ಈ ಪವಿತ್ರ ಕಥನವು ಸಂಗೀತದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸ್ವರೂಪಗಳ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಮನಮೋಹಕವಾಗಿರುವ ಸುವರ್ಣ, ಸುತಂದ್ರ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣುವರ, ಸಾಗರ ಮತ್ತು ವಿಜಯ ಎಂಬ ರಾಗಗಳು ಇದ್ದವು. ಹಂಸ, ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಹಾಗೂ ತುಂಬುರುಗೆ ಅತಿ ಪ್ರಿಯವಾದ ರಾಗಗಳು, ಮಧಾತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದ ರಾಗಗಳು ಕೂಡ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಅಲಂಬುಷೆಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ, ನಾರದನಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ, ಭೀಮಸೇನನು ವರ್ಣಿಸಿದ ನಾಗಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ರಾಗಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಕರೋಪನೀತ, ವಿನತಾ, ಶ್ರೀರಾಖ್ಯ, ಭೃಗುಗೆ ಪ್ರೀತಿಯವಾದ ರಾಗಗಳು ಇದ್ದವು; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ಮಧ್ಯಮಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಶಡ್ಜಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿವೆ. ಗಂಧಾರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಹದಿನೈದು ರಾಗಗಳು, ಗಂಧಾರಿ ಮತ್ತು ಸೌವೀರ ಎಂಬ ರಾಗಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಉತ್ತರ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವತೆ, ಹರಿಯ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ವರ, ಹರಿಯ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಸ್ವರ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನು ಇದರ ಅಧಿಪತಿ. ಮರುತ್ಗಳು ಶಬ್ದದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ ಸ್ವರ, ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದುದು, ಮರುತ್ಗಳೇ ದೇವತೆ. ಮನುವಿನ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ವರ, ಶುದ್ಧ ಮಧ್ಯಮ ಸ್ವರ, ಗಂಧರ್ವನು ದೇವತೆ. ಮೃಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಲಿಸುವ ಸ್ವರ, ಸಿದ್ಧರಿಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸುವ ಸ್ವರೂಪ, ಮಾರ್ಗಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ, ಮೃಗೇಂದ್ರನು ದೇವತೆ. ಅಶ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ವರ, ಪೌರವ ಮತ್ತು ರವ ಜನಾಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದ ಸ್ವರೂಪ, ಸಂಯೋಜನೆಯ ಸ್ವರ; ಹೀಗಾಗಿ, ರಾತ್ರಿ ಧೂಳಿನೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ತಾಳವನ್ನು ಉತ್ತರಮಂದ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆರು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ; ಮೊದಲ ಉತ್ತರತಾಳವನ್ನು ವಿಸ್ತೃತ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಧ್ರುವನು ಇದರ ದೇವತೆ. ಉತ್ತರ ದಿಕಿನಿಂದ ಅಪಾನ ಮತ್ತು ಧೈವತದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತ ಸ್ವರೂಪ, ಪಿತೃಗಳು ಪಿತೃ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ದೇವತೆ. ಶುದ್ಧ ಶಡ್ಜ ಸ್ವರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇದನ್ನು ಶುದ್ಧ ಶಡ್ಜ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಧರ್ಮಾತ್ಮರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಐದನೇ ಸ್ವರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಯಕ್ಷರ ಸ್ವರೂಪ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಗಗಳ ದೃಷ್ಟಿ ವಿಷ, ಗಾನಗಳು ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ; ಬ್ರಹ್ಮನು ಇವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತಾನೆ, ನಾಗಗಳು ದೇವತೆ, ವರುನನು ಅಧಿಪತಿ. ಪಕ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿ, ಕಿನ್ನರರು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ; ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ವರೂಪ, ಪಕ್ಷಿಗಳ ರಾಜನು ದೇವತೆ. ಗಂಧಾರ ಮೇಳದ ಶಬ್ದದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಶುದ್ಧ ಗಂಧಾರಿ ಸ್ವರೂಪ, ಗಂಧರ್ವನು ಅಧಿಪತಿ. ಗಂಧಾರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸ್ವರೂಪ, ಉತ್ತರ ಗಂಧಾರಿ, ವಸುಗಳು ದೇವತೆ. ಶಡ್ಜ ಸ್ವರೂಪ, ಪಿತಾಮಹನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮಹಾ ತತ್ವ, ಅಗ್ನಿಯು ದೇವತೆ. ದೈವಿಕ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೃತ ಸ್ವರೂಪ, ನಿಧಾನವಾದ ಆರನೇ ಸ್ವರೂಪ, ಗುಣಗಳು ನಿಲ್ಲಿಸಿದವರು, ಐದನೇ ಸ್ವರ ಧೈವತ. ಹೀಗಾಗಿ ಏಳು ಸ್ವರಗಳು ಪೂರ್ಣ, ಸ್ವರೂಪಗಳ ವರ್ಣನೆ, ಆರು ಸಾಮಾನ್ಯವಲ್ಲ, ಆರು ಅಧೀನ. ಪೂರ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಉಪದೇಶವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಣೆ ನೀಡಲಾಗುವುದು; ಮೂವತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳು, ಅವುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಅಲಂಕಾರಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವರ, ಕಾರಣ, ಪದಗಳ ಪಾದಗಳ ಜೋಡಣೆ, ಪರಿಶೀಲನೆ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು. ಅಲಂಕಾರಗಳ ಪೂರ್ತಿಯು ಅರ್ಥ, ಪದ, ವಾಕ್ಯಗಳ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ; ಗಾನದ ಪದಗಳು ಆರಂಭ ಅಥವಾ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂವರು ಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ: ಹೃದಯ, ಗಂಟಲು, ತಲೆ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ನಾಲ್ಕು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸ್ವರಗಳು, ನಾಲ್ಕು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು, ಎಂಟು ಭೇದಗಳು, ದೇವತೆಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಹದಿನಾರು ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಿಳಿವರು. ಸ್ವರಗಳ ತಜ್ಞರು ಸ್ಥಿರ ಸ್ವರ, ಚಲಿಸುವ ಸ್ವರ, ಇಳಿಯುವ ಸ್ವರ, ಏರುವ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ, ಚಲನೆ ಇದ್ದರೂ ಇಲ್ಲದರೂ ಆಗುತ್ತದೆ; ಏರುವ ಸ್ವರಗಳಿಗೆ ಇಳಿಯುವ ಸ್ವರೂಪವೂ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏರುವ ಸ್ವರವನ್ನು ತಜ್ಞರು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ಈಗ ಈ ಸ್ವರಗಳ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಿರಿ. ನಾಲ್ಕು ಅಲಂಕಾರಗಳು: ಸ್ಥಾಪನೆ, ಕ್ರಮ ಚಲನೆ, ದೋಷ, ದೋಷವಿಲ್ಲದ; ಇವುಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗುವುದು. ವಿಸ್ವರ, ಉಷ್ಟ್ರ, ಕಲಾ ಮುಂದಿನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವವು; ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಮಾರ ಎಂಬ ಒಂದು, ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಚಲಿಸುವುದು; ಅಪಾಂಗ ಎಂಬುದು ಕಲಾದಿಗಿಂತ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಶ್ಯೇನ ಮುಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಕಲಾ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ; ಆ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುತ್ತದೆ, ಹಿಂದಿನದರಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ. ಶ್ಯೇನ ಇಳಿಯುವ, ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದದು; ಕಲಾ ಮತ್ತು ಅದರ ಗುಂಪಿನ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಬಿಂದುವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಂದುವನ್ನು ಒಂದು ಕಲಾ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಸ್ವರದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಿಂತಿರುಗಿದ ಸ್ವರವೂ ಆಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಕಷ್ಟವಿಲ್ಲ. ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ವರ, ಮೂಲ ಶಡ್ಜದಿಂದ ಮುಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ; ಏರಿಸುವ ಮತ್ತು ಇಳಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ crow (ಕಾಗೆ)ಯ ಉನ್ನತ ಸ್ವರದಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಎರಡು, ಸಂತಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವು ಚಲಿಸಬೇಕು, ಕಾರಣವೂ ಹಾಗೆ; ಏರಿಸಿದರೂ ಇಳಿಸಿದರೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬೇಕು. ಹನ್ನೆರಡು ಕಲಾ ಸ್ಥಳ ಮುಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ; ಪ್ರೇಂಕೋಲಿತ ಎಂಬ ಅಲಂಕಾರ ಸ್ವರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಸ್ವರಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಯಿಂದ ಪುಷ್ಕಲ ಎಂಬ ಅಲಂಕಾರ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಕಾಲಾ ಪಾದ ಮತ್ತು ಇತರರ ನಡುವೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಕಾಲಾ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದು ಕುಳಿಯುವದು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ವರ ಮತ್ತು ಎಂಟನೇ ಸ್ವರಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ಸಂಗೀತದ ರಾಗ, ಸ್ವರ, ಅಲಂಕಾರಗಳು, ಅವರ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಪವಿತ್ರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.