ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ಅವಧಿ ಬಂದಾಗ, ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಅದಿತ್ಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಭಾಷಿಸಿದರು. ಅವರು ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಅರಿವಿನ ಅರ್ಧ ಭಾಗದಿಂದಲೇ, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದ ಅದಿತಿಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. “ನಾವು ಅವಳ ಮಗರಾಗಲು ಹೋಗೋಣ; ಅದು ನಮ್ಮ ಪರಮ ಹಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದಿತಿಯಿಂದ ಜನಿಸುವವರು ಅದಿತ್ಯರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ,” ಎಂದು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡು, ಚಕ್ಷುಷ ಮನುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಆ ಎಲ್ಲರು ಮರೀಚಿಯ ಪುತ್ರ ಕಶ್ಯಪನಿಂದ ಹನ್ನೆರಡು ಅದಿತ್ಯರಾಗಿ ಪುನಃ ಜನಿಸಿದರು. ಇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ವಿಷ್ಣುವೂ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆದರು; ಈ ವೈವಸ್ವತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೈವಿಕರಾದ ನರ-ನಾರಾಯಣರೂ ಹುಟ್ಟಿದರು. ಈ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಲಯ ಇದೆ; ಹೇಗೆ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಾಸ್ತಮಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಜಾಪತಿ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ ಭವಕ್ಕೂ ಅದು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ಶ್ರವಣದಲ್ಲಿ ಪರಮರು, ಶಬ್ದಾದಿ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾರೆ, ಅನಿಮಾದಿ ಎಂಟು ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ; ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಆ ದೇವತೆಗಳು ಜನಿಸಿದರು. ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಾಂಧವ್ಯವೇ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನ ಶಾಪದಿಂದ ಜಯರು ಸ್ವಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರು ತುಷಿತರು, ಉತ್ತಮದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯರು, ತಮಸದಲ್ಲಿ ಹರಿಗಳು, ಚಾರಿಷ್ಣವದಲ್ಲಿ ವೈಕುಂಠರು, ಚಕ್ಷುಷದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯರು, ಈಗ ವೈವಸ್ವತದಲ್ಲಿ ಅದಿತ್ಯರು. ಧಾತಾ, ಅರ್ಯಮನ್, ಮಿತ್ರ, ವರुण, ಅಂಶ, ಭಾಗ, ಇಂದ್ರ, ವಿವಸ್ವಾನ್, ಪುಷಾ, ಪರ್ಜನ್ಯ—ಇವರೆಲ್ಲ ಹತ್ತು ಮಂದಿ. ನಂತರ ತ್ವಷ್ಟಾ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು—ಅವನೂ ಹಿರಿಯನೂ ಕಿರಿಯನೂ—ಹೀಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಅದಿತ್ಯರು ಕಶ್ಯಪನ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸುರಭಿ ಮತ್ತು ಕಶ್ಯಪರಿಂದ ಮಹಾತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಮಹಾದೇವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಹನ್ನೊಂದು ರುದ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು: ಅಂಗಾರಕ, ಸರ್ಪ, ನಿರೃತಿ, ಸದಸಸ್ಪತಿ, ಅಜೈಕಪಾದ, ಅಹಿರ್ಬುದ್ಧ್ನ್ಯ, ಊರ್ಧ್ವಕೆತು, ಜ್ವರ, ಭುವನೇಶ್ವರ, ಮೃತ್ಯು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಪಾಲ—ಇವರು ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳಾದ ಹನ್ನೊಂದು ರುದ್ರರು; ಸುರಭಿಯು ತನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವರನ್ನು ಜನಿಸಿದಳು. ಆಮೇಲೆ ಸುರಭಿಗೆ ಇನ್ನೆರಡು ಪುತ್ರಿಯರು ಹುಟ್ಟಿದರು: ರೋಹಿಣಿ, ರುದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನಳು, ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಗಂಧಾರಿ. ರೋಹಿಣಿಯಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುತ್ರಿಯರು ಹುಟ್ಟಿದರು: ಸುರೂಪ, ಹಂಸಕಿಲಾ, ಭದ್ರಾ ಮತ್ತು ಕಾಮದುಘಾ; ಕಾಮದುಘೆಯಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರು ಹುಟ್ಟಿದರು—ಸುರೂಪ ಮತ್ತು ತನಯಾ. ಹಂಸಕಿಲೆಯಿಂದ ಮೃಶಿಗಳು ಜನಿಸಿದರು; ಭದ್ರೆಯಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಗಂಧರ್ವರು, ವಜಿನ ಪುತ್ರರು, ಹುಟ್ಟಿದರು. ನಂತರ ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಸ್ ಎಂಬ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರುವ, ಮನಸ್ಸಿನ ವೇಗದ ಶ್ವೇತ, ಕಪಿಲ, ಚಿತ್ತಿಬಣ್ಣದ ಕುದುರೆಗಳು, ಹರಿ, ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಜಿಂಕೆಗಳು—ಇವು ಗಂಧರ್ವ ವಂಶದ ಕುದುರೆಗಳು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ರುದ್ರರಿಂದ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಮತ್ತೆ ಸುರಭಿಯಿಂದ ಚಂದ್ರಭಾಸುಪ್ರಭ ಎಂಬ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಮಾಲಾಧಾರಿ, ಕಿರೀಟಧಾರಿ, ಅಮೃತಧಾಮದಿಂದ ಜನಿಸಿದ, ಸುರಭಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಮಹೇಶ್ವರ ಧ್ವಜವಾದ ಮಹಿಮಾವಂತನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಹೀಗೆ ಕಶ್ಯಪನ ಪುತ್ರರಾದ ರುದ್ರರು ಮತ್ತು ಅದಿತ್ಯರು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಸಾಧ್ಯರು, ವಿಶ್ವದೇವರು, ವಸುಗಳೂ ಧರ್ಮನ ಪುತ್ರರೆಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿಯ ಪತ್ನಿಯರು ಹದಿನಾರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು; ಪಂಡಿತರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವರು ವಿದ್ಯುತ್‌ಗಳೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು; ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಅಂಗಿರಸರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದರು—ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿ ಸ್ತೋತ್ರಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ. ದೇವತೆಗಳ ಆಯುಧಗಳು ದೇವರ್ಷಿ ಕೃಷಾಶ್ವನ ಸಂತಾನವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಪ್ರತಿ ಸಾವಿರ ಯುಗಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇವು ಪುನಃ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮೂವತ್ತಮೂರು ದೇವತೆಗಳು, ಇವರಿಗೂ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಲಯ ಇದೆ. ಹೇಗೆ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಾಸ್ತಮಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಈ ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಯುಗಯುಗಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುತ್ತವೆ. ಸಾಧ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ವಿಶ್ವದೇವರು, ರುದ್ರರು ಮತ್ತು ಅದಿತ್ಯರು ತಮ್ಮ ಜನ್ಮ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ಇದೀಗ, ಪ್ರಜಾಪತಿ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ ಭವ—ಇವರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಯಾರೆಂದೂ, ಯಾರು ಯಾರಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠರೆಂದು ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛೆಪಡುತ್ತೇವೆ. ಯಾರು ಯಾರಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತಾರೆ, ಯಾರು ಯಾರೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ? ಯಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಯಾರು ಮಧ್ಯಮ, ಯಾರು ಕನಿಷ್ಠ? ಜನ್ಮ, ಶಕ್ತಿ, ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಯಾರು ಪ್ರಮುಖ, ಯಾರು ಅಧೀನ, ಯಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠ? ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ವಿವರಿಸಿ, ಏಕೆಂದರೆ ನೀವು ಇದನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದೀರಿ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪರಸ್ಪರ ಭೇದಗಳ ಕುರಿತು ಸ್ಮರಣೆ ಇರುವುದನ್ನು ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ರುದ್ರರ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಹೇಳುವದನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಸ್ವಯಂಭುವಿನ ರೂಪಗಳು ರಾಜಸ, ತಾಮಸ, ಸಾತ್ವಿಕ ಎಂದು ಪ್ರತಿಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಉದಯಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ರೂಪಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಗುಣಗಳ ವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹದ ಬಂಧನದಿಂದ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ನಾನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ಈ ರೂಪಗಳ ಕ್ರಿಯೆ, ಲಯ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಇದನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ರಾಜಸಿಕ ರೂಪ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೃಜಿಸುತ್ತದೆ; ಇನ್ನೊಂದು ಸಾತ್ವಿಕ ರೂಪ ಸಾಗರದಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ; ಮತ್ತೊಂದು ತಾಮಸಿಕ ರೂಪ ಯೋಗ್ಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ರಾಜಸ್ಸಿನಿಂದ ತುಂಬಿರುವಾಗ, ಸಾತ್ವಿಕ ರೂಪವಾದ ಪುರುಷನು ಅವನಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತದೆ. ಕಾಲತತ್ತ್ವವು ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ರಾಜಸಿಕ ರೂಪವಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ಸಾತ್ವವು ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಪುರುಷನು ಭಗವಂತನಾಗಿ ಪ್ರಕಟನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಆಗ ಅವನಿಗೆ ಕಾಲ ಎಂಬುದು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಕ್ರಮೇಣ ಅವನ ರೂಪ, ಹೆಸರು, ಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ, ಅವನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಗ್ರಹ ಮತ್ತು ನಿಯಮನೆಗಳಿಂದ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಇರುವಾಗ ಒಂದು ಅವಧಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಪುರುಷನು ಬ್ರಹ್ಮನಾಗಿರುವಾಗ ಅವನು ಪುರುಷನಷ್ಟೇ ಇರಲಾರನು. ಹೆಸರಿನ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ರತ್ನವು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವಂತೆ, ಅದರ ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಆಧಾರದ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಆ ಬಣ್ಣ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆಯೇ, ಗುಣಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಸ್ವಯಂಭುವಿನ ಬಣ್ಣಗೊಳ್ಳುವುದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಒಂದೇ ಆಗಿರಬಹುದು, ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು—ಇದು ಅದರ ವಿವರಣೆ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.