ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಇತ್ಯೇತದ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಯಾದೌ ವಿಹಿತಂ ಲಕ್ಷಣಂ ಬುಧಃ । ತಸ್ಯ ತದ್ವೃತ್ತಿರುದ್ದಿಷ್ಟಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಪ್ಯನುಪದಂ ದ್ವಿಜೈಃ ।। ೫೯.

ಹೀಗಾಗಿ, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಅವನ ನಡೆ-ನುಡಿಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವುದು ದ್ವಿಜರ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ.

ಮನ್ತ್ರಾಣಾಂ ಕಲ್ಪನಂ ಚೈವ ವಿಧಿದೃಷ್ಟೇಷು ಕರ್ಮಸು। ಮನ್ತ್ರೋ ಮನ್ತ್ರಯತೇರ್ಧಾತೋರ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಹ್ಮಣೋಽವನಾತ್ ।। ೫೯.

ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಇದೆ; 'ಮಂತ್ರ' ಎಂಬುದು 'ಮನ್ತ್ರಯ' ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಬಂದಿದೆ, 'ಬ್ರಾಹ್ಮಣ' ಎಂಬುದು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನಿಂದ ಬಂದಿದೆ.

ಅಲ್ಪಾಕ್ಷರಮಸನ್ದಿಗ್ಧಂ ಸಾರವದ್ವಿಶ್ವತೋಮುಖಮ್। ಅಸ್ತೋಭಮನವದ್ಯಞ್ಚ ಸೂತ್ರಂ ಸೂತ್ರವಿದೋ ವಿದುಃ ।। ೫೯.

ಸೂತ್ರವನ್ನು ತಿಳಿದವರು, ಅದು ಅಲ್ಪಾಕ್ಷರ, ಸ್ಪಷ್ಟ, ಸಾರಭರಿತ, ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ, ಪುನರಾವೃತ್ತಿ ಇಲ್ಲದ, ದೋಷವಿಲ್ಲದ ವಾಕ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಋಷಯಸ್ತದ್ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸೂತಮಾಹುಃ ಸುದುಸ್ತರಮ್। ಕಥಂ ವೇದಾ ಪುರಾ ವ್ಯಸ್ತಾಸ್ತನ್ನೋ ಬ್ರೂಹಿ ಮಹಾಮತೇ ।। ೬೦.

ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಋಷಿಗಳು ಸೂತನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ಇದು ದಾಟಲು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ. ವೇದಗಳು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು? ಅದನ್ನು ನಮಗೆ ಹೇಳು ಮಹಾಮತಿವಂತನೆ.'

ದ್ವಾಪರೇ ತು ಪರಾವೃತ್ತೇ ಮನೋಃ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇಽನ್ತರೇ । ಬ್ರಹ್ಮಾ ಮನುಮುವಾಚೇದಂ ತದ್ವದಿಷ್ಯೇ ಮಹಾಮತೇ ।। ೬೦.

ದ್ವಾಪರಯುಗ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಮನುವಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು; ಅದನ್ನೆ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಮಹಾಮತಿವಂತನೆ.

ಪರಿವೃತ್ತೇ ಯುಗೇ ತಾತ ಸ್ವಲ್ಪವೀರ್ಯಾ ದ್ವಿಜಾತಯಃ। ಸಂವೃತ್ತಾಂ ಯುಗ ದೋಷೇಣ ಸರ್ವೇ ಚೈವ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ।। ೬೦.

ಯುಗ ಬದಲಾಗಿದಾಗ, ಪ್ರಿಯನೇ, ದ್ವಿಜರು ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ, ಯುಗದ ದೋಷದಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ದುರ್ಬಲರಾದರು.

ಭ್ರಶ್ಯಮಾನಂ ಯುಗವಶಾದಲ್ಪಶಿಷ್ಟಂ ಹಿ ದೃಶ್ಯತೇ। ದಶಸಾಹಸ್ರಭಾಗೇನ ಹ್ಯವಶಿಷ್ಟಂ ಕೃತಾದಿದಮ್ ।। ೬೦.

ಯುಗದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಉಳಿದಿರುವುದು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ. ಕೃತಯುಗದಿಂದ ಇತರ ಯುಗಗಳವರೆಗೆ, ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ.

ವೀರ್ಯಂ ತೇಜೋ ಬಲಂ ವಾಕ್ಯಂ ಸರ್ವಞ್ಚೈವ ಪ್ರಣಶ್ಯತಿ। ವೇದವೇದಾ ಹಿ ಕಾರ್ಯಾಃ ಸ್ಯುರ್ಮಾಭೂದ್ವೇದವಿನಾಶನಮ್ ।। ೬೦.

ಶಕ್ತಿ, ತೇಜಸ್ಸು, ಬಲ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ವೇದಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಬೇಕು, ವೇದ ನಾಶವಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ವೇದೇ ನಾಶಮನುಪ್ರಾಪ್ತೇ ಯಜ್ಞೋ ನಾಶಂ ಗಮಿಷ್ಯತಿ। ಯತ್ರೇ ನಷ್ಟೇ ದೇವನಾಶಸ್ತತಃ ಸರ್ವಂ ಪ್ರಣಶ್ಯತಿ ।। ೬೦.

ವೇದ ನಾಶವಾದರೆ, ಯಜ್ಞವೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಯಜ್ಞ ನಾಶವಾದಾಗ ದೇವತೆಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ, ಆಗ ಎಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದ್ಯೋ ವೇದಶ್ಚತುಷ್ಪಾದಃ ಶತಸಾಹಸ್ರಸಂಜ್ಞಿತಃ। ಪುನರ್ದಶಗುಣಃ ಕೃತ್ಸ್ನೋ ಯಜ್ಞೋ ವೈ ಸರ್ವಕಾಮಧುಕ್ ।। ೬೦.

ಮೊದಲ ವೇದವು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಿದ್ದು, ಲಕ್ಷ ಶ್ಲೋಕಗಳಾಗಿತ್ತು; ಪೂರ್ಣ ಯಜ್ಞವು ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನದು, ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನೂ ಪೂರೈಸುವದು.

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತಥೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಮನುರ್ಲೋಕಹಿತೇ ರತಃ। ವೇದಮೇಕಂ ಚತುಷ್ಪಾದಂ ಚತುರ್ಧಾ ವ್ಯಭಜತ್ಪ್ರಭುಃ ।। ೬೦.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, 'ಹೌದು' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿ, ಲೋಕದ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮನುವು ಆ ಒಂದು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳ ವೇದವನ್ನು ನಾಲ್ಕಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದನು.

ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ವಚನಾತ್ತಾತ ಲೋಕಾನಾಂ ಹಿತಕಾಮ್ಯಯಾ। ತದಿದಂ ವರ್ತ್ತಮಾನೇನ ಯುಷ್ಮಾಕಂ ವೇದಕಲ್ಪನಮ್ ।। ೬೦.

ಬ್ರಹ್ಮನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ, ಲೋಕಗಳ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿ, ಈ ವೇದದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿಮಗೆ ಈಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ.

ಮನ್ವನ್ತರೇಣ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ವ್ಯತೀತಾನಾಂ ಪ್ರಕಲ್ಪನಮ್। ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷೇಣ ಪರೋಕ್ಷಂ ವೈ ತನ್ನಿಬೋಧತ ಸತ್ತಮಾಃ ।। ೬೦.

ಪ್ರತಿ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ನಾನು ಹಿಂದಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ನೀವು ನೇರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ತಿಳಿಯಿರಿ, ಒಳ್ಳೆಯವರೇ.

ಅಸ್ಮಿನ್ ಯುಗೇ ಕೃತೋ ವ್ಯಾಸಃ ಪಾರಾಶರ್ಯಃ ಪರನ್ತಪಃ। ದ್ವೈಪಾಯನ ಇತಿ ಖ್ಯಾತೋ ವಿಷ್ಣೋರಂಶಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ।। ೬೦.

ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ ವೇದವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವರು ಪರಾಶರನ ಮಗ ವ್ಯಾಸರು; ಅವರು ದ್ವೈಪಾಯನ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅಂಶ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಚೋದಿತಃ ಸೋಽಸ್ಮಿನ್ ವೇದಂ ವ್ಯಸ್ತುಂ ಪ್ರಚಕ್ರಮೇ। ಅಥ ಶಿಷ್ಯಾನ್ ಸ ಜಗ್ರಾಹ ಚತುರೋ ವೇದಕಾರಣಾತ್ ।। ೬೦.

ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ, ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ವೇದವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು; ನಂತರ, ವೇದದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

ಜೈಮಿನಿಞ್ಚ ಸುಮನ್ತುಞ್ಚ ವೈಶಮ್ಪಾಯನಮೇವ ಚ। ಪೈಲನ್ತೇಷಾಂ ಚತುರ್ಥನ್ತು ಪಞ್ಚಮಂ ಲೋಮಹರ್ಷಣಮ್ ।। ೬೦.

ಜೈಮಿನಿ, ಸುಮಂತು, ವೈಶಂಪಾಯನ, ನಾಲ್ಕನೆಯವರು ಪೈಲ, ಐದನೆಯವರು ಲೋಮಹರ್ಷಣ — ಇವರೇ ಆ ಐದು ಮಂದಿ.

ಋಗ್ವೇದಶ್ರಾವಕಂ ಪೈಲಞ್ಜಗ್ರಾಹ ವಿಧಿವದ್ ದ್ವಿಜಮ್ । ಯಜುರ್ವೇದಪ್ರವಕ್ತಾರಂ ವೈಶಮ್ಪಾಯನಮೇವ ಚ ।। ೬೦.

ಪೈಲ ಎಂಬ ದ್ವಿಜನು ಋಗ್ವೇದವನ್ನು ಪಾಠಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು; ವೈಶಂಪಾಯನನು ಯಜುರ್ವೇದವನ್ನು ವಿವರಿಸುವವನಾದನು.

ಜೈಮಿನಿಂ ಸಾಮವೇದಾರ್ಥಶ್ರಾವಕಂ ಸೋಽನ್ವಪದ್ಯತ। ತಥೈವಾಥರ್ವವೇದಸ್ಯ ಸುಮನ್ತುಮೃಷಿಸತ್ತಮಮ್ ।। ೬೦.

ಜೈಮಿನಿ ಸಾಮವೇದದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪಾಠಿಸುವವನಾದನು; ಅದೇ ರೀತಿ, ಮಹಾನ್ ಋಷಿಯಾದ ಸುಮಂತು ಅಥರ್ವವೇದವನ್ನು ಪಾಠಿಸುವವನಾದನು.

ಇತಿಹಾಸಪುರಾಣಸ್ಯ ವಕ್ತಾರಂ ಸಮ್ಯಗೇವ ಹಿ। ಮಾಞ್ಚೈವ ಪ್ರತಿಜಗ್ರಾಹ ಭಗವಾನೀಶ್ವರಃ ಪ್ರಭುಃ ।। ೬೦.

ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೇಳುವವನಾಗಿ ಭಗವಂತನಾದ ಈಶ್ವರನು ನನ್ನನ್ನೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.

ಏಕ ಆಸೀದ್ಯಜುರ್ವೇದಸ್ತಞ್ಚತುರ್ದ್ಧಾ ವ್ಯಕಲ್ಪಯತ್। ಚತುರ್ಹೋತ್ರಮಭೂತ್ತಸ್ಮಿಂಸ್ತೇನ ಯಜ್ಞಮಕಲ್ಪಯತ್ ।। ೬೦.

ಒಂದು ಯಜುರ್ವೇದವಿತ್ತು; ಅದನ್ನು ಅವನು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದನು. ಆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹೋತ್ರುಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು; ಹೀಗಾಗಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಅವನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸಿದನು.

ಆಧ್ವರ್ಯವಂ ಯಜುರ್ಭಿಸ್ತು ಋಗ್ಭಿರ್ಹೋತ್ರಂ ತಥೈವ ಚ। ಉದ್ಗಾತ್ರಂ ಸಾಮಭಿಶ್ವಕ್ರೇ ಬ್ರಹ್ಮತ್ವಞ್ಚಾಪ್ಯಥರ್ವಭಿಃ। ಬ್ರಹ್ಮತ್ವಮಕರೋದ್ಯಜ್ಞೇ ವೇದೇನಾಥರ್ವಣೇನ ತು ।। ೬೦.

ಯಜುರ್ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಆದ್ವರ್ಯುವನ್ನು, ಋಕ್ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಹೋತ್ರುವನ್ನು, ಸಾಮಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಉದ್ಗಾತೃವನ್ನು, ಅಥರ್ವಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಅವನು ನೇಮಿಸಿದನು; ಅಥರ್ವವೇದದಿಂದ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

ತತಃ ಸಋಚಮುದ್ಧೃತ್ಯ ಋಗ್ವೇದಂ ಸಮಕಲ್ಪ ಯತ್। ಹೋತೃಕಂ ಕಲ್ಪ್ಯತೇ ತೇನ ಯಜ್ಞವಾಹಂ ಜಗದ್ಧಿತಮ್ ।। ೬೦.

ನಂತರ ಋಕ್ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು, ಋಗ್ವೇದವನ್ನು ರಚಿಸಿದನು; ಅದರ ಮೂಲಕ ಹೋತ್ರುವಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು, ಅದು ಲೋಕಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ.

ಸಾಮಭಿಃ ಸಾಮವೇದಞ್ಚ ತೇನೋದ್ಗಾತ್ರಮರೋಚಯತ್ । ರಾಜ್ಞಸ್ತ್ವಥರ್ವವೇದೇನ ಸರ್ವಕರ್ಮಾಣ್ಯಕಾರಯತ್ ।। ೬೦.

ಸಾಮಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಸಾಮವೇದವನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಉದ್ಗಾತೃವನ್ನು ನೇಮಿಸಿದನು; ಆದರೆ ಅಥರ್ವವೇದದಿಂದ ರಾಜನ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಿಗಳನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

ಆಖ್ಯಾನೈಶ್ಚಾಪ್ಯುಪಾಖ್ಯಾನೈರ್ಗಾಥಾಭಿಃ ಕುಲಕರ್ಮಭಿಃ। ಪುರಾಣಸಂಹಿತಾಶ್ಚಕ್ರೇ ಪುರಾಣಾರ್ಥವಿಶಾರದಃ ।। ೬೦.

ಕಥೆಗಳು, ಉಪಕಥೆಗಳು, ಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುಲಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಪುರಾಣಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದವನು ಪುರಾಣ ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದನು.

ಯಚ್ಛಿಷ್ಟನ್ತು ಯಜುರ್ವೇದೇ ತೇನ ಯಜ್ಞಮಥಾಯುಜತ್। ಯುಞ್ಜಾನಃ ಸ ಯಜುರ್ವೇದೇ ಇತಿ ಶಾಸ್ತ್ರವಿನಿಶ್ಚಯಃ ।। ೬೦.

ಯಜುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದನ್ನು ತೆಗೆದು, ಅದರಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದನು; ಯಜುರ್ವೇದವನ್ನು ಹೀಗೆ ಬಳಸುವವನು ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಥಿರನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಪದಾನಾಮುದ್ಧೃತತ್ವಾಚ್ಚ ಯಜೂಂಷಿ ವಿಷಮಾಣಿ ವೈ । ಸ ತೇನೋದ್ಧೃತವೀರ್ಯಸ್ತು ಋತ್ವಿಗ್ಭಿರ್ವೇದಪಾರಗೈಃ। ಪ್ರಯುಜ್ಯತೇ ಹ್ಯಶ್ವಮೇಧಸ್ತೇನ ವಾ ಯುಜ್ಯತೇ ತು ಸಃ ।। ೬೦.

ಪದಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಯಜುರ್ಮಂತ್ರಗಳು ಅಸಮಾನವಾಗಿವೆ; ಆ ತೆಗೆದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ವೇದಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ ಋತ್ವಿಕರು ಅವನನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದರಿಂದ ಅಶ್ವಮೇಧಯಾಗವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಅವನು ಹೀಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಋಚೋ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಪೈಲಸ್ತು ವ್ಯಭಜತ್ತದ್ ವಿಧಾ ಪುನಃ । ದ್ವಿಷ್ಕೃತ್ವಾ ಸಂಯುಗೇ ಚೈವ ಶಿಷ್ಯಾಭ್ಯಾಮದದತ್ಪ್ರಭುಃ ।। ೬೦.

ಪೈಲನು ಋಕ್ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು, ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಮತ್ತೆ ವಿಭಜಿಸಿದನು; ಅವನು ಅವುಗಳನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿ, ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಿದನು.

ಇನ್ದ್ರಪ್ರಮತಯೇ ಚೈಕಾಂ ದ್ವಿತೀಯಾಂ ಬಾಷ್ಕಲಾಯ ಚ। ಚತಸ್ರಃ ಸಂಹಿತಾಃ ಕೃತ್ವಾ ಬಾಷ್ಕಲಿರ್ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಃ। ಶಿಷ್ಯಾನಧ್ಯಾಪಯಾಮಾಸ ಶುಶ್ರೂಷಾಭಿರತಾನ್ ಹಿತಾನ್ ।। ೬೦.

ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಇಂದ್ರಪ್ರಮತಿಗೆ, ಎರಡನೆಯದನ್ನು ಬಾಷ್ಕಲರಿಗೆ ನೀಡಿದನು; ಬಾಷ್ಕಲ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನು ನಾಲ್ಕು ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಪಾಠಿಸಿದನು.

ಬೋಧನ್ತು ಪ್ರಥಮಾಂ ಶಾಖಾಂ ದ್ವಿತೀಯಾಮಗ್ನಿಮಾಠರಮ್। ಪಾರಾಶರಂ ತೃತೀಯಾನ್ತು ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯಾಮಥಾಪರಾಮ್ ।। ೬೦.

ಮೊದಲ ಶಾಖೆ ಬೋಧ, ಎರಡನೆಯದು ಅಗ್ನಿಮಾಠರ, ಮೂರನೆಯದು ಪಾರಾಶರ, ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ.