ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಶುಕ್ರನು ಉಶನಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕೂಡಲೇ, ಕವಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕೂಡಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು. ಪಿತೃಗಳು, ಸೋಮಪಾನಿಗಳು, ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಮಗಳಾದ ಅಂಗಿ, ಶುಕ್ರನಿಗೆ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಆ ಅಂಗಿಯಿಂದ ಶುಕ್ರನಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು. ಬ್ರಹ್ಮನ तेजದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ಶುಕ್ರನು ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿದ್ದನು. ಆ ಅಂಗಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರರು: ತ್ವಷ್ಟ್ರಿ, ವರುತ್ರಿ, ಶಂಡ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ—ಇವರು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರಾಗಿದ್ದರು, ಬ್ರಹ್ಮನ ಶಕ್ತಿಗೆ ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದರು. ವರುತ್ರಿಯ ಪುತ್ರರು: ರಂಜನ, ಪೃಥು, ಅಶ್ಮಿ ಮತ್ತು ಬೃಹದ್ಗಿರ—ಇವರು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದವರು, ದೇವತೆಗಳ ಆರಾಧಕರು. ಅಧರ್ಮಮಯ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಅವರು ಮನುವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು. ಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಇಂದ್ರನು ಮನುವಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು: “ಈವರೊಂದಿಗೆ ನಾನು ನಿನಗೆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತೇನೆ,” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಇಂದ್ರನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವರು ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ನಿಂದಾಗ, ಇಂದ್ರನು ಧರ್ಮದ ಪತ್ನಿಯನ್ನೂ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ ಅವಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದನು. ಇಂದ್ರನ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಇಂದ್ರನು ದುಷ್ಟರನ್ನು ಹೊಡೆದನು; ನಂತರ ದೇವದೇವರ ಯಜ್ಞವೇದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿದ್ದೆಗೆ ಜಾರಿದನು. ಅವರು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸಲಾ-ನಾಯಿ ಗಳಿಂದ ತಿನ್ನಲ್ಪಡುವಾಗ, ಅವರ ತಲಗಳು ಬಿದ್ದವು; ಆ ತಲಗಳಿಂದ ಖರ್ಜೂರ ಮರಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು. ಈ ರೀತಿ, ವರುತ್ರಿಯ ಪುತ್ರರು ಹಿಂದೆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನಿಂದ ವಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆ ಮೇಲೆ ದೇವಯಾನಿ ಶುಕ್ರನ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದಳು. ತ್ವಷ್ಟ್ರಿಯ ಮಹಾಪುತ್ರನಾದ ತ್ರಿಶಿರಸ್, ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು. ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಯಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕೂಡಲೇ, ವಿಶ್ವರೂಪನ ತಮ್ಮನಾಗಿದ್ದನು. ಭೃಗುಮುನಿಯಿಂದ ಭೃಗುಗಳು—ದಿವ್ಯ ಋಷಿಗಳು—ಒಟ್ಟು ಹನ್ನೆರಡು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು. ದೇವಿಯು ಅವರನ್ನು ಜನಿಸಿದಳು. ಕಾವ್ಯರು ಕೂಡ ಭೃಗುಮುನಿಯ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಭುವನ, ಭಾವನ, ಕ್ರತು, ಶ್ರವಾ, ಮೂರ್ಧಾ, ವ್ಯಶಯ, ವ್ಯಶೃಷ, ಪ್ರಸವ, ಅಜ—ಈ ಹನ್ನೆರಡು ಭೃಗುಗಳು ಯಜ್ಞದೇವತೆಗಳೆಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೌಲೋಮಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ, ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಮಗನನ್ನು ಜನಿಸಿದಳು. ಆ ಮಗನು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಂಟನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೂರವಾದ ಕೃತಿಯಿಂದ ಪೀಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನು; ಚ್ಯವನನು ಈ ರೀತಿ ಜನಿಸಿದನು. ಚ್ಯವನನು ಪ್ರಚೇತಸನ ಪುತ್ರ; ಪ್ರಾಚೇತಸನಿಂದ, ಚ್ಯವನನ ಕೆರಳಿನಿಂದ, ಅಧ್ವಾನ ಎಂಬ ವಯಸ್ಸು ಬರುವುದಿಲ್ಲದ ಪುರುಷನು ಜನಿಸಿದನು. ಭಾರ್ಗವನು ಸುಕನ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಆತ್ಮವಾನ್ ಮತ್ತು ದಧೀಚ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುತ್ರರನ್ನು ಪಡೆದನು. ದಧೀಚ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿಯವರಿಂದ ಸಾರಸ್ವತನು ಜನಿಸಿದನು; ನಾಹುಷ ವಂಶದ ರುಚಿ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹಿಳೆ ಆತ್ಮವಾನನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಆತನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಋಷಿಯಾದ ಊರ್ವನು, ಜಂಗೆಯನ್ನ ಚಿರಿದು ಹೊರಬಂದನು; ಅವನು ಜ್ವಾಲಾಮಯ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದನು. ಋಚಿಕ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವತಿಯವರಿಂದ ಜಮದಗ್ನಿ ಜನಿಸಿದನು; ಭೃಗು ವಂಶದಲ್ಲಿ, ರುಚಿಯವರಿಂದ ರುದ್ರ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ವಂಶದವರು ಜನಿಸಿದರು. ಅಗ್ನಿಯ ವಿಷ್ಣು ವಂಶದಿಂದ ಜಮದಗ್ನಿ ಜನಿಸಿದನು; ಜಮದಗ್ನಿಯ ಪತ್ನಿ ರೇಣುಕಾದವರು ರಾಮನಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು; ರಾಮನು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅಪಾರ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದನು. ಊರ್ವನಿಂದ ನೂರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು; ಜಮದಗ್ನಿಯ ವಂಶದಲ್ಲೂ ಸಾವಿರಾರು ಭಾರ್ಗವ ಪುತ್ರರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇತರ ಋಷಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಭಾರ್ಗವರು ಬಾಹ್ಯ ಶಾಖೆಗಳಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ: ವತ್ಸ, ವಿಶ್ವ, ಅಶ್ವಿಷೇಣ, ಪಾಂಡ, ಪಥ್ಯ, ಶೌನಕ—ಈ ಏಳು ಭಾರ್ಗವ ಶಾಖೆಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಈಗ ನಾನು ಆಂಗಿರಸ ವಂಶವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ: ಅಗ್ನಿಯ ವಂಶದಿಂದ ಭಾರದ್ವಾಜರು, ಗೌತಮರು, ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಂಗಿರಸರು—ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಬಲಶಾಲಿ ದೇವತೆಗಳು—ಜನಿಸಿದರು. ಮಾರಿಚಿಯ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಸುರೂಪಾ, ಕಾರ್ದಮಿ, ಸ್ವರಾಟ್, ಹಾಗೂ ಮನುವಿನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಪಥ್ಯಾ—ಈ ಮೂವರು ಅಥರ್ವನನ ಪತ್ನಿಯರು. ಆಂಗಿರಸ ವಂಶದ ಪತ್ನಿಯರು ಇವರೇ; ಅವರ ಸಂತಾನವನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇವರಿಂದ, ಅಥರ್ವನನ ವಂಶಜರು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ, ಶುದ್ಧ ಆತ್ಮದಿಂದ, ವಂಶವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಜನಿಸಿದರು. ಸುರೂಪೆಯಿಂದ ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಸ್ವರಾಟ್‌ನಿಂದ ಗೌತಮ, ವಾಮದೇವ, ಉತ್ತತ್ಯ, ಉಶಿಜ—ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪಥ್ಯಾದವರು ಧಿಷ್ಣುವನ್ನು, ಮಾನಸದಿಂದ ಸಂವರ್ಥನು, ವಿಚಿತ್ತ ಮತ್ತು ಆಯಸ್ಯ, ಹಾಗೂ ಉತ್ತತ್ಯನ ಮಗ ಶರದ್ವಾನ್ ಜನಿಸಿದರು. ಅಶಿಜ, ದೀರ್ಘತಮಾ, ವಾಮದೇವನ ಮಗ ಬೃಹದುತ್ತ—ಇವರು; ಧಿಷ್ಣುವಿನ ಪುತ್ರರು ಸುಧನ್ವನ ಮತ್ತು ಋಷಭ; ಸುಧನ್ವನ ಪುತ್ರರು; ರಥಕಾರರು ದಿವ್ಯ ಋಷಿಗಳು, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಋಷಿಗಳು; ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಪುತ್ರ ಭಾರದ್ವಾಜನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ, ಮಹಾ ಖ್ಯಾತಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದನು. ಈಗ ಸಂವರ್ಥ, ಆಂಗಿರಸ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಂಗಿರಸರನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ತಮ್ಮಂದಿರನ್ನು ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಂಗಿರಸರೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುರೂಪೆಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಆಂಗಿರಸನ ಪುತ್ರರು—ಅವರನ್ನು ಔರಸ ಆಂಗಿರಸರೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ: ಔದಾರ್ಯ, ಆಯು, ಧನುರ್, ದಕ್ಷ, ದರ್ಭ, ಪ್ರಾಣ, ಹವಿಷ್ಮಾನ್, ಹವಿಷ್ಣು, ಕ್ರತು, ಸತ್ಯ—ಈ ಹತ್ತು ಮಂದಿ. ಆಯಸ್ಯನಿಂದ ಉತ್ತತ್ಯ, ವಾಮದೇವ, ಉಶಿಜ; ಭಾರದ್ವಾಜರು, ಶಾಂಕೃತಿಕರು, ಗಾರ್ಗ್ಯ-ಕಾಣ್ವರು, ಅಥೀತರರು. ಮುದ್ಗಲರು, ವಿಷ್ಣುವೃದ್ದರು, ಹರಿತರು, ವಾಯವರು, ಭಾಕ್ಷರು, ಭಾರದ್ವಾಜರು, ಆರ್ಷಭರು, ಕಿಂಭಯರು ಕೂಡ. ಈ ಹತ್ತು ಮತ್ತು ಐದು ಆಂಗಿರಸ ಶಾಖೆಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅನೇಕ ಆಂಗಿರಸರು ಇತರ ಋಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಹೊರಗಡೆ ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ನಾನು ಮಾರಿಚಿಯ ವಂಶವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅವನು ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ಅವನ ಸಂತಾನದಿಂದ ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲಾ—ಚಲಿಸುವ, ಅಚಲವಾದವು—ಉಂಟಾಯಿತು. ಮಾರಿಚಿ ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು; ನೀರಿನಿಂದ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಸಂತಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಮತ್ತು ದಿತಿ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು; ಅವನು ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು. ನಂತರ ಎಲ್ಲ ನೀರುಗಳನ್ನು ಕರೆಯಲಾಯಿತು; ಪ್ರಭು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದನು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಪ್ರಭು ಒಬ್ಬನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪ್ರಭು, ಅరిష್ಠನೇಮಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ, ಅಪರೂಪ, ತನ್ನ ಮಗನಾದ ಮಾರಿಚಿಯನ್ನು ವಧೌವೇಶದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು. ಪುತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಸಾತ್ವಿಕ ವಚನವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಏಳು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು; ನಂತರ ಅವನು ಅಪರೂಪನಾಗಿದ್ದನು. ಕಶ್ಯಪನು ಸವಿತೃ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಸಮಾನನಾಗಿದ್ದನು; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಭಾಗವಾಗಿ ಪುನಃ ಜನಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಡಕ್ಷನು “ಮಗನಿಗಾಗಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ಸಂತಾನವು ಕೋಪದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಕಶ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಮದ್ಯವನ್ನು ಕುಡಿದರು.