ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಒಮ್ಮೆ, ಆ ಮಹಾತ್ಮನು, ಯಾರು ತನ್ನ ನಾಭಿಕಾನನಿಂದ ಪಿತೃಲೋಕವನ್ನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು, ಜಗತ್ತು ಒಬ್ಬೇ ಸಾಗರದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಆ ಕಲ್ಮಷರಹಿತ ಕಮಲವು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು. ಆ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ತಾರಕಾಮಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನು ಇದೇ. ಅವನು ಗರುಡನ ಮೇಲೆ ಆರೋಹಣಮಾಡಿ, ಅಮೃತಸಮುದ್ರವಾದ ಪಾರಿಜಾತ ಸಾಗರದ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕಾಲನೇಮಿಯನ್ನು ಭಸ್ಮಮಾಡಿ, ಅವನನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾದ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಸ್ಥಿತಿಗೊಳಿಸಿದನು. ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದಿತಿ ತನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನನ್ನು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದಳು. ಆ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ, ದೈತ್ಯಸೇನೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಅವನು ಬಹಳವಾಗಿ ವಿನಯಪಡಿಸಿದನು. ಒಂದು ವೇಳೆ, ಗಾಳಿಯು ಲೋಕಗಳ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ದೈತ್ಯರನ್ನು ಜಲದಲ್ಲಿ ಎಸೆದಾಗ, ಆ ಆದಿದೇವನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಪುರುಹೂತ (ಇಂದ್ರ)ನನ್ನು ಅವರಾಧಿಪತಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ಅವನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಗೃಹ್ಯಾಗ್ನಿ, ಅವಾಹಾರ್ಯ ಪಾಕಯಜ್ಞ, ಆಹವನೀಯಾಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಕುಶಶ್ರವ ಎಂಬ ಯಜ್ಞವೇದಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು. ಅವನು ಅಭಿಷೇಕಪಾತ್ರ, ಹೋಮದ ಅರ್ಣ, ಅವಭೃಥ ಸ್ನಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ತ್ರಿವಿಧ ಹವನಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹವನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಯಜ್ಞವಿಧಾನಾನುಸಾರ ನೀಡಿದನು; ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಅವನೇ ಯಜ್ಞರೂಪ. ಅವನು ಯಜ್ಞಸ್ತಂಭಗಳು, ಸಮಿಧ್, ಅರ್ಣ, ಸೋಮ, ಪಾವಕ, ಪರ್ವತಿಗಳಂತೆ ಯಜ್ಞದ್ರವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಹೋತ್ರು, ಯಜಮಾನ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಮೇಧಾದಿ ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಕಾಲಾನುಸಾರವಾಗಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು, ಕ್ಷಣ, ನೋಟ, ಕಾಷ್ಠ, ಕಲಾ ಹಾಗೂ ತ್ರಿಕಾಲವನ್ನು ಅವನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಅವನು ಮುಹೂರ್ತ, ತಿಥಿ, ಮಾಸ, ದಿನ, ವರ್ಷ, ಋತು, ಸಂಯೋಗ ಮತ್ತು ತ್ರಿವಿಧ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಆಯುಷ್ಯ, ಕ್ಷೇತ್ರ, ವೃದ್ಧಿ, ಲಕ್ಷಣ, ರೂಪಸೌಂದರ್ಯ, ಬುದ್ಧಿ, ಧನ, ಶೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಾಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಅವನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಮೂರು ವರ್ಣಗಳು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳು, ತ್ರಿವಿಧ ವೇದಜ್ಞಾನ, ಮೂರು ಅಗ್ನಿಗಳು, ಮೂರು ಕಾಲಗಳು, ಮೂರು ಕರ್ಮಗಳು, ಮೂರು ಮಾಯೆಗಳು, ಮೂರು ಗುಣಗಳನ್ನು ಅವನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಅವನ ಪರಮ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಲೋಕಗಳು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಕಲ ಜೀವಸಮೂಹಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದವು. ಅವನೇ ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪಿ. ಅವನು ಇಂದ್ರಿಯಯೋಗದಿಂದ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲ ಚಲನೆಗಳ ನಾಯಕ, ಎಲ್ಲ ವೈವಿಧ್ಯಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಮಿ. ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಅವನು ಮಾರ್ಗ, ದುಷ್ಟರಿಗೆ ಮಾರ್ಗಶೂನ್ಯ; ಚತುರ್ವರ್ಣಗಳ ಮೂಲ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಕ. ಅವನು ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳ ಜ್ಞಾನಿ, ಚತುರ್ವರ್ಣಾಶ್ರಮಗಳ ಆಶ್ರಯ; ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ, ಜಲ, ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ—all are his forms. ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಕಾಶಗಳು, ಯುಗಾಧಿಪತಿ, ರಾತ್ರಿ ಸಂಚಾರಿ, ಪರಮೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದವನು, ಪರಮ ತಪಸ್ಸಿನ ರೂಪವೂ ಅವನೇ. ಅವನು ಪರಮ ತಪಸ್ವಿ, ಪರಮ ಸ್ವಯಂ ನಿಯಮಿತ; ಆದಿತ್ಯರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ದೇವತೆ, ದೈತ್ಯರ ಮಹಾಸಂಹಾರಕ. ಅವನು ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಹಾರಕ, ಲೋಕವಿನಾಶಕರ ವಿನಾಶಕರನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುವವನು; ಲೋಕಗಳ ಸೇತುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇತುವೆ, ಶುದ್ಧಕರ್ಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ. ವೇದಜ್ಞರಿಂದ ಅರಿಯಬೇಕಾದವನು, ಸೃಷ್ಟಿಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರ ಪ್ರಭು; ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಮ, ಜ್ವಾಲಾಮಯರಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿರೂಪ. ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು, ತಪಸ್ವಿಗಳಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು; ನಿಯಮಿತರಲ್ಲಿ ವಿನಯ, ಪ್ರಕಾಶಮಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶವೂ ಅವನೇ. ಅವನು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪ, ಗಮ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಗಮ್ಯ; ಆಕಾಶದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಗಾಳಿ, ಪ್ರಾಣ, ಹವನಾಗ್ನಿ—all are his manifestations. ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಹವನಾಗ್ನಿಯು ಪ್ರಾಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಅಗ್ನಿಯ ಪ್ರಾಣನೇ ಮಧುಸೂದನ; ರಸವು ರಕ್ತವಾಗಿ, ರಕ್ತದಿಂದ ಮಾಂಸವು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಂಸದಿಂದ ಮೇದು, ಮೇದುದಿಂದ ಅಸ್ಥಿ, ಅಸ್ಥಿಯಿಂದ ಮಜ್ಜೆ, ಮಜ್ಜೆಯಿಂದ ವೀರ್ಯ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ವೀರ್ಯದಿಂದ ರಸಮೂಲದಿಂದ ಗರ್ಭ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಜಲ, ಅದನ್ನು ಚಂದ್ರಮಂಡಲವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತಾಪದಿಂದ ಗರ್ಭದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮಂಡಲವು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ; ವೀರ್ಯವು ಚಂದ್ರಸ್ವರೂಪಿ, ರಜಃ ಅಗ್ನಿಸ್ವರೂಪಿ. ಈ ಎರಡು ಸ್ಥಿತಿಗಳು ರಸವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ, ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯಂತೆ; ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ವೀರ್ಯ, ಪಿತ್ತದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೃದಯವು ಶ್ಲೇಷ್ಮೆಯ ಆಸನ, ನಾಭಿಯು ಪಿತ್ತದ ಆಸನ; ಹೃದಯವೇ ದೇಹದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಸನವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು. ನಾಭಿಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿದೇವನು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮನಸ್ಸು ಪ್ರಜಾಪತಿ, ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಸೋಮ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಪಿತ್ತ ಅಗ್ನಿ; ಈ ಎರಡು ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೋಮವೇ ಜಗತ್ತಿನ ಸಾರ; ಹೀಗಾಗಿ ಗರ್ಭವು ಜಲಪಿಂಡದಂತೆ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮನೊಂದಿಗೆ ವಾಯು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಐದು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪುನಃ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ಸಮಾನ, ಉದಾನ, ವ್ಯಾನ ಎಂಬ ಐದು ಪ್ರಾಣಗಳು ಅವನಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನ. ಪ್ರಾಣವು ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿ ಒಳಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ; ಅಪಾನವು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಉದಾನವು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ; ವ್ಯಾನವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತವೆ, ಸಮಾನವು ಎಲ್ಲಾ ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಅವನಿಂದ ಪಂಚಭೂತಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ: ಭೂಮಿ, ವಾಯು, ಆಕಾಶ, ಜಲ ಮತ್ತು ಪಂಚಮ ಅಗ್ನಿ. ಎಲ್ಲಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಅಲ್ಲೇ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ; ಅದನ್ನು ಭೌತಿಕ ದೇಹವೆಂದು, ಪ್ರಾಣವನ್ನು ವಾಯುವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆಕಾಶದಿಂದ ರಂಧ್ರಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿವೆ, ದ್ರವಗಳ ಹರಿವು ಚಲನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಅಗ್ನಿಯು ದೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರ ಪ್ರಕಾಶವೇ ಬೆಳಕು; ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿಷಯಗಳು ಅವನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ, ಶಾಶ್ವತ ಪುರುಷನು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಜಗತ್ತುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ಈ ನಾಶವಂತ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುನು ಮಾನವರೂಪವನ್ನು ಹೇಗೆ ತಾಳಿದನು? ಇದೇ ನಮಗೆ ಸಂಶಯ, ಮಹಾಜ್ಞಾನದವನೇ, ಇದು ಮಹಾ ಆಶ್ಚರ್ಯ! ಚಲಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವವನಾದ ಅವನು ಮಾನವ ದೇಹವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆದನು ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗಿದೆ.