ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ತನ್ಮಾತ್ರಾಣಿ ಚ ಸತ್ಯಞ್ಚ ಋಷನ್ತೇ ತೇ ಮಹೌಜಸಃ। ಸತ್ಯರ್ಷಯಸ್ತತಸ್ತೇ ವೈ ಪರಮಾಃ ಸತ್ಯದರ್ಶನಾಃ ।। ೫೯.

ತನುಮಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸತ್ಯವನ್ನು ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸತ್ಯರ್ಷಿಗಳು, ಅವರಲ್ಲಿ ಪರಮ ಸತ್ಯವನ್ನು ನೋಡುವವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮರು.

ಋಷೀಣಾಞ್ಚ ಸುತಾಸ್ತೇ ತು ವಿಜ್ಞೇಯಾ ಋಷಿಪುತ್ರಕಾಃ । ಋಷನ್ತಿ ವೈ ಶ್ರುತಂ ಯಸ್ಮಾದ್ವಿಶೇಷಾಂಶ್ಚೈವ ತತ್ತ್ವತಃ। ತಸ್ಮಾತ್ ಶ್ರುತರ್ಷಯಸ್ತೇಽಪಿ ಶ್ರುತಸ್ಯ ಪರಿದರ್ಶನಾಃ ।। ೫೯.

ಋಷಿಗಳ ಪುತ್ರರನ್ನು ಋಷಿಪುತ್ರರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಅವರು ಶ್ರವಣದಿಂದ ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅರಿತುಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಶ್ರುತರ್ಷಿಗಳು, ಶ್ರುತಿಯ ಪರಿಗಣನೆ ಮಾಡುವವರು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಅವ್ಯಕ್ತಾತ್ಮಾ ಮಹಾತ್ಮಾ ಚಾಹಙ್ಕಾರಾತ್ಮಾ ತಥೈವ ಚ। ಭೂತಾತ್ಮಾ ಚೇನ್ದ್ರಿಯಾತ್ಮಾ ಚ ತೇಷಾಂ ತಜ್ಜ್ಞಾನಮುಚ್ಯತೇ । ಇತ್ಯೇತಾ ಋಷಿಜಾತೀಸ್ತು ನಾಮಭಿಃ ಪಞ್ಚ ವೈ ಶ್ರೃಣು ।। ೫೯.

ಅವ್ಯಕ್ತಾತ್ಮ, ಮಹಾತ್ಮ, ಅಹಂಕಾರಾತ್ಮ, ಭೂತಾತ್ಮ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಾತ್ಮ—ಇವುಗಳ ಜ್ಞಾನವೇ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಐದು ಋಷಿಜಾತಿಗಳನ್ನು ಹೆಸರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೇಳು.

ಭೃಗುರ್ಮರೀಚಿರತ್ರಿಶ್ಚ ಅಙ್ಗಿರಾಃ ಪುಲಹಃಕ್ರತುಃ। ಮನುರ್ದಕ್ಷೋ ವಸಿಷ್ಠಶ್ಚ ಪುಲಸ್ತ್ಯಶ್ಚೇತಿ ತೇ ದಶ। ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಮಾನಸಾ ಹ್ಯೇತೇ ಉದ್ಭೂತಾಃ ಸ್ವಯಮೀಶ್ವರಾಃ ।। ೫೯.

ಭೃಗು, ಮರೀಚಿ, ಅತ್ರಿ, ಅಂಗಿರಾ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು, ಮನು, ದಕ್ಷ, ವಸಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಪುಲಸ್ತ್ಯ—ಈ ಹತ್ತು ಮಂದಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ವತಃ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಈಶ್ವರರು.

ಪ್ರವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಋಷೇರ್ಯಸ್ಮಾನ್ಮಹಾಂಸ್ತಸ್ಮಾನ್ಮಹರ್ಷಯಃ। ಈಶ್ವರಾಣಾಂ ಸುತಾಸ್ತ್ವೇತೇ ಋಷಯಸ್ತಾನ್ನಿಬೋಧತ ।। ೫೯.

ಮಹಾನ್ ಋಷಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದರಿಂದ ಅವರು ಮಹರ್ಷಿಗಳು. ಈ ಋಷಿಗಳು ಈಶ್ವರರ ಪುತ್ರರು—ಇವರನ್ನು ತಿಳಿದುಕೋ.

ಕಾವ್ಯೋ ಬೃಹಸ್ಪತಿಶ್ಚೈವ ಕಶ್ಯಪಶ್ಚೋಶನಾಸ್ತಥಾ। ಉತಥ್ಯೋ ವಾಮದೇವಶ್ಚ ಅಪೋಜ್ಯಶ್ಚೈಶಿಜಸ್ತಥಾ ।। ೫೯.

ಕಾವ್ಯ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಕಶ್ಯಪ, ಉಶನಾ, ಉತಥ್ಯ, ವಾಮದೇವ, ಅಪೋಜ್ಯ ಮತ್ತು ಐಶಿಜ—

ಕರ್ದ್ದಮೋ ವಿಶ್ರವಾಃ ಶಕ್ತಿರ್ವಾಲಖಿಲ್ಯ ಸ್ತಥಾ ಧರಾಃ। ಇತ್ಯೇತೇ ಋಷಯಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಜ್ಞಾನತೋ ಋಷಿತಾಙ್ಗತಾಃ ।। ೫೯.

ಕರ್ಧಮ, ವಿಶ್ರವಾಸ್, ಶಕ್ತಿ, ವಾಲಖಿಲ್ಯರು ಮತ್ತು ಧರರು—ಇವರು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮತ್ತು ಋಷಿತ್ವದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಋಷಿಗಳು.

ಋಷಿಪುತ್ರಾನೃಷಿಕಾಂಸ್ತು ಗರ್ಭೋತ್ಪನ್ನಾನ್ನಿಬೋಧತ। ವತ್ಸರೋ ನಗ್ರಹೂಶ್ಚೈವ ಭಾರದ್ವಾಜಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೫೯.

ಗರ್ಭದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಋಷಿಕರನ್ನು ಈಗ ತಿಳಿಯು: ವತ್ಸರ, ನಾಗ್ರಹೂ ಮತ್ತು ಭಾರದ್ವಾಜ.

ಬೃಹದುತ್ಥಃ ಶರದ್ವಾಂಶ್ಚ ಅಗಸ್ತ್ಯಶ್ಚೌಶಿಜಸ್ತಥಾ। ಋಷಿರ್ದೀರ್ಘತಮಾಶ್ಚೈವ ಬೃಹದುಕ್ಥಃ ಶರದ್ವತಃ ।। ೫೯.

ಬೃಹದುತ್ತ, ಶರದ್ವಾನ್, ಅಗಸ್ತ್ಯ, ಉಶಿಜ, ದೀರ್ಘತಮಸ್, ಬೃಹದುಕ್ತ ಮತ್ತು ಶರದ್ವತ—ಇವರು ಋಷಿಗಳು.

ವಾಜಶ್ರವಾಃ ಸುವಿತ್ತಶ್ಚ ಸುವಾಗ್ವೇಷಪರಾಯಣಃ। ದಧೀಚಃ ಶಙ್ಖಮಾಂಶ್ಚೈವ ರಾಜಾ ವೈಶ್ರವಣಸ್ತಥಾ। ಇತ್ಯೇತೇ ಋಷಿಕಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಸ್ತೇ ಸತ್ಯಾದೃಷಿತಾಙ್ಗತಾಃ ।। ೫೯.

ವಾಜಶ್ರವನು ಧನಿಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಸದಾ ಉತ್ತಮ ಮಾತು ಮತ್ತು ಹಸುಗಳಿಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ದಧೀಚಿ, ಶಂಖಮಾಂಸ, ಮತ್ತು ವೈಶ್ರವಣ ಎಂಬ ರಾಜನು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿದ್ದ ಋಷಿಗಳು.

ಈಶ್ವರಾ ಋಷಿಕಾಶ್ಚೈವ ಯೇ ಚಾನ್ಯೇ ವೈ ತಥಾ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಏತೇ ಮನ್ತ್ರಕ್ಷಕೃತಃ ಸರ್ವೇ ಕೃತ್ಸ್ನಶಸ್ತಾನ್ನಿಬೋಧತ ।। ೫೯.

ಇಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಈಶ್ವರರು, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಸರಾಗಿರುವವರನ್ನೂ ಕೂಡ—allರನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದವರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಭೃಗುಃ ಕಾವ್ಯಃ ಪ್ರಚೇತಾಸ್ತು ದಧೀಚೋ ಹ್ಯಾತ್ಮವಾನಪಿ । ಔರ್ವೋಽಥ ಜಮದಗ್ನಿಶ್ಚ ದಿವಃ ಸಾರಸ್ವತ ಸ್ತಥಾ ।। ೫೯.

ಭೃಗು, ಕಾವ್ಯ, ಪ್ರಚೇತ, ಆತ್ಮವಂತ ದಧೀಚಿ, ಔರ್ವ, ಜಮದಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಆಕಾಶದ ಸಾರಸ್ವತ—ಇವರ ಹೆಸರುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಅದ್ವಿಷೇಣ ಹ್ಯರೂಪಶ್ಚ ವೀತಹವ್ಯ ಸುಮೇಧಸಃ। ವೈನ್ಯಃ ಪೃಥುರ್ದಿವೋದಾಸಃ ಪ್ರಶ್ವಾರೋ ಗೃತ್ಸಮಾನ್ನಭಃ। ಏಕೋನವಿಂಶದಿತ್ಯೇತೇ ಋಷಯೋ ಮನ್ತ್ರವಾದಿನಃ ।। ೫೯.

ಅದ್ವಿಷೇಣ, ಅರೂಪ, ವೀತಹವ್ಯ, ಸುಮೇಧ, ವೈನ್ಯ, ಪೃಥು, ದಿವೋದಾಸ, ಪ್ರಶ್ವಾರ, ಗೃತ್ಸಮಾನ ಮತ್ತು ನಭ—ಈ ಒಂಬತ್ತನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಒಟ್ಟು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಮಂದಿ ಮಂತ್ರಪಾರಂಗತ ಋಷಿಗಳು.

ಅಙ್ಗಿರಾ ವೇಧಸಶ್ಚೈವ ಭಾರದ್ವಾಜೋಽಥ ಬಾಷ್ಕಲಿಃ। ತಥಾಮೃತಸ್ತಥಾ ಗಾರ್ಗ್ಯಃ ಶೇನೀ ಸಂಹೃತಿರೇವ ಚ ।। ೫೯.

ಅಂಗಿರಾ, ವೇಧಸ, ಭಾರದ್ವಾಜ, ಬಾಷ್ಕಲಿ, ಅಮೃತ, ಗಾರ್ಗ್ಯ, ಶೇನಿ ಮತ್ತು ಸಂಹೃತಿ ಎಂಬವರೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಪುರುಕುತ್ಸೋಽಥ ಮಾನ್ಧಾತಾ ಅಮ್ಬರೀಷಸ್ತಥೈವ ಚ। ಆಹಾರ್ಯೋಥಾಜಮೀಢಶ್ಚ ಋಷಭೋ ವಲಿರೇವ ಚ ।। ೫೯.

ಪುರುಕುತ್ಸ, ಮಾಂಧಾತೃ, ಅಂಬರೀಷ, ಆಹಾರ್ಯ, ಅಜಮೀಢ, ಋಷಭ ಮತ್ತು ವಲಿ ಎಂಬವರೂ ಈ ಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

ಪೃಷದಶ್ವೋ ವಿರೂಪಶ್ಚ ಕಣ್ವಶ್ಚೈವಾಥ ಮುದ್ಗಲಃ। ಯುವನಾಶ್ವಃ ಪೌರುಕುತ್ಸಸ್ತ್ರಸದ್ದಸ್ಯುಃ ಸದಸ್ಯುಮಾನ್ ।। ೫೯.

ಪೃಷದಶ್ವ, ವಿರೂಪ, ಕಣ್ವ, ಮುಡ್ಗಲ, ಯುವನಾಶ್ವ, ಪೌರುಕುತ್ಸ, ತ್ರಸದ್ದಸ್ಯು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯುಮಾನ—ಇವರೂ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಉತಥ್ಯಶ್ಚ ಭರದ್ವಾಜಸ್ತಥಾ ವಾಜಶ್ರವಾ ಅಪಿ । ಆಯಾಪ್ಯಶ್ಚ ಸುವಿತ್ತಿಶ್ಚ ವಾಮದೇವಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೫೯.

ಉತಥ್ಯ, ಭರದ್ವಾಜ, ವಾಜಶ್ರವ, ಆಯಾಪ್ಯ, ಸುವಿತ್ತಿ ಮತ್ತು ವಾಮದೇವ—ಇವರೂ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಔಗಜೋ ಬೃಹದುಕ್ಥಶ್ಚ ಋಷಿರ್ದೀರ್ಘತಪಾಸ್ತಥಾ। ಕಕ್ಷೀವಾಂಶ್ಚ ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ ಸ್ಮೃತಾ ಅಙ್ಗಿರಸೋ ವರಾಃ। ಏತೇ ಮನ್ತ್ರಕೃತಃ ಸರ್ವೇ ಕಾಶ್ಯಪಾಂಸ್ತು ನಿಬೋಧತ ।। ೫೯.

ಔಗಜ, ಬೃಹದುಕ್ತ, ದೀರ್ಘತಪ, ಕಕ್ಷೀವಾನ್—ಈ ಮೂವತ್ತಮೂರು ಮಂದಿ ಅಂಗಿರಸರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ಮಂತ್ರರಚನೆ ಮಾಡಿದವರು. ಈಗ ಕಾಶ್ಯಪರ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿ.

ಕಾಶ್ಯಪಶ್ಚೈವ ವತ್ಸಾರೋ ವಿಭ್ರಮೋ ರೈಭ್ಯ ಏವ ಚ। ಅಸಿತೋ ದೇವಲಶ್ಚೈವ ಷಡೇತೇ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಃ ।। ೫೯.

ಕಾಶ್ಯಪ, ವತ್ಸಾರ, ವಿಭ್ರಮ, ರೈಭ್ಯ, ಅಸಿತ ಮತ್ತು ದೇವಲ—ಈ ಆರೂ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವವರು.

ಅತ್ರಿರರ್ಚ್ಚಿಸನಶ್ಚೈವ ಶ್ಯಾಮಾವಾಂಶ್ಚಾಥ ನಿಷ್ಠುರಃ। ವಲ್ಗೂತಕೋ ಮುನಿರ್ದ್ಧೀಮಾಂಸ್ತಥಾ ಪೂರ್ವಾತಿಥಿಶ್ಚ ಯಃ। ಇತ್ಯೇತೇ ಚಾತ್ರಯಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಮನ್ತ್ರಕಾರಾ ಮಹರ್ಷಯಃ ।। ೫೯.

ಅತ್ರಿ, ಅರ್ಚಿಸನ, ಶ್ಯಾಮಾವಾನ್, ನಿಷ್ಠುರ, ಧೀಮಂತನಾದ ವಲ್ಗೂತಕ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಾತಿಥಿ—ಇವರು ಅತ್ರಿಗಳು, ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ಮತ್ತು ಮಂತ್ರರಚನೆ ಮಾಡಿದವರು.

ವಸಿಷ್ಠಶ್ಚೈವ ಶಕ್ತಿಶ್ಚ ತಥೈವ ಚ ಪರಾಶರಃ। ಚತುರ್ಥ ಇನ್ದ್ರಪ್ರಮತಿಃ ಪಞ್ಚಮಸ್ತು ಭರದ್ವಸುಃ ।। ೫೯.

ವಸಿಷ್ಠ, ಶಕ್ತಿ, ಪರಾಶರ, ನಾಲ್ಕನೆಯವರು ಇಂದ್ರಪ್ರಮತಿ, ಐದನೆಯವರು ಭರದ್ವಸು.

ಷಷ್ಠಸ್ತು ಮೈತ್ರಾವರುಣಾಃ ಕುಣ್ಡಿನಃ ಸಪ್ತಮಸ್ತಥಾ। ಸುದ್ಯುಮ್ನಶ್ಚಾಷ್ಟಮಶ್ಚೈವ ನವಮೋಽಥ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ। ದಶಮಸ್ತು ಭರದ್ವಾಜೌ ಮನ್ತ್ರಬ್ರಾಹ್ಮಣಕಾರಕಾಃ ।। ೫೯.

ಆರನೆಯವರು ಮೈತ್ರಾವರುಣ, ಏಳನೆಯವರು ಕುಂಡಿನ, ಎಂಟನೆಯವರು ಸುದ್ಯುಮ್ನ, ಒಂಬತ್ತನೆಯವರು ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಹತ್ತನೆಯವರು ಇಬ್ಬರು ಭರದ್ವಾಜರು—ಇವರು ಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ರಚನೆ ಮಾಡಿದವರು.

ಏತೇ ಚೈವ ಹಿ ಕರ್ತಾರೋ ವಿಧರ್ಮಧ್ವಂಸಕಾರಿಣಃ। ಲಕ್ಷಣಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಶ್ಚೈತದ್ವಿಹಿತಂ ಸರ್ವಶಾಖಿನಾಮ್ ।। ೫೯.

ಇವರು ವಿಭಿನ್ನ ಮತಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದವರು. ಎಲ್ಲ ಶಾಖೆಗಳಿಗೂ ಇದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಹೇತುರ್ಹಿತೇಃ ಸ್ಮೃತೋ ಧಾತೋರ್ಯನ್ನಿಹನ್ತ್ಯುದಿತಮ್ಪರೈಃ। ಅಥ ವಾರ್ಥಪರಿ ಪ್ರಾಪ್ತೇರ್ಹಿನೋತೇರ್ಗತಿಕರ್ಮಣಃ ।। ೫೯.

ಉಪಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಧಾತುವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಇತರರು ಹೇಳಿದುದನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪಡೆಯಲು 'ಹಿನು' ಎಂಬ ಕ್ರಿಯೆಯು ತ್ಯಜಿಸುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ತಥಾ ನಿರ್ವಚನಂ ಬ್ರೂಯಾದ್ವಾಕ್ಯಾರ್ಥಸ್ಯಾವಧಾರಣಮ್ । ನಿನ್ದಾಂ ತಾಮಾಹುರಾಚಾರ್ಯಾ ಯದ್ದೋಷನ್ನಿನ್ದ್ಯತೇ ವಚಃ ।। ೫೯.

ಹೀಗಾಗಿ, ವಾಕ್ಯದ ಅರ್ಥವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ನಿರ್ವಚನ. ಯಾವ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ದೋಷವಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಗುರುಗಳು ನಿಂದನೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಷೂರ್ವಾಚ್ಛಂಸತೇರ್ಧಾತೋಃ ಪ್ರಶಸಾಂ ಗುಣವತ್ತಯಾ। ಇದನ್ತ್ವಿದಮಿದಂ ನೇದಮಿತ್ಯನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ಸಂಶಯಃ ।। ೫೯.

'ಪ್ರಶೂ' ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಗುಣವಂತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. 'ಇದು ಹೌದು ಅಥವಾ ಅಲ್ಲ' ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಇದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಸಂಶಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಇದಮೇವ ವಿಧಾತವ್ಯಮಿತ್ಯಯಂ ವಿಧಿರುಚ್ಯತೇ । ಅನ್ಯಸ್ಯಾನ್ಯಸ್ಯ ಚೋಕ್ತತ್ವಾದ್‌ಬುಧೈಃ ಪರಕೃತಿಃ ಸ್ಮೃತಾ ।। ೫೯.

'ಇದನ್ನೇ ಮಾಡಬೇಕು' ಎಂದು ಹೇಳುವುದೇ ವಿಧಿ. ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪರಕೃತಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಯೋ ಹ್ಯತ್ಯನ್ತತರೋಕ್ತಶ್ಚ ಪುರಾಕಲ್ಪಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ। ಪುರಾವಿಕ್ರಾನ್ತವಾಚಿತ್ವಾತ್ ಪುರಾಕಲ್ಪಸ್ಯ ಕಲ್ಪನಾ ।। ೫೯.

ಅತೀಂದ್ರಿಯವಾದ ಪುರಾತನ ಕಾಲವನ್ನು 'ಹಳೆಯ ಕಲ್ಪ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಹಿಂದಿನದು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಹಳೆಯ ಕಲ್ಪದ ಕಲ್ಪನೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮನ್ತ್ರಬ್ರಾಹ್ಮಣಕಲ್ಪೈಸ್ತು ನಿಗಮೈಃ ಶುದ್ಧವಿಸ್ತರೈಃ । ಅನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ಕೃತಾಮಾಹುರ್ವ್ಯವಧಾರಣಕಲ್ಪನಾಮ್ ।। ೫೯.

ಮಂತ್ರಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳ ಕಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶುದ್ಧವಾದ ವೇದಗಳ ಮೂಲಕ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸದೆ, ಅವರು ಗಡಿಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೊಂದಬೇಕೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.