ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ದ್ವಾಪರಂ ದ್ವೇ ಸಹಸ್ರೇ ತು ಯುಗಮಾಹುರ್ಮನೀಷಿಣಃ । ತಸ್ಯಾಪಿ ದ್ವಿಶತೀ ಸನ್ಧ್ಯಾ ಸನ್ಧಯಾಂಶಃ ಸನ್ಧ್ಯಯಾ ಸಮಃ ।। ೫೭.

ದ್ವಾಪರಯುಗವನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕೂ ಎರಡು ನೂರಷ್ಟು ಸಂಧ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸಂಧ್ಯೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಸಂಧ್ಯಾಂಶವೂ ಇದೆ.

ಕಲಿಂ ವರ್ಷಸಹಸ್ರನ್ತು ಯುಗಮಾಹುರ್ಮನೀಷಿಣಃ। ತಸ್ಯಾಪ್ಯೇಕಶತೀ ಸನ್ಧ್ಯಾ ಸನ್ಧ್ಯಯಾ ಸಮಃ ।। ೫೭.

ಕಲಿಯುಗವನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೂ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಸಂಧ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ಸಮಾನವಾದ ಸಂಧ್ಯಾಂಶವೂ ಇದೆ.

ಏಷಾ ದ್ವಾದಶಸಾಹಸ್ರೀ ಯುಗಾಖ್ಯಾ ಪರಿಕೀರ್ತ್ತಿತಾ। ಕೃತಂ ತ್ರೇತಾ ದ್ವಾಪರಞ್ಚ ಕಲಿಶ್ಚೈವ ಚತುಷ್ಟಯಮ್ ।। ೫೭.

ಹೀಗೆ, ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ, ದ್ವಾಪರ ಮತ್ತು ಕಲಿಯುಗ ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು ಹನ್ನೆರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಯುಗಚಕ್ರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅತ್ರ ಸಂವತ್ಸರಾಃ ಸೃಷ್ಟಾ ಮಾನುಷೇಣ ಪ್ರಮಾಣತಃ। ಕೃತಸ್ಯ ತಾವದ್ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ವರ್ಷಾಣಾಂ ತತ್ಪ್ರಮಾಣತಃ ।। ೫೭.

ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಮಾನವನ ಲೆಕ್ಕದ ಪ್ರಕಾರ ಎಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಕೃತಯುಗದ ವರ್ಷಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಈಗ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಸಹಸ್ರಾಣಾಂ ಶತಾನ್ಯತ್ರ ಚತುರ್ದಶ ತು ಸಙ್ಖ್ಯಯಾ। ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಕಲಿಕಾಲಯುಗಸ್ಯ ತು ।। ೫೭.

ಇಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕದ ಪ್ರಕಾರ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಕಲಿಯುಗದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿವೆ.

ಏವಂ ಸಙ್‌ಖ್ಯಾತಕಾಲಶ್ಚ ಕಾಲೇಷ್ವಿಹ ವಿಶೇಷತಃ। ಏವಂ ಚತುರ್ಯುಗಃ ಕಾಲೋ ವಿನಾ ಸನ್ಧ್ಯಾಂಶಕೈಃ ಸ್ಮೃತಃ ।। ೫೭.

ಹೀಗೆ, ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದ ಕಾಲವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಎಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಧ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳ ಕಾಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ರ್ತ್ರೀಣಿ ಚೈವ ನಿಯುತಾನಿ ಚ ಸಙ್ಖ್ಯಯಾ । ವಿಂಶತಿಶ್ಚ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಸಸನ್ಧ್ಯಾಂಶಶ್ಚತುರ್ಯುಗಃ ।। ೫೭.

ಲೆಕ್ಕದ ಪ್ರಕಾರ ನಾಲ್ವತ್ತಮೂರು ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಸಂಧ್ಯಾಂಶಗಳೊಡನೆ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳಿಗೆ ಇದೆ.

ಏವಂ ಚತುರ್ಯುಗಾಖ್ಯಾ ತು ಸಾಧಿಕಾ ಹ್ಯೇಕಸಪ್ತತಿಃ। ಕೃತತ್ರೇತಾದಿಯುಕ್ತಾ ಸಾ ಮನೋರನ್ತರಮುಚ್ಯತೇ ।। ೫೭.

ಹೀಗೆ, ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳ ಕಾಲವು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವರ್ಷಗಳೊಡನೆ ಒಟ್ಟು ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಆಗುತ್ತದೆ. ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ ಮುಂತಾದವು ಸೇರಿ ಇದನ್ನು ಮನ್ವಂತರವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಮನ್ವನ್ತರಸ್ಯ ಸಙ್ಖ್ಯಾ ತು ವರ್ಷಾಗ್ರೇಣ ನಿಬೋಧತ। ತ್ರಿಂಶತ್ಕೋಟ್ಯಸ್ತು ವರ್ಷಾಣಾಂ ಮಾನುಷೇಣ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ ।। ೫೭.

ಮನ್ವಂತರದ ವರ್ಷಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮಾನವನ ಲೆಕ್ಕದ ಪ್ರಕಾರ ತಿಳಿಯಿರಿ. ಮೂವತ್ತು ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಸಪ್ತಷಷ್ಟಿಸ್ತಥಾನ್ಯಾನಿ ನಿಯುತಾನ್ಯಧಿಕಾನಿ ತು। ವಿಂಶತಿಶ್ಚ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಕಾಲೋಽಯಂ ಸಾಧಿಕಾಂ ವಿನಾ ।। ೫೭.

ಇದಲ್ಲದೆ ಅರವತ್ತೇಳು ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯೂ ಇದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇದು ಕಾಲವಾಗಿದೆ.

ಮನ್ವನ್ತರಸ್ಯ ಸಙ್ಖ್ಯೈಷಾ ಸಙ್ಖ್ಯಾವಿದ್ಭಿರ್ದ್ವಿಜೈಃ ಸ್ಮೃತಾ। ಮನ್ವನ್ತರಸ್ಯ ಕಾಲೋಽಯಂ ಯುಗೈಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ।। ೫೭.

ಈಗ ಹೇಳಿದದು ಮನ್ವಂತರದ ಲೆಕ್ಕ, ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ದ್ವಿಜರು ಹೀಗೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಯುಗಗಳೊಡನೆ ಸೇರಿ ಇದನ್ನು ಮನ್ವಂತರದ ಕಾಲವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಚತುಃ ಸಹಸ್ರಯುಕ್ತಂ ವೈ ಪ್ರಥಮನ್ತತ್ ಕೃತಂ ಯುಗಮ್। ತ್ರೇತಾವಶಿಷ್ಟಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ದ್ವಾಪರಂ ಕಲಿಮೇವ ಚ ।। ೫೭.

ಮೊದಲ ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿವೆ. ಉಳಿದ ತ್ರೇತಾ, ದ್ವಾಪರ ಮತ್ತು ಕಲಿಯುಗಗಳನ್ನೂ ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಯುಗಪತ್ಸಮವೇತಾರ್ಥೋ ದ್ವಿಧಾ ವಕ್ತುಂ ನ ಶಕ್ಯತೇ। ಕ್ರಮಾಗತಂ ಮಯಾ ಹ್ಯೇತತ್ತುಭ್ಯಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಯುಗದ್ವಯಮ್। ಋಷಿವಂಶಪ್ರಸಙ್ಗೇನ ವ್ಯಾಕುಲತ್ವಾತ್ತಥೈವ ಚ ।। ೫೭.

ಯುಗಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕ್ರಮವಾಗಿ ಈ ಎರಡು ಯುಗಗಳನ್ನೂ ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ, ಋಷಿಗಳ ವಂಶದ ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲದ ಕಾರಣದಿಂದ.

ತತ್ರ ತ್ರೇತಾಯುಗಸ್ಯಾದೌ ಮನುಃ ಸಪ್ತರ್ಷಯಶ್ಚ ತೇ। ಶ್ರೌತಂ ಸ್ಮಾರ್ತ್ತಞ್ಚ ಧರ್ಮಞ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಚ ಪ್ರಚೋದಿತಮ್ ।। ೫೭.

ಅಲ್ಲಿ ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮನು ಹಾಗೂ ಏಳು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ವೇದಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಚರಣಾಧರ್ಮ ಎರಡನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ದಾರಾಗ್ನಿಹೋತ್ರಸಂಯೋಗಮೃಗ್ಯಜುಃ ಸಾಮಸಂಜ್ಞಿತಮ್। ಇತ್ಯಾದಿಲಕ್ಷಣಂ ಶ್ರೌತಂ ಧರ್ಮಂ ಸಪ್ತರ್ಷಯೋಽಬ್ರುವನ್ ।। ೫೭.

ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರದ ಸಂಯೋಗದಿಂದ, ಋಗ್ವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ, ಸಾಮವೇದ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ವೇದಧರ್ಮವನ್ನು ಆ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.

ಪರಸ್ಪರಾಗತಂ ಧರ್ಮಂ ಸ್ಮಾರ್ತ್ತಞ್ಚಾಚಾರಲಕ್ಷಣಮ್। ವರ್ಣಾಶ್ರಮಾಚಾರಯುತಂ ಮನುಃ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೋಽಬ್ರವೀತ್ ।। ೫೭.

ಒಬ್ಬರೊಬ್ಬರು ಪಾಲಿಸುವ ವರ್ತನೆ ಹಾಗೂ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಗಳ ಆಚರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಆಚರಣಾಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ವಿವರಿಸಿದರು.

ಸತ್ಯೇನ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೇಣ ಶ್ರುತೇನ ತಪಸಾ ಚ ವೈ। ತೇಷಾಂ ಸುತಪ್ತತಪಸಾಮಾರ್ಷೇಯೇಣ ಕ್ರಮೇಣ ತು ।। ೫೭.

ಸತ್ಯ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ವೇದಪಾಠ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ, ಆ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತೀವ್ರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, ಋಷಿಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು.

ಸಪ್ತರ್ಷೀಣಾಂ ಮನೋಶ್ಚೈವ ಆದ್ಯೇ ತ್ರೇತಾಯುಗಸ್ಯ ತು । ಅಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕಂ ತೇಷಾಮಕ್ರಿಯಾಪೂರ್ವಮೇವ ಚ ।। ೫೭.

ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆ ಏಳು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನುವಿಗೆ, ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದೂ ಇಲ್ಲ, ಮುಂಚೆ ಯಾವುದೇ ಅನುಭವವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಾಸ್ತು ತೇ ಮನ್ತ್ರಾಸ್ತಾರಕಾದ್ಯೈರ್ನಿದರ್ಶನೈಃ। ಆದಿಕಲ್ಪೇ ತು ದೇವಾನಾಂ ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತಾಸ್ತು ತೇ ಸ್ವಯಮ್ ।। ೫೭.

ಆ ಮಂತ್ರಗಳು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು; ಪ್ರಥಮ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ನಡುವೆ ಅವು ಸ್ವತಃ ಉದಯಿಸಿತು.

ಪ್ರಣಾಶೇ ತ್ವಥ ಸಿದ್ಧೀನಾಮಪ್ಯಾಸಾಞ್ಚ ಪ್ರವರ್ತ್ತನಮ್। ಆಸನ್ ಮನ್ತ್ರಾ ವ್ಯತೀತೇಷು ಯೇ ಕಲ್ಪೇಷು ಸಹಸ್ರಶಃ। ತೇಮನ್ತ್ರಾ ವೈ ಪುನಸ್ತೇಷಾಂ ಪ್ರತಿಭಾಸಸಮುತ್ಥಿತಾಃ ।। ೫೭.

ಸಿದ್ಧಿಗಳ ನಾಶವಾಗುವಾಗ ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವಾಗ, ಹಳೆಯ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಮಂತ್ರಗಳು ಇದ್ದವು; ಆ ಮಂತ್ರಗಳು ಅವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಉದಯಿಸಿತು.

ಋಚೋ ಯಜೂಂಷಿ ಸಾಮಾನಿ ಮನ್ತ್ರಾಶ್ಚಾಥರ್ವಣಾನಿ ಚ। ಸಪ್ತರ್ಷಿಭಿಸ್ತು ತೇ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಸ್ಮಾರ್ತಂ ಧರ್ಮಂ ಮನುರ್ಜಗೌ ।। ೫೭.

ಋಕ್ಸೂಕ್ತಗಳು, ಯಜುಸ್ಸುಗಳು, ಸಾಮಗಾನಗಳು ಮತ್ತು ಅಥರ್ವಣ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು; ಮನು ಆಚರಣಾಧರ್ಮವನ್ನು ಸಾರಿದರು.

ತ್ರೇತಾದೌ ಸಂಹಿತಾ ವೇದಾಃ ಕೇವಲಾ ಧರ್ಮಶೇಷತಃ। ಸಂರೋಧಾದಾಯುಷಶ್ಚೈವ ವ್ಯಸ್ಯನ್ತೇ ದ್ವಾಪರೇಷು ತೇ ।। ೫೭.

ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವೇದಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಇದ್ದವು, ಧರ್ಮದ ಉಳಿದ ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು; ಆಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳಿಂದ, ಅವು ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.

ಋಷಯಸ್ತಪಸಾ ದೇವಾಃ ಕಲೌ ಚ ದ್ವಾಪರೇಷು ವೈ। ಅನಾದಿನಿಧನಾ ದಿವ್ಯಾಃ ಪೂರ್ವಂ ಸೃಷ್ಟಾಃ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಾ ।। ೫೭.

ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ, ದೇವತೆಗಳು ಕಲಿ ಮತ್ತು ದ್ವಾಪರಯುಗಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ವಯಂಭುವನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವರು; ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಆದಿ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ದೈವಿಕರು.

ಸಧರ್ಮಾಃ ಸಪ್ರಜಾಃ ಸಾಙ್ಗಾ ಯಥಾಧರ್ಮಂ ಯುಗೇ ಯುಗೇ। ವಿಕ್ರೀಡನ್ತೇ ಸಮಾನಾರ್ಥಾ ವೇದವಾದಾ ಯಥಾಯುಗಮ್ ।। ೫೭.

ತಮ್ಮ ಧರ್ಮ, ಸಂತಾನ ಮತ್ತು ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರತಿ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದಂತೆ, ಒಂದೇ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಿ, ಯುಗಾನುಸಾರವಾಗಿ ವೇದೋಪದೇಶ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಆರಮ್ಭಯಜ್ಞಾ ಕ್ಷತ್ರಸ್ಯ ಹವಿರ್ಯಜ್ಞಾ ವಿಶಾಮ್ಪತೇಃ। ಪರಿಚಾರ ಯಜ್ಞಾಃ ಶೂದ್ರಾಸ್ತು ಜಪಯಜ್ಞಾ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ ।। ೫೭.

ಆರಂಭದ ಯಜ್ಞಗಳು ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಗೆ, ಹವಿಸುಗಳ ಯಜ್ಞಗಳು ಪ್ರಜೆಗಳ ರಾಜರಿಗೆ, ಸೇವೆಯ ಯಜ್ಞಗಳು ಶೂದ್ರರಿಗೆ, ಜಪಯಜ್ಞಗಳು ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಿಗೆ ಸೇರಿವೆ.

ತಥಾ ಪ್ರಮುದಿತಾ ವರ್ಣಾಸ್ತ್ರೇತಾಯಾಂ ಧರ್ಮಪಾಲಿತಾಃ। ಕ್ರಿಯಾವನ್ತಃ ಪ್ರಜಾವನ್ತಃ ಸಮೃದ್ಧಾಃ ಸುಖಿನಸ್ತಥಾ ।। ೫೭.

ಹೀಗಾಗಿ ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಗಳು ಧರ್ಮದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಸಂತೋಷದಿಂದ, ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದು, ಸಂತಾನದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧರಾಗಿದ್ದು, ಸುಖದಿಂದಿದ್ದರು.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನನುವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾನ್ ವಿಶಃ। ವೈಶ್ಯಾನುವರ್ತಿನಃ ಶೂದ್ರಾಃ ಪರಸ್ಪರಮನುವ್ರತಾಃ ।। ೫೭.

ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಪ್ರಜೆಗಳು ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಶೂದ್ರರು ವೈಶ್ಯರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಎಲ್ಲರೂ ಪರಸ್ಪರ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಶುಭಾಃ ಪ್ರವೃತ್ತಯಸ್ತೇಷಾಂ ಧರ್ಮಾ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಾಸ್ತಥಾ। ಸಙ್ಕಲ್ಪಿತೇನ ಮನಸಾ ವಾಚೋಕ್ತೇನ ಸ್ವಸರ್ಮಣಾ। ತ್ರೇತಾಯುಗೇ ತ್ವವಿಕಲಃ ಕರ್ಮ್ಮಾರಮ್ಭಃ ಪ್ರಸಿದ್ಧ್ಯತಿ ।। ೫೭.

ಅವರ ಶುಭಕರ ಕರ್ಮಗಳು, ಧರ್ಮಗಳು, ವರ್ಣಾಶ್ರಮಗಳು, ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಕಲ್ಪ, ಮಾತಿನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಧರ್ಮದ ಮೂಲಕ, ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಾರಂಭವು ದೋಷರಹಿತವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿತ್ತು.

ಆಯುರ್ಮೇಧಾ ಬಲಂ ರೂಪಮಾರೋಗ್ಯಂ ಧರ್ಮಶೀಲತಾ। ಸರ್ವಸಾಧಾರಣಾ ಹ್ಯೇತೇ ತ್ರೇತಾಯಾಂ ವೈ ಭವನ್ತ್ಯುತ ।। ೫೭.

ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ, ಬುದ್ಧಿ, ಶಕ್ತಿ, ಸೌಂದರ್ಯ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠೆ ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು.