ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಮಾನವನಿಗೆ ಒಂಬತ್ತು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು—ಅವರು ಇಕ್ಷ್ವಾಕು, ನಹುಷ, ಧೃಷ್ಟ, ಶರ್ಯಾತಿ, ನರಿಷ್ಯಂತ, ಪ್ರಾಂಶು, ನಾಭಾಗ, ಅರಿಷ್ಟ, ಕರೂಷ ಮತ್ತು ಪೃಷಧ್ರ. ಈ ಮಹಾಪುರುಷರನ್ನು ಮಾನವನ ಪುತ್ರರೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಮಾನು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರ ಆಕಾಂಕ್ಷೆ ಫಲವತ್ತಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಪುತ್ರ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಮಾನು ಪರಮ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು; ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವರುಣರ ಪಾಲಿಗೆ ಹವನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು. ಆ ಯಜ್ಞದಿಂದ, ದೈವಿಕ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿ, ದೇವಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತಳಾದ, ದೈವಿಕ ಕವಚಧಾರಿಣಿಯಾದ ಇಡಾ ಎಂಬ ದೇವಿಯು ಜನ್ಮ ತಾಳಿದಳು ಎಂದು ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆಗ ದಂಡಧಾರಿ ಮಾನು ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, "ಭಾಗ್ಯವತಿಯೇ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತೇನೆ," ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆದರೆ ಇಡಾ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು: "ಧರ್ಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕಾದುದು ಹೀಗಾಗಿದೆ—ನಾನು ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವರುಣರ ಪಾಲಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಪುತ್ರಕಾಮನೀಯ ಪ್ರಜಾಪತೀಯೇ." ಆಕೆ ಮುಂದುವರೆದು, "ನಾನು ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ; ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಧರ್ಮ ಹಾನಿಯಾಗಬಾರದು," ಎಂದು ಹೇಳಿ ಪುನಃ ಆ ದೇವತೆ ಆ ಇಬ್ಬರ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಳು. ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಕೈಯನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, "ದೇವರೆ, ನಿಮ್ಮ ಪಾಲಿಗೆ ನಾನು ಜನಿಸಿದ್ದೇನೆ, ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?" ಎಂದು ಕೇಳಿದಳು. "ಮಾನುವಿನು ನನಗೆ 'ನನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸು' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು," ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವರುಣರು ಆಕೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಆ ಇಬ್ಬರು ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು: "ನಿನ್ನ ಈ ವಿನಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹದಿಂದ, ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವಳೇ, ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಸತ್ಯವಚನದಿಂದ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ನೀನು ನಮ್ಮ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸುವೆ." "ಅವನು ಸುದ್ಯುಮ್ನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲೂ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯನಾಗಿರುವನು, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾಗಿರುವನು, ಮಾನುವಿನ ವಂಶವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವನು." ಆ ಸುದ್ಯುಮ್ನನು ಮಾನುವಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು, ಮಹಿಳೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು. ಆ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ವರವನ್ನು ಪಡೆದು ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಳು. ಆಕೆ ಬುಧನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಅವನ ಆಹ್ವಾನದಿಂದ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಗವಾಯಿತು. ಚಂದ್ರಪುತ್ರನಾದ ಬುಧನಿಂದ ಆಕೆಗೆ ಪುರುರವಾ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು; ಅವನು ಐಲ ವಂಶದವನು. ಸುದ್ಯುಮ್ನನು ಬುಧನಿಂದ ಪುರುರವಾರನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ, ಪುನಃ ತನ್ನ ಮೂಲಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು. ಸುದ್ಯುಮ್ನನಿಗೆ ಮೂರು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು—ಅವರು ಉತ್ತ್ಕಳ, ಗಯ ಮತ್ತು ವಿನಟಾಶ್ವ. ಉತ್ತ್ಕಳನ ರಾಜ್ಯವು ಉತ್ತ್ಕಳ, ವಿನಟಾಶ್ವನದು ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಗಯ ಮಹಾರ್ಷಿಗೆ ಗಯಾ ಎಂಬ ನಗರವಿತ್ತು. ಮಾನುವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಂತರ, ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹತ್ತು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದರು. ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹತ್ತು ಪುತ್ರರು ದೊರಕಿದರು; ಆದರೆ ಸುದ್ಯುಮ್ನನು ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಆ ಭಾಗ ದೊರಕಲಿಲ್ಲ. ವಸಿಷ್ಠನ ಉಪದೇಶದಿಂದ, ಮಹಾತ್ಮ ಸುದ್ಯುಮ್ನನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ನಗರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಪುರುರವನಿಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದನು; ಮತ್ತು ಮಾನುವಿನ ವಂಶಸ್ಥರಿಗೆ, ಸುದ್ಯುಮ್ನನು ಪುನಃ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದನು—ಅವನಲ್ಲಿ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಎರಡೂ ಇದ್ದವು. ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ, "ಮಾನುವಿನ ಪುತ್ರ ಸುದ್ಯುಮ್ನನು ಹೇಗೆ ಮಹಿಳೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತಾಯಿತು?" ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಸೂತನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: "ಉಮಾದೇವಿ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯನಿಗಾಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು—'ನನ್ನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಪುರುಷನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಸುಂದರವಾದ, ಅಪ್ಸರೆಯರಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಮಹಿಳೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ.'" ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು—ಪ್ರೇತಗಳು, ಪಶುಗಳು, ರುದ್ರರೊಡನೆ—ಮಹಿಳೆಯಾಗಿ ಅಪ್ಸರೆಯರೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೀಡಿಸಿದರು. ಆ ರಾಜನು ಉಮಾದೇವಿಯ ಕಾನನಕ್ಕೆ ವೇಟೆಗೆ ಹೋಗಿ, ಪ್ರೇತಗಳು, ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ರುದ್ರರೊಡನೆ ಮಹಿಳೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸುದ್ಯುಮ್ನನು ಪುನಃ ಮಹಿಳೆಯಾದನು; ಆದರೆ ಮಹಾದೇವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಪುನಃ ಪುರುಷತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಈಗ ಮಾನುವಿನ ಪುತ್ರರ ವಂಶವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳಿರಿ. ಪೃಷಧ್ರನು ತನ್ನ ಗುರುದ ಗೋವನ್ನು ಹತ್ಯೆಮಾಡಿ ಅದರ ಮಾಂಸವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದನು. ಮಹಾತ್ಮ ಚ್ಯವನನ ಶಾಪದಿಂದ ಅವನು ಶೂದ್ರನಾದನು. ಕರೂಷನ ಪುತ್ರ ಕರೂಷನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು; ಅವನು ಸಾವಿರಾರು ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ನಾಭಾಗನ ಪುತ್ರನು ಪಂಡಿತನಾದ ಭಲಂದನ; ಭಲಂದನನ ಪುತ್ರನು ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಪ್ರಾಂಶು; ಪ್ರಾಂಶುಗೆ ಒಬ್ಬನೇ ಪುತ್ರನು, ಅವನು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಪ್ರಜಾನಿ. ಪ್ರಜಾನಿಯ ಪುತ್ರನು ಬಲಿಷ್ಠನಾದ ಖನಿತ್ರ; ಅವನ ಪುತ್ರನು ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಕ್ಷುಪ. ಕ್ಷುಪನ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಪುತ್ರನು ಪ್ರತಿಮಾ; ಅವನ ಪುತ್ರನು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ವಿವಿಂಶು. ವಿವಿಂಶುಗೆ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮನಾದ ಖನಿನೇತ್ರ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು; ಅವನ ಪುತ್ರನು ತ್ರೇತಾ ಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಕರಂಧಮ. ಕರಂಧಮನ ಪುತ್ರನು ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದ ಆವಿಕ್ಷಿ; ಅವನು ತನ್ನ ತಂದೆಯಿಂದಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಆವಿಕ್ಷಿಯ ಪುತ್ರನು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ, ಸಮ್ರಾಟ್ ಸಮಾನನಾದ ಮರುತ್ತ; ಅವನು ಸಂವರ್ಥನೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಬಂಧು-ಮಿತ್ರರೊಡನೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದನು. ಸಂವರ್ಥ ಮತ್ತು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ನಡುವೆ ಮಹಾ ಕಲಹವಾಯಿತು; ಯಜ್ಞದ ವೈಭವವನ್ನು ನೋಡಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಕೋಪಗೊಂಡನು. ಸಂವರ್ಥನು ಯಜ್ಞವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಭಾರೀ ಕೋಪಗೊಂಡನು; ದೇವತೆಗಳು ಅವನನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಲೋಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬಲ್ಲವನು. ಅವನು ವಿಶ್ವಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾದ ಮರುತ್ತನಿಗೆ ನರಿಷ್ಯಂತ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು; ನರಿಷ್ಯಂತನಿಗೆ ದಂಡಧರ ಅಥವಾ ದಮ ಎಂಬ ರಾಜನು ಪುತ್ರನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನ ಪುತ್ರನು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರವರ್ಧನ; ಅವನ ಪುತ್ರನು ಸುಧೃತಿ, ಸುಧೃತಿಗೆ ನರ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು. ಅವನಿಗೆ ಒಬ್ಬನೇ ಪುತ್ರನು—ಅವನು ಕೇವಲನ ಪುತ್ರನಾದ ಬಂಧುಮಾನ; ಬಂಧುಮಾನನ ಪುತ್ರನು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ, ವೇಗಶಾಲಿ ರಾಜನು. ವೇಗವತ್‌ನ ಪುತ್ರನು ಬುಧ; ಬುಧನ ಪುತ್ರನು ತೃಣಬಿಂದು; ತ್ರೇತಾ ಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವನು ರಾಜನಾದನು. ಈ ರೀತಿ ಮಾನುವಿನ ವಂಶವು ಪವಿತ್ರವಾಗಿ, ಧರ್ಮಪಾಲಕರಾಗಿ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನೂ, ವೈಭವವನ್ನೂ ಹೊಂದಿತು.