತ್ರ ಏತಾನ್ ಭೇದಾನ್ ವಿತ್ತ ಲೋಕಾಕ್ಷಿಣಸ್ತು ।। ೬೧.

ರಾಣಾಯನೀಯನು ತಂಡಿಪುತ್ರನು, ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಪಾಂಡಿತ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಮೂಲಚಾರಿ, ಸಕತಿಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಹಸಾತ್ಯಪುತ್ರ—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಲೋಕಾಕ್ಷಿಯ ವಂಶದವರು.

ತ್ರಯಸ್ತು ಕುಥುಮೇಃ ಪುತ್ರಾ ಔರಸೋ ರಸಪಾಸರಃ। ಭಾಗವಿತ್ತಿಶ್ಚ ತೇಜಸ್ವೀ ತ್ರಿವಿಧಾಃ ಕೌಥುಮಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೬೧.

ಕುಥುಮಿಗೆ ಮೂವರು ಪುತ್ರರು: ರಸಪಾಸರ, ಭಾಗವಿತ್ತಿ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ವಿ. ಇವರಿಂದ ಮೂರು ಕೌಥುಮ ವಂಶಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

ಶೌರಿದ್ಯುಃ ಶ್ರೃಙ್ಗಿಪುತ್ರಶ್ಚದ್ವಾವೇತೌ ಚರಿತವ್ರತೌ। ರಾಣಾಯನೀಯಃ ಸೌಮಿತ್ರಿಃ ಸಾಮವೇದವಿಶಾರದೌ ।। ೬೧.

ಶೌರಿದ್ಯು ಮತ್ತು ಶೃಂಗಿಪುತ್ರ, ಇಬ್ಬರೂ ಸದಾಚಾರಿಗಳು, ಮತ್ತು ಸೌಮಿತ್ರನಾದ ರಾಣಾಯನೀಯನು—ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ಸಾಮವೇದ ಪಾಂಡಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರೋವಾಚ ಸಂಹಿತಾಸ್ತಿಸ್ರಃ ಶ್ರೃಙ್ಗಿಪುತ್ರೋ ಮಹಾತಪಾಃ। ಚೈಲಃ ಪ್ರಾಚೀನಯೋಗಶ್ಚ ಸುರಾಲಶ್ಚ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ ।। ೬೧.

ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯಾದ ಶೃಂಗಿಪುತ್ರನು ಮೂರು ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದನು: ಚೈಲ, ಪ್ರಾಚೀನಯೋಗ ಮತ್ತು ಸುರಾಲ. ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ಇವು ಅವನ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಬೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.

ಪ್ರೋವಾಚ ಸಂಹಿತಾಃ ಷಟ್ತು ಪಾರಾಶರ್ಯಸ್ತು ಕೌಥುಮಃ। ಆಸುರಾಯಣವೈಶಾಖ್ಯೌ ವೇದವೃದ್ಧಪರಾಯಣೌ ।। ೬೧.

ಕೌಥುಮ ಪಾರಾಶರ್ಯನು ಆರು ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದನು: ಆಸುರಾಯಣ ಮತ್ತು ವೈಶಾಖ್ಯ, ಇಬ್ಬರೂ ವೇದಪ್ರವೀಣರು.

ಪ್ರಾಚೀನಯೋಗಪುತ್ರಶ್ಚ ಬುದ್ಧಿಮಾಂಶ್ಚ ಪತಞ್ಜಲಿಃ। ಕೌಥುಮಸ್ಯ ತು ಭೇದಾಸ್ತೇ ಪಾರಾಶರ್ಯಸ್ಯ ಷಟ್ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಲಾಙ್ಗಲಿಃ ಶಾಲಿಹೋತ್ರಶ್ಚ ಷಟ್ ಷಟ್ ಪ್ರೋವಾಚ ಸಂಹಿತಾಃ ।। ೬೧.

ಪ್ರಾಚೀನಯೋಗಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಪಟಂಜಲಿ ಎಂಬ ಬುದ್ಧಿವಂತರೂ ಕೌಥುಮ ವಂಶದವರು; ಪಾರಾಶರ್ಯನಿಗೆ ಆರು ಶಾಖೆಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಲಾಂಗಳಿ ಮತ್ತು ಶಾಲಿಹೋತ್ರರು ತಲಾ ಆರು ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು.

ಭಾಲುಕಿಃ ಕಾಮಹಾನಿಶ್ಚ ಜೈಮಿನಿರ್ಲೋಮಗಾಯಿನಃ। ಕಣ್ಡಶ್ಚ ಕೋಲಹಶ್ಚೈವ ಷಡೇತೇ ಲಾಙ್ಗಲಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಏತೇ ಲಾಙ್ಗಲಿನಃ ಶಿಷ್ಯಾಃ ಸಂಹಿತಾ ಯೈಃ ಪ್ರಸಾಧಿತಾಃ ।। ೬೧.

ಭಾಲುಕಿಯು, ಕಾಮಹಾನಿ, ಜೈಮಿನಿ, ಲೋಮಗಾಯಿನ, ಕಂಡ ಮತ್ತು ಕೊಲಹ—ಈ ಆರು ಜನರು ಲಾಂಗಳ ವಂಶದವರು. ಲಾಂಗಳಿಯ ಶಿಷ್ಯರಾದ ಇವರು ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ತತೋ ಹಿರಣ್ಯನಾಭಸ್ಯ ಕೃತಶಿಷ್ಯೋ ನೃಪಾತ್ಮಜಃ । ಸೋಽಕರೋಚ್ಚ ಚತುರ್ವಿಂಶತ್ಸಂಹಿತಾ ದ್ವಿಪದಾಂ ವರಃ । ಪ್ರೋವಾಚ ಚೈವ ಶಿಷ್ಯೇಭ್ಯೋ ಯೇಭ್ಯಸ್ತಾಂಶ್ಚ ನಿಬೋಧತ ।। ೬೧.

ನಂತರ ಹಿರಣ್ಯನಾಭನ ಪುತ್ರನಾದ ಕೃತನು, ರಾಜಕುಮಾರನು, ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಬೋಧಿಸಿದನು. ಅವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಈಗ ಕೇಳು.

ರಾಡಶ್ಚ ಮಹವೀರ್ಯಶ್ಚ ಪಞ್ಚಮೋ ವಾಹನಸ್ತಥಾ। ತಾಲಕಃ ಪಾಣ್ಡಕಶ್ಚೈಷ ಕಾಲಿಕೋ ರಾಜಿಕಸ್ತಥಾ। ಗೌತಮಶ್ಚಾಜಬಸ್ತಶ್ಚ ಸೋಮರಾಜಾಪತತ್ತತಃ ।। ೬೧.

ರಾಡ, ಮಹಾವೀರ್ಯ, ಪಂಚಮ, ವಾಹನ, ತಾಳಕ, ಪಾಂಡಕ, ಕಾಲಿಕಾ, ರಾಜಿಕ, ಗೌತಮ, ಅಜಬಸ್ತ ಮತ್ತು ಸೋಮರಾಜ—ಇವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವನ ಶಿಷ್ಯರು.

ಪೃಷ್ಠಗ್ನಃ ಪರಿಕೃಷ್ಟಶ್ಚ ಉಲೂಖಲಕ ಏವ ಚ। ಯವೀಯಸಶ್ಚ ವೈಶಾಲೋ ಅಂಗುಲೀಯಶ್ಚ ಕೌಶಿಕಃ ।। ೬೧.

ಪೃಷ್ಠಘ್ನ, ಪರಿಕೃಷ್ಠ, ಉಲುಖಲಕ, ಯವೀಯಸ, ವೈಶಾಲ, ಅಂಗುಲೀಯ, ಕೌಶಿಕ—ಇವರು.

ಸಾಲಿಮಞ್ಜರಿಸತ್ಯಶ್ಚ ಕಾಪೀಯಃ ಕಾನಿಕಶ್ಚ ಯಃ। ಪರಾಶರಶ್ಚ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಇತಿ ಕ್ರಾನ್ತಾಸ್ತು ಸಾಮಗಾಃ ।। ೬೧.

ಸಾಲಿಮಂಜರಿಸತ್ಯ, ಕಾಪೀಯ, ಕಾನಿಕ ಮತ್ತು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ಪರಾಶರ—ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ಸಾಗಿದ ಸಾಮಗರು.

ಸಾಮಗಾನಾನ್ತು ಸರ್ವೇಷಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠೌ ದ್ವೌ ತು ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತೌ। ಪೌಷ್ಯಞ್ಜಿಶ್ಚ ಕೃತಿಶ್ಚೈವ ಸಂಹಿತಾನಾಂ ವಿಕಲ್ಪಕೌ ।। ೬೧.

ಎಲ್ಲ ಸಾಮಗರಲ್ಲಿ ಪೌಷ್ಯಂಜಿ ಮತ್ತು ಕೃತಿ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಶ್ರೇಷ್ಠರು; ಇವರು ಸಂಹಿತೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು.

ಅಥರ್ವಾಣಂ ದ್ವಿಧಾ ಕೃತ್ವಾ ಸುಮನ್ತುರದದದ್ ದ್ವಿಜಾಃ । ಕಬನ್ಧಾಯ ಪುನಃ ಕೃತ್ಸ್ರಂ ಸ ಚ ವಿದ್ಯಾದ್ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ।। ೬೧.

ಸುಮಂತು ಅಥರ್ವವೇದವನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ, ದ್ವಿಜರಿಗೆ ನೀಡಿದನು; ನಂತರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೇದವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿದ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಬಂಧನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.

ಕಬನ್ಧಸ್ತು ದ್ವಿದಾ ಕೃತ್ವಾ ಪಥ್ಯಾಯೈಕಂ ಪುನರ್ದದೌ। ದ್ವಿತೀಯಂ ವೇದಸ್ಪರ್ಶಾಯ ಸ ಚತುರ್ದ್ಧಾಕರೋತ್ ಪುನಃ ।। ೬೧.

ಆ ಕಬಂಧನು ಅದನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಥ್ಯನಿಗೆ ನೀಡಿದನು; ಎರಡನೆಯದನ್ನು ವೇದಪಾಠಕ್ಕಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದನು.

ಮೋದೋ ಬ್ರಹ್ಮಬಲಶ್ಚೈವ ಪಿಪ್ಪಲಾದಸ್ತಥೈವ ಚ। ಶೌಕಾಯನಿಶ್ಚ ಧರ್ಮಜ್ಞಶ್ಚತುರ್ಥಸ್ತಪನಃ ಸ್ಮೃತಃ।? ವೇದಸ್ಪರ್ಶಸ್ಯ ಚತ್ವಾರಃ ಶಿಷ್ಯಾಸ್ತ್ವೇತೇ ದೃಢವ್ರತಾಃ ।। ೬೧.

ಮೋಡ, ಬ್ರಹ್ಮಬಲ, ಪಿಪ್ಪಲಾದ, ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದ ಶೌಕಾಯನಿ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯವನಾದ ತಪನ—ಇವರು ವೇದಸ್ಪರ್ಶನ ಶಿಷ್ಯರು, ದೃಢವ್ರತರು.

ಪುನಶ್ಚ ತ್ರಿವಿಧಂ ವಿದ್ಧಿ ಪಥ್ಯಾನಾಂ ಭೇದಮುತ್ತಮಮ್। ಜಾಜಲಿಃ ಕುಮುದಾದಿಶ್ಚ ತೃತೀಯಃ ಶೌನಕಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೬೧.

ಪಥ್ಯರ ಪರಂಪರೆಯು ಮತ್ತೆ ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿದೆ: ಜಾಜಲಿ, ಕುಮುದ ಮತ್ತು ಇತರರು, ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯವನು ಶೌನಕ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

ಶೌನಕಸ್ತು ದ್ವಿಧಾ ಕೃತ್ವಾ ದದಾವೇಕನ್ತು ಬಭ್ರವೇ। ದ್ವಿತೀಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಂ ಧೀಮಾನ್ಸೈನ್ಧವಾಯನಸಂಜ್ಞಿತೇ ।। ೬೧.

ಶೌನಕನು ಅದನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಬಭ್ರವನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು; ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಸೈಂಧವಾಯನನಿಗೆ ನೀಡಿದನು.

ಸೈನ್ಧವೋ ಮುಞ್ಜಕೇಶಾಯ ಭಿನ್ನಾ ಸಾ ಚ ದ್ವಿಧಾ ಪುನಃ। ನಕ್ಷತ್ರ ಕಲ್ಪೋ ವೈತಾನಸ್ತೃತೀಯಃ ಸಂಹಿತಾನಿಧಿಃ। ಚತುರ್ಥೋಽಙ್ಗಿರಸಃ ಕಲ್ಪಃ ಶಾನ್ತಿಕಲ್ಪಶ್ಚ ಪಞ್ಚಮಃ ।। ೬೧.

ಸೈಂಧವನು ಮುಂಜಕೇಶನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು; ಅದು ಮತ್ತೆ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಯಿತು. ನಕ್ಷತ್ರಕಲ್ಪ, ವೈತಾನ, ಮೂರನೆಯದು ಸಂಹಿತಾನಿಧಿ, ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಅಂಗಿರಸಕಲ್ಪ, ಐದನೆಯದು ಶಾಂತಿಕಲ್ಪ.

ಶ್ರೇಷ್ಠಸ್ತ್ವಥರ್ವಣೋ ಹ್ಯೇತೇ ಸಂಹಿತಾನಾಂ ವಿಕಲ್ಪನಾಃ। ಷಟ್ಶಃ ಕೃತ್ವಾ ಮಯಾಪ್ಯುಕ್ತಂ ಪುರಾಣಮೃಷಿಸತ್ತಮಾಃ ।। ೬೧.

ಇವು ಅಥರ್ವಣ ಸಂಹಿತೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳು; ಆರು ವಿಧಗಳಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ನಾನು ಪುರಾಣವನ್ನು ಕೂಡ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೆ.

ಆತ್ರೇಯಃ ಸುಮತಿರ್ಧೀಮಾನ್ಕಾಶ್ಯಪೋ ಹ್ಯಕೃತವ್ರಣಃ। ಭಾರದ್ವಾಜೋಽಗ್ನಿವರ್ಚಾಶ್ಚ ವಸಿಷ್ಠೋ ಮಿತ್ರಯುಶ್ಚ ಯಃ । ಸಾವರ್ಣಿಃ ಸೋಮದತ್ತಿಸ್ತು ಸುಶರ್ಮಾ ಶಾಂಶಪಾಯನಃ ।। ೬೧.

ಆತ್ರೇಯ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ಸುಮತಿ, ಕಾಶ್ಯಪ, ಅಕೃತವ್ರಣ, ಭಾರದ್ವಾಜ, ಅಗ್ನಿವರ್ಚ, ವಸಿಷ್ಠ, ಮಿತ್ರಯು, ಸಾವರ್ಣಿ, ಸೋಮದತ್ತ, ಸುಶರ್ಮ, ಶಾಂಶಪಾಯನ—ಇವರು.

ಏತೇ ಶಿಷ್ಯಾ ಮಮ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಪುರಾಣೇಷು ದೃಢವ್ರತಾಃ। ತ್ರಿಭಿಸ್ತಿಸ್ರಃ ಕೃತಾಸ್ತಿಸ್ರಃ ಸಂಹಿತಾಃ ಪುನರೇವ ಹಿ ।। ೬೧.

ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ನನ್ನ ದೃಢವ್ರತ ಶಿಷ್ಯರು; ಮೂರು ಮಂದಿ ತಲಾ ಮೂರು ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.

ಕಾಶ್ಯಪಃ ಸಂಹಿತಾಕರ್ತ್ತಾ ಸಾವರ್ಣಿಃ ಶಾಂಶಪಾಯನಃ। ಸಾಮಿಕಾ ಚ ಚತುರ್ಥೀಸ್ಯಾತ್ಸಾ ಚೈಷಾ ಪೂರ್ವಸಂಹಿತಾ ।। ೬೧.

ಕಾಶ್ಯಪ, ಸಾವರ್ಣಿ, ಶಾಂಶಪಾಯನ ಮತ್ತು ಸಾಮಿಕಾ—ಇವರು ಸಂಹಿತೆಗಳ ಕರ್ತೃಗಳು; ಇದು ಮೊದಲ ಸಂಹಿತೆ.

ಸರ್ವಾಸ್ತಾ ಹಿ ಚತುಷ್ಪಾದಾಃ ಸರ್ವಾಶ್ಚೈಕಾರ್ಥವಾಚಿಕಾಃ। ಪಾಠಾನ್ತರೇ ಪೃಥಗ್ಭೂತಾ ವೇದಶಾಖಾ ಯಥಾ ತಥಾ। ಚತುಃಸಾಹಸ್ರಿಕಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಶಾಂಶಪಾಯನಿಕಾಮೃತೇ ।। ೬೧.

ಎಲ್ಲವೂ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಒಂದೇ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ; ಪಾಠಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ, ವೇದಶಾಖೆಗಳಂತೆ; ಎಲ್ಲವೂ ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ, ಶಾಂಶಪಾಯನಿಕವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ.

ಲೋಮಹರ್ಷಣಿಕಾ ಮೂಲಾಸ್ತತಃ ಕಾಶ್ಯಪಿಕಾಃ ಪರಾಃ। ಸಾವರ್ಣಿಕಾಸ್ತೃತೀಯಾಸ್ತಾ ಯಜುರ್ವಾಕ್ಯಾರ್ಥಪಣ್ಡಿತಾಃ ।। ೬೧.

ಲೋಮಹರ್ಷಣಿಕವೇ ಮೂಲ, ನಂತರ ಕಾಶ್ಯಪಿಕಗಳು, ಮೂರನೆಯದು ಸಾವರ್ಣಿಕ; ಇವರು ಯಜುರ್ವಾಕ್ಯಗಳ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಶಾಂಶಪಾಯನಿಕಾಶ್ಚಾನ್ಯಾ ನೋದನಾರ್ಥವಿಭೂಷಿತಾಃ । ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಋಚಾಮಷ್ಟೌ ಷಟ್ಶತಾನಿ ತಥೈವ ಚ ।। ೬೧.

ಇನ್ನಷ್ಟು ಶಾಂಶಪಾಯನಿಕಗಳು ವಿಧಿನಿರ್ದೇಶಗಳ ಅರ್ಥದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಸಾವಿರ ಆರು ನೂರು ಋಕ್ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ.