વાયુપુરાણમ્

તાભ્યાં કરે ગૃહીતં તં પિશાચમથ રાક્ષસમ્। પૃચ્છતાં કોઽસિ કસ્ય ત્વં સ ચ સર્વમભાષત ॥ ૮.

એ બંને કન્યાઓએ પકડી રાખેલા રાક્ષસ-પિશાચને પૂછ્યું: 'તું કોણ છે? કોનો છે?' તો એ બધું કહી દીધું.

તસ્ય કર્માભિવિજ્ઞાતં જ્ઞાત્વા તૌ રાક્ષસર્ષભૌ। અજઞ્ચ શણ્ડં તસ્યૈતે પ્રત્યપાદયતાં સુતે। તૌ તુષ્ટૌ કર્મણા તસ્ય કન્યે દ્વે દદતુઃ સુતે ॥ ૮.

એના કર્મો જાણીને, બંને શ્રેષ્ઠ રાક્ષસોએ પોતાના પુત્રો અજ અને શંડને એને આપ્યા; અને એના કામથી ખુશ થઈને બંને કન્યાઓએ પણ પોતાના પુત્રો એને આપ્યા.

પૈશાચેવ વિવાહેન સુદત્યા બુદ્ધવાહનઃ। અજઃ ખણ્ડશ્ચ તાભ્યાં તૌ તદાશ્રાવયતાં ધનમ્ ॥ ૮.

પિશાચ વિધાન મુજબના લગ્નથી બુદ્ધવાહને સુદતી મળી, અને અજ તથા ખંડને એ સમયે એમની તરફથી ધન મળ્યું.

ઇયં બ્રહ્મધના નામ મમ કન્યા હ્યલોમિકા । બ્રહ્મસત્ત્વધનાહારા ઇતિ ખણ્ડોભ્યભાષત ॥ ૮.

ખંડે કહ્યું: 'આ મારી દીકરી અલોમિકા છે, જેને બ્રહ્મધના કહે છે; એનું જીવન બ્રહ્મજીવોના ધન પર આધારિત છે.'

ઇયં જન્તુધના નામ કન્યા સર્વાઙ્ગસુન્દરી। જન્તવોઽસ્યા ધનાહારાસ્તાવશ્રાવયતાં ધનમ્ ॥ ૮.

'આ મારી દીકરી છે, નામ છે જંતુધના, જે સર્વાંગે સુંદર છે; એનું જીવન જંતુઓના ધન પર આધારિત છે.' એમ બંનેએ પોતાનું ધન જાહેર કર્યું.

સર્વાઙ્ગકેશી નામ્ના ચ કન્યા જન્તુધના તથા। અકર્ણાન્તાપ્યરોમા ચ કન્યા બ્રહ્મધના તુ યા ॥ ૮.

જંતુધના એ સર્વાંગે વાળવાળી કન્યા છે, અને બ્રહ્મધના એ કાન વિના અને વાળ વિના કન્યા છે.

બ્રહ્મધનં પ્રસૂતા સા ધનાનાચ્ચૈવ કન્યકા। એવં પિશાચકન્યે તે મિથુને દ્વે પ્રસૂયતામ્। તયોઃ પ્રજાવિસર્ગઞ્ચ બ્રુવતો મે નિબોધત ॥ ૮.

બ્રહ્મધનાએ એક દીકરીને જન્મ આપી, અને ધનાનાએ પણ; આમ, એ બે પિશાચ કન્યાઓએ બે જોડાં ઉત્પન્ન કર્યા. હવે એમની સંતાનની વાત સાંભળો.

હેતિઃ પ્રહેતિરુગ્રશ્ચ પૌરુષેયો વધસ્તથા। વિસ્ફૂર્જિશ્ચૈવ વાતશ્ચ આપો વ્યાઘ્રસ્તથૈવ ચ ॥ ૮.

હેતી, પ્રહેતી, ઉગ્ર, પુરુષેય, વધ, વિસ્ફૂર્જી, વાત, આપ અને વ્યાઘ્ર — એ એમના નામ છે.

સર્પશ્ચ રાક્ષસા હ્યેતે યાતુધાનાત્મજા દશ। સૂર્યસ્યાનુચરા હ્યેતે સહ તેન ભ્રમન્તિ ચ ॥ ૮.

અને સર્પ પણ; આ દસેય યાતુધાન રાક્ષસોના પુત્રો છે. એ સૌ સૂર્યના સહાયકો છે અને એના સાથે ફરતા રહે છે.

હેતિપુત્રસ્તથા લઙ્કુર્લઙ્કોર્દ્વાવેવ ચાત્મજૌ। માલ્યવાંશ્ચ સુમાલી ચ પ્રહેતિતનયાન્ શ્રૃણુ। પ્રહેતિતનયઃ શ્રીમાન્ પુલોમા નામ વિશ્રુતઃ ॥ ૮.

હેતીનો પુત્ર છે લંખુ, અને લંખુના બે પુત્રો છે. માલ્યવાન અને સુમાલી એ પ્રહેતીના પુત્રો છે. હવે પ્રહેતીના પુત્ર, પ્રસિદ્ધ અને સૌમ્ય પુલોમાની વાત સાંભળો.

વધપુત્રો નિકુમ્ભશ્ચ ક્રૂરો વૈ બ્રહ્મરાક્ષસઃ। વાતપુત્રો વિરાગસ્તુ આપપુત્રસ્તુ જમ્બુકઃ ॥ ૮.

વધનો પુત્ર છે નિકુંભ, જે ક્રૂર બ્રહ્મરાક્ષસ છે; વાતનો પુત્ર છે વિરાગ, અને આપનો પુત્ર છે જાંબુક.

વ્યાઘ્રપુત્રો નિરાનન્દો જન્તૂનાં વિઘ્નકારકઃ। ઇત્યેતે વૈ પરિક્રાન્તાઃ ક્રૂરાઃ સર્વે તુ રાક્ષસાઃ ॥ ૮.

વ્યાઘ્રપુત્ર નિરાનંદ જીવજાત માટે વિઘ્ન લાવનાર છે; આ બધા જ ક્રૂર રાક્ષસો ગણાય છે.

કીર્તિતા યાતુધાનાસ્તુ બ્રહ્મધાનાન્ નિબોધત। યજ્ઞઃ પિતા ધુનિઃ ક્ષેમો બ્રહ્મા પાપોઽથ યજ્ઞહા ॥ ૮.

યાતુધાનનો વર્ણન થયું; હવે બ્રહ્મધાન વિશે સાંભળો: યજ્ઞ એ તેમના પિતા છે, ધુની તેમનું કલ્યાણ છે, બ્રહ્મા પાપી છે અને યજ્ઞહા એ યજ્ઞનો વિનાશક છે.

સ્વાકોટકઃ કલિઃ સર્પો બ્રહ્મધાનાત્મજા દશ। સ્વસારો બ્રહ્મરાક્ષસ્યસ્તેષાઞ્ચેમાઃ સુદારુણાઃ ॥ ૮.

સ્વાકોટક, કળિ, સર્પ અને બ્રહ્મધાનના દસ પુત્રો; તેમની બહેનો બ્રહ્મરાક્ષસી છે—આ બધાં અત્યંત ભયાનક છે.

રક્તકર્ણા મહાજિહ્વાઽક્ષયા ચૈવોપહારિણી। એતાસામન્વયે જાતાઃ પૃથિવ્યાં બ્રહ્મરાક્ષસાઃ ॥ ૮.

રક્તકર્ણા, મહાજિહ્વા, અક્ષયા અને ઉપહારિણી—આ બધાની વંશ પર પૃથ્વી પર બ્રહ્મરાક્ષસો જન્મ્યા હતા.

શ્લેષ્માતકતરુષ્વેતે પ્રાયશસ્તુ કૃતાલયાઃ। ઇત્યેતે રાક્ષસાઃ ક્રાન્તા યક્ષસ્યાપિ નિબોધત ॥ ૮.

આમાંથી મોટા ભાગે શ્લેષ્માતક વૃક્ષોમાં નિવાસ કર્યો છે; આમ રાક્ષસોનું વર્ણન થયું. હવે યક્ષ વિશે પણ સાંભળો.

ચકમેઽપ્સરસં યક્ષ પઞ્ચસ્થૂલાં ક્રતુસ્થલીમ્। તાં લિપ્સુશ્ચિન્તમાનશ્ચ નન્દનં સ ચચાર હ ॥ ૮.

એક યક્ષે પાંચ પ્રકારની પૂર્ણતા ધરાવતી કૃતુસ્થલી નામની અપ્સરાને ઈચ્છી; તેને મેળવવાની ઈચ્છા અને વિચાર સાથે તે નંદનવનમાં ફરતો રહ્યો.

વૈભ્રાજં સુરભિઞ્ચૈવ તથા ચૈત્રરથઞ્ચ યત્। દૃષ્ટવાન્ નન્દને તસ્મિન્નપ્સરોભિઃ સહાસતીમ્ ॥ ૮.

એ નંદનવનમાં તેણે વૈભ્રાજ, સુરભિ અને ચૈત્રરથને અપ્સરાઓ સાથે બેઠેલા જોયા.

નોપાયં વિન્દતે તત્ર તસ્યા લાભાય ચિન્તયન્। દૂષિતઃ સ્વેન રૂપેણ કર્મ્મણા તેન દૂષિતઃ ॥ ૮.

તેને મેળવવાનો કોઈ ઉપાય મળ્યો નહીં; એમ વિચારીને તે પોતાનાં રૂપ અને કર્મથી દૂષિત થયો.

મમોદ્વિજન્તે ભૂતાનિ ભયાવૃત્તસ્ય સર્વશઃ। તત્કથં નામ ચાર્વઙ્ગીં પ્રાપ્નુયામહમઙ્ગનામ્ ॥ ૮.

મારા ભયજનક સ્વભાવને કારણે બધા જીવો મારો ત્યાગ કરે છે; તો હું કેવી રીતે આ સુંદર સ્ત્રીને મેળવી શકું?

દૃષ્ટ્વોપાયં તતઃ સોઽથ શીઘ્રકારી વ્યવર્ત્તત। કૃત્વા રૂપં બહુમતં ગન્ધર્વસ્ય તુ ગુહ્યકઃ। તતઃ સોઽપ્સરસાં મધ્યે તાં જગ્રાહ ક્રતુસ્થલીમ્ ॥ ૮.

પછી ઉપાય દેખાતા જ, તેણે ઝડપથી પોતાનું રૂપ બદલીને પ્રસિદ્ધ ગંધર્વનું સ્વરૂપ ધારણ કર્યું; અને અપ્સરાઓની વચ્ચે ગુહ્યકે કૃતુસ્થલીને પકડી લીધી.

બુદ્ધ્વા ચ સુરુચિં તં સા ભાવેનૈવાભ્યવર્ત્તત। સંવૃતઃ સ તયા સાર્દ્ધં દૃશ્યમાનોઽપ્સરોગણૈઃ ॥ ૮.

તેને સુરુચિ સમજી, અપ્સરાએ મનથી સ્વીકારી લીધો; અપ્સરાઓના સમૂહ સામે તે બંને એક થયા.

સ તત્ર સિદ્ધકરણઃ સદ્યો જાતઃ સુતોઽસ્ય વૈ । પરિણાહોચ્છ્રયૈર્યુક્તઃ સદ્યો વૃત્તો જ્વલન્ શ્રિયા ॥ ૮.

ત્યાં તરત જ તેમને એક પુત્ર જન્મ્યો, જે સર્વ ગુણોથી યુક્ત અને તેજસ્વી તથા સુંદર હતો.

રાજાહમિતિ નાભિર્હિ પિતરં સોઽભ્યભાષત। તવાત્ર જાતે ન ભીતિઃ પિતા તં પ્રત્યુવાચ હ ॥ ૮.

પુત્રએ પિતાને કહ્યું: 'હું રાજા છું.' પિતાએ ઉત્તર આપ્યો: 'તમે અહીં જન્મ્યા છો એટલે ડરવાની જરૂર નથી.'

માત્રાનુરૂપો રૂપેણ પિતુર્વીર્યેણ જાયતે। જાતે સ તસ્મિન્ હર્ષેણ સ્વરૂપં પ્રત્યપદ્યત ॥ ૮.

પુત્ર સ્વરૂપે માતાને અને બળમાં પિતાને સમાન થાય છે; પુત્રના જન્મે પિતા આનંદથી પોતાનું મૂળ રૂપ પરત મેળવ્યું.

સ્વભાવં પ્રતિપદ્યન્તે બૃહન્તો યક્ષરાક્ષસાઃ । મ્રિયમાણાઃ પ્રસુપ્તાશ્ચ ક્રુદ્ધા ભીતાઃ પ્રહર્ષિતાઃ ॥ ૮.

મોટા યક્ષ અને રાક્ષસો મૃત્યુ પામે, ઊંઘે, ગુસ્સે થાય, ડરે કે આનંદિત થાય ત્યારે પોતાનું સ્વરૂપ ધારણ કરે છે.

તતોઽબ્રવીદપ્સરસઃ સ્મયમાનઃ સ ગુહ્યકઃ। ગૃહં મે ગચ્છ સુશ્રોણિ સપુત્રા વરવર્ણિની ॥ ૮.

પછી ગુહ્યકે સ્મિત સાથે અપ્સરાને કહ્યું: 'હે સુંદર નિતંબવાળી, તું અને તારો પુત્ર મારા ઘરે આવો.'

ઇત્યુક્ત્વા સહસા તઞ્ચ દૃષ્ટ્વા સ્વં રૂપમાસ્થિતમ્। વિભ્રાન્તાઃ પ્રાદ્રવન્ ભીતાઃ ક્રોધમાનાઽપ્સરોગણાઃ ॥ ૮.

આ રીતે કહ્યા પછી, જ્યારે તેણે પોતાનું મૂળ સ્વરૂપ ધારણ કર્યું, ત્યારે ડરીને અને ગુસ્સે થયેલી અપ્સરાઓ ગભરાઈને ભાગી ગઈ.

ગચ્છન્તીરન્વગચ્છદ્યા પુત્રસ્તાં સાન્ત્વયન્ ગિરા। ગન્ધર્વાપ્સરસાં મધ્યેતાં નીત્વા સ ન્યવર્ત્તત ॥ ૮.

જ્યારે તે જતી હતી, ત્યારે પુત્રએ તેને વચનથી શાંત પાડતો અનુસરી; પછી તેને ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ વચ્ચે લઈ જઈ પાછો ફર્યો.