ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಒಮ್ಮೆ ದೇವತೆಗಳು ಮಾಡಿದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಒಬ್ಬ ರಾಜ ಮತ್ತು ಅವನ ಪತ್ನಿ ಉರ್ವಶಿಯರು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಆ ಒಪ್ಪಂದ ಭಂಗವಾದಾಗ, ಅವಳು ಆ ರಾಜನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ದೇವತೆಗಳು ಹೇಳಿದರು. ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾಗಿ ಆಶ್ವಾಸನೆ ನೀಡಿದರು. ಆ ಬಳಿಕ, ದೇವತೆಗಳು ರಾಜನ ಉದ್ದೇಶ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಹಠಾತ್‌ವಾಗಿ ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಂದು ಒಂದು ಕುರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಆಗ ಉರ್ವಶಿ ಸುಂದರವಾದ ನಗುವಿನಿಂದ ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಮಗುವೆಂದು ನಟಿಸಿದರು. ಗಂಧರ್ವರು ಬರುವುದನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದ ಆ ಮಹಾತ್ಮೆ, ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಾಗ ರಾಜನಿಗೆ, “ನನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಜನು, ತಾನು ನಗ್ನನಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಂಡನು. “ಯದಿ ರಾಣಿ ನನ್ನನ್ನು ನಗ್ನನಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಒಪ್ಪಂದ ಭಂಗವಾಗುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಆತನು ಯೋಚಿಸಿದನು. ನಂತರ ಗಂಧರ್ವರು ಎರಡನೇ ಕುರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಎರಡನೇ ಕುರಿಯನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ, ರಾಣಿ ಐಲನಿಗೆ “ಎರಡೂ ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ರಾಜಾ, ನಾನು ರಕ್ಷಕರಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದಂತೆ ಆಗಿದೆ” ಎಂದಳು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಜನು ಎದ್ದು ನಗ್ನನಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಓಡಿದನು. ಕುರಿಗಳ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಹೋದಾಗ, ಗಂಧರ್ವರು ಮಹಾ ಮಾಯೆ ಮಾಡಿ ಅದ್ಭುತವಾದ ಅರಮನೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಆ ರಾಣಿ ರಾಜನನ್ನು ನಗ್ನನಾಗಿ ನೋಡಿದರು. ಅವನನ್ನು ಹೀಗೆ ನೋಡಿದಾಗ, ರೂಪ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಅಪ್ಸರಸರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಅದೃಶ್ಯರಾದರು. ಗಂಧರ್ವರು ಅವಳು ಅದೃಶ್ಯವಾದುದನ್ನು ಕಂಡು, ಕುರಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅಲ್ಲಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಅಳಿದುಹೋದರು. ಎರಡು ಕುರಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಹಾರಾಜನು ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು. ಆದರೆ ಅವಳನ್ನು ಕಾಣದೆ ದುಃಖದಿಂದ ಅಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಆ ರಾಜನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಅಲೆದನು. ಕೊನೆಗೆ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಕಂಡನು. ಪ್ಲಕ್ಷ ತೀರದಲ್ಲಿ, ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಐದು ಸುಂದರ ಅಪ್ಸರಸებთან ಜೊತೆಯಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಆಡುವುದನ್ನು ಕಂಡನು. ಆಗ ಸುಂದರ ಲಲಾಟವಿರುವ ಉರ್ವಶಿ ರಾಜನನ್ನು ದೂರವಿಲ್ಲದೆ ನೋಡಿದಳು. ಅವಳ ಸಂಗಾತಿಗಳಿಗೆ, “ಈತನೇ ಆ ಪರಮ ಪುರುಷನು” ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು. “ನಾನು ಯಾವಾಗಲೋ ಇವರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದೆ” ಎಂದು ಅವನು ರಾಜನನ್ನು ತೋರಿಸಿದಳು. ಆಗ ಆ ಐದು ಅಪ್ಸರಸರು ಸುಂದರವಾದ ಜಟಾಮಂಡಲದೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವಳನ್ನು ಕಂಡು, ರಾಜನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅನೇಕ ಮಧುರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು: “ಇಲ್ಲಿ ಬಾ, ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೋ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸು, ನನ್ನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲು, ಸುಂದರಿಯೇ!” ಹೀಗೆ ಇಬ್ಬರೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಆಗ ಉರ್ವಶಿ ಐಲನಿಗೆ, “ಸ್ವಾಮಿ, ನಾನು ನಿನ್ನಿಂದ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. “ಒಂದು ವರ್ಷವಾದ ನಂತರ ನಿನ್ನ ಮಗನು ಜನಿಸುವನು—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.” ರಾಜನು ಆಕೆಯೊಡನೆ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದನು. ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಜನು ತನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ಮರಳಿದನು. ಒಂದು ವರ್ಷವಾದ ಮೇಲೆ ಪುನಃ ಉರ್ವಶಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆಕೆಯೊಡನೆ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದ ಮಹಾತ್ಮನು, ಕಾಮದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, “ನೀನು ಸದಾ ನನ್ನ ಜೊತೆ ಇರು” ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು. ಅದಕ್ಕೆ ಉರ್ವಶಿ, “ಗಂಧರ್ವರು ನಿನಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ; ಮಹಾರಾಜಾ, ನೀನು ಆ ವರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳು” ಎಂದಳು. ರಾಜನು, “ನಾನು ಮಹಾತ್ಮ ಗಂಧರ್ವರು ಇರುವ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೇ ಸದಾ ವಾಸಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಗಂಧರ್ವರು “ಹಾಗೇ ಆಗಲಿ” ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಅನಂತರ ಗಂಧರ್ವರು ಅಗ್ನಿಗೆ ಒಂದು ಪಾತ್ರೆ ತುಂಬಿ, “ಈ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಯಜ್ಞ ಮಾಡು, ರಾಜಾ; ಆಗ ನೀನು ಪರಮ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ರಾಜನು ಮಗನನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ನಗರಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು; ಆದರೆ ಆ ಮಗನನ್ನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಶ್ವತ್ಥ ಮರವನ್ನು ನೋಡಿದನು; ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡನು. ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಜೊತೆಗೂಡಿ ಗಂಧರ್ವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು. ಆಗ ಅಗ್ನಿ, “ಅಶ್ವತ್ಥದ ಕಂಬದಿಂದ ಅರಣಿ ತಯಾರಿಸು” ಎಂದು ಉಪದೇಶಿಸಿದನು. ಅಶ್ವತ್ಥದ ಅರಣಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ನಿಯಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಹಚ್ಚಿದನು; ಆ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದರೆ ನಮ್ಮ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಹಚ್ಚಿ, ಅದನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ, ರಾಜನು ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಅವನು ಗಂಧರ್ವರ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆದನು. ತ್ರೇತಾ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾ ರಥಸಾರಥಿ ಗಂಧರ್ವನು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಆಗ ಒಬ್ಬನೇ ಅಗ್ನಿ ಇದ್ದನು, ಮತ್ತು ಐಲನು ಆ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಐಲ ಎಂಬ ರಾಜನು ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು. ಆ ಭೂಪತಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ, ಯಮುನೆಯ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಅವನಿಗೆ ಆರು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು, ಎಲ್ಲರೂ ಇಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರು—ಆಯು, ಧೀಮಾನ, ಅಮಾವಸು, ವಿಶ್ವಾಯು, ಶತಾಯು ಮತ್ತು ಗತಾಯು ಎಂಬರು ಗಂಧರ್ವರ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ವಿಶ್ವಾಯು, ಶತಾಯು ಮತ್ತು ಗತಾಯು ಉರ್ವಶಿಯ ಮಕ್ಕಳಾಗಿದ್ದರು; ಅಮಾವಸುತನಿಂದ ಭೀಮ ಎಂಬ ರಾಜನು ಜನಿಸಿದನು, ಆತನಿಂದ ವಿಷ್ವಜಿತ್ ಹುಟ್ಟಿದನು. ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಭೀಮನ ಪುತ್ರನು ರಾಜ ಕಾಂಚನಪ್ರಭ; ಕಾಂಚನನ ಪಾಂಡಿತ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದ ಪುತ್ರನು ಸುಹೊತ್ರ. ಸುಹೊತ್ರನ ಮಗನು ಜಹ್ನು, ಅವನು ಕೇಶಿಕಾ ಎಂಬವಳಿಂದ ಜನಿಸಿದನು; ಅವನು ಮಹಾಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದಾಗ ಗಂಗಾ ನದಿಯು ಹರಿದುಬಂದಳು. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಕೆಯು ಆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಮುಳುಗಿಸಿದಳು. ಯಜ್ಞಮಂಟಪವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗಂಗೆಯಿಂದ ಮುಳುಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಸುಹೊತ್ರನ ಪುತ್ರನಾದ, ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಂಪು ನೇತ್ರವಿರುವ ವರದನು, ಗಂಗೆಗೆ “ನಿನ್ನ ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ ಫಲವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಅನುಭವಿಸು!” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. “ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲವೂ ಈಗ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿದೆ; ನಾನು ಈ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆಗ ಆ ರಾಜರ್ಷಿ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳು, ಆ ದೇವತೆಗಳು ಜಾಹ್ನವಿಯನ್ನು ಅವನ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರकटಿಸಿದರು; ಜಹ್ನುನು ಯುವನಾಶ್ವನ ಮೊಮ್ಮಗಳು ಕಾವೇರಿಯನ್ನು ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಯುವನಾಶ್ವನ ಶಾಪದಿಂದಾಗಿ ಗಂಗೆ ಹೀಗೆ ಪ್ರಚುರಗೊಂಡಳು; ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ ಕಾವೇರಿ ಜಹ್ನುನಿಗೆ ನಿರ್ದೋಷಿಣಿಯಾಗಿ ಪತ್ನಿಯಾದಳು. ಜಹ್ನುನು ಕಾವೇರಿಯಿಂದ ಸುಹೊತ್ರ ಎಂಬ ಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ಪುತ್ರನನ್ನು ಪಡೆದನು; ಅವನ ಪುತ್ರನು ಅಜಕ.