વાયુપુરાણમ્

પદ્મવર્ણં સુનેત્રઞ્ચ યક્ષં બાલં બકં તથા। કુમુદં ક્ષેમકઞ્ચૈવ વર્દ્ધમાનં તથા દમમ્ ॥ ૮.

પદ્મવર્ણ, સુનેત્ર, યક્ષ બાલ, બક, કુમુદ, ક્ષેમક, વર્ધમાન અને દમ.

પદ્મનાભં વરાઙ્ગઞ્ચ સુવીરં વિજયં કૃતિમ્। પૂર્ણમાસં હિરણ્યાક્ષં સુરૂપઞ્ચૈવમાદયઃ ॥ ૮.

પદ્મનાભ, વરાંગ, સુવીર, વિજય, કૃતિ, પૂર્ણમાસ, હિરણ્યાક્ષ અને સુરૂપ—આ બધા શ્રેષ્ઠ છે.

પુત્રા મણિવરસ્યૈતે યક્ષા વૈ ગુહ્યકાઃ સ્મૃતાઃ । સુરૂપાશ્ચ વિરૂપાશ્ચ સ્રગ્વિણઃ પ્રિયદર્શનાઃ। તેષાં પુત્રાશ્ચ પૌત્રાશ્ચ શતશોઽથ સહસ્રશઃ ॥ ૮.

આ બધા મણિવરના પુત્રો છે, જેમને યક્ષ અને ગુહ્યકાઓ કહેવામાં આવે છે; કેટલાક સુંદર, કેટલાક વિકૃત, ફૂલોની માળા ધારણ કરનાર અને સૌને ગમતા; તેમના પુત્રો અને પૌત્રો સૈંકડો અને હજારોથી પણ વધારે છે.

ખશાયાસ્ત્વપરે પુત્રા રાક્ષસાઃ કામરૂપિણઃ । તેષાં યથા પ્રધાનાન્ વૈ વર્ણ્યમાનાન્નિબોધત ॥ ૮.

ખશાયા પાસેથી બીજા પુત્રો, રાક્ષસો, જન્મ્યા, જેમને ઈચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરવાની શક્તિ હતી; હવે તેમના મુખ્ય લોકોનું વર્ણન સાંભળો.

લાલાવિઃ કુથનો ભીમઃ સુમાલી મધુરેવ ચ। વિસ્ફૂર્જ્જિતો વિદ્યુજ્જિહ્વો માતઙ્ગો ધૂમ્રિતસ્તતા ॥ ૮.

લાલાવી, કુથન, ભીમ, સુમાલી, મધુર, વિસ્ફૂર્જિત, વિદ્યુજ્ઝિહ્વ, માતંગ અને ધૂમ્રિત.

ચન્દ્રાર્કઃ સુકરો બુધ્નઃ કપિલોમા પ્રહાસકઃ। ક્રીડઃ પરશુનાભશ્ચ ચક્રાક્ષશ્ચ નિશાચરઃ ॥ ૮.

ચંદ્રાર્ક, સુકર, બુધ્ન, કપિલોમા, પ્રહાસક, ક્રીડા, પરશુનાભ, ચક્રાક્ષ અને નિશાચર.

ત્રિશિરાઃ શતદંષ્ટ્રશ્ચ તુણ્ડકેશશ્ચ રાક્ષસઃ। યક્ષશ્ચાકમ્પનશ્ચૈવ દુર્મુખશ્ચ શિલીમુખઃ ॥ ૮.

ત્રિશિરા, શતદંષ્ટ્ર, તુંડકેશ રાક્ષસ, યક્ષ આકંપન, દુર્મુખ અને શિલીમુખ.

ઇત્યેતે રાક્ષસવરા વિક્રાન્તા ગણરૂપિણઃ. સર્વલોકચરાસ્તે તુ ત્રિદશાનાં સમક્રમાઃ ॥ ૮.

આ રીતે, આ સર્વશક્તિશાળી રાક્ષસો, જુથરૂપે વિહરતા, બધા લોકોમાં ફરતા રહે છે અને ત્રિદેવતાઓ જેટલી શક્તિ ધરાવે છે.

સપ્ત ચાન્યા દુહિતરસ્તાઃ શ્રૃણુધ્વં યથાક્રમમ્। તાસાઞ્ચ યઃ પ્રજાસર્ગો યેન ચોત્પાદિતા ગણાઃ ॥ ૮.

અને બીજી સાત દિકરીઓ છે—તેમના નામો તમે ક્રમશઃ સાંભળો—અને તેમાંથી જે પ્રજાઓ ઉત્પન્ન થઈ, તથા દરેકે જે જુથો પેદા કર્યા.

આલમ્બા ઉત્કચા કૃષ્ણા નિઋતો કપિલા શિવા। કેશિની ચ મહાભાગા ભગિન્યઃ સપ્ત યાઃ સ્મૃતાઃ ॥ ૮.

આલંબા, ઉત્કચા, કૃષ્ણા, નિૃતા, કપિલા, શિવા અને કેશિની—આ સાત મહાન બહેનો તરીકે ઓળખાય છે.

તાભ્યો લોકામિષાદશ્ચ હન્તારો યુદ્ધદુર્મદાઃ। ઉદીર્ણા રાક્ષસગણા ઇમે ઉત્પાદિતાઃ શુભાઃ ॥ ૮.

આ બહેનોમાંથી લોકમાટેના ભક્ષ્યરૂપે, યુદ્ધમાં ભયાનક અને વિનાશક એવા શક્તિશાળી રાક્ષસ જુથો ઉત્પન્ન થયા.

આલમ્બેયો ગણઃ ક્રૂર ઉત્કચેયો ગણસ્તથા। તથા કાર્ષ્ણેયશૈવેયા રાક્ષસા હ્યુત્તમા ગણાઃ ॥ ૮.

આલંબેય જુથ ક્રૂર છે, ઉત્કચેય જુથ પણ એવો જ છે; તેવી જ રીતે, કાર્ષ્ણેય અને શૈવેય રાક્ષસો પણ ઉત્તમ જુથો છે.

તથૈવ નૈઋતો નામ ત્ર્યમ્બકાનુચરેણ હ। ઉત્પાદિતઃ પ્રજાસર્ગો ગણેશ્વરચરેણ તુ ॥ ૮.

એ જ રીતે, નૈૃત નામનો જુથ ત્ર્યંબકના અનુયાયી અને ગણેશ્વરના સેવક દ્વારા ઉત્પન્ન થયો.

ઉત્પાદિતા બલવતા ઉદીર્ણા યક્ષરાક્ષસાઃ । વિક્રાન્તાઃ શૌર્યસમ્પન્ના નૈઋતા દેવરાક્ષસાઃ। યેષામધિપતિર્યુક્તો નામ્ના ખ્યાતો વિરૂપકઃ ॥ ૮.

મહાન અને શક્તિશાળી યક્ષ-રાક્ષસો ઉત્પન્ન થયા, જે શૂરવીર અને પરાક્રમી છે—આ નૈૃત દેવરાક્ષસો છે, જેમના મુખ્ય વિરુપક નામે પ્રસિદ્ધ છે.

તેષાં ગણશતાનેકા ઉદ્ધૃતાનાં મહાત્મનામ્। પ્રાયેણાનુચરન્ત્યેતે શઙ્કરં જગતઃ પ્રભુમ્ ॥ ૮.

આ મહાત્માઓના અનેક જુથો, ઉદ્ભવ્યા પછી, મોટાભાગે જગતના સ્વામી શંકરજીની સેવા કરે છે.

દૈત્યરાજેન કુમ્ભેન મહાકાયા મહાત્મના ।. ઉત્પાદિતા મહાવીર્યા મહાબલપરાક્રમાઃ ॥ ૮.

દૈત્યરાજ કુંભે, જે મહાકાય અને મહાત્મા છે, એણે મહાવીર અને મહાબળવાન પરાક્રમી પ્રાણીઓ ઉત્પન્ન કર્યા.

કપિલેયા મહાવીર્યા ઉદીર્ણા દૈત્યરાક્ષસાઃ। કમ્પનેન ચ યક્ષેણ કેશિન્યાસ્તે પરે જનાઃ ॥ ૮.

કપિલામાંથી મહાવીર દૈત્ય-રાક્ષસો જન્મ્યા, અને કંપન નામના યક્ષમાંથી તથા કેશિનીમાંથી બીજા પ્રાણીઓ ઉત્પન્ન થયા.

ઉત્પાદિતા મહાવાતા ઉદીર્ણા યક્ષરાક્ષસાઃ। કેશિનીદુહિતુશ્ચૈવ નીલાયાઃ ક્ષુદ્રમાનસાઃ ॥ ૮.

મહાવાત નામના શક્તિશાળી યક્ષ-રાક્ષસો ઉત્પન્ન થયા, અને કેશિનીની દિકરી નીલામાંથી મનદુર્બળ પ્રાણીઓ પેદા થયા.

આલમ્બેયેન જનિતા નૈકાઃ સુરસિકેન હિ। નૈલા ઇતિ સમાખ્યાતા દુર્જયા ઘોરવિક્રમાઃ ॥ ૮.

આલંબેયમાંથી, સુરસિકાના દ્વારા અનેક પ્રાણીઓ જન્મ્યા; તેઓને નૈલ કહેવામાં આવે છે, જે અજેય અને ભયાનક પરાક્રમવાળા છે.

ચરન્તિ પૃતિવીં કૃત્સ્નાં તત્ર તે દેવલૌકિકાઃ। બહુત્વાચ્ચૈવ સર્ગસ્ય તેષાં વક્તું ન શક્યતે ॥ ૮.

આ દેવમૂળના પ્રાણીઓ આખી ધરતી પર વિહરે છે; તેમનો ઉત્પત્તિનો સંખ્યા એટલી વધારે છે કે બધાનું વર્ણન કરવું શક્ય નથી.

તસ્યાસ્ત્વપિ ચ નીલાયા વિકચા નામ રાક્ષસી। દુહિતા સ્વભાવવિકચા મન્દસત્ત્વપરાક્રમા ॥ ૮.

અને નીલામાંથી વિકચા નામની રાક્ષસી જન્મી, જે સ્વભાવથી ફૂલેલી, બુદ્ધિથી મંદ અને બળથી નબળી હતી.

તસ્યા અપિ વિરૂપેણ નૈઋતેનેહ ચ પ્રજાઃ। ઉત્પાદિતાઃ સુરા ઘોરાઃ શ્રૃણુ તાસ્ત્વનુપૂર્વશઃ ॥ ૮.

તેમાથી પણ, વિરુપ નામના નૈૃત દ્વારા ભયાનક દેવપ્રાણીઓ ઉત્પન્ન થયા—તેમના નામો હવે ક્રમશઃ સાંભળો.

દંષ્ટ્રાકરાલવિકૃતા મહાકર્ણા મહોદરાઃ। હારકા ભીષકાશ્ચૈવ તથૈવ ક્રામકાઃ પરે ॥ ૮.

દાંતવાળા, વિકૃત મુખવાળા, મોટા કાનવાળા, વિશાળ પેટવાળા, હારક, ભીષક અને ક્રામક—આ બધા બીજા પણ છે.

વૈનકાશ્ચ પિશાચાશ્ચ વાહકાઃ પ્રાશકાઃ પરે। ભૂમિરાક્ષસકા હ્યેતે મન્દાઃ પુરુષવિક્રમાઃ ॥ ૮.

વૈનક, પિશાચ, વાહક અને પ્રાશક—આ બધા ભૂમિ પર રહેતા રાક્ષસો છે, જે ધીમા અને માનવસમાન બળ ધરાવે છે.

ચરન્ત્યદૃષ્ટપૂર્વાશ્ચ નાનાકારા હ્યનેકશઃ। ઉત્કૃષ્ટ બલસત્ત્વા યે તે ચ વૈ ખેચરાઃ સ્મૃતાઃ ॥ ૮.

આ અનેક પ્રકારના, કદી ન જોયેલા રૂપવાળા, અનેક સંખ્યામાં વિહરતા રહે છે; જે ઉત્તમ બળ અને શક્તિ ધરાવે છે, તેઓને ખેચર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

લક્ષમાત્રેણ ચાકાશં સ્વલ્પાઃ સ્વલ્પં ચરન્તિ વૈ । એતૈર્વ્યાપ્તમિમં લોકં શતશોઽથ સહસ્રશઃ ॥ ૮.

લક્ષમાત્ર જેટલી જગ્યા હોય, તેમાં નાનાં નાનાં જીવ માત્ર થોડું જ ફરતા હોય છે; આવા અનેક જીવોથી આ આખું જગત સૈંકડો અને હજારો વખત વ્યાપેલું છે.

ભૂમી રાક્ષસકૈઃ સર્વૈરનેકૈઃ ક્ષુદ્રરાક્ષસૈઃ। નાનાપ્રકારૈરાક્રાન્તા નાનાદેશાઃ સમન્તતઃ ॥ ૮.

આ ધરતી સર્વત્ર વિવિધ જાતિના રાક્ષસો અને અનેક પ્રકારના નાના રાક્ષસો દ્વારા ઘેરાઈ ગઈ છે, જે વિવિધ પ્રદેશોમાં વસે છે.

સમાસાભિહતાશ્વૈવ હ્યષ્ટૌ રાક્ષસમાતરઃ। અષ્ટૌ વિભાગા હ્યેષાં હિ વિખ્યાતા અનુપૂર્વશઃ ॥ ૮.

જેમ ઘોડાંઓ ટોળે વળીને મારવામાં આવે છે, તેમ રાક્ષસોની પણ આઠ માતાઓ છે; એમના આઠ વિભાગો પણ ક્રમશઃ જાણીતા છે.

ભદ્રકા નિકરાઃ કેચિદ્યજ્ઞનિષ્પત્તિહેતુકાઃ। સહસ્રસતસઙ્ખ્યાતા મર્ત્ત્યલોકવિચારિણઃ ॥ ૮.

કેટલાક ભદ્રિકા નામે ઓળખાય છે, જે યજ્ઞની પૂર્ણતા માટે હોય છે; એ લોકો સૈંકડો અને હજારોની સંખ્યામાં મનુષ્યલોકમાં ફરતા રહે છે.