ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ವಾಮನಾಕೃತಯಶ್ಚೈವ ವಾಚಾಲಾಃ ಪ್ಲುತಗಾಮಿನಃ। ಪಿಶಾಚಾನರ್ಕಮರ್ಕಾಸ್ತೇ ವೃಕ್ಷವಾಸಾದನಪ್ರಿಯಾಃ ॥ ೮.

ಕುಡಿದಾಕಾರದವರು, ಹೆಚ್ಚು ಮಾತಾಡುವವರು, ಹಾರುತ್ತಾ ನಡೆಯುವವರು—ಇವರು ಅನರ್ಕ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ ಪಿಶಾಚರು, ಮರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವರು, ಊಟವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವವರಲ್ಲ.

ಊರ್ದ್ಧ್ವಬಾಹೂರ್ದ್ಧ್ವರೋಮಾಣ ಊರ್ದ್ಧ್ವವೃಕ್ಷಾಸ್ತಥಾಲಯಾಃ। ಮುಞ್ಚನ್ತಿ ಪಾಂಶೂನಙ್ಗೇಭ್ಯಃ ಪಿಶಾಚಾಃ ಪಾಂಶವಶ್ಚ ತೇ ॥ ೮.

ಇವರ ಕೈ, ಕೂದಲು, ಮರಗಳು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿರುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಇಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವರು. ಈ ಪಾಂಶವ ಪಿಶಾಚರು ದೇಹದಿಂದ ಧೂಳು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ.

ಧಮನೀಮತಕಾಃ ಶುಷ್ಕಾಃ ಶ್ಮಶ್ರುಲಾಶ್ಚೀರವಾಸಸಃ। ಉಪವೀರಾಃ ಪಿಶಾಚಾಶ್ಚ ಶ್ಮಶಾನಾಯತನಾಸ್ತಥಾ ॥ ೮.

ದಮಣಿಗಳಿರುವವರು, ಒಣಗಿರುವವರು, ದಾಡಿ ಇರುವವರು, ಬೊಕ್ಕಸದ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸುವವರು—ಇವರು ಉಪವೀರ ಪಿಶಾಚರು, ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವರು.

ವಿಷ್ಟಬ್ಧಾಕ್ಷಾ ಮಹಾಜಿಹ್ವಾ ಲೇಲಿಹಾನಾ ಹ್ಯುದೂಖಲಾಃ। ಹಸ್ತ್ಯುಷ್ಟ್ರಸ್ಥೂಲಶಿರಸೋ ವಿರತಾ ಬದ್ಧಪಿಣ್ಡಕಾಃ ॥ ೮.

ಕಣ್ಣನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೋಡುವವರು, ದೊಡ್ಡ ನಾಲಿಗೆ ಇರುವವರು, ನುಂಗುತ್ತಿರುವವರು, ಉಲುಖಲದಂತೆ ದೇಹವಿರುವವರು, ಆನೆ ಅಥವಾ ಒಂಟೆಯಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ತಲೆ ಇರುವವರು, ಮೌನವಾಗಿರುವವರು, ಕಟ್ಟಿದ ಗುಡ್ಡೆಗಳಿರುವವರು.

ಪಿಶಾಚಾಃ ಸುಮ್ಭಪಾತ್ರಾಸ್ತೇ ಅದೃಷ್ಟಾನ್ನಾನಿ ಭುಞ್ಜತೇ। ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಸ್ತು ರೋಮಶಾಃ ಪಿಙ್ಗಾ ದೃಷ್ಟಾದೃಷ್ಟಾಶ್ಚರನ್ತಿ ವೈ ॥ ೮.

ಸುಂಭಪಾತ್ರ ಪಿಶಾಚರು ಕಾಣದ ಅನ್ನವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪಿಶಾಚರು ಕೂದಲುಳ್ಳವರು, ಪಿಂಗಾಣಿ ಬಣ್ಣದವರು, ಕಾಣುವವರಾಗಿಯೂ ಕಾಣದವರಾಗಿಯೂ ಸಂಚರಿಸುವರು.

ಅಯುಕ್ತಾಶ್ಚ ವಿಶನ್ತೀಹ ನಿಪುಣಾಸ್ತೇ ಪಿಶಾಚಕಾಃ. ಆಕರ್ಣ ದಾರಿತಾಸ್ಯಾಶ್ಚ ಲಮ್ಬಶ್ರೂಸ್ಥೂಲನಾಸಿಕಾಃ ॥ ೮.

ಇಲ್ಲಿ ನಿಯಮವಿಲ್ಲದೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ, ಕುಶಲರಾದ ಪಿಶಾಚರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಬಾಯಿಗಳು ಕಿವಿವರೆಗೆ ಹರಿದು ಹೋಗಿವೆ, ತುಟಿಗಳು ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿವೆ, ಮೂಗು ದಪ್ಪವಾಗಿದೆ.

ಹಸ್ತಪಾದಾಕ್ರಾನ್ತಗಣಾ ಹ್ರಸ್ವಕಾಃ ಕ್ಷಿತಿದೃಷ್ಟಯಃ। ಬಾಲಾದಾಸ್ತೇ ಪಿಶಾಚಾ ವೈ ಸೂತಿಕಾಗೃಹಸೇವಿನಃ ॥ ೮.

ಕೆಲವರು ಕೈಕಾಲಿನಿಂದ ಒತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಗುಂಪು, ಚಿಕ್ಕದಾದ, ನೆಲವನ್ನು ನೋಡುವ ಪಿಶಾಚರು. ಇವರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಹೆರಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪೃಷ್ಠತಃ ಪಾಣಿಪಾದಾಶ್ಚ ಹ್ರಸ್ವಕಾ ವಾತರಂಹಸಃ। ಪಿಶಿತಾದಾಃ ಪಿಶಾಚಾಸ್ತೇ ಸಂಗ್ರಾಮೇ ರುಧಿರಾಶಿನಃ ॥ ೮.

ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದ ಕೈಕಾಲುಗಳು, ಚಿಕ್ಕ ದೇಹ, ಗಾಳಿಯಷ್ಟು ವೇಗದಿಂದ ಓಡುವ ಪಿಶಾಚರು. ಇವರು ಮಾಂಸ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ.

ನಗ್ನಕಾ ಹ್ಯನಿಕೇತಾಶ್ಚ ಲಮ್ಬಕೇಶಾಶ್ಚ ಪಿಣ್ಡಕಾಃ। ಪಿಶಾಚಾಃ ಸ್ಕನ್ದಿನಸ್ತೇ ವೈ ಅನ್ಯಾ ಉಚ್ಛುಸನಾಶಿನಃ । ಷೋಡಶ ಜಾತಯಸ್ತೇಷಾಂ ಪಿಶಾಚಾನಾಂ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಾಃ ॥ ೮.

ಕೆಲವರು ಬಟ್ಟೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಮನೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಕೂದಲು ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿರುವ, ದಪ್ಪ ದೇಹದ ಪಿಶಾಚರು. ಇವರು ಸ್ಕಂದಿನರು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಹೋಮದ ಉಳಿದ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಪಿಶಾಚರ ಹದಿನಾರು ವಿಧಗಳು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಏವಂವಿಧಾನ್ಪಿಶಾಚಾಂಸ್ತು ದೀನಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾನುಕಮ್ಪಯಾ। ತೇಭ್ಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವರಂ ಪ್ರಾದಾತ್ಕಾರುಣ್ಯಾದಲ್ಪಚೇತಸಃ। ಅನ್ತರ್ದ್ಧಾನಂ ಪ್ರಜಾಸ್ತೇಷಾಂ ಕಾಮರೂಪತ್ವಮೇವ ಚ ॥ ೮.

ಈ ರೀತಿ ದುಃಖಿತವಾದ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪಿಶಾಚರನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವರ ಕಡಿಮೆ ಬುದ್ಧಿಗೆ ದಯೆ ತೋರಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವರಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹವಾಗಿ, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳುವ ಮತ್ತು ಕಾಣದಂತೆ ಅಡಗುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.

ಉಭಯೋಃ ಸನ್ದ್ಯಯೋಶ್ಚಾರಂ ಸ್ಥಾನಾನ್ಯಾಜೀವಮೇವ ಚ। ಗೃಹಾಣಿ ಯಾನಿ ಭಗ್ನಾನಿ ಶೂನ್ಯಾನ್ಯಲ್ಪಜನಾನಿ ಚ ॥ ೮.

ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ವಾಸಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯವೆಂದರೆ ಒಡೆದುಹೋದ ಮನೆಗಳು, ಖಾಲಿ ಮನೆಗಳು ಅಥವಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಮನೆಗಳು.

ವಿಧ್ವಸ್ತಾನಿ ಚ ಯಾನಿ ಸ್ಯುರನಾಚಾರೋಷಿತಾನಿ ಚ। ಅಸಂಸ್ಪೃಷ್ಟೋಪ ಲಿಪ್ತಾನಿ ಸಂಸ್ಕಾರೈರ್ವರ್ಜಿತಾನಿ ಚ ॥ ೮.

ಹಾಳಾದ ಮನೆಗಳು, ಅಶುದ್ಧರು ವಾಸಿಸುವ ಮನೆಗಳು, ಯಾರೂ ಸ್ಪರ್ಶಿಸದ ಅಥವಾ ಕಲುಷಿತವಾದ ಮನೆಗಳು, ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಿಲ್ಲದೆ ಇರುವ ಮನೆಗಳು.

ರಾಜಮಾರ್ಗೋಪರಥ್ಯಾಶ್ಚ ನಿಷ್ಕುಣ್ಠಾಶ್ಚತ್ವರಾಣಿ ಚ। ದ್ವಾರಾಣ್ಯಷ್ಟಾಲಕಾಶ್ಚೈವ ನಿರ್ಮಮಾನ್ಸಂಕ್ರಮಾಂಸ್ತಥಾ ॥ ೮.

ರಾಜಮಾರ್ಗ, ಬದಿಯ ಬೀದಿಗಳು, ಅಶುದ್ಧವಾದ ಚೌಕಗಳು, ಬಾಗಿಲುಗಳು, ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಮತ್ತು ಯಾರಿಗೂ ಸೇರದಿರುವ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪಿಶಾಚರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪಥೋ ನದ್ಯೋಽಥ ತೀರ್ಥಾನಿ ಚೈತ್ಯವೃಕ್ಷಾನ್ಮಹಾಪಥಾನ್ । ಪಿಶಾಚಾ ವಿನಿವಿಷ್ಟಾ ವೈ ಸ್ಥಾನೇಷ್ವೇತೇಷು ಸರ್ವಶಃ ॥ ೮.

ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ, ನದಿಗಳಲ್ಲಿ, ಪವಿತ್ರ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮರಗಳಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪಿಶಾಚರು ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅಧಾರ್ಮಿಕಾ ಜನಾಸ್ತೇ ವೈ ಆಜೀವಾ ವಿಹಿತಾಃ ಸುರೈಃ। ವರ್ಣಾಶ್ರಮಾಃ ಸಙ್ಕರಿಕಾಃ ಕಾರುಶಿಲ್ಪಿಜನಾಸ್ತಥಾ ॥ ೮.

ಧರ್ಮವಿಲ್ಲದವರು, ದೇವತೆಗಳು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಜೀವನೋಪಾಯವಿರುವವರು, ಜಾತಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣ, ವೃತ್ತಿಕಾರರು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರು—ಇವರೂ ಪಿಶಾಚರ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

ಅಮೃತೋಪಮಸತ್ತ್ವಾನಾಂ ಚೌರವಿಶ್ವಾಸಘಾತಿನಾಮ್। ಏತೈರನ್ಯೈಶ್ಚ ಬಹುಬಿರನ್ಯಾಯೋಪಾರ್ಜ್ಜಿತೈರ್ಧನೈಃ । ಆರಭನ್ತೇ ಕ್ರಿಯಾ ಯಾಸ್ತು ಪಿಶಾಚಾಸ್ತತ್ರ ದೇವತಾಃ ॥ ೮.

ಅಮೃತದಂತೆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು, ಕಳ್ಳರು, ನಂಬಿಕೆಯ ದ್ರೋಹಿಗಳು ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಂಪತ್ತು ಗಳಿಸುವವರಲ್ಲಿ—ಅಂತಹ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಪಿಶಾಚರು ಮತ್ತು ಭೂತಗಳು ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ.

ಮಧುಮಾಂಸೌದನೈರ್ದಧ್ನಾ ತಿಲಚೂರ್ಣಸುರಾಸವೈಃ। ಧೂಪೈರ್ಹಾರಿದ್ರಕೃಶರೈಸ್ತೈಲಭದ್ರಗುಡೌದನೈಃ ॥ ೮.

ಜೇನು, ಮಾಂಸ, ಅನ್ನ, ಮೊಸರು, ಎಳ್ಳಿನ ಹಿಟ್ಟು, ಮದ್ಯ, ಧೂಪ, ಅರಿಶಿಣದ ಅನ್ನ, ಎಣ್ಣೆ, ಬೆಲ್ಲ, ಬೆಲ್ಲದ ಅನ್ನ ಇವುಗಳಿಂದ ಪಿಶಾಚರು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಕೃಷ್ಣಾನಿ ಚೈವ ವಾಸಾಂಸಿ ಧೂಪಾಃ ಸುಮನಸಸ್ತಥಾ। ಏವಂ ಯುಕ್ತಾಃ ಸುಬಲಯಸ್ತೇಷಾಂ ವೈ ಪರ್ವಸನ್ಧಿಷು। ಪಿಶಾಚಾನಾಮನುಜ್ಞಾಯ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸೋಽಧಿಪತಿರ್ದದೌ ॥ ೮.

ಕಪ್ಪು ಬಟ್ಟೆ, ಧೂಪ, ಹೂವುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವರು, ಹಬ್ಬದ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಲವಂತರಾಗಿರುವ ಪಿಶಾಚರಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವರ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದನು.

ಸರ್ವಭೂತಪಿಶಾಚಾನಾಂ ಗಿರಿಶಂ ಶೂಲಪಾಣಿನಮ್ । ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತ್ವಜನಯನ್ಪುತ್ರಾನ್ವ್ಯಾಘ್ರಾನ್ಸಿಂಹಾಂಶ್ಚ ಭಾಮಿನೀ ॥ ೮.

ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಿಶಾಚರಿಗಾಗಿ, ಶೂಲಧಾರಿ ಗಿರಿಶನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನು ಹುಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಗಳನ್ನು ಪುತ್ರರಾಗಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದನು, ಸುಂದರಿಯೇ.

ದ್ವಿಪಿನಶ್ಚ ಸುತಾಸ್ತಸ್ಯಾ ವ್ಯಾಲೇಯಾಶ್ಚಾಮಿಷಾಶಿನಃ। ಋಷಯಶ್ಚಾಪಿ ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನ ಪ್ರಜಾಸರ್ಗಂ ನಿಬೋಧತ। ತಸ್ಯಾ ದುಹಿತರಃ ಪಞ್ಚ ತಾಸಾಂ ನಾಮಾನಿ ಮೇ ಶ್ರೃಣು ॥ ೮.

ಅವನಿಗೆ ಚಿರತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕ ಸರ್ಪಗಳು ಕೂಡ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದರು. ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ, ಈಗ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರವನ್ನು ತಿಳಿಯಿರಿ. ಅವನ ಐದು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.

ಮೀನಾ ಮಾತಾ ತಥಾ ವೃತ್ತಾ ಪರಿವೃತ್ತಾ ತಥೈವ ಚ। ಅನುವೃತ್ತಾ ತು ವಿಜ್ಞೇಯಾ ತಾಸಾಂ ವೈ ಶ್ರೃಣುತ ಪ್ರಜಾಃ ॥ ೮.

ಮೀನಾ, ಮಾತಾ, ವೃತ್ತಾ, ಪರಿವೃತ್ತಾ ಮತ್ತು ಅನುವೃತ್ತಾ—ಇವರು ಅವನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು. ಈಗ ಅವರ ಸಂತಾನವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.

ಸಹಸ್ರದನ್ತಾ ಮಕರಾಃ ಪಾಠೀನಾಸ್ತಾಮರೋಹಿತಾಃ। ಇತ್ಯೇವಮಾದಿರ್ಹಿ ಗಣೋ ಮೈನೋ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಉಚ್ಯತೇ ॥ ೮.

ಸಾವಿರ ಹಲ್ಲುಗಳಿರುವ ಮಕರಗಳು, ಪಾಠೀನರು, ತಾಮರ, ರೋಹಿತ—ಹೀಗೆ ಮೈನ ಎಂಬ ವಿಶಾಲ ಗುಂಪು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಗ್ರಾಹಾಶ್ಚತುರ್ವಿಧಾ ಜ್ಞೇಯಾಸ್ತಥಾನುಜ್ಯೇಷ್ಠಕಾ ಅಪಿ। ನಿಷ್ಕಾಂಶ್ಚ ಶಿಶುಮಾರಾಂಶ್ಚ ಮತಾ ವ್ಯಜನಯತ್ಪ್ರಜಾಃ ॥ ೮.

ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ मगरಗಳು ಇದ್ದು, ಅವರ ಚಿಕ್ಕವರು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ನಿಷ್ಕರು ಮತ್ತು ಶಿಶುಮಾರರೂ ತಮ್ಮ ಸಂತಾನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ವೃತ್ತಾ ಕೂರ್ಮವಿಕಾರಾಣಿ ನೈಕಾನಿ ಜಲಚಾರಿಣಾಮ್। ತಥಾ ಶಙ್ಖವಿಕಾರಾಣಿ ಜನಯಾಮಾಸ ನೈಕಶಃ ॥ ೮.

ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಆಮೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಶಂಖಗಳೂ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.

ಮಣ್ಡೂಕಾನಾಂ ವಿಕಾರಾಣಿ ಅನುವೃತ್ತಾ ವ್ಯಜಾಯತ। ಐಣೇಯಾನಾಂ ವಿಕಾರಾಣಿ ಶಮ್ಬೂಕಾನಾಂ ತಥೈವ ಚ ॥ ೮.

ಮಂಡೂಕಗಳ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದವು; ಹಾಗೆಯೇ ಮೀನುಗಳ ಮತ್ತು ಶಂಬೂಕಗಳ ರೂಪಗಳೂ ಉದಯಿಸಿತು.

ತಥಾ ಶುಕ್ತಿವಿಕಾರಾಣಿ ವರಾಟಕಕೃತಾನಿ ಚ। ತಥಾ ಶಙ್ಖವಿಕಾರಾಣಿ ಪರಿವೃತ್ತಾ ವ್ಯಜಾಯತ ॥ ೮.

ಹಾಗೆಯೇ ಶುಂಖಗಳ ರೂಪಗಳು, ಕಬ್ಬಿಣೆ ಮಾಡಿದ ರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಶಂಖಗಳ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.

ಕಾಲಕೂಟವಿಕಾರಾಣಿ ಜಲೌಕವಿಹಿತಾನಿ ಚ । ಇತ್ಯೇಷ ಹಿ ಋಷೇರ್ವಂಶಃ ಪಞ್ಚಶಾಖಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತ್ತಿತಾಃ ॥ ೮.

ಕಾಳಕೂಟದ ರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಜಲೌಕೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಕೂಡ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು; ಹೀಗೆ ಈ ಋಷಿಯ ಐದು ಶಾಖೆಗಳ ವಂಶವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತಿರ್ಯಗಂ ಹೇತುಕಮಾದ್ಯಾದುರ್ಬಹುಲಂ ವಂಶವಿಸ್ತರಮ್। ಸಂಸ್ವೇದಜವಿಕಾರಾಣಿ ಯಥಾ ಯೇಭ್ಯೋ ಭವನ್ತಿ ಹ ॥ ೮.

ಜಂತುಗಳ ವಂಶವು ಬಹಳ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಇದು ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇದೆ.

ಸ್ವಸ್ತಿಪಿಕಶರೀರೇಭ್ಯೋ ಜಾಯನ್ತ್ಯುತ್ಪಾದಕಾ ದ್ವಿಜಾಃ। ಮನುಷ್ಯಾಃ ಸ್ವೇದಮಲಜಾಃ ಉಶನಾ ನಾಮ ಜನ್ತವಃ। ನಾನಾಪಿಪೀಲಿಕಗಣಾಃ ಕೀಟಕಾ ಬದ್ಧಪಾದಕಾಃ ॥ ೮.

ಊರಗಗಳ ದೇಹಗಳಿಂದ ದ್ವಿಜರು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ; ಮನುಷ್ಯರು ಸ್ವೇದ ಮತ್ತು ಮಲದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತಾರೆ; ಉಶನಾ ಎಂಬ ಜೀವಿಗಳು, ವಿವಿಧ ಪಿಪೀಲಿಕೆಗಳು, ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರಪಾದಿಗಳೂ ಸಹ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ.