ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಸತ್ಯಶ್ರವಸಮಗ್ರ್ಯನ್ತು ಪುತ್ರಂ ಸ ತು ಮಹಾಯಶಾಃ। ಸತ್ಯಶ್ರವಾಃ ಸತ್ಯಹಿತಂ ಪುನರಧ್ಯಾಪಯದ್ ದ್ವಿಜಃ ।। ೬೦.

ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳ ಸತ್ಯಶ್ರವನು ತನ್ನ ಪುತ್ರ ಸತ್ಯಶ್ರವಸಿಗೆ ಪಾಠಿಸಿದನು; ಆ ಸತ್ಯಶ್ರವನು ಮತ್ತೆ ಸತ್ಯಹಿತ ಎಂಬ ದ್ವಿಜನಿಗೆ ಪಾಠಿಸಿದನು.

ಸೋಽಪಿ ಸತ್ಯತರಂ ಪುತ್ರಂ ಪುನರಧ್ಯಾಪಯದ್ವಿಭುಃ। ಸತ್ಯಶ್ರಿಯಂ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ಸತ್ಯಧರ್ಮಪರಾಯಣಮ್ ।। ೬೦.

ಅವನು ಕೂಡ ತನ್ನ ಪುತ್ರ ಸತ್ಯತರನಿಗೆ ಪಾಠಿಸಿದನು; ಆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಸತ್ಯಶ್ರಿಯು ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠನಾಗಿದ್ದನು.

ಅಭವಂಸ್ತಸ್ಯ ಶಿಷ್ಯಾ ವೈ ತ್ರಯಸ್ತು ಸುಮಹೌಜಸಃ । ಸತ್ಯಶ್ರಿಯಸ್ತು ವಿದ್ವಾಸಃ ಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಹಣತತ್ಪರಾಃ ।। ೬೦.

ಅವನಿಗೆ ಮೂರು ಶಿಷ್ಯರು ಇದ್ದರು, ಅವರು ಬಹಳ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದರು; ಸತ್ಯಶ್ರಿಯ ಶಿಷ್ಯರು ವಿದ್ಯಾವಂತರು, ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದವರು.

ಶಾಕಲ್ಯಃ ಪ್ರಥಮಸ್ತೇಷಾಂ ತಸ್ಮಾದನ್ಯೋ ರಥ(ಾ)ನ್ತರಃ । ಬಾಷ್ಕಲಿಶ್ಚ ಭರದ್ವಾಜ ಇತಿ ಶಾಖಾಪ್ರವರ್ತಕಾಃ ।। ೬೦.

ಅವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವರು ಶಾಕಲ್ಯ; ನಂತರ ರಥಾಂತರ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು, ನಂತರ ಬಾಷ್ಕಲಿ ಮತ್ತು ಭರದ್ವಾಜ—ಇವರು ಆ ಶಾಖೆಗಳ ಸ್ಥಾಪಕರು.

ದೇವಮಿತ್ರಸ್ತು ಶಾಕಲ್ಯೋ ಜ್ಞಾನಾಹಙ್ಕಾರಗರ್ವಿತಃ। ಜನಕಸ್ಯಸ ಯಜ್ಞೇ ವೈ ವಿನಾಶಮಗಮದ್ ದ್ವಿಜಃ ।। ೬೦.

ದೇವಮಿತ್ರನು, ಶಾಕಲ್ಯನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವನು, ತನ್ನ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಗರ್ವಿತನಾಗಿ, ಜನಕನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನಾಶವನು ಕಂಡನು, ದ್ವಿಜರೆ.

ಕಥಂ ವಿನಾಶಮಗಮತ್ಸ ಮುನಿರ್ಜ್ಞಾನಗರ್ವಿತಃ। ಜನಕಸ್ಯಾಶ್ವಮೇಧೇನ ಕಥಂ ವಾದೋ ಬಭೂವ ಹ ।। ೬೦.

ಆ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಗರ್ವಿತನಾದ ಮುನಿಯು ಹೇಗೆ ನಾಶವನು ಕಂಡನು? ಜನಕನ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಆ ವಾದವು ಹೇಗೆ ಉದ್ಭವಿಸಿತು?

ಕಿಮರ್ಥಞ್ಚಾಭವದ್ವಾದಃ ಕೇನ ಸಾರ್ದ್ಧಮಥಾಪಿ ವಾ। ಸರ್ವಮೇತದ್ಯಥಾವೃತ್ತಮಾಚಕ್ಷ್ವ ವಿದಿತನ್ತವ। ಋಷೀಣಾನ್ತು ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ತದುತ್ತರಮಥಾಬ್ರವೀತ್ ।। ೬೦.

ಆ ವಾದ ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ, ಯಾರೊಂದಿಗೆ, ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಿತು? ನೀನು ತಿಳಿದಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸು. ಋಷಿಗಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ಜನಕಸ್ಯಾಶ್ವಮೇಧೇ ತು ಮಹಾನಾಸೀತ್ಸಮಾಗಮಃ। ಋಷೀಣಾನ್ತು ಸಹಸ್ರಾಣಿ ತತ್ರಾಜಗ್ಮುರನೇಕಶಃ। ರಾಜರ್ಷೇರ್ಜನಕಸ್ಯಾಥ ತಂ ಯಜ್ಞಂ ಹಿ ದಿದೃಕ್ಷವಃ ।। ೬೦.

ಜನಕನ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಮಾವೇಶವಾಯಿತು; ಸಾವಿರಾರು ಋಷಿಗಳು ವಿವಿಧ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದು, ರಾಜರ್ಷಿ ಜನಕನ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸಿದರು.

ಆಗತಾನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಜಿಜ್ಞಾಸಾಸ್ಯಾಭವತ್ತತಃ। ಕೋನ್ವೇಷಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಕಥಂ ಮೇ ನಿಶ್ಚಯೋ ಭವೇತ್। ಇತಿ ನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ಮನಸಾ ಬುದ್ಧಿಂ ಚಕ್ರೇ ಜನಾಧಿಪಃ ।। ೬೦.

ಬಂದಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕೆಂಬ ಆಸಕ್ತಿ ಜನಕನಿಗೆ ಉದಯವಾಯಿತು. 'ಇವರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ? ನಾನು ಹೇಗೆ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿ?' ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ರಾಜನು ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡಿದರು.

ಗವಾಂ ಸಹಸ್ರಮಾದಾಯ ಸುವರ್ಣಮಧಿಕಂ ತತಃ। ಗ್ರಾಮಾನ್ ರತ್ನಾನಿ ದಾಸಾಂಶ್ಚ ಮುನೀನ್ ಪ್ರಾಹ ನರಾಧಿಪಃ। ಸರ್ವಾನಹಂ ಪ್ರಪನ್ನನೋಽಸ್ಮಿ ಶಿರಸಾ ಶ್ರೇಷ್ಠಭಾಗಿನಃ ।। ೬೦.

ಸಾವಿರ ಹಸುಗಳು, ಬಹಳಷ್ಟು ಚಿನ್ನ, ಹಳ್ಳಿಗಳು, ರತ್ನಗಳು, ದಾಸರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ರಾಜನು ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠನೋ ಅವನಿಗೆ ನಾನು ಶಿರಸಾ ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ.'

ಯದೇತದಾಹೃತಂ ವಿತ್ತಂ ಯೇ ವಃ ಶ್ರೇಷ್ಠತಮೋ ಭವೇತ್। ತಸ್ಮೈ ತದುಪನೀತಂ ಹಿ ವಿದ್ಯಾವಿತ್ತಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ ।। ೬೦.

'ಈ ಸಂಪತ್ತು ಯಾರಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠತ್ವವಿದೆ, ಅವನಿಗೆ ಕೊಡಲಾಗಲಿ. ಜ್ಞಾನವೂ, ಧನವೂ ಅವನಿಗೆ ಸಲ್ಲಲಿ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ.'

ಜನಕಸ್ಯ ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಮುನಯಸ್ತೇ ಶ್ರುತಿಕ್ಷಮಾಃ। ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಧನಂ ಮಹಾಸಾರಂ ಧನವೃದ್ಧ್ಯಾ ಜಿಘೃಕ್ಷವಃ । ಶ್ರದ್ಧಯಾಞ್ಚಕ್ರುರನ್ಯೋನ್ಯಂ ವೇದಜ್ಞಾನಮದೋಲ್ಬಣಾಃ ।। ೬೦.

ಜನಕನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾದ ಆ ಮುನಿಗಳು, ಆ ಮಹಾಸಾರವಾದ ಧನವನ್ನು ನೋಡಿ, ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದು, ಪರಸ್ಪರ ವೇದಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮಾಡಿದರು.

ಮನಸಾ ಗತವಿತ್ತಾಸ್ತೇ ಮಮೇದಂ ಧನಮಿತ್ಯುತ। ಮಮೈವೈತನ್ನ ವೇತ್ಯನ್ಯೋ ಬ್ರೂಹಿ ಕಿಂ ವಾ ವಿಕಲ್ಷ್ಯತೇ। ಇತ್ಯೇವಂ ಧನದೋಷೇಣ ವಾದಾಂಶ್ಚಕ್ರುರನೇಕಶಃ ।। ೬೦.

ಅವರು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 'ಈ ಧನ ನನ್ನದು' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಮತ್ತೊಬ್ಬನು 'ಇದು ನಿನ್ನದು ಅಲ್ಲ, ನನ್ನದು' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. 'ಏನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಬೇಕು?' ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಧನದ ಆಸೆಯಿಂದ ಅನೇಕ ವಾದಗಳು ನಡೆಯಿತು.

ತಥಾನ್ಯಸ್ತತ್ರ ವೈ ವಿದ್ವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮವಾಹಸುತಃ ಕವಿಃ। ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯೋ ಮಹಾತೇಜಾಸ್ತಪಸ್ವೀ ಬ್ರಹ್ಮವಿತ್ತಮಃ ।। ೬೦.

ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಜ್ಞಾನಿ, ಬ್ರಹ್ಮವಾಹನನ ಪುತ್ರ, ಕವಿ, ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ ಎಂಬ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ತಪಸ್ವಿ, ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಇದ್ದನು.

ಬ್ರಹ್ಮಣೋಽಙ್ಗಾತ್ ಸಮುತ್ಪನ್ನೋ ವಾಕ್ಯಂ ಪ್ರೋವಾಚ ಸುಸ್ವರಮ್। ಶಿಷ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿದಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಧನಮೇತದ್ ಗೃಹಾಣ ಭೋ ।। ೬೦.

ಬ್ರಹ್ಮನ ಅಂಗದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಅವನು, ಸುಮಧುರವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು: 'ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನನ್ನ ಶಿಷ್ಯನೇ, ಈ ಧನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊ.'

ನಯಸ್ವ ಚ ಗೃಹಂ ವತ್ಸ ಮಮೈತನ್ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ। ಸರ್ವವೇದೇಷ್ವಹಂ ವಕ್ತಾ ನಾನ್ಯಃ ಕಶ್ಚಿತ್ತು ಮತ್ಸಮಃ। ಯೋವಾ ನ ಪ್ರೀಯತೇ ವಿಪ್ರಃ ಸ ಮೇ ಹ್ಯವತು ಮಾಽಚಿರಮ್ ।। ೬೦.

'ಈ ಧನವನ್ನು ಮನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗು, ನನ್ನ ಮಗನೇ; ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ವಕ್ತಾ; ನನ್ನ ಸಮಾನ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಯಾರಾದರೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಸಂತೋಷಪಡದಿದ್ದರೆ, ಅವನು ತಕ್ಷಣ ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಲಿ.'

ತತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾರ್ಣವಃ ಕ್ಷುಬ್ಧಃ ಸಮುದ್ರ ಇವ ಸಮ್ಪ್ಲವೇ । ತಾನುವಾಚ ತತಃ ಸ್ವಸ್ಥೋ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯೋ ಹಸನ್ನಿವ ।। ೬೦.

ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನ ಸಾಗರವು ಅಲೆದಂತಾಯಿತು; ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಶಾಂತವಾಗಿ, ನಗುವಿನೊಂದಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ಕ್ರೋಧ ಮಾಕಾರ್ಷುವಿದ್ವಾಂಸೋ ಭವನ್ತಃ ಸತ್ಯವಾದಿನಃ। ವದಾಮಹೇ ಯಥಾಯುಕ್ತಂ ಜಿಜ್ಞಾಸನ್ತಃ ಪರಸ್ಪರಮ್ ।। ೬೦.

'ಜ್ಞಾನಿಗಳೇ, ಸತ್ಯವಂತರೇ, ಕೋಪಗೊಳ್ಳಬೇಡಿ; ನಾವು ಯುಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ವಿಚಾರಿಸೋಣ.'

ತತೋಽಭ್ಯುಪಾಗಮಂಸ್ತೇಷಾಂ ವಾದಾ ಜಗ್ಮುರನೇಕಶಃ। ಸಹಸ್ರಧಾ ಶುಭೈರರ್ಥೈಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶನಸಮ್ಭವೈಃ ।। ೬೦.

ಅವರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅನೇಕ ವಾದಗಳು ಶುರುವಾದವು; ಸಾವಿರಾರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಉತ್ತಮವಾದ ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ತರ್ಕಗಳ ಮೂಲಕ.

ಲೋಕೇ ವೇದೇ ತಥಾಧ್ಯಾತ್ಮೇ ವಿದ್ಯಾಸ್ಥಾನೈರಲಂಕೃತಾಃ। ಶಾಪೋತ್ತಮಗುಣೈರ್ಯುಕ್ತಾ ನೃಪೌಘಪರಿವರ್ಜನಾಃ । ವಾದಾಃ ಸಮಭವಂಸ್ತತ್ರ ಧನಹೇತೋರ್ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ।। ೬೦.

ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ವೇದದಲ್ಲಿ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮದಲ್ಲಿ, ವಿದ್ಯಾಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ, ರಾಜರ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದ ಮಹಾತ್ಮರು, ಧನದಿಗಾಗಿ ವಾದಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.

ಋಷಯಸ್ತ್ವೇಕತಃ ಸರ್ವೇ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯಸ್ತಥೈಕತಃ। ಸರ್ವೇ ತೇ ಮುನಯಸ್ತೇನ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯೇನ ಧೀಮತಾ । ಏಕೈಕಶಸ್ತತಃ ಪೃಷ್ಟಾ ನೈವೋತ್ತರಮಥಾವ್ರುವನ್ ।। ೬೦.

ಎಲ್ಲಾ ಋಷಿಗಳು ಒಂದು ಕಡೆ, ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಒಬ್ಬನೇ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ನಿಂತನು; ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಋಷಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಯಾರೂ ಉತ್ತರ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ.

ತಾನ್ವಿಜಿತ್ಯ ಮುನೀನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮರಾಶಿರ್ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ। ಶಾಕಲ್ಯಮಿತಿ ಹೋವಾಚ ವಾದಕರ್ತ್ತಾರಮಞ್ಜಸಾ ।। ೬೦.

ಎಲ್ಲಾ ಮುನಿಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಋಷಿ ಶಾಕಲ್ಯನನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಶಾಕಲ್ಯ ವದ ವಕ್ತವ್ಯಂ ಕಿಂ ಧ್ಯಾಯನ್ನವತಿಷ್ಟಸೇ। ಪೂರ್ಣಸ್ತ್ವಂ ಜಡಮಾನೇನ ವಾತಾಧ್ಮಾತೋ ಯಥಾ ದೃತಿಃ ।। ೬೦.

ಶಾಕಲ್ಯ, ಹೇಳಬೇಕಾದ್ದನ್ನು ಹೇಳು—ನೀನು ಯಾಕೆ ಯೋಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ನಿಂತಿದ್ದೀಯೆ? ನೀನು ಜಡ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ತುಂಬಿರುವೆ, ಗಾಳಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಬಲ್ಭಟ್ಟಿಯಂತೆ.

ಏವಂ ಸ ಧರ್ಷಿತಸ್ತೇನ ರೋಷಾತ್ತಾಮ್ರಾಸ್ಯಲೋಚನಃ। ಪ್ರೋವಾಚ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯಂ ತಂ ಪುರುಷಂ ಮುನಿಸನ್ನಿಧೌ ।। ೬೦.

ಅವನಿಂದ ಹೀಗೆ ಅವಮಾನಿತನಾದ ಶಾಕಲ್ಯ, ಕೋಪದಿಂದ ಮುಖವೂ ಕಣ್ಣೂ ಕೆಂಪಾಗಿ, ಮುನಿಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ತ್ವಮಸ್ಮಾಂಸ್ತೃಣವತ್ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ತಥೈವೇಮಾನ್ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾನ್। ವಿದ್ಯಾಧನಂ ಮಹಾಸಾರಂ ಸ್ವಯಂಗ್ರಾಹಂ ಜಿಘೃಕ್ಷಸಿ ।। ೬೦.

ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನೂ, ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರನ್ನೂ ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತೀಯೆ; ನೀನು ವಿದ್ಯೆಯೂ ಧನವೂ ಎಂಬ ಮಹತ್ವದ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.

ಶಾಕಲ್ಯೇನೈವನುಕ್ತಃ ಸ್ಯಾದ್ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯಃ ಸಮಬ್ರವೀತ್। ಬ್ರಹ್ಮಿಷ್ಠಾನಾಂ ಬಲಂ ವಿದ್ಧಿ ವಿದ್ಯಾತತ್ತ್ವಾರ್ಥದರ್ಶನಮ್ ।। ೬೦.

ಶಾಕಲ್ಯನಿಂದ ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ವಾಂಸರ ಶಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ವಿದ್ಯೆಯ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದೇ.

ಕಾಮಶ್ಚಾರ್ಥೇನ ಸಮ್ಬದ್ಧಸ್ತೇನಾರ್ಥಂ ಕಾಮಯಾಮಹೇ । ಕಾಮಪ್ರಶ್ರಧನಾ ವಿಪ್ರಾಃ ಕಾಮಪ್ರಶ್ರಾನ್ವದಾಮಹೇ ।। ೬೦.

ಕಾಮವು ಧನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ; ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ಧನವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ನಾವು ಫಲದ ಆಸೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಮಾತಾಡುತ್ತೇವೆ.

ಪಣಶ್ಚೈಷೋಽಸ್ಯ ರಾಜರ್ಷೇಸ್ತಸ್ಮಾನ್ನೀತಂ ಧನಂ ಮಯಾ। ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ವಚಸ್ತಸ್ಯ ಶಾಕಲ್ಯಃ ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಚ್ಛಿತಃ। ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯಮಥೋವಾಚ ಕಾಮಪ್ರಶ್ರಾರ್ಥಮದ್ವಚಃ ।। ೬೦.

ಇದು ಆ ರಾಜಋಷಿಯ ಪಣ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಆ ಧನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡೆ. ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಾಕಲ್ಯನು ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನಿಗೆ ಫಲದ ಆಸೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.

ಬ್ರೂಹೀದಾನೀಂ ಮಯೋದ್ದಿಷ್ಟಾನ್ ಕಾಮಪ್ರಶ್ರಾನ್ ಯಥಾರ್ಥತಃ। ತತಃ ಸಮಭವದ್ವಾದಸ್ತಯೋರ್ಬ್ರಹ್ಮವಿದೋರ್ಮಹಾನ್ ।। ೬೦.

ಈಗ ನಾನು ಕೇಳಿದ ಕಾಮಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ನಿಜವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸು. ನಂತರ ಆ ಇಬ್ಬರು ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞರ ನಡುವೆ ಮಹಾ ವಾದವಿವಾದವು ಉಂಟಾಯಿತು.