ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

सूत उवाच॥ मन्वन्तराणां यानि स्युरतीतानागतानि ह । समासाद्विस्तराच्चैव ब्रुवतो वै निबोदत

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಕಳೆದ ಮಾನಂತರಗಳನ್ನೂ, ಮುಂದಿರುವ ಮಾನಂತರಗಳನ್ನೂ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿಯೂ, ವಿವರವಾಗಿಯೂ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ನೀವು ಗಮನಿಸಿ ಕೇಳಿರಿ.

स्वायम्भुवो मनुः पूर्वं मनुः स्वारोचिषस्तथा । औत्तमस्तामसश्चैव तथा रैवतचाक्षुषौ । षडेते मनवोऽतीता वक्ष्याम्यष्टावनागतान्

ಹಿಂದಿನ ಮಾನುಗಳು ಸ್ವಾಯಂಭುವ, ಸ್ವಾರೋಚಿಷ, ಔತ್ತಮ, ತಾಮಸ, ರೈವತ ಮತ್ತು ಚಾಕ್ಷುಷ—ಈ ಆರು ಮಾನುಗಳು ಕಳೆದಿವೆ; ಈಗ ನಾನು ಉಳಿದ ಎಂಟು ಮಾನುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

सावर्णाः पञ्च रौच्यश्च भौत्यो वैवस्वतस्तथा । वक्ष्याम्येतान् पुरस्तात्तु मनोर्वैवस्वतस्य ह

ಐದು ಸಾವರ್ಣ ಮಾನುಗಳು, ರೌಚ್ಯ, ಭೌತ್ಯ ಮತ್ತು ವೈವಸ್ವತ—ಇವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ನಾನು ವೈವಸ್ವತ ಮಾನುವಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ವಿವರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

मनवः पञ्च येऽतीता मानवांस्तान् निबोधत । मन्वन्तरं मया चोक्तं क्रान्तं स्वायम्भुवस्य ह

ಈ ಹಿಂದೆ ಕಳೆದ ಐದು ಮಾನುಗಳನ್ನು ನೀವು ತಿಳಿಯಿರಿ; ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮಾನುವಿನ ಮಾನಂತರವನ್ನು ನಾನು ಈಗಾಗಲೇ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ.

अत ऊर्द्ध्वं प्रवक्ष्यामि मनोः स्वारोचिषस्य ह । प्रजासर्गं समासेन द्वितीयस्य महात्मनः

ಇದೀಗ ನಾನು ಎರಡನೇ ಮಹಾನ್ ಮಾನುವಾದ ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮಾನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

आसन् वै तुषिता देवा मनुस्वारोचिषेऽन्तरे । पारावताश्च विद्वांसो द्वावेव तु गणौ स्मृतौ

ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮಾನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತುಷಿತ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಾರಾವತ ದೇವತೆಗಳು ಇದ್ದರು; ಈ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

तुषितायां समुत्पन्नाः क्रतोः पुत्राः स्वरोचिषः । पारावताश्च शिष्टाश्च द्वादशौतौ गणौ स्मृतौ । छन्दजाश्च चतुर्विंशद्देवास्ते वै तदा स्मृताः

ಕ್ರತುಮುನಿಯ ಪುತ್ರರಾದ ತುಷಿತರು, ಉಳಿದ ಪಾರಾವತರು—ಪ್ರತಿ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ ಇದ್ದರು; ಚಂದಜ ದೇವತೆಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ ಇದ್ದರು ಎಂದು ಆ ಕಾಲದ ದೇವತೆಗಳೆಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

धैवस्यशोऽथ वामान्यो गोपा देवायतस्तथा । अजश्च भगवान् देवो दुरोणश्च महाबलः

ಧೈವಸ್ಯ, ವಾಮಾನ್ಯ, ಗೋಪಾ, ಅಜ ಎಂಬ ದೈವಿಕನು, ಭಗವಾನ್ ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ದುರೋಣ—ಇವರು ದೇವತೆಗಳಾಗಿದ್ದರು.

आपश्चापि महाबाहुर्महौजाश्चापि वीर्यवान् । चिकित्वान् निभृतो यश्च अंशोयश्चैव पठ्यते । इत्येते क्रतुपुत्रास्तु तदासन् सोमपायिनः ॥२.१.

ಬಲಿಷ್ಠನಾದ ಆಪ, ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಮಹೌಜ, ಚಿಕಿತ್ವಾನ್, ನಿಭೃತ, ಯಶಸ್ಸು, ಅಂಶ—ಇವರು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ರತುಮುನಿಯ ಪುತ್ರರಾಗಿ ಸೋಮಪಾನ ಮಾಡಿದ ದೇವತೆಗಳು.

६२.१० प्रचेताश्चैव यो देवो विश्वेदेवास्तथैव च । समञ्जो विश्रुतो यश्च अजिह्मश्चारिमर्द्दनः

ಪ್ರಚೇತ, ವಿಶ್ವದೇವರು, ಸಮಂಜ, ವಿಶ್ರುತ, ಯಶಸ್ಸು, ಅಜಿಹ್ಮ ಮತ್ತು ಅರಿ ಮರ್ಧನ—ಇವರು ದೇವತೆಗಳಾಗಿದ್ದರು.

अजोषौ च महाभागौ यवीयश्च महाबलः

ಅಜೋಷ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾಗ, ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಯುವೀಯ—ಇವರೂ ಇದ್ದರು.

होता यज्वाच इत्येते पराक्रान्ताः परावताः । इत्येता देवता ह्यासन्मनुस्वारोचिषेन्तरे

ಹೋತಾ ಮತ್ತು ಯಜ್ವಾ—ಈ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ ಪಾರಾವತರು; ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮಾನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವರು ದೇವತೆಗಳಾಗಿದ್ದರು.

सोमपास्तु तदा ह्येताश्चतुर्विंशतिदेवताः । तेषामिन्द्रस्तदा ह्यासीद्वैधश्च लोकविश्रुतः

ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ದೇವತೆಗಳು ಸೋಮಪಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವರಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು 'ವೈಧ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು.

ऊर्जौ वसिष्ठपुत्रस्तु स्तम्भः काश्यप एव च । भार्गवश्च तदा द्रोणो ऋषभोऽङ्गिरसस्तथा

ವಸಿಷ್ಠನ ಪುತ್ರನಾದ ಊರ್ಜ, ಸ್ಟಂಭ, ಕಾಶ್ಯಪ, ಭಾರ್ಗವ, ದ್ರೋಣ, ಋಷಭ ಮತ್ತು ಅಂಗಿರಸ—ಇವರು ಆಗಿದ್ದ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು.

पौलस्त्यश्चैव दत्तात्रिरात्रेयो निश्चलस्तथा । पौलहस्य च धावांस्तु एते सप्तर्षयः स्मृताः

ಪೌಲಸ್ತ್ಯ, ದತ್ತಾತ್ರೇಯ, ಆತ್ರೇಯ, ನಿಶ್ಚಲ ಮತ್ತು ಪೌಲಸ್ತ್ಯನ ಪುತ್ರನಾದ ಧಾವಾನ್—ಇವರು ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳೆಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ.

बृहद्गुहो नवश्चैव सुताश्चैते नव स्मृताः

ಬೃಹದ್ಗುಹ ಮತ್ತು ನವ, ಇವರ ಒಂಬತ್ತು ಪುತ್ರರು—ಈ ಒಂಬತ್ತು ಜನರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

मनोः स्वारोचिषस्यैते पुत्रा वंशकराः स्मृताः । पुराणे परिसङ्ख्याता द्वितीयं चैतदन्तरम्

ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮಾನುವಿನ ಈ ಪುತ್ರರು ವಂಶಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ; ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು ಎರಡನೇ ಮಾನಂತರದವರೆಂದು ಎಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

सप्तर्षयो मनुर्देवाः पितरश्च चतुष्टयम् । मूलं मन्वन्तरस्यैते तेषां चैवान्तरे प्रजाः

ಏಳುವರು ಋಷಿಗಳು, ಮನು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ವಂಶದ ಪಿತೃಗಳು—ಇವುಗಳು ಒಂದು ಮನ್ವಂತರದ ಮೂಲವಾಗಿವೆ. ಇವರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ.

ऋषीणां देवताः पुत्राः पितरो देवसूनवः । ऋषयो देवपुत्राश्च इति शास्त्रविनिश्चयः ॥२.१.

ಋಷಿಗಳ ಮಕ್ಕಳೇ ದೇವತೆಗಳು, ದೇವತೆಗಳ ಮಕ್ಕಳೇ ಪಿತೃಗಳು. ಈ ರೀತಿ ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಪುತ್ರರು ಎಂಬುದು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ನಿರ್ಣಯ.

                 ६२.२१ मनोः क्षत्रं विशश्चैव सप्तर्षिभ्यो द्विजातयः । एतन्मन्वन्तरं प्रोक्तं समासान्न तु विस्तरात्

ಮನುವಿನಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು, ಏಳುವರು ಋಷಿಗಳಿಂದ ದ್ವಿಜರು ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಮನ್ವಂತರವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

स्वायम्भुवेन विस्तारो ज्ञेयः स्वारोचिषस्य तु । न शक्यो विस्तरस्तस्य वक्तुं वर्षशतैरपि । पुनरुक्तबहुत्वात्तु प्रजानां वैकुले कुले

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಹೀಗೇ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಅನೇಕ ಪ್ರಜೆಗಳು ಹುಟ್ಟುವುದರಿಂದ, ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರವನ್ನು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

तृतीयस्त्वथ पर्याय औत्तमस्यान्तरे मनोः । पञ्च चैव गणाः प्रोक्तास्तान् वक्ष्यामि निबोधत

ಮೂರನೆಯ ಪರ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ, ಉತ್ತಮ ಮನುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಐದು ಗುಂಪುಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳಿ.

सुधामानश्च देवाश्च ये चान्ये वशवर्त्तिनः । प्रतर्द्दनाः शिवाः सत्या गणा द्वादश वै स्मृताः

ಸುಧಾಮಾನರು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಧೇಯರು, ಪ್ರತರ್ದನರು, ಶಿವರು, ಸತ್ಯರು—ಈ ಹನ್ನೆರಡು ಗುಂಪುಗಳು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಇವೆ.

सत्यो धृतिर्दमो दान्तः क्षमः क्षामो धृतिः शुचिः । ईषोर्जाश्च तथा ज्येष्ठो वपुष्मांश्चैव द्वादश । इत्येते नामभिः क्रान्ताः सुधामानस्तु द्वादश

ಸತ್ಯ, ಧೃತಿ, ದಮ, ದಾಂತ, ಕ್ಷಮೆ, ಕ್ಷಾಮ, ಧೃತಿ, ಶುದ್ಧಿ, ಈಷೋರ್ಜ, ಜ್ಯೇಷ್ಠ, ವಪುಷ್ಮಾನ್—ಈ ಹನ್ನೆರಡು ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಸುಧಾಮಾನರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

सहस्रधारो विश्वात्मा शमितारो बृहद्वसुः । विश्वधाविश्वकर्मा च मनस्वन्तो विराड्यशाः

ಸಹಸ್ರಧಾರ, ವಿಶ್ವಾತ್ಮ, ಶಮಿತಾರ, ಬೃಹದ್ವಸು, ವಿಶ್ವಧಾ, ವಿಶ್ವಕರ್ಮ, ಮನಸ್ವಂತ, ವಿರಾಡ್ಯಶ—ಇವರು.

ज्योतिश्चैव विभाव्यश्च कीर्त्तिमान् वंशकारिणः । अन्यानाराधितो देवो वसुधिष्णो विवस्वसुः

ಜ್ಯೋತಿ, ವಿಭಾವ್ಯ, ಕೀರ್ತಿಮಾನ್, ವಂಶಕಾರಿಣ—ಇವರು. ದೇವರಾದ ವಸುಧಿಷ್ಣ, ವಿವಸ್ವಸು ಮತ್ತು ಇತರರು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವವರು.

दिनक्रतुः सुधर्मा च धृतवर्मा यशस्विनः । केतुमांश्चैव इत्येते कीर्तितास्तु प्रमर्द्दनाः

ದಿನಕೃತು, ಸುಧರ್ಮ, ಧೃತವರ್ಮ, ಪ್ರಸಿದ್ಧರು, ಮತ್ತು ಕೆತುಮಾನ—ಇವರು ಪ್ರಮರ್ಧನರು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

हंसस्वरोऽहिहा चैव प्रतर्द्दनयशस्करौ । सुदानो वसुदानश्च सुमञ्जसविषावुभौ

ಹಂಸಸ್ವರ, ಅಹಿಹಾ, ಪ್ರತರ್ದನ, ಯಶಸ್ಕರ, ಸುದಾನ, ವಸುದಾನ, ಸುಮಂಜಸ ಮತ್ತು ವಿಷಾವ—ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಕೂಡ.

जन्तुवाहयतिश्चैव सुवित्तसुनयस्तथा । शिवा ह्येते तु विज्ञेया यज्ञिया द्वादशापराः ॥२.१.

ಜಂತುವಾಹ, ಯತಿ, ಸುವಿತ್ತ, ಸುನಯ—ಇವರು ಶಿವರು, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಹನ್ನೆರಡು ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.