ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ತ್ರಯಸ್ತಸ್ಯಾಭವಞ್ಛಿಷ್ಯಾ ಮಹಾತ್ಮಾನೋ ಗುಣಾನ್ವಿತಾಃ। ಧೀಮಾನ್ನನ್ದಾಯನೀಯಶ್ಚ ಪನ್ನಗಾರಿಶ್ಚ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್। ತೃತೀಯಶ್ಚಾರ್ಯವಸ್ತೇ ಚ ತಪಸಾ ಶಂಸಿತವ್ರತಾಃ ।। ೬೧.

ಅವನಿಗೆ ಮೂವರು ಶಿಷ್ಯರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಮಹಾತ್ಮರೂ, ಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದವರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ನಂದಾಯನೀಯ, ಪನ್ನಗಾರಿಯೂ, ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ವ್ರತ ಪಾಲಿಸಿದ ಆರ್ಯವಸ್ತ ಎಂಬುವನು ಮೂರನೆಯವನು.

ವೀತರಾಗಾ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಸಂಹಿತಾಜ್ಞಾನಪಾರಗಾಃ। ಇತ್ಯೇತೇ ಬಹ್ವೃಚಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಸಂಹಿತಾ ಯೈಃ ಪ್ರವರ್ತ್ತಿತಾಃ ।। ೬೧.

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ರಾಗರಹಿತರೂ, ಮಹಾ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳವರೂ, ಸಂಹಿತೆಯ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಇವರಿಂದ ಬಹ್ವೃಚ ಸಂಹಿತೆಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು.

ವೈಶಮ್ಪಾಯನಗೋತ್ರೋಽಸೌ ಯಜುರ್ವೇದಂ ವ್ಯಕಲ್ಪಯತ್। ಷಡಶೀತಿಶ್ಚ ತಸ್ಯಾಪಿ ಸಂಹಿತಾನಾಂ ವಿಕಲ್ಪಕಾಃ ।। ೬೧.

ವೈಶಂಪಾಯನ ಗೋತ್ರದವನು ಯಜುರ್ವೇದವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸಿದನು. ಅವನಿಗೆ ಎಣಿಸಿದರೆ ಎಪ್ಪತ್ತಾರು ಸಂಹಿತೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಇದ್ದರು.

ಶಿಷ್ಯೇಭ್ಯಃ ಪ್ರದದೌ ತಾಶ್ಚ ಜಗೃಹುಸ್ತೇ ವಿಧಾನತಃ। ಏಕಸ್ತತ್ರ ಪರಿತ್ಯಕ್ತೋ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯೋ ಮಹಾತಪಾಃ। ಷಡಶೀತಿಶ್ಚ ತಸ್ಯಾಪಿ ಸಂಹಿತಾನಾಂ ವಿಕಲ್ಪಕಾಃ ।। ೬೧.

ಅವನು ಆ ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಿದನು. ಅವರು ವಿಧಿಪ್ರಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಒಬ್ಬನು ಮಾತ್ರ ಹೊರತುಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು, ಆತನು ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ, ಮಹಾತಪಸ್ವಿ. ಅವನಿಗೂ ಎಪ್ಪತ್ತಾರು ಸಂಹಿತೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಇದ್ದರು.

ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ತೇಷಾಂ ವೈ ತ್ರಿಧಾ ಭೇದಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಾಃ। ತ್ರಿಧಾ ಭೇದಾಸ್ತು ತೇ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಭೇದೇಽಸ್ಮಿನ್ನವಮೇ ಶುಭೇ ।। ೬೧.

ಅವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಮೂರು ಭಾಗಗಳ ವಿಭಜನೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಒಂಬತ್ತನೇ ಶುಭ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಮೂರು ಭಾಗಗಳೇ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಉದೀಚ್ಯಾ ಮಧ್ಯದೇಶಾಶ್ಚ ಪ್ರಾಚ್ಯಾಶ್ಚೈವ ಪೃಥಗ್ವಿಧಾಃ। ಶ್ಯಾಮಾಯನಿರುದೀಚ್ಯಾನಾಂ ಪ್ರಧಾನಃ ಸಮ್ಬಭೂವ ಹ ।। ೬೧.

ಉತ್ತರ, ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾಗಗಳೆಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರದವರಲ್ಲಿ ಶ್ಯಾಮಾಯನಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದನು.

ಮಧ್ಯ ದೇಶಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಾಮಾರುಣಿಃ ಪ್ರಥಮಃ ಸ್ತುತಃ। ಆಲಮ್ಬಿರಾದಿಃ ಪ್ರಾಚ್ಯಾನಾನ್ತ್ರಯೋದಶ್ಯಾದಯಸ್ತು ತೇ ।। ೬೧.

ಮಧ್ಯದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತರಾದವರಲ್ಲಿ ಆರುಣಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದನು. ಪೂರ್ವದವರಲ್ಲಿ ಆಲಂಬಿರ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಹದಿಮೂರು ಮಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು.

ಇತ್ಯೇತೇ ಚರಕಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಸಂಹಿತಾವಾದಿನೋ ದ್ವಿಜಾಃ। ಋಷಯ ಸ್ತದ್ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸೂತಂ ಜಿಜ್ಞಾಸವೋಽಬ್ರುವನ್ ।। ೬೧.

ಈ ರೀತಿ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಚರಕರು ಎಂಬವರು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟರು, ದ್ವಿಜರೇ. ಆ ಋಷಿಗಳು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಸೂತನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.

ಚರಕಾಧ್ವರ್ಯವಃ ಕೇನ ಕಾರಣಂ ಬ್ರೂಹಿ ತತ್ತ್ವತಃ। ಕಿಞ್ಚೀರ್ಣಂ ಕಸ್ಯ ಹೇತೋಶ್ಚ ವಾಚಕತ್ವಞ್ಚ ಭೇಜಿರೇ। ಇತ್ಯುಕ್ತಃ ಪ್ರಾಹ ತೇಷಾಂ ಸ ಚರಕತ್ವಮಭೂದ್ಯಥಾ ।। ೬೧.

ಚರಕರು ಹೇಗೆ ಅಧ್ವರ್ಯುಗಳಾದರು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ನಮಗೆ ಹೇಳು. ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ, ಏನು ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಯಾಕೆ ಅವರಿಗೆ ಆ ಹೆಸರು ಬಂತು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸು ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವನು ಅವರಿಗೆ ಚರಕ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಹೇಗೆ ಬಂದಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು.

ಕಾರ್ಯಮಾಸೀದೃಷೀಣಾಞ್ಚ ಕಿಞ್ಚಿದ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸತ್ತಮಾಃ। ಮೇರುಪೃಷ್ಠಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ತೈಸ್ತದಾ ತ್ವಿತಿ ಮನ್ತ್ರಿತಮ್ ।। ೬೧.

ಆ ಮಹಾನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಒಂದು ಕೆಲಸ ಇದ್ದಿತು. ಅವರು ಮೆರು ಪರ್ವತದ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರು.

ಯೋ ನೋಽತ್ರ ಸಪ್ತರಾತ್ರೇಣ ನಾಗಚ್ಛೇದ್ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾಃ। ಸ ಕುರ್ಯಾದ್ಬ್ರಹ್ಮವಧ್ಯಾಂ ವೈ ಸಮಯೋ ನಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ।। ೬೧.

ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾರು ಏಳರಾತ್ರಿ ಒಳಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದವನಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನಾವು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆವು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ತತಸ್ತೇ ಸಗಣಾಃ ಸರ್ವೇ ವೈಶಮ್ಪಾಯನ ವರ್ಜಿತಾಃ। ಪ್ರಯಯುಃ ಸಪ್ತರಾತ್ರೇಣ ಯತ್ರ ಸನ್ಧಿಃ ಕೃತೋಽಭವತ್ ।। ೬೧.

ಆಮೇಲೆ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ, ವೈಶಂಪಾಯನನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಏಳರಾತ್ರಿ ಒಳಗಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದವಾದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದರು.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾನ್ತು ವಚನಾದ್‌ಬ್ರಹ್ಮವಧ್ಯಾಞ್ಚಕಾರ ಸಃ । ಶಿಷ್ಯಾನಥ ಸಮಾನೀಯ ಸ ವೈಶಣ್ಪಾಯನೋಽಬ್ರವೀತ್ ।। ೬೧.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮಾತಿನಂತೆ, ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹತ್ಯೆಯ ಪಾಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು. ನಂತರ ವೈಶಂಪಾಯನನು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಬ್ರಹ್ಮವದ್ಯಾಞ್ಚರಧ್ವಂ ವೈ ಮತ್ಕೃತೇ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾಃ। ಸರ್ವೇ ಯೂಯಂ ಸಮಾಗಮ್ಯ ಬ್ರೂತ ಮೇ ತದ್ಧಿತಂ ವಚಃ ।। ೬೧.

ನನ್ನಿಗಾಗಿ ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹತ್ಯೆಯ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಮಹಾನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ. ನೀವು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ, ನನಗೆ ಹಿತವಾದ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿರಿ ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.

ಅಹಮೇವ ಚರಿಷ್ಯಾಮಿ ತಿಷ್ಠನ್ತು ಮುನಯಸ್ತ್ವಿಮೇ। ಬಲಞ್ಚೋತ್ಥಾಪಯಿಷ್ಯಾಮಿ ತಪಸಾ ಸ್ವೇನ ಭಾವಿತಃ ।। ೬೧.

ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಇದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಈ ಮುನಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲಿ. ನಾನು ನನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತತಃ ಕ್ರುದ್ಧೋ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯಮಥಾಬ್ರವೀತ್ । ಉವಾಚ ಯತ್ತ್ವಯಾಧೀತಂ ಸರ್ವಂ ಪ್ರತ್ಯರ್ಪಯಸ್ವ ಮೇ ।। ೬೧.

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಕೋಪದಿಂದ, ನೀನು ನನ್ನಿಂದ ಕಲಿತ ಎಲ್ಲವನ್ನು ನನಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಏವಮುಕ್ತಃ ಸ ರೂಪಾಣಿ ಯಜೂಂಷಿ ಪ್ರದದೌ ಗುರೋಃ। ರುಧಿರೇಣ ತಥಾಕ್ತಾನಿ ಛರ್ದಿತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮವಿತ್ತಮಃ ।। ೬೧.

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಅವನು ತನ್ನ ಗುರುಗೆ ಯಜುರ್ವೇದದ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ರಕ್ತದಿಂದ ಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿ ವಾಂತಿಸಿ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದನು.

ತತಃ ಸ ಧ್ಯಾನಮಾಸ್ಥಾಯ ಸೂರ್ಯಮಾರಾಧಯದ್ ದ್ವಿಜಾಃ । ಸೂರ್ಯಬ್ರಹ್ಮ ಯದುಚ್ಛಿನ್ನಂ ಖಂ ಗತ್ವಾ ಪ್ರತಿತಿಷ್ಠತಿ ।। ೬೧.

ನಂತರ ಅವನು ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಕುಳಿತು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು, ದ್ವಿಜರೆ. ಕಳೆದುಹೋದ ಯಜುರ್ವೇದದ ಭಾಗ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಏರಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು.

ತತೋ ಯಾನಿ ಗತಾನ್ಯೂರ್ದ್ಧ್ವಂ ಯಜೂಂಷ್ಯಾದಿತ್ಯಮಣ್ಡಲಮ್। ತಾನಿ ತಸ್ಮೈ ದದೌ ತುಷ್ಟಃ ಸೂರ್ಯೋ ವೈ ಬ್ರಹ್ಮರೀತಯೇ। ಅಶ್ವ ರೂಪಾಯ ಮಾರ್ತಣ್ಡೋ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯಾಯ ಧೀಮತೇ ।। ೬೧.

ಆಮೇಲೆ ಆ ಯಜುರ್ವೇದದ ಭಾಗಗಳು ಸೂರ್ಯಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಹೋದವು. ಬ್ರಹ್ಮನಿಗಾಗಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಸೂರ್ಯನು, ಅಶ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನಿಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ಯಜೂಂಷ್ಯಧೀಯನ್ತೇ ಯಾನಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಯೇನ ಕೇನ ಚ। ಅಶ್ವರೂಪಾಯ ದತ್ತಾನಿ ತತಸ್ತೇ ವಾಜಿನೋಽಭವನ್ ।। ೬೧.

ಅಶ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಆ ಯಜುರ್ವೇದವನ್ನು ಯಾರು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ವಾಜಿನರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.

ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ತು ಯೈಶ್ಚೀರ್ಣಾ ಚರಣಾಚ್ಚರಕಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ವೈಶಮ್ಪಾಯನಶಿಷ್ಯಾಸ್ತೇ ಚರಕಾಃ ಸಮುದಾಹೃತಾಃ ।। ೬೧.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹತ್ಯೆಯ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಮಾಡಿದವರನ್ನು ಚರಕರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ವೈಶಂಪಾಯನನ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಚರಕರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಇತ್ಯೇತೇ ಚರಕಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ವಾಜಿನಸ್ತಾನ್ನಿಬೋಧತ। ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯಸ್ಯ ಶಿಷ್ಯಾಸ್ತೇ ಕಣ್ವವೈಧೇಯಶಾಲಿನಃ ।। ೬೧.

ಈ ರೀತಿ ಚರಕರು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು; ಈಗ ವಾಜಿನರ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿ. ಅವರು ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನ ಶಿಷ್ಯರು: ಕಣ್ವ, ವೈದೇಹ, ಶಾಲಿನಿ.

ಮಧ್ಯನ್ದಿನಶ್ಚ ಶಾಪೇಯೀ ವಿದಿಗ್ಧಶ್ಚಾಪ್ಯ ಉದ್ದಲಃ। ತಾಮ್ರಾಯಣಶ್ಚ ವಾತ್ಸ್ಯಶ್ಚ ತಥಾ ಗಾಲವಶೈಶಿರೀ। ಆಟವೀ ಚ ತಥಾ ಪರ್ಣೀ ವೀರಣೀ ಸಪರಾಯಣಃ ।। ೬೧.

ಮಧ್ಯಂದಿನ, ಶಾಪೇಯ, ವಿದಿಗ್ಧ, ಉದ್ದಲ, ತಾಮ್ರಾಯಣ, ವಾತ್ಸ್ಯ, ಗಾಲವ, ಶೈಶಿರಿ, ಆಟವಿ, ಪರ್ಣಿ, ವೀರಣಿ ಮತ್ತು ಪರಾಯಣ ಎಂಬವರನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇತ್ಯೇತೇ ವಾಜಿನಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ದಶ ಪಞ್ಚ ಚ ಸಂಸ್ಮೃತಾಃ। ಶತಮೇಕಾಧಿಕಂ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಯಜುಷಾಂ ವೈ ವಿಕಲ್ಪಕಾಃ ।। ೬೧.

ಈ ರೀತಿ ಹದಿನೈದು ವಾಜಿನರನ್ನು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟು ನೂರು ಒಂದರಷ್ಟು ಯಜುರ್ವೇದದ ಪಾಠಶಾಖೆಗಳಿವೆ.

ಪುತ್ರಮಧ್ಯಾಪಯಾಮಾಸ ಸುಮನ್ತುಮಥ ಜೈಮಿನಿಃ। ಸುಮನ್ತುಶ್ಚಾಪಿ ಸುತ್ವಾನಂ ಪುತ್ರಮಧ್ಯಾಪಯತ್ಪ್ರಭುಃ। ಸುಕರ್ಮಾಣಂ ಸುತಂ ಸುತ್ವಾ ಪುತ್ರಮಧ್ಯಾಪಯತ್ಪ್ರಭುಃ ।। ೬೧.

ನಂತರ ಜೈಮಿನಿಯು ತನ್ನ ಮಗ ಸುಮಂತುವಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು. ಸುಮಂತು ಕೂಡ ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು. ಸುಕರ್ಮನು ಕೂಡ ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು.

ಸ ಸಹಸ್ರಮಧೀತ್ಯಾಶು ಸುಕರ್ಮಾಪ್ಯಥ ಸಂಹಿತಾಃ। ಪ್ರೋವಾಚಾಥ ಸಹಸ್ರಸ್ಯ ಸುಕರ್ಮಾ ಸೂರ್ಯವರ್ಚಸಃ ।। ೬೧.

ಸುಕರ್ಮನು ಸಾವಿರ ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಬೇಗನೆ ಕಲಿತು, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ, ಆ ಸಾವಿರ ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಬೋಧನೆ ಮಾಡಿದನು.

ಅನಧ್ಯಾಯೇಷ್ವಧೀಯಾನಾಂಸ್ತಾಞ್ಜಘಾನ ಶತಕ್ರತುಃ। ಪ್ರಾಯೋಪವೇಶಮಕರೋತ್ತತೋಽಸೌ ಶಿಷ್ಯಕಾರಣಾತ್ ।। ೬೧.

ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದವರಿಗೆ ಇಂದ್ರನು ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡಿದನು. ಶಿಷ್ಯರಿಗಾಗಿ ಸುಕರ್ಮನು ಪ್ರಾಯೋಪವೇಶ ವ್ರತವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು.

ಕ್ರುದ್ಧಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತತಃ ಶಕ್ರೋ ವರಮಸ್ಮೈ ದದೌ ಪುನಃ। ಭಾವಿನೌ ತೇ ಮಹಾವೀರ್ಯೌ ಶಿಷ್ಯಾವನಲವರ್ಚಸೌ ।। ೬೧.

ಅವನ ಕೋಪವನ್ನು ನೋಡಿ ಇಂದ್ರನು ಪುನಃ ವರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು: 'ನಿನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಶಿಷ್ಯರು ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಾಗಿ, ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರಾಗಿಯೇ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.'

ಅಧೀಯಾನೌ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞೌ ಸಹಸ್ರಂ ಸಹಿತಾವುಭೌ। ಏತೌ ಸುರೌ ಮಹಾಭಾಗೌ ಮಾ ಕ್ರುಧ್ಯ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ ।। ೬೧.

'ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಮಹಾಪಾಂಡಿತರು, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಾವಿರ ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ. ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇವರ ಮೇಲೆ ಕೋಪಿಸಬೇಡ, ಇವರು ದೇವತೆಗಳಂತಿರುವ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳು.'