तदाप्यहं भविष्यामि नाम्ना वेदशिरा द्विजाः। तत्र वेदशिरा नाम अस्त्रं तत्पारमेश्वरम् ।। २३.
उस समय भी, हे द्विजों, मैं वेदशिरा नाम से उपस्थित रहूँगा। वहाँ वेदशिरा नाम का एक अस्त्र होगा, जो परमेश्वर का परम अस्त्र है।
भविष्यति महावीर्यं वेदशीर्षा च पर्वतः। हिमवत्पृष्ठमाश्रित्य सरस्वत्या नगोत्तमे ।। २३.
वहाँ वेदशीर्षा नामक एक महान बलशाली पर्वत होगा, जो हिमवत् की पीठ पर, सरस्वती के निकट, श्रेष्ठ पर्वतों में स्थित रहेगा।
तदापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति तपोधनाः। कुणिश्च कुणिबाहुश्च कुशरीरः कुनेत्रकः ।। २३.
उस समय भी, मेरे पुत्र तप में धनी होंगे—कुणि, कुणिबाहु, कुशरीर और कुनेत्रक।
योगात्मानो महात्मानो ब्रह्मिष्ठाश्चोर्द्ध्वरेतसः। तेऽपि तेनैव मार्गेण रुद्रलोकं गतास्तु ते ।। २३.
वे सभी योगी, महान आत्माएँ, ब्रह्म में स्थित और ऊर्ध्वरेता होंगे। वे भी उसी मार्ग से रुद्रलोक को प्राप्त हो चुके हैं।
ततः षोडशमे चापि परिवर्त्ते क्रमागते। व्यासस्तु सञ्जयो नाम भविष्यति तदा प्रभुः ।। २३.
इसके बाद, जब सोलहवाँ चक्र क्रम से आएगा, तब व्यास का नाम संजय होगा और वह प्रभु रूप में प्रकट होंगे।
तदाप्यहं भविष्यामि गोकर्णो नाम नामतः। तस्माद्भविष्यते पुण्यं गोकर्णं नाम तद्वनम् ।। २३.
उस समय भी मैं गोकरण नाम से रहूँगा। उसी से गोकरण नाम का पवित्र वन उत्पन्न होगा।
तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति महौजसः। कश्यपो ह्युशनाश्चैव च्यवनोऽथ बृहस्पतिः। तेऽपि तेनैव मार्गेण गमिष्यन्ति परं पदम् ।। २३.
वहाँ भी मेरे पुत्र महान तेजस्वी होंगे—कश्यप, उशन, च्यवन और बृहस्पति। वे भी उसी मार्ग से परम पद को प्राप्त करेंगे।
ततः सप्तदशे चैव परिवर्त्ते क्रमागते। तदा भविष्यति व्यासो नाम्ना देवकृतञ्जयः ।। २३.
इसके बाद, जब सत्रहवाँ चक्र क्रम से आएगा, तब व्यास का नाम देवकृतंजय होगा।
तदाप्यहं भविष्यामि गुहावासीति नामतः। हिमवच्छिखरे चैव महातुङ्गे महालये। सिद्धिक्षेत्रं महापुण्यं भविष्यति महालयम् ।। २३.
उस समय भी मैं गुफावासी नाम से रहूँगा। हिमवत् के महान और ऊँचे शिखर पर, उस महान निवास में, सिद्धि का क्षेत्र और महान पुण्यस्थल होगा।
तत्रापि मम ते पुत्रा ब्रह्मण्या योगवेदिनः । भविष्यन्ति महात्मानः सर्वज्ञा निरहङ्कृताः ।। २३.
वहाँ भी मेरे पुत्र ब्रह्मनिष्ठ, योग के ज्ञाता, महान आत्माएँ, सर्वज्ञ और अहंकार रहित होंगे।
उतथ्यो वामदेवश्च महाकालो महालयः। तेषां शतसहस्रन्तु शिष्याणां ध्यानसाधनम् ।। २३.
उनमें उतथ्य, वामदेव, महाकाल और महालय होंगे। उनके शिष्यों में एक लाख साधक ध्यान में लगे रहेंगे।
भविष्यन्ति तदा कल्पे सर्वे ते ध्यानयुञ्जकाः। ते तु सन्निहिता योगे हृदि कृत्वा महेश्वरम् । महालये पदं क्षिप्त्वा प्रविष्टाः शिवमव्ययम् ।। २३.
उस समय, उस कल्प में, वे सभी ध्यान में लीन रहेंगे। योग द्वारा महेश्वर को हृदय में स्थापित कर, अपने आपको महालय में अर्पित कर, वे अविनाशी शिव में प्रवेश करेंगे।
ये चान्येऽपि महात्मानः काले तस्मिन् युगान्तिके। ध्यानयुक्तेन मनसा विमलाः शुद्धबुद्धयः ।। २३.
और उस युगांत के समय जो अन्य महान आत्माएँ होंगी, वे भी ध्यानयुक्त मन से निर्मल और शुद्धबुद्धि होंगी।
गत्वा महाल्यं पुण्यं दृष्ट्वा माहेश्वरं पदम् । तूर्णं तारयते जन्तून् दशपूर्वान् दशापरान् ।। २३.
जो महालय के पवित्र स्थान में जाकर महेश्वर का पद देखेंगे, वे शीघ्र ही अपने दस पूर्वजों और दस उत्तरजनों को तार देंगे।
आत्मानमेकविशंञ्च तारयित्वा महार्णवम्। मम प्रसादाद्यास्यन्ति रुद्रलोकं गतज्वराः ।। २३.
अपने आपको और बीस अन्य जनों को इस महान सागर से पार कराकर, मेरी कृपा से वे सब क्लेश रहित होकर रुद्रलोक को प्राप्त करेंगे।
ततोऽष्टादशमे चैव परिवर्त्ते यदा भवेत् । तदा ऋतञ्जयो नाम व्यासस्तु भविता मुनिः। तदाऽप्यहं भविष्यामि शिखण्डी नाम नामतः ।। २३.
इसके बाद, जब अठारहवाँ चक्र आएगा, तब व्यास ऋतंजय नाम के मुनि होंगे। उस समय भी मैं शिखण्डी नाम से रहूँगा।
सिद्धक्षेत्रे महापुण्ये देवदानवपूजिते। हिमवाच्छिखरे पुण्ये शिखण्डी यत्र पर्वतः। शिखण्डिनो वनञ्चापि ऋषिसिद्धनिषेवितम् ।। २३.
सिद्धि के क्षेत्र में, जो देवताओं और दानवों द्वारा पूजित और महान पुण्यस्थल है, हिमवत् के पवित्र शिखर पर शिखण्डी पर्वत और शिखण्डिन का वन है, जहाँ ऋषि और सिद्धजन निवास करते हैं।
तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति तपोधनाः। वाचःशवा ऋतीकश्च शावासश्च दृढव्रतः ।। २३.
वहाँ भी मेरे पुत्र तप में धनी होंगे—वाचःशवा, ऋतीक, शावास और दृढ़व्रत।
योगात्मानो महाशक्ताः सर्वे ते वेदपारगाः। प्राप्य माहेश्वरं योगं रुद्रलोकं व्रजन्ति ते ।। २३.
जो लोग योग में स्थित हैं, जिनमें महान् शक्ति है और जिन्होंने वेदों का पूरा ज्ञान प्राप्त कर लिया है, वे जब महेश्वर के परम योग को प्राप्त करते हैं, तब रुद्र के लोक को चले जाते हैं।
ततस्त्वेकोनविंशे तु परिवर्त्ते क्रमागते। व्यासस्तु भविता नाम्ना भरद्वाजो महामुनिः ।। २३.
फिर जब उन्नीसवाँ कल्प अपने क्रम से आएगा, उस समय व्यास का जन्म 'भरद्वाज' नाम से, एक महान् ऋषि के रूप में होगा।
तत्राप्यहं भविष्यामि जटामालीति नामतः। हिमवच्छिखरे रम्येजटायुर्यत्र पर्वतः ।। २३.
वहाँ भी मैं 'जटामाली' नाम से उपस्थित रहूँगा, हिमालय की सुंदर चोटी पर, जहाँ जटायुर नामक पर्वत स्थित है।
तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति महौजसः। हिरण्यनामा कौशिल्यः काक्षीवः कुथुमिस्तथा ।। २३.
वहाँ भी मेरे वे पुत्र उत्पन्न होंगे, जो अत्यंत तेजस्वी होंगे—हिरण्य, कौशिल्य, काक्षीव और कुथुमि।
ईश्वरा योगधर्माणः सर्वे ते ह्यूर्द्ध्वरेतसः। प्राप्य माहेश्वरं योगं गमिष्यन्ति न संशयः ।। २३.
वे सभी योगधर्म में स्थित, ईश्वरस्वरूप और ऊर्ध्वरेता होंगे। जब वे महेश्वर के परम योग को प्राप्त करेंगे, तब निःसंदेह वहाँ से चले जाएँगे।
ततो विंशतिमे सर्गे परिवर्त्ते क्रमेण तु। वाचःश्रवाः स्मृतो व्यासो भविष्यति महामतिः ।। २३.
फिर बीसवें सर्ग में, जब क्रम से परिवर्तन होगा, तब व्यास का नाम 'वाचःश्रवा' होगा, जो महान् बुद्धिमान् ऋषि होंगे।
तदाप्यहं भविष्यामि ह्यट्टहासीति नामतः। अट्टहासप्रियाश्चापि भविष्यन्ति तदा नराः ।। २३.
उस समय भी मैं 'अट्टहास' नाम से उपस्थित रहूँगा, और उस युग में हँसी-प्रेमी लोग भी जन्म लेंगे।
तत्रैव हिमवत्पृष्ठे सिद्धचारणसेविते। तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति महौजसः। युक्तात्मानो महासत्त्वा ध्यानिनो नियतव्रताः ।। २३.
वहीं, हिमालय की ढलानों पर, जहाँ सिद्ध और चारण निवास करते हैं, वहाँ भी मेरे वे पुत्र जन्म लेंगे, जो अत्यंत तेजस्वी, एकचित्त, महान् बलशाली, ध्यान में लीन और व्रत में दृढ़ होंगे।
सुमन्तुर्वर्वरिर्विद्वान् सुबन्धुः कुशिकन्धरः। प्राप्य माहेश्वरं योगं रुद्रलोकाय ते गताः ।। २३.
सुमंतु, वरवरी, विद्वान् सुबन्धु और कुशिकंधर—इन सबने महेश्वर के परम योग को प्राप्त कर रुद्रलोक को प्राप्त किया।
एकविशे पुनः प्राप्ते परिवर्त्ते क्रमेण तु। वाचस्पतिः स्मृतो व्यासो यदा स ऋषिसत्तमः ।। २३.
फिर जब इक्कीसवाँ कल्प अपने क्रम से आएगा, तब व्यास का नाम 'वाचस्पति' होगा, जो ऋषियों में श्रेष्ठ होंगे।
तदाऽप्यहं भविष्यामि दारुको नाम नामतः। तस्माद्भविष्यते पुण्यं देवदारुवनं महत् ।। २३.
उस समय भी मैं 'दारुक' नाम से उपस्थित रहूँगा; और उन्हीं से महान् और पुण्यशाली देवदारु वन की उत्पत्ति होगी।
तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति महौजसः। प्लक्षो दाक्षायणिश्चैव केतुमाली बकस्तथा ।। २३.
वहाँ भी मेरे वे पुत्र जन्म लेंगे, जो अत्यंत तेजस्वी होंगे—प्लक्ष, दाक्षायणी, केतुमाली और बक।