ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸವರ್ಣಾ ಹೆಸರಿನ ಮಹಿಳೆಗೆ, “ನನ್ನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರನು ಆಗಬೇಕು” ಎಂಬ ಆಕಾಂಕ್ಷೆ ಹುಟ್ಟಿತು. ಈ ಬಯಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಅವಳು ನದಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಳು. ಆ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದಲೇ ಆ ನದಿ ಮಹರ್ಷಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತಳಾಗಿ, ರಾಜನಿಗೆ ಶುಭಕರಳಾಯಿತು. ಆಕೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಳು: “ಇಂತಹ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪುತ್ರನನ್ನು ಕೊಡಬಲ್ಲ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ರಾಜ ದೇವವೃದ್ಧನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪುತ್ರನು ಹುಟ್ಟಬೇಕು. ಇಂದು ನಾನು ಸ್ವತಃ ಅವನ ಪತ್ನಿಯಾಗುತ್ತೇನೆ.” ಆಕೆಗೆ ತನ್ನ ಕೈಯನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಳು; ಅವಳ ಸ್ವಭಾವವೂ ಅವಳ ಬಯಕೆಯಂತೆ ಬದಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ಆಕೆ ಕನ್ಯೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡು, ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದಳು. ರಾಜನು ಅವಳನ್ನು ಬಯಸಿ, ಅವಳನ್ನು ಪಡೆದನು. ಅವಳು ಅವನಿಂದ ಗರ್ಭವತಿಯಾದಳು—ಪ್ರಭಾವಂತಳು, ಮಹಾತ್ಮಳಾದಳು. ಒಂಬತ್ತನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಆ ನದಿದೇವತೆ ಒಂದು ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಅವಳಿಗೆ ದೇವವೃದ್ಧನು ಬಯಸಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪುತ್ರನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಆ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವುಳ್ಳ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪುರಾತನ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಮಹಾತ್ಮ ದೇವವೃದ್ಧನ ಗುಣಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಹೇಗೆ ಕೇಳುತ್ತಾನೋ, ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಬಭ್ರು, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನನಾದ ದೇವವೃದ್ಧನು; ಆತನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತೈದು ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಎಪ್ಪತ್ತ ಸಾವಿರ ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದವರು ದೇವವೃದ್ಧನಿಗಿಂತಲೂ ಮೇರೆಗೊಂಡರು. ಅವನು ಯಜ್ಞಕಾರಕ, ದಾನಶೀಲ, ಶೂರ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪ್ರಿಯ, ಸತ್ಯವಾಚಿ, ಜ್ಞಾನಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಸಾತ್ತ್ವತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಥಸಾರಥಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಅವನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಹಾಭೋಜರು ಮತ್ತು ಮಾರ್ತಿಕಾವಲರು ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದರು; ಗಾಂಧಾರಿ ಮತ್ತು ಮಾದ್ರಿ ವೃಷ್ಣಿಯ ಪತ್ನಿಯರಾದರು. ಗಾಂಧಾರಿಯಿಂದ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವ ಸುಮಿತ್ರನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಮಾದ್ರಿಯಿಂದ ಯುದ್ಧಾಜಿತ್ ಮತ್ತು ದೇವಮೀಢುಷ ಎಂಬ ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಅನಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅವನ ಪುತ್ರನು ಇಬ್ಬರೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷರು; ಅನಮಿತ್ರನ ಪುತ್ರನು ನಿಘ್ನನು, ನಿಘ್ನನಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸೇನನು ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದನು, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಶಕ್ರಜಿತ್. ಶಕ್ರಜಿತ್ ತನ್ನ ಜೀವದಂತೆಯೇ ಪ್ರೀತಿಸಿದ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿದ್ದನು. ಒಂದು ದಿನ, ರಾತ್ರಿ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಥಸಾರಥಿಯಾದ ಅವನು ತನ್ನ ರಥದೊಂದಿಗೆ ನದೀತೀರದಲ್ಲಿ ಜಲಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ವಂದಿಸಲು ಹೋದನು. ಆಗ ಸೂರ್ಯನಾದ ವಿವಸ್ವಾನ್ ಅವನ ಮುಂದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು; ಆ ಭಗವಾನ್ ಪ್ರಕಾಶಮಂಡಲದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದರ್ಶನ ನೀಡಿದನು. ರಾಜನು ವಿವಸ್ವಂತನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: “ಹೇ ಪ್ರಕಾಶದಾಧಿಪತಿ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ನೋಡುತ್ತೀನೋ, ಈಗಲೂ ಹಾಗೆಯೇ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನೀನು ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವಾಗ ನಿನ್ನನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಮತ್ತು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದರಲ್ಲಿ ಏನು ವ್ಯತ್ಯಾಸ?” ಇದು ಕೇಳಿದ ವಿವಸ್ವಾನ್ ತನ್ನ ಕಂಟಿಯಿಂದ ಸ್ಯಾಮಂತಕ ರತ್ನವನ್ನು ತೆಗೆದು ರಾಜನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು. ಆಗ ರಾಜನು ಅವನನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡನು; ಆ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತನು. ವಿವಸ್ವಾನ್ ಹೊರಡುವಾಗ ಶಕ್ರಜಿತ್ ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದನು: “ಹೇ ಭಾಸ್ಕರ, ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಂಚರಿಸುವ ಜ್ವಲಂತ ಪ್ರಕಾಶಸ್ವರೂಪ, ನೀನು ನನಗೆ ಆ ರತ್ನವನ್ನು ಈಗಲೇ ಕೊಡಬೇಕು.” ಆಗ ಭಾಸ್ಕರನು ಸ್ಯಾಮಂತಕ ಎಂಬ ದಿವ್ಯ ರತ್ನವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು; ರಾಜನು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ತನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಜನರು ಅವನ ಹಿಂದೆ ಓಡುತ್ತಾ, “ಇದು ಸೂರ್ಯನೇ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ!” ಎಂದು ಕೂಗಿದರು. ಅವನು ಸಭೆಯನ್ನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿ, ನಗರ ಒಳಗೆ, ಅರಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ನಂತರ, ಶಕ್ರಜಿತ್ ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಪ್ರಸೇನನಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆ ದಿವ್ಯ ಸ್ಯಾಮಂತಕ ರತ್ನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. ಸ್ಯಾಮಂತಕ ರತ್ನವು ಯಾವ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮಳೆ ಆಗುತ್ತದೆ, ರೋಗಭೀತಿಯಿಲ್ಲ. ಗೋವಿಂದನು ಆ ಸ್ಯಾಮಂತಕ ರತ್ನವನ್ನು ಪ್ರಸೇನನಿಂದ ಪಡೆಯಲು ಬಯಸಿದನು; ಆದರೆ ಶಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವನು ಅದನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ, ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ದಿನ, ಪ್ರಸೇನನು ಆ ರತ್ನವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಬೇಟೆಗೆ ಹೋದನು. ಆ ಸ್ಯಾಮಂತಕದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವನು ಸಿಂಹದಿಂದ ಭಯಾನಕ ಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿದನು. ನಂತರ, ಜಾಂಬವಾನ್ ಎಂಬ ಕರಡಿಯ ರಾಜನು ಆ ಸಿಂಹವನ್ನು ಕೊಂದನು, ಆ ದಿವ್ಯ ರತ್ನವನ್ನು ತೆಗೆದು ತನ್ನ ಗುಹೆಗೆ ಹೋದನು. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ವೃಷ್ಣಿ ಮತ್ತು ಅಂಧಕ ವಂಶದ ಮಹಾತ್ಮರು ಕೃಷ್ಣನೇ ಆ ರತ್ನವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದಾನೆಂದು ಸಂಶಯಿಸಿದರು. ಅವರ ತಪ್ಪು ಅಪವಾದವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದೆ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣನು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು. ಅವನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸೇನನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ತನ್ನ ಸಹಚರರೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದನು. ಅನೇಕ ಹುಡುಕಾಟದಿಂದ ಕಳಕೊಂಡು, ಮಹಾಬುದ್ಧಿಶಾಲಿಯಾದ ಕೃಷ್ಣನು ಕರಡಿಯ ಪರ್ವತವನ್ನು ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವಿಂದ್ಯ ಪರ್ವತವನ್ನು ಕಂಡನು. ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ರತ್ನವನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಪ್ರಸೇನನು ಮತ್ತು ಅವನ ಕುದುರೆ ಸತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಪ್ರಸೇನನ ದೇಹದ ಹತ್ತಿರವೇ ಸಿಂಹವಿತ್ತು. ಆ ಸಿಂಹವನ್ನು ಕರಡಿಯೊಬ್ಬ ಕೊಂದಿದ್ದನು; ಆ ಕರಡಿಯ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಯಾದವನು ಆ ಕರಡಿಯ ಗುಹೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಯಾನಕ ಕೂಗಾಟವನ್ನು ಕೇಳಿದನು—ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ, ಜಾಂಬವಾನದ ಧಾಯಿಯು, ಜಾಂಬವಾನದ ಮಗನನ್ನು ಹಿಡಿದು, “ರತ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಅಳಬೇಡ, ಮಗನೇ!” ಎಂದು ಮಮಕಾರದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳು ಮಗನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಳು: “ಸಿಂಹವು ಪ್ರಸೇನನನ್ನು ಕೊಂದಿತು, ಆ ಸಿಂಹವನ್ನು ಜಾಂಬವಾನ್ ಕೊಂದನು; ಇದು ಸ್ಯಾಮಂತಕ ರತ್ನ, ಅಳಬೇಡ, ಸುಮ್ಮನೆ ಇರ.” ಆ ಶಬ್ದವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರಿತು, ಕೃಷ್ಣನು ಗುಹೆಯ ಕಡೆಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹೋದನು; ಪ್ರವೇಶದ ಬಳಿ ಪ್ರಸೇನನ ಶವವನ್ನು ಕಂಡನು. ನಂತರ, ಆ ಗುಹೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಧನ್ಯನಾದ ಅವನು ಮಹಾತ್ಮ ಜಾಂಬವಾನ್‌ನ್ನು ಕಂಡನು. ವಾಸುದೇವನು ಆ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಂಬವಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದನು; ಗೋವಿಂದನು ತನ್ನ ಭುಜಬಲದಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಘೋರ ಸಮರ ನಡೆಸಿದನು. ಕೃಷ್ಣನು ಆ ಗುಹೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಅವನೊಂದಿಗೆ ವಾಸುದೇವನೂ ಇದ್ದನು. ಅವರು ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ, “ಕೃಷ್ಣನು ಹತಗೊಂಡನು” ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ನೀಡಿದರು.