ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಸಂರೋಧಾದಾಯುಷಶ್ಚೈವ ದೃಶ್ಯತೇ ದ್ವಾಪರೇಷು ಚ । ವೇದವ್ಯಾಸೈಶ್ಚತುರ್ಧಾ ತು ವ್ಯಸ್ಯತೇ ದ್ವಾಪರಾದಿಷು ।। ೫೮.

ಆಯುಷ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಇದು ದ್ವಾಪರಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ವೇದವ್ಯಾಸರು ವೇದವನ್ನು ದ್ವಾಪರಯುಗದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದರು.

ಋಷಿಪುತ್ರೈಃ ಪುನರ್ವೇದಾ ಭಿದ್ಯನ್ತೇ ದೃಷ್ಟಿವಿಭ್ರಮೈಃ। ಮನ್ತ್ರಬ್ರಾಹ್ಮಣವಿನ್ಯಾಸೈಃ ಸ್ವರವರ್ಣವಿಪರ್ಯಯೈಃ ।। ೫೮.

ಋಷಿಗಳ ಪುತ್ರರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಗೊಂದಲದಿಂದ ವೇದಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಿಭಜಿಸಿದರು; ಮಂತ್ರಗಳ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳ ಕ್ರಮ, ಸ್ವರ, ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆ ಉಂಟಾಯಿತು.

ಸಂಹಿತಾ ಋಗ್ಯಜುಃಸಾಮ್ನಾಂ ಸಂಹನ್ಯನ್ತೇ ಶ್ರುತರ್ಷಿಭಿಃ। ಸಾಮಾನ್ಯಾದ್ವೈಕೃತಾಚ್ಚೈವ ದೃಷ್ಟಿಭಿನ್ನೈಃ ವ್ಕಚಿತ್ವ್ಕಚಿತ್ ।। ೫೮.

ಋಗ್ವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಸಾಮವೇದಗಳ ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಪಂಡಿತರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು; ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಭಿನ್ನತೆಗಳಿಂದ, ವಿಭಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಗುತ್ತವೆ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಕಲ್ಪಸೂತ್ರಾಣಿ ಮನ್ತ್ರಪ್ರವಚನಾನಿ ಚ। ಅನ್ಯೇ ತು ಪ್ರಹಿತಾಸ್ತೀರ್ಥೈಃ ಕೇಚಿತ್ತಾನ್ ಪ್ರತ್ಯವಸ್ಥಿತಾಃ ।। ೫೮.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕಲ್ಪಸೂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಕೆಲವರು ಪಂಡಿತರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಗುರುಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ದ್ವಾಪರೇಷು ಪ್ರವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಭಿನ್ನವೃತ್ತಾಶ್ರಮಾ ದ್ವಿಜಾಃ। ಏಕಮಾಧ್ವರ್ಯವಂ ಪೂರ್ವಮಾಸೀದ್ದ್ವೈಧಂ ಪುನಸ್ತತಃ ।। ೫೮.

ದ್ವಾಪರಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜರು ವಿಭಿನ್ನ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಆದ್ವರ್ಯು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು, ನಂತರ ಅದು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಯಿತು.

ಸಾಮಾನ್ಯವಿಪರೀತಾರ್ಥೈಃ ಕೃತಂ ಶಾಸ್ತ್ರಕುಲನ್ತ್ವಿದಮ್। ಆಧ್ವರ್ಯವಸ್ಯ ಪ್ರಸ್ತಾವೈರ್ಬಹುಧಾ ವ್ಯಾಕುಲಂ ಕೃತಮ್ ।। ೫೮.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಾಗೂ ವಿರುದ್ಧ ಅರ್ಥಗಳಿಂದ ಈ ಅನೇಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಆದ್ವರ್ಯುಗಳ ವಿವಿಧ ವಿವರಣೆಗಳಿಂದ ಅದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿದೆ.

ತಥೈವಾಥರ್ವಋಕ್ಸಾಮ್ನಾಂ ವಿಕಲ್ಪೈಶ್ಚಾಪ್ಯಸಂಕ್ಷಯೈಃ। ವ್ಯಾಕುಲಂ ದ್ವಾಪರೇ ಭಿನ್ನೇ ಕ್ರಿಯತೇ ಭಿನ್ನದರ್ಶನೈಃ ।। ೫೮.

ಅಥರ್ವಣ, ಋಗ್ವೇದ ಮತ್ತು ಸಾಮವೇದಗಳೂ ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಅವಿರತ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ, ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಮತಗಳಿಂದ ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿವೆ.

ತೈಷಾಂ ಭೇದಾಃ ಪ್ರಭೇದಾಶ್ಚ ವಿಕಲ್ಪೈಶ್ಚಾಪ್ಯಸಂಕ್ಷಯಾಃ । ದ್ವಾಪರೇ ಸಮ್ಪ್ರವರ್ತನ್ತೇ ವಿನಶ್ಯನ್ತಿ ಪುನಃ ಕಲೌ ।। ೫೮.

ಅವುಗಳ ವಿಭಜನೆಗಳು, ಉಪವಿಭಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಅವು ಮತ್ತೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

ತೇಷಾಂ ವಿಪರ್ಯಯಾಶ್ಚೈವ ಭವನ್ತಿ ದ್ವಾಪರೇ ಪುನಃ। ಅವೃಷ್ಟಿರ್ಮರಣಞ್ಚೈವ ತಥೈವ ವ್ಯಾಧ್ಯುಪದ್ವವಾಃ ।। ೫೮.

ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತೆ ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರ, ಮರಣ, ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತುಗಳು ಕೂಡ ಬರುತ್ತವೆ.

ವಾಙ್ಮನಃಕರ್ಮಜೈರ್ದುಃಖೈರ್ನಿರ್ವೇದೋ ಜಾಯತೇ ಪುನಃ । ನಿರ್ವೇದಾಜ್ಜಾಯತೇ ತೇಷಾಂ ದುಃಖಮೋಕ್ಷ ವಿಚಾರಣಾ ।। ೫೮.

ಮಾತು, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮತ್ತೆ ನಿರಾಸೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಆ ನಿರಾಸೆಯಿಂದ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ದುಃಖಮುಕ್ತಿಯ ವಿಚಾರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಚಾರಾಣಾಚ್ಚ ವೈರಾಗ್ಯಂ ವೈರಾಗ್ಯಾದ್ದೋಪದರ್ಶನಮ್। ದೋಷಾಣಾಂ ದರ್ಶನಾಚ್ಚೈವ ದ್ವಾಪರೇ ಜ್ಞಾನಸಮ್ಭವಃ ।। ೫೮.

ವಿಚಾರದಿಂದ ವೈರಾಗ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ; ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ದೋಷಗಳನ್ನು ಕಾಣುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ; ದೋಷಗಳನ್ನು ಕಂಡು ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವು ಉದಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ತೇಷಾಞ್ಚ ಮಾನಿನಾಂ ಪೂರ್ವಮಾದ್ಯೇ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇಽನ್ತರೇ। ಉತ್ಪದ್ಯನ್ತೇ ಹಿ ಶಾಸ್ತ್ರಾಣಾಂ ದ್ವಾಪರೇ ಪರಿಪನ್ಥಿನಃ ।। ೫೮.

ಆ ಹೆಮ್ಮೆಯವರಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ, ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಿಗೆ ವಿರೋಧಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.

ಆಯುರ್ವೇದವಿಕಲ್ಪಾಶ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಾಂ ಜ್ಯೌತಿಷಸ್ಯ ಚ। ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವಿಕಲ್ಪಶ್ಚ ಹೇತುಶಾಸ್ತ್ರವಿಕಲ್ಪನಮ್ ।। ೫೮.

ಆಯುರ್ವೇದದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಶಾಖೆಗಳು, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದ ಅಂಗಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳು, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ತರ್ಕದ ವಿಭಿನ್ನ ಮತಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

ಸ್ಮೃತಿಶಾಸ್ತ್ರಪ್ರಭೇದಾಶ್ಚ ಪ್ರಸ್ಥಾನಾನಿ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್। ದ್ವಾಪರೇಷ್ವಭಿವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಮತಿಭೇದಾಸ್ತಥಾ ನೃಣಾಮ್ ।। ೫೮.

ಸ್ಮೃತಿಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಭಾಗಗಳು, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಸ್ಥಾನಗಳು ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗುತ್ತವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಜನರಲ್ಲಿಯೂ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ.

ಮನಸಾ ಕರ್ಮಣಾ ವಾಚಾ ಕೃಚ್ಛ್ರಾ ದ್ವಾರ್ತ್ತಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧ್ಯತಿ। ದ್ವಾಪರೇ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಕಾಯಕ್ಲೇಶಪುರಸ್ಕೃತಾ ।। ೫೮.

ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಕೆಲಸದಿಂದ, ಮಾತಿನಿಂದ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಶರೀರದ ಶ್ರಮವೇ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಲೋಭೇಽಧೃತಿರ್ವಣಿಗ್ಯುದ್ಧಂ ತತ್ತ್ವಾನಾಮವಿನಿಶ್ಚಯಃ। ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಪ್ರಣಯನಂ ಧರ್ಮಾಣಾಂ ಸಙ್ಕರಸ್ತಥಾ ।। ೫೮.

ಲೋಭದಿಂದ, ಸ್ಥಿರತೆ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ವ್ಯಾಪಾರದ ಜಗಳಗಳಿಂದ, ತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನದಿಂದ, ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಹೊಸ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲವೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

ದ್ವಾಪರೇಷು ಪ್ರವರ್ತ್ತನ್ತೇ ರೋಗೋ ಲೋಭೋ ವಧಸ್ತಥಾ। ವರ್ಣಾಶ್ರಮಪರಿಧ್ವಂಸಾಃ ಕಾಮದ್ವೇಷೌ ತಥೈವ ಚ ।। ೫೮.

ದ್ವಾಪರಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗ, ಲೋಭ, ಹತ್ಯೆ ಇವುಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ; ವರ್ಣಾಶ್ರಮಗಳ ಗಡಿ ಮುರಿಯುವುದು, ಕಾಮ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷವೂ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ.

ಪೂರ್ಣೇ ವರ್ಷಸಹಸ್ರೇ ದ್ವೇ ಪರಮಾಯುಸ್ತುಥಾ ನೃಣಾಮ್। ನಿಃಶೇಪೇ ದ್ವಾಪರೇ ತಸ್ಮಿನ್ ತಸ್ಯ ಸನ್ಧ್ಯಾ ತು ಪಾದತಃ ।। ೫೮.

ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಪೂರ್ತಿಯಾದಾಗ, ಅದು ಮಾನವರಿಗೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ಆಯುಷ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಆ ದ್ವಾಪರಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಸಂಧ್ಯೆ ಒಂದು ಕಾಲಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರತಿಷ್ಠತೇ ಗುಣೈರ್ಹೀನೋ ಧರ್ಮೋಽಸೌ ದ್ವಾಪರಸ್ಯ ತು । ತಥೈವ ಸನ್ಧ್ಯಾಪಾದೇನ ಅಂಶಸ್ತಸ್ಯಾವತಿಷ್ಠತೇ ।। ೫೮.

ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಧ್ಯೆಯ ಒಂದು ಕಾಲಿನಿಂದ ಅದರ ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ದ್ವಾಪರಸ್ಯ ಚ ವರ್ಷೇ ಯಾ ತಿಷ್ಯಸ್ಯ ತು ನಿಬೋಧತ। ದ್ವಾಪರಸ್ಯಾಂಶಶೇಷೇ ತು ಪ್ರತಿಪತ್ತಿಃ ಕಲೇರತಃ ।। ೫೮.

ಈಗ ದ್ವಾಪರಯುಗದ ತಿಷ್ಯ ವರ್ಷವನ್ನು ಕೇಳಿ; ದ್ವಾಪರಯುಗದ ಉಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುಗದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಿಂಸಾಸೂಯಾನೃತಂ ಮಾಯಾ ವಧಶ್ಚೈವ ತಪಸ್ವಿನಾಮ್। ಏತೇ ಸ್ವಭಾವಾಸ್ತಿಷ್ಯಸ್ಯ ಸಾಧಯನ್ತಿ ಚ ವೈ ಪ್ರಜಾಃ ।। ೫೮.

ಹಿಂಸೆ, ಈರ್ಷೆ, ಸುಳ್ಳು, ಮೋಸ, ತಪಸ್ವಿಗಳ ಹತ್ಯೆ — ಇವುಗಳು ತಿಷ್ಯಯುಗದ ಸ್ವಭಾವಗಳು, ಜನರು ಕೂಡ ಅವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಏಷ ಧರ್ಮಃ ಕೃತಃ ಕೃತ್ಸ್ನೋ ಧರ್ಮಶ್ಚ ಪರಿಹೀಯತೇ। ಮನಸಾ ಕರ್ಮಣಾ ಸ್ತುತ್ಯಾ ವಾರ್ತ್ತಾ ಸಿದ್ಧ್ಯತಿ ವಾ ನ ವಾ ।। ೫೮.

ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಧರ್ಮವು ಕ್ಷೀಣವಾಗುತ್ತದೆ; ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಕೆಲಸದಿಂದ ಅಥವಾ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮೂಲಕ ಜೀವನೋಪಾಯ ಸಿಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಸಿಗದಿರಬಹುದು.

ಕಲೌ ಪ್ರಮಾರಕೋ ರೋಗಃ ಸತತಂ ಕ್ಷುದ್ಭಯಾನಿ ವೈ। ಅನಾವೃಷ್ಟಿಭಯಂ ಘೋರಂ ದರ್ಶನಞ್ಚ ವಿಪರ್ಯಯಮ್ ।। ೫೮.

ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ನಾಶಮಾಡುವ ರೋಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ, ಸದಾ ಹಸಿವಿನ ಭಯ ಇರುತ್ತದೆ; ಭಯಾನಕ ಬರದ ಭಯ ಮತ್ತು ವಿಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.

ನ ಪ್ರಮಾಣಂ ಸ್ಮೃತೇರಸ್ತಿ ತಿಷ್ಯೇ ಲೋಕೇ ಯುಗೇ ಯುಗೇ। ಗರ್ಭಸ್ಥೋ ಮ್ರಿಯತೇ ಕಶ್ಚಿದ್ಯೌವನಸ್ಥಸ್ತಥಾಪರಃ । ಸ್ಥಾವಿರೇ ಮಧ್ಯಕೌಮಾರೇ ಮ್ರಿಯನ್ತೇ ವೈ ಕಲೌ ಪ್ರಜಾಃ ।। ೫೮.

ತಿಷ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಮೃತಿಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯವಿಲ್ಲ; ಕೆಲವರು ಗರ್ಭದಲ್ಲೇ ಸತ್ತುಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಯೌವನದಲ್ಲಿಯೇ ಸತ್ತುಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು, ಮಧ್ಯವಯಸ್ಸಿನವರು, ವೃದ್ಧರೂ ಸತ್ತುಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

ಅಧಾರ್ಮಿಕಾಸ್ತ್ವನಾಚಾರಾಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣ ಕೋಪಾಲ್ಪತೇಜಸಃ। ಅನೃತಬ್ರುವಶ್ಚ ಸತತಂ ತಿಷ್ಯೇ ಜಾಯನ್ತಿ ವೈ ಪ್ರಜಾಃ ।। ೫೮.

ಅಧರ್ಮಿಗಳು, ದುಷ್ಚರಿತ್ರೆಯವರು, ತೀವ್ರ ಕೋಪದವರು, ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿಯವರು, ಸದಾ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವವರು — ಇಂತಹ ಜನರು ತಿಷ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.

ದುರಿಷ್ಟೈರ್ದುರಧೀತೈಶ್ಚ ದುರಾಚಾರೈರ್ದುರಾಗಮೈಃ। ವಿಪ್ರಾಣಾಂ ಕರ್ಮದೋಷೈಸ್ತೈಃ ಪ್ರಜಾನಾಂ ಜಾಯತೇ ಭಯಮ್ ।। ೫೮.

ಕೆಟ್ಟವರಿಂದ, ಸರಿಯಾಗಿ ಕಲಿತಿರದವರಿಂದ, ದುಶ್ಚರಿತ್ರೆಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ, ತಪ್ಪಾಗಿ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದವರಿಂದ, ಅವರ ಕರ್ಮದ ದೋಷಗಳಿಂದ ಜನರಿಗೆ ಭಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಿಂಸಾ ಮಾಯಾ ತಥೇರ್ಷ್ಯಾ ಚ ಕ್ರೋಧೋಽಸೂಯಾಕ್ಷಮಾನೃತಮ್। ತಿಷ್ಯೇ ಭವನ್ತಿ ಜನ್ತೂನಾಂ ರಾಗೋ ಲೋಭಶ್ಚ ಸರ್ವಶಃ ।। ೫೮.

ಹಿಂಸೆ, ಮೋಸ, ಈರ್ಷೆ, ಕೋಪ, ಅಸೂಯೆ, ಕ್ಷಮೆಯ ಕೊರತೆ, ಸುಳ್ಳು — ಇವುಗಳು ತಿಷ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಕಾಮ ಮತ್ತು ಲೋಭವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ.

ಸಂಕ್ಷೋಭೋ ಜಾಯತೇಽತ್ಯರ್ಥಂ ಕಲಿಮಾಸಾದ್ಯ ವೈ ಯುಗಮ್। ನಾಧೀಯನ್ತೇ ತದಾ ವೇದಾ ನ ಯಜನ್ತೇ ದ್ವಿಜಾತಯಃ। ಉತ್ಸೀದನ್ತಿ ನರಾಶ್ಚೈವ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಃ ಸವಿಶಃ ಕ್ರಮಾತ್ ।। ೫೮.

ಕಲಿಯುಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಭಾರೀ ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೇದಗಳನ್ನು ಓದುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ದ್ವಿಜರು ಯಜ್ಞವನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಪುರುಷರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ವೈಶ್ಯರೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಕ್ಷುದ್ರಾಣಾಮನ್ತ್ಯಯೋನೇಸ್ತು ಸಮ್ಬನ್ಧಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೈಃ ಸಹ। ಭವನ್ತೀಹ ಕಲೌ ತಸ್ಮಿನ್ ಶಯನಾಸನಭೋಜನೈಃ ।। ೫೮.

ಆ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಕುಳಿನರಲ್ಲದವರ ನಡುವೆ ಹಾಸಿಗೆ, ಆಸನ, ಊಟ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಸಂಬಂಧಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.