ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಅದು ಭಯಾನಕವಾದ ಯುದ್ಧದ ಕ್ಷಣ. ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಪರಸ್ಪರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಉಗ್ರವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಭಯಪಟ್ಟು, ಕೆಲವರು ಹತ್ಯೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಾನವರು ಆತಂಕದಿಂದ ಕುಗ್ಗಿದರು. ಆಗ, ದೇವತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ದೇವಿ, ಇಂದ್ರನ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿ, “ಇಂದ್ರಾ, ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಾನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತೇನೆ!” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಆಕ್ರೋಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆ ದೇವಿ, ವೇಗವಾಗಿ ಇಂದ್ರನ ಎದುರು ಬಂದಳು. ಇಂದ್ರನು ಆಕೆಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ಯಜ್ಞದ ಯೂಪದಂತೆ ಅಚಲನಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದನು. ಇದನ್ನು ಕಂಡು, ಇಂದ್ರನು ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡ ದೇವತೆಗಳು ಭಯದಿಂದ ಓಡಿಹೋದರು. ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲಾ ಅಲ್ಲಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದಾಗ, ವಿಷ್ಣು ದೇವರು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: “ಭಾಗ್ಯದೇವತೆ, ನೀನು ನನ್ನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸು, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ, ದೇವಾಧಿದೇವ.” ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪುರಂದರನು ವಿಷ್ಣುವಿನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ವಿಷ್ಣು ದೇವರಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಕಂಡು, ದೇವಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೋಪಗೊಂಡು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: “ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ನೀನೂ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಎದುರಲ್ಲಿಯೇ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಭಸ್ಮಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ಮಘವನ್! ನನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ನೋಡಿ.” ಆಕೆಯ ಶಕ್ತಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿ, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಪರಸ್ಪರ ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ವಿಷ್ಣು ಇಂದ್ರನಿಗೆ, “ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ಹೇಗೆ ಪಾರಾಗಬಹುದು?” ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಇಂದ್ರನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: “ಆಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಭಸ್ಮಮಾಡುವ ಮೊದಲು, ನೀನು ಆಕೆಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸು, ಮಹಾಬಲಶಾಲೀ! ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವಳ ಶಕ್ತಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದೇನೆ, ತಡ ಮಾಡಬೇಡ.” ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ, ವಿಷ್ಣು ದೇವರು ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಸ್ತ್ರೀಹತ್ಯೆಯ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು. ತಕ್ಷಣವೇ, ತಮ್ಮ ಚಕ್ರಾಯುಧವನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸಿದರು. ಆ ದೇವಿ ವೇಗವಾಗಿ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ದೇವದ್ವೇಷಿಗಳ ಸಂಹಾರಕನಾದ ವಿಷ್ಣು, ಆಕೆಯ ಕ್ರೂರ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಅರಿತು, ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಆಯುಧವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ ಆಕೆಯ ತಲೆ ಕತ್ತರಿಸಿದರು. ಈ ಭಯಾನಕ ಸ್ತ್ರೀಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಕಂಡು, ಮಹರ್ಷಿ ಭೃಗು ಕೋಪಗೊಂಡರು. ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಹತ್ಯೆಗೊಳಿಸಿದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಶಪಿಸಿದರು: “ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ ನೀನು, ಕೊಲ್ಲಬಾರದ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಕೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ನೀನು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಏಳುವೇಳೆ ಅವತಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.” ಭೃಗು ಮಹರ್ಷಿಯ ಶಾಪದಿಂದ, ಧರ್ಮವು ಪುನಃ ಪುನಃ ಕ್ಷಯವಾಗುವಾಗ, ಲೋಕಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವು ಮಾನವರೊಳಗೆ ಜನಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಭೃಗು ಮಹರ್ಷಿಯು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆ ದೇವಿಯ ತಲೆಯನ್ನೂ ದೇಹವನ್ನೂ ಜೋಡಿಸಿ, ಜಲವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: “ನಾನು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಧರ್ಮವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಾಗಿದ್ದರೂ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಸತ್ಯದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ನೀನು ಪುನರ್ಜೀವಿಸು. ನಾನು ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಜೀವಂತಳಾಗು.” ಈ ಸತ್ಯವಾದ ಘೋಷಣೆಯು ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಆ ದೇವಿ ಪುನರ್ಜೀವಂತಳಾದಳು. ಭೃಗು ಮಹರ್ಷಿಯು ತಂಪಾದ ನೀರನ್ನು ಆಕೆಯ ಮೇಲೆ ಛಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು “ಜೀವಿಸು” ಎಂದು ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದರು. ಆಕೆ ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಎದ್ದಂತೆ ಎದ್ದು ನಿಂತಾಗ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅನಂತ ಧ್ವನಿಗಳು “ಶ್ರೇಯಸ್! ಶ್ರೇಯಸ್!” ಎಂದು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು. ಭೃಗು ಮಹರ್ಷಿಯು ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಪುನರ್ಜೀವಂತ ಮಾಡಿದ ಅದ್ಭುತವನ್ನು ಕಂಡು, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೂ ಅದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿತು. ಭೃಗು ಮಹರ್ಷಿಯು ಯಾವ ತೊಂದರೆಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಜೀವಂತ ಮಾಡಿದಾಗ, ಶಕ್ರನು (ಇಂದ್ರನು) ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು; ಅವನು ಕಾವ್ಯರನ್ನು (ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರನ್ನು) ಭಯಪಡುವವನಾಗಿದ್ದನು. ಆಗ, ಜಾಗೃತನಾಗಿದ್ದ ಇಂದ್ರನು, ತನ್ನ ಪುತ್ರಿ ಜಯಂತಿಯನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: “ಈ ಕಾವ್ಯನು ಭಯಾನಕವಾದ ತಪಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ಅದು ನನ್ನಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ಅವನ ದೃಢ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ನಾನು ತುಂಬಾ ಚಿಂತಿಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.” “ಹೋಗು, ಅವನಿಗೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವ ಸೇವೆಗಳನ್ನು, ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮಾಡು. ಅವನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ಅವನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹರ್ಷವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವಂತೆ ಸೇವಿಸು.” ಇಂದ್ರನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಜಯಂತಿ, ಸದಾಚಾರವಂತಿಯಾಗಿ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯಿಂದ, ದುರ್ಬಲವಾದರೂ ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾವ್ಯನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದೆಳು. ಅವಳ ತಂದೆ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಅವಳು ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಮೃದು ಹಾಗೂ ಸುಖಕರವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು. ಅವಳು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾದ ಮಸಾಜ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ, ಆರಾಮವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾ, ಎಷ್ಟೋ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಅವನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆ ಭಯಾನಕವಾದ ಸಾವಿರ ವರ್ಷದ ಧೂಮವ್ರತವು ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ, ಜಯಂತಿ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ವರವನ್ನು ಕೇಳುವಂತೆ ಹೇಳಿದಳು. ಅವರು ಸಂತೋಷಗೊಂಡರು. ಅವರು ಹೇಳಿದರು: “ನೀನು ಸಾಧಿಸಿದುದನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರೂ ಸಾಧಿಸಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸು, ಜ್ಞಾನ, ವಿದ್ಯೆ, ಬಲದಿಂದ— ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ನೀನು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲುಗಣಿಯಾಗುವೆ.” “ನಾನು ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲ ಜ್ಞಾನವೂ, ಭೃಗು ಪುತ್ರನೇ, ನಿನಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದು. ಯಜ್ಞೋಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳು, ರಹಸ್ಯಗಳು ನಿನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುವವು; ಅವುಗಳ ಆದಿ ಅಂತ್ಯ ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.” “ಆದ್ದರಿಂದ, ನೀನು ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗುವೆ. ಹೀಗೆ, ಪುನಃ ಪುನಃ ಈ ವರಗಳನ್ನು ಭಾರ್ಗವನಿಗೆ (ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ) ನೀಡಿದನು.” ಅವನು ಅವಿನಾಶಿತ್ವ, ಐಶ್ವರ್ಯದ ಅಧಿಪತ್ಯ, ಅಪಾಯದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಇತ್ಯಾದಿ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಈ ವರಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, ಕಾವ್ಯನು ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದನು. ಆ ಆನಂದದಿಂದ ಅವನೊಳಗೆ ದೈವೀಕವಾದ ಮಹೇಶ್ವರನ ಸ್ತೋತ್ರವು ಉದಯವಾಯಿತು. ಅವನು ಸ್ವಲ್ಪ ವಕ್ರವಾಗಿ ನಿಂತು, ನೀಲಿ-ಕೆಂಪು ವರ್ಣದ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು: “ಶಿತಿಕಂಠನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಮದ್ಯಪಾನಮಾಡುವವನು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನು; ವಿನಾಶದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುವವನು, ಅಂತರಧಾನಗೊಳಿಸುವವನು, ವರ್ಷಸ್ವರೂಪನು, ಲೋಕನಾಥನು. ಜಟಾಧರನಿಗೆ, ತೂಗು ಜಟೆಯವನಿಗೆ, ಕುದುರೆಗೂ, ಕಾರಣನಿಗೂ; ಪವಿತ್ರನಿಗೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥಸ್ಥಳಕ್ಕೆ, ದೇವಾಧಿದೇವನಿಗೆ, ವೇಗಿಯನಿಗೆ. ಮುಕಟಧಾರಿಯನಿಗೆ, ಸುಂದರ ರೂಪದವನಿಗೆ, ಸಾವಿರ ಕಣ್ಗಳವನಿಗೆ, ದಾನಶೀಲನಿಗೆ; ಧನಬೀಜಸ್ವರೂಪನಿಗೆ, ರುದ್ರನಿಗೆ, ತಪಸ್ವಿಗೆ, ವಾಲ್ಮೀಕಧಾರಿಯನಿಗೆ. ಕುಡಿದವನಿಗೆ, ಉದ್ದ ಜಟೆಯವನಿಗೆ, ಸೇನಾಧಿಪತಿಗೆ, ಕೆಂಪು ವರ್ಣದವನಿಗೆ. ಕವಿಗೆ, ವೃದ್ಧ ರಾಜನಿಗೆ, ತಕ್ಷಕನೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೀಡಿಸುವವನಿಗೆ; ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿಗೆ, ಸೂರ್ಯನೇತ್ರನಿಗೆ, ತಪಸ್ವಿಗೆ, ಜಾಂಬವನಿಗೆ; ಸುಂದರ ರೂಪದವನಿಗೆ, ಶುಭಕರ ಕೈಯವನಿಗೆ, ಧನುರ್ಧಾರಿಯನಿಗೆ, ಭಾರ್ಗವನಿಗೆ. ಸಾವಿರ ಭುಜಗಳವನಿಗೆ, ಸಾವಿರ ಪಾವಿತ್ರ್ಯ ಕಣ್ಗಳವನಿಗೆ; ಸಾವಿರ ಹೊಟ್ಟೆಯವನಿಗೆ, ಸಾವಿರ ಕಾಲಿನವನಿಗೆ. ಸಾವಿರ ತಲೆಯವನಿಗೆ, ಅನೇಕ ರೂಪಗಳವನಿಗೆ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಿಗೆ; ಭವನಿಗೆ, ವಿಶ್ವರೂಪನಿಗೆ, ಶುಭ್ರನಿಗೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ. ಖಡ್ಗಧಾರಿಯನಿಗೆ, ಕವಚಧಾರಿಯನಿಗೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮನಿಗೆ, ಸಂಹಾರಕರಿಗೆ; ತಾಮ್ರವರ್ಣನಿಗೆ, ಭಯಾನಕನಿಗೆ, ಉಗ್ರನಿಗೆ, ಶುಭಕರನಿಗೆ.” ಹೀಗೆ, ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರು ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದರು.