વાયુપુરાણમ્

જગામ સહ પુત્રેણ તતો યક્ષઃ સ્વમાલયમ્। ન્યગ્રોધરોહિણં નામ ગુહ્યકા યત્ર શેરતે। તસ્મિન્નિવાસો યક્ષાણાં ન્યગ્રોધઃ સર્વતઃ પ્રિયઃ ॥ ૮.

પછી યક્ષ પોતાનાં પુત્ર સાથે પોતાના નિવાસસ્થાને ગયો, જેનું નામ ન્યગ્રોધરોહિણા હતું, જ્યાં ગુહ્યકાઓ રહે છે; એ વટવૃક્ષ યક્ષોનું ઘર છે અને બધાને પ્રિય છે.

યક્ષો રજતનાભસ્તુ ગુહ્યકાનાં પિતામહઃ। અનુહ્રાદસ્ય દૈત્યસ્ય ભદ્રામતિવરાં સુતામ્। ઉપયેમે સ ભદ્રાયાં યસ્યાં મણિવરો વશી ॥ ૮.

યક્ષ રાજતનાભ ગુહ્યકાઓના પિતામહ છે; તેણે દૈત્ય અનુહ્રાદની શ્રેષ્ઠ પુત્રી ભદ્રાને વિવાહ કરી, અને ભદ્રામાંથી મહાન મણિવર જન્મ્યો.

જજ્ઞે સા મણિભદ્રઞ્ચ શક્રતુલ્યપરાક્રમમ્। તયોઃ પત્ન્યૌ ભગિન્યૌ તુ ક્રતુસ્થલ્યાત્મજે શુભે ॥ ૮.

ભદ્રામાંથી મણિભદ્ર જન્મ્યો, જેનું શૌર્ય ઇન્દ્ર જેટલું છે; તેમના પત્નીઓ, ક્રતુસ્થલીની પુત્રીઓ, બંને બહેનો અને પવિત્ર હતી.

નામ્ના પુણ્યજની ચૈવ તથા દેવજની ચ યા। વિજજ્ઞે મણિભદ્રાત્તુ પુત્રાન્ પુણ્યજની શુભાન્ ॥ ૮.

એકનું નામ પુણ્યજની અને બીજાનું દેવજની હતું; મણિભદ્રથી પુણ્યજનીએ સારા ગુણો ધરાવતા પુત્રોને જન્મ આપ્યો.

સિદ્ધાર્થં સૂર્યતેજઞ્ચ સુમન્તં નન્દનં તથા। કન્યકં યવિક્ઞ્ચૈવ મણિદત્તં વસું તથા ॥ ૮.

સિદ્ધાર્થ, સૂર્યતેજ, સુમંત, નંદન, કન્યક, યવિક, મણિદત્ત અને વસુ.

સર્વાનુભૂતં શઙ્ખઞ્ચ પિઙ્ગાક્ષં ભીરુમેવ ચ। તથા મન્દરશોભિઞ્ચ પઝં ચન્દ્રપ્રભં તથા ॥ ૮.

સર્વાનુભૂત, શંખ, પિંગાક્ષ, ભીરુ, મન્દરશોભિન, પજ્હ અને ચંદ્રપ્રભા.

મઘપૂર્ણં સુભદ્રઞ્ચ પ્રદ્યોતઞ્ચ મહૌજસમ્। દ્યુતિમત્કેતુમન્તૌ ચ મિત્રં મૌલિસુદર્શનૌ ॥ ૮.

મઘપૂર્ણ, સુભદ્ર, મહાબળવાન પ્રદ્યોત, દ્યુતિમત, કેતુમત, મિત્ર, મૌલી અને સુદર્શન.

ચત્વારો વિંશતિશ્ચૈવ પુત્રાઃ પુણ્યજનાઃ શુભાઃ । જજ્ઞિરે મણિભદ્રસ્ય તે સર્વે પુણ્યલક્ષણાઃ । તેષાં પુત્રાશ્ચ પૌત્રાશ્ચ યક્ષા પુણ્યજનાઃ શુભાઃ ॥ ૮.

મણિભદ્રને ચોવીસ પુણ્યશાળી અને શુભ પુત્રો થયા, બધા સારા ગુણો ધરાવતા; તેમના પુત્રો અને પૌત્રો પણ યક્ષરૂપે પુણ્યશાળી અને શુભ હતા.

વિજજ્ઞે દેવજનની પુત્રાન્ મણિવરાત્મજાત્ । પૂર્ણભદ્રં હેમરથં મણિમન્નન્દિવર્દ્ધનૌ ॥ ૮.

દેવજનીએ મણિવરથી પુત્રોને જન્મ આપ્યો: પૂર્ણભદ્ર, હેમરથ, મણિમાન અને નંદિવર્ધન.

કુસ્તુમ્બુરું પિશઙ્ગાભં સ્થૂલકર્ણં મહાજયમ્। શ્વેતઞ્ચ વિપુલઞ્ચૈવ પુષ્પવન્તં ભયાવહમ્ ॥ ૮.

કુસ્તુંબુરુ, પિશંગાભ, સ્થૂલકર્ણ, મહાજય, શ્વેત, વિપુલ, પુષ્પવંત અને ભયાવહ.

પદ્મવર્ણં સુનેત્રઞ્ચ યક્ષં બાલં બકં તથા। કુમુદં ક્ષેમકઞ્ચૈવ વર્દ્ધમાનં તથા દમમ્ ॥ ૮.

પદ્મવર્ણ, સુનેત્ર, યક્ષ બાલ, બક, કુમુદ, ક્ષેમક, વર્ધમાન અને દમ.

પદ્મનાભં વરાઙ્ગઞ્ચ સુવીરં વિજયં કૃતિમ્। પૂર્ણમાસં હિરણ્યાક્ષં સુરૂપઞ્ચૈવમાદયઃ ॥ ૮.

પદ્મનાભ, વરાંગ, સુવીર, વિજય, કૃતિ, પૂર્ણમાસ, હિરણ્યાક્ષ અને સુરૂપ—આ બધા શ્રેષ્ઠ છે.

પુત્રા મણિવરસ્યૈતે યક્ષા વૈ ગુહ્યકાઃ સ્મૃતાઃ । સુરૂપાશ્ચ વિરૂપાશ્ચ સ્રગ્વિણઃ પ્રિયદર્શનાઃ। તેષાં પુત્રાશ્ચ પૌત્રાશ્ચ શતશોઽથ સહસ્રશઃ ॥ ૮.

આ બધા મણિવરના પુત્રો છે, જેમને યક્ષ અને ગુહ્યકાઓ કહેવામાં આવે છે; કેટલાક સુંદર, કેટલાક વિકૃત, ફૂલોની માળા ધારણ કરનાર અને સૌને ગમતા; તેમના પુત્રો અને પૌત્રો સૈંકડો અને હજારોથી પણ વધારે છે.

ખશાયાસ્ત્વપરે પુત્રા રાક્ષસાઃ કામરૂપિણઃ । તેષાં યથા પ્રધાનાન્ વૈ વર્ણ્યમાનાન્નિબોધત ॥ ૮.

ખશાયા પાસેથી બીજા પુત્રો, રાક્ષસો, જન્મ્યા, જેમને ઈચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરવાની શક્તિ હતી; હવે તેમના મુખ્ય લોકોનું વર્ણન સાંભળો.

લાલાવિઃ કુથનો ભીમઃ સુમાલી મધુરેવ ચ। વિસ્ફૂર્જ્જિતો વિદ્યુજ્જિહ્વો માતઙ્ગો ધૂમ્રિતસ્તતા ॥ ૮.

લાલાવી, કુથન, ભીમ, સુમાલી, મધુર, વિસ્ફૂર્જિત, વિદ્યુજ્ઝિહ્વ, માતંગ અને ધૂમ્રિત.

ચન્દ્રાર્કઃ સુકરો બુધ્નઃ કપિલોમા પ્રહાસકઃ। ક્રીડઃ પરશુનાભશ્ચ ચક્રાક્ષશ્ચ નિશાચરઃ ॥ ૮.

ચંદ્રાર્ક, સુકર, બુધ્ન, કપિલોમા, પ્રહાસક, ક્રીડા, પરશુનાભ, ચક્રાક્ષ અને નિશાચર.

ત્રિશિરાઃ શતદંષ્ટ્રશ્ચ તુણ્ડકેશશ્ચ રાક્ષસઃ। યક્ષશ્ચાકમ્પનશ્ચૈવ દુર્મુખશ્ચ શિલીમુખઃ ॥ ૮.

ત્રિશિરા, શતદંષ્ટ્ર, તુંડકેશ રાક્ષસ, યક્ષ આકંપન, દુર્મુખ અને શિલીમુખ.

ઇત્યેતે રાક્ષસવરા વિક્રાન્તા ગણરૂપિણઃ. સર્વલોકચરાસ્તે તુ ત્રિદશાનાં સમક્રમાઃ ॥ ૮.

આ રીતે, આ સર્વશક્તિશાળી રાક્ષસો, જુથરૂપે વિહરતા, બધા લોકોમાં ફરતા રહે છે અને ત્રિદેવતાઓ જેટલી શક્તિ ધરાવે છે.

સપ્ત ચાન્યા દુહિતરસ્તાઃ શ્રૃણુધ્વં યથાક્રમમ્। તાસાઞ્ચ યઃ પ્રજાસર્ગો યેન ચોત્પાદિતા ગણાઃ ॥ ૮.

અને બીજી સાત દિકરીઓ છે—તેમના નામો તમે ક્રમશઃ સાંભળો—અને તેમાંથી જે પ્રજાઓ ઉત્પન્ન થઈ, તથા દરેકે જે જુથો પેદા કર્યા.

આલમ્બા ઉત્કચા કૃષ્ણા નિઋતો કપિલા શિવા। કેશિની ચ મહાભાગા ભગિન્યઃ સપ્ત યાઃ સ્મૃતાઃ ॥ ૮.

આલંબા, ઉત્કચા, કૃષ્ણા, નિૃતા, કપિલા, શિવા અને કેશિની—આ સાત મહાન બહેનો તરીકે ઓળખાય છે.

તાભ્યો લોકામિષાદશ્ચ હન્તારો યુદ્ધદુર્મદાઃ। ઉદીર્ણા રાક્ષસગણા ઇમે ઉત્પાદિતાઃ શુભાઃ ॥ ૮.

આ બહેનોમાંથી લોકમાટેના ભક્ષ્યરૂપે, યુદ્ધમાં ભયાનક અને વિનાશક એવા શક્તિશાળી રાક્ષસ જુથો ઉત્પન્ન થયા.

આલમ્બેયો ગણઃ ક્રૂર ઉત્કચેયો ગણસ્તથા। તથા કાર્ષ્ણેયશૈવેયા રાક્ષસા હ્યુત્તમા ગણાઃ ॥ ૮.

આલંબેય જુથ ક્રૂર છે, ઉત્કચેય જુથ પણ એવો જ છે; તેવી જ રીતે, કાર્ષ્ણેય અને શૈવેય રાક્ષસો પણ ઉત્તમ જુથો છે.

તથૈવ નૈઋતો નામ ત્ર્યમ્બકાનુચરેણ હ। ઉત્પાદિતઃ પ્રજાસર્ગો ગણેશ્વરચરેણ તુ ॥ ૮.

એ જ રીતે, નૈૃત નામનો જુથ ત્ર્યંબકના અનુયાયી અને ગણેશ્વરના સેવક દ્વારા ઉત્પન્ન થયો.

ઉત્પાદિતા બલવતા ઉદીર્ણા યક્ષરાક્ષસાઃ । વિક્રાન્તાઃ શૌર્યસમ્પન્ના નૈઋતા દેવરાક્ષસાઃ। યેષામધિપતિર્યુક્તો નામ્ના ખ્યાતો વિરૂપકઃ ॥ ૮.

મહાન અને શક્તિશાળી યક્ષ-રાક્ષસો ઉત્પન્ન થયા, જે શૂરવીર અને પરાક્રમી છે—આ નૈૃત દેવરાક્ષસો છે, જેમના મુખ્ય વિરુપક નામે પ્રસિદ્ધ છે.

તેષાં ગણશતાનેકા ઉદ્ધૃતાનાં મહાત્મનામ્। પ્રાયેણાનુચરન્ત્યેતે શઙ્કરં જગતઃ પ્રભુમ્ ॥ ૮.

આ મહાત્માઓના અનેક જુથો, ઉદ્ભવ્યા પછી, મોટાભાગે જગતના સ્વામી શંકરજીની સેવા કરે છે.

દૈત્યરાજેન કુમ્ભેન મહાકાયા મહાત્મના ।. ઉત્પાદિતા મહાવીર્યા મહાબલપરાક્રમાઃ ॥ ૮.

દૈત્યરાજ કુંભે, જે મહાકાય અને મહાત્મા છે, એણે મહાવીર અને મહાબળવાન પરાક્રમી પ્રાણીઓ ઉત્પન્ન કર્યા.

કપિલેયા મહાવીર્યા ઉદીર્ણા દૈત્યરાક્ષસાઃ। કમ્પનેન ચ યક્ષેણ કેશિન્યાસ્તે પરે જનાઃ ॥ ૮.

કપિલામાંથી મહાવીર દૈત્ય-રાક્ષસો જન્મ્યા, અને કંપન નામના યક્ષમાંથી તથા કેશિનીમાંથી બીજા પ્રાણીઓ ઉત્પન્ન થયા.

ઉત્પાદિતા મહાવાતા ઉદીર્ણા યક્ષરાક્ષસાઃ। કેશિનીદુહિતુશ્ચૈવ નીલાયાઃ ક્ષુદ્રમાનસાઃ ॥ ૮.

મહાવાત નામના શક્તિશાળી યક્ષ-રાક્ષસો ઉત્પન્ન થયા, અને કેશિનીની દિકરી નીલામાંથી મનદુર્બળ પ્રાણીઓ પેદા થયા.

આલમ્બેયેન જનિતા નૈકાઃ સુરસિકેન હિ। નૈલા ઇતિ સમાખ્યાતા દુર્જયા ઘોરવિક્રમાઃ ॥ ૮.

આલંબેયમાંથી, સુરસિકાના દ્વારા અનેક પ્રાણીઓ જન્મ્યા; તેઓને નૈલ કહેવામાં આવે છે, જે અજેય અને ભયાનક પરાક્રમવાળા છે.