ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಶಾಕಲ್ಯೇ ಚಾಪಿ ನಿರ್ವಾದೇ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯಸ್ತಮಬ್ರವೀತ್ । ಪ್ರಶ್ರಮೇಕಂ ಮಮಾಪಿ ತ್ವಂ ವದ ಶಾಕಲ್ಯ ಕಾಮಿಕಮ್। ಶಾಪಃ ಪಣೋಽಸ್ಯ ವಾದಸ್ಯ ಅಬ್ರುವನ್ ಮೃತ್ಯುಮಾವ್ರಜೇತ್ ।। ೬೦.

ಶಾಕಲ್ಯನು ವಾದದಲ್ಲಿ ಸೋತಾಗ, ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: ಈಗ ನೀನು ನನ್ನ ಒಂದು ಕಾಮಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು, ಶಾಕಲ್ಯ. ಈ ವಾದದ ಪಣ ಎಂದರೆ ಶಾಪ—ಅದು ಮರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಅಥ ಸನ್ನೋದಿತಂ ಪ್ರಶ್ರಂ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯೇನ ಧೀಮತಾ । ಶಾಕಲ್ಯಸ್ತಮವಿಜ್ಞಾಯ ಸದ್ಯೋ ಮೃತ್ಯುಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ ।। ೬೦.

ಆಗ ಧೀಮಂತನಾದ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಶಾಕಲ್ಯನು ಉತ್ತರಿಸಲಾಗದೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿದನು.

ಏವಂ ಮೃತಃ ಸ ಶಾಕಲ್ಯಃ ಪ್ರಶ್ರವ್ಯಾಖ್ಯಾನಪೀಡಿತಃ। ಏವಂ ವಾದಶ್ಚ ಸುಮಹಾನಾಸೀತ್ತೇಷಾಂ ಧನಾರ್ಥಿಭಿಃ। ಋಷೀಣಾಂ ಮುನಿಭಿಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯಸ್ಯ ಚೈವ ಹಿ ।। ೬೦.

ಹೀಗೆ ಶಾಕಲ್ಯನು ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲಾಗದೆ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಮೃತನಾದನು. ಧನಕ್ಕಾಗಿ ಆಸೆಪಟ್ಟು, ಮುನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನೂ ಸೇರಿ, ಅವರಲ್ಲಿ ಮಹಾ ವಾದವಿವಾದ ನಡೆಯಿತು.

ಸರ್ವೈಃ ಪೃಷ್ಟಾಂಸ್ತು ಸಮ್ಪ್ರಶ್ರಾನ್ ಶತಶೋಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ। ವ್ಯಾಖ್ಯಾಯ ವೈ ಮುನೇ ತೇಷಾಂ ಪ್ರಶ್ರಸಾರಂ ಮಹಾಗತಿಃ ।। ೬೦.

ಎಲ್ಲರೂ ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆ ಮುನಿ ಅವುಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ, ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಸಾರ್ಥಕತೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದನು.

ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯೋ ಧನಂ ಗೃಹ್ಯ ಯಶೋ ವಿಖ್ಯಾಪ್ಯ ಚಾತ್ಮನಃ। ಜಗಾಮ ವೈ ಗೃಹಂ ಸ್ವಸ್ಥಃ ಶಿಷ್ಯೈಃ ಪರಿವೃತೋ ವಶೀ ।। ೬೦.

ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಧನವನ್ನು ಪಡೆದು, ತನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಖ್ಯಾತಗೊಳಿಸಿ, ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸಾಂತ್ವನದಿಂದ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು.

ದೇವಮಿತ್ರಸ್ತು ಶಾಕಲ್ಯೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಃ। ಚಕಾರ ಸಂಹಿತಾಃ ಪಞ್ಚಬುದ್ಧಿಮಾನ್ ಪದವಿತ್ತಮಃ ।। ೬೦.

ದೇವಮಿತ್ರ ಶಾಕಲ್ಯನು, ಮಹಾತ್ಮನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೂ ಆಗಿ, ಐದು ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದನು; ಅವನು ಜ್ಞಾನಿಯೂ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನೂ ಆಗಿದ್ದನು.

ತಚ್ಛಿಷ್ಯಾ ಅಭವನ್ ಪಞ್ಚ ಮುದ್ಘಲೋ ಗೋಲಕಸ್ತಥಾ। ಖಾಲೀಯಶ್ಚ ತಥಾ ಮತ್ಸ್ವಃ ಶೈಶಿರೇಯಸ್ತು ಪಞ್ಚಮಃ ।। ೬೦.

ಅವನ ಐದು ಶಿಷ್ಯರು: ಮುದ್ಗಲ, ಗೋಲಕ, ಖಾಲೀಯ, ಮತ್ಸ್ವ ಮತ್ತು ಐದನೆಯವನು ಶೈಶಿರೇಯ.

ಪ್ರೋವಾಚ ಸಂಹಿತಾಸ್ತಿಸ್ರಃ ಶಾಕಪೂರ್ಣರಥೀತರಃ। ನಿರುಕ್ತಞ್ಚ ಪುನಶ್ಚಕ್ರೇ ಚತುರ್ಥಂ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಃ ।। ೬೦.

ಶಾಕಪೂರ್ಣರಥಿತರನು ಮೂರು ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ, ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ ನಿರುಕ್ತವನ್ನೂ ಮಾಡಿದನು, ಓ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜ.

ತಸ್ಯ ಶಿಷ್ಯಾಸ್ತು ಚತ್ವಾರಃ ಕೇತವೋ ದಾಲಕಿಸ್ತಥಾ। ಧರ್ಮಶರ್ಮಾ ದೇವಶರ್ಮಾ ಸರ್ವೇ ವ್ರತಧರಾ ದ್ವಿಜಾಃ ।। ೬೦.

ಅವನ ನಾಲ್ಕು ಶಿಷ್ಯರು: ಕೇತವ, ದಾಲಕಿ, ಧರ್ಮಶರ್ಮ ಮತ್ತು ದೇವಶರ್ಮ—ಎಲ್ಲರೂ ವ್ರತವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು.

ಶಾಕಲ್ಯೇ ತು ಮೃತೇ ಸರ್ವೇ ಬ್ರಹ್ಮಘ್ನಾಸ್ತೇ ಬಭೂವಿರೇ। ತದಾ ಚಿನ್ತಾಂ ಪರಾಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಗತಾಸ್ತೇ ಬ್ರಹ್ಮಣೋಽನ್ತಿಕಮ್ ।। ೬೦.

ಶಾಕಲ್ಯನು ಸತ್ತಾಗ, ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹಂತಕರಾದರು. ಆಗ ಭಯದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು.

ತಾನ್ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಚೇತಸಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪ್ರೇಷಿತಃ ಪವನಃಪುರೇ। ತತ್ರ ಗಚ್ಛತ ಯೂಯಂ ವಃಸದ್ಯಃ ಪಾಪಂ ಪ್ರಣಶ್ಯತಿ ।। ೬೦.

ಅವರನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಪವನನ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಬನ್ನಿ, ಅಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಪಾಪವು ಕೂಡಲೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಳುಹಿಸಿದನು.

ದ್ವಾದಶಾರ್ಕಂ ನಮಸ್ಕೃತ್ಯಾ ತಥಾ ವೈ ವಾಲುಕೇಶ್ವರಮ್ । ಏಕಾದಶ ತಥಾ ರುದ್ರಾನ್ ವಾಯುಪುತ್ರಂ ವಿಶೇಷತಃ। ಕುಣ್ಡೇ ಚತುಷ್ಟಯೇ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಂ ತರಿಷ್ಯಥ ।। ೬೦.

ಹನ್ನೆರಡು ಸೂರ್ಯರನ್ನು ಮತ್ತು ವಾಲುಕೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಹನ್ನೊಂದು ರುದ್ರರನ್ನು ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಾಯುಪುತ್ರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ನಾಲ್ಕು ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹತ್ಯೆಯ ಪಾಪವನ್ನು ದಾಟಬಹುದು.

ಸರ್ವೇ ಶೀಘ್ರತರಾ ಭೂತ್ವಾ ತತ್ಪುರಂ ಸಮುಪಾಗತಾಃ। ಸ್ನಾನಂ ಕೃತಂ ವಿಧಾನೇನ ದೇವಾನಾಂ ದರ್ಶನಂ ಕೃತಮ್ ।। ೬೦.

ಎಲ್ಲರೂ ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿ ಆ ನಗರವನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ವಿಧಿಯಂತೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ದೇವತೆಗಳ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದರು.

ಉತ್ತರೇಶ್ವರಂ ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ವಾಡವಾನಾಂ ಪ್ರಸಾದತಃ। ಸರ್ವೇ ಪಾಪವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಾ ಗತಾಸ್ತೇ ಸೂರ್ಯಮಣ್ಡಲಮ್ ।। ೬೦.

ಉತ್ತರೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ವಾಡವಗಳ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ಸೂರ್ಯಮಂಡಲವನ್ನು ಸೇರಿದರು.

ತದಾ ಪ್ರಭೃತಿ ತತ್ತೀರ್ಥಂ ಜಾತಂ ಪಾತಕನಾಶನಮ್। ವಾಯೋಃ ಪುರಂ ಪವಿತ್ರಞ್ಚ ವಾಯುನಾ ನಿರ್ಮಿತಂ ಪುರಾ ।। ೬೦.

ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಆ ತೀರ್ಥವು ಪಾಪನಾಶಕವಾಗಿಯೂ, ಪವಿತ್ರವಾದ ಪವನನ ನಗರವು ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ವಾಯುವಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

ಅಞ್ಜನಾಗರ್ಭಸಮ್ಭೂತಹನುಮಾನ್ಪವನಾತ್ಮಜಃ। ಯದಾ ಜಾತೋ ಮಹಾದೇವೋಹನುಮಾನ್ಸತ್ಯವಿಕ್ರಮಃ। ತದೇವಂ ನಿರ್ಮಿತಂ ತೀರ್ಥಂ ವಾಯುನಾ ಬ್ರಹ್ಮಯೋನಿನಾ ।। ೬೦.

ಅಂಜನಾದೇವಿಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಹನುಮಂತನು, ವಾಯುವಿನ ಮಗನಾಗಿ, ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಹನುಮಂತನು ಜನಿಸಿದಾಗ, ವಾಯು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮೂಲವಾಗಿ ಆ ತೀರ್ಥವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

ಊರ್ವ್ಯಾಂ ಜಾತಾಸ್ತು ಯೇ ಶೂದ್ರಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾಂ ನಿವೇದಿತಾಃ। ವೃತ್ತ್ಯರ್ಥಂ ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞಾರ್ಥಂ ಕರಸ್ತೇಷು ಕೃತೋ ಮಹಾನ್ ।। ೬೦.

ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಶೂದ್ರರನ್ನು, ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೂ ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞಕ್ಕೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದಾಗ, ಅವರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಹಾಯವನ್ನೂ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಅನೇನ ವಿಧಿನಾ ಜಾತಂ ವಿಪ್ರಾಣಾಂ ಶಾಸನಂ ಮಹತ್ । ಗೋಘ್ನೋ ವಾಪಿ ಕೃತಘ್ನೋ ವಾ ಸುರಾಪೀ ಗುರೂತಲ್ಪಗಃ। ವಾಡಾದಿತ್ಯಂ ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ಸರ್ವಪಾಪೈಃ ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ ।। ೬೦.

ಈ ವಿಧಾನದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಮಹಾ ನಿಯಮವೊಂದು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಗೋಹಂತಕ, ಮಾನವನ ಹಂತಕ, ಮದ್ಯಪಾನಿ, ಅಥವಾ ಗುರುಪತ್ನಿಗೆ ಹೋದವನು ಕೂಡ ವಾಡಾದಿತ್ಯನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಭಾರದ್ವಾಜೋ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯೋ ಗಾಲಕಿಃ ಸಾಲಕಿಸ್ತಥಾ। ಧೀಮಾನ್ ಶತಬಲಾಕಶ್ಚ ನೈಗಮಶ್ಚ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಃ ।। ೬೧.

ಭಾರತ್ವಾಜ, ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ, ಗಾಲಕಿ, ಸಾಲಕಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಶತಬಲಾಕ, ಮತ್ತು ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನೈಗಮ ಎಂಬವರು ಇದ್ದರು.

ಬಾಷ್ಕಲಿಶ್ಚ ಭರದ್ವಾಜಸ್ತಿಸ್ರಃ ಪ್ರೋವಾಚ ಸಂಹಿತಾಃ। ರಥೀತರೋ ನಿರುಕ್ತಞ್ಚ ಪುನಶ್ಚಕ್ರೇ ಚತುರ್ಥಕಮ್ ।। ೬೧.

ಬಾಷ್ಕಲಿ ಮತ್ತು ಭಾರತ್ವಾಜರು ಮೂರು ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು. ರಥೀತರನು ನಿರುಕ್ತವನ್ನು ರಚಿಸಿ, ನಾಲ್ಕನೆಯದನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು.

ತ್ರಯಸ್ತಸ್ಯಾಭವಞ್ಛಿಷ್ಯಾ ಮಹಾತ್ಮಾನೋ ಗುಣಾನ್ವಿತಾಃ। ಧೀಮಾನ್ನನ್ದಾಯನೀಯಶ್ಚ ಪನ್ನಗಾರಿಶ್ಚ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್। ತೃತೀಯಶ್ಚಾರ್ಯವಸ್ತೇ ಚ ತಪಸಾ ಶಂಸಿತವ್ರತಾಃ ।। ೬೧.

ಅವನಿಗೆ ಮೂವರು ಶಿಷ್ಯರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಮಹಾತ್ಮರೂ, ಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದವರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ನಂದಾಯನೀಯ, ಪನ್ನಗಾರಿಯೂ, ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ವ್ರತ ಪಾಲಿಸಿದ ಆರ್ಯವಸ್ತ ಎಂಬುವನು ಮೂರನೆಯವನು.

ವೀತರಾಗಾ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಸಂಹಿತಾಜ್ಞಾನಪಾರಗಾಃ। ಇತ್ಯೇತೇ ಬಹ್ವೃಚಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಸಂಹಿತಾ ಯೈಃ ಪ್ರವರ್ತ್ತಿತಾಃ ।। ೬೧.

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ರಾಗರಹಿತರೂ, ಮಹಾ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳವರೂ, ಸಂಹಿತೆಯ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಇವರಿಂದ ಬಹ್ವೃಚ ಸಂಹಿತೆಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು.

ವೈಶಮ್ಪಾಯನಗೋತ್ರೋಽಸೌ ಯಜುರ್ವೇದಂ ವ್ಯಕಲ್ಪಯತ್। ಷಡಶೀತಿಶ್ಚ ತಸ್ಯಾಪಿ ಸಂಹಿತಾನಾಂ ವಿಕಲ್ಪಕಾಃ ।। ೬೧.

ವೈಶಂಪಾಯನ ಗೋತ್ರದವನು ಯಜುರ್ವೇದವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸಿದನು. ಅವನಿಗೆ ಎಣಿಸಿದರೆ ಎಪ್ಪತ್ತಾರು ಸಂಹಿತೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಇದ್ದರು.

ಶಿಷ್ಯೇಭ್ಯಃ ಪ್ರದದೌ ತಾಶ್ಚ ಜಗೃಹುಸ್ತೇ ವಿಧಾನತಃ। ಏಕಸ್ತತ್ರ ಪರಿತ್ಯಕ್ತೋ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯೋ ಮಹಾತಪಾಃ। ಷಡಶೀತಿಶ್ಚ ತಸ್ಯಾಪಿ ಸಂಹಿತಾನಾಂ ವಿಕಲ್ಪಕಾಃ ।। ೬೧.

ಅವನು ಆ ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಿದನು. ಅವರು ವಿಧಿಪ್ರಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಒಬ್ಬನು ಮಾತ್ರ ಹೊರತುಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು, ಆತನು ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ, ಮಹಾತಪಸ್ವಿ. ಅವನಿಗೂ ಎಪ್ಪತ್ತಾರು ಸಂಹಿತೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಇದ್ದರು.

ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ತೇಷಾಂ ವೈ ತ್ರಿಧಾ ಭೇದಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಾಃ। ತ್ರಿಧಾ ಭೇದಾಸ್ತು ತೇ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಭೇದೇಽಸ್ಮಿನ್ನವಮೇ ಶುಭೇ ।। ೬೧.

ಅವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಮೂರು ಭಾಗಗಳ ವಿಭಜನೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಒಂಬತ್ತನೇ ಶುಭ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಮೂರು ಭಾಗಗಳೇ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಉದೀಚ್ಯಾ ಮಧ್ಯದೇಶಾಶ್ಚ ಪ್ರಾಚ್ಯಾಶ್ಚೈವ ಪೃಥಗ್ವಿಧಾಃ। ಶ್ಯಾಮಾಯನಿರುದೀಚ್ಯಾನಾಂ ಪ್ರಧಾನಃ ಸಮ್ಬಭೂವ ಹ ।। ೬೧.

ಉತ್ತರ, ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾಗಗಳೆಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರದವರಲ್ಲಿ ಶ್ಯಾಮಾಯನಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದನು.

ಮಧ್ಯ ದೇಶಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಾಮಾರುಣಿಃ ಪ್ರಥಮಃ ಸ್ತುತಃ। ಆಲಮ್ಬಿರಾದಿಃ ಪ್ರಾಚ್ಯಾನಾನ್ತ್ರಯೋದಶ್ಯಾದಯಸ್ತು ತೇ ।। ೬೧.

ಮಧ್ಯದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತರಾದವರಲ್ಲಿ ಆರುಣಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದನು. ಪೂರ್ವದವರಲ್ಲಿ ಆಲಂಬಿರ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಹದಿಮೂರು ಮಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು.

ಇತ್ಯೇತೇ ಚರಕಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಸಂಹಿತಾವಾದಿನೋ ದ್ವಿಜಾಃ। ಋಷಯ ಸ್ತದ್ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸೂತಂ ಜಿಜ್ಞಾಸವೋಽಬ್ರುವನ್ ।। ೬೧.

ಈ ರೀತಿ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಚರಕರು ಎಂಬವರು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟರು, ದ್ವಿಜರೇ. ಆ ಋಷಿಗಳು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಸೂತನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.

ಚರಕಾಧ್ವರ್ಯವಃ ಕೇನ ಕಾರಣಂ ಬ್ರೂಹಿ ತತ್ತ್ವತಃ। ಕಿಞ್ಚೀರ್ಣಂ ಕಸ್ಯ ಹೇತೋಶ್ಚ ವಾಚಕತ್ವಞ್ಚ ಭೇಜಿರೇ। ಇತ್ಯುಕ್ತಃ ಪ್ರಾಹ ತೇಷಾಂ ಸ ಚರಕತ್ವಮಭೂದ್ಯಥಾ ।। ೬೧.

ಚರಕರು ಹೇಗೆ ಅಧ್ವರ್ಯುಗಳಾದರು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ನಮಗೆ ಹೇಳು. ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ, ಏನು ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಯಾಕೆ ಅವರಿಗೆ ಆ ಹೆಸರು ಬಂತು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸು ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವನು ಅವರಿಗೆ ಚರಕ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಹೇಗೆ ಬಂದಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು.