વાયુપુરાણમ્

ઇત્યેવમુક્ત્વા ભગવાન્ ખશામપ્રતિમાં તદા। પુત્રાવાહૂય સામ્ના વૈ ચક્રે સોમમભીતયઃ ॥ ૮.

આ રીતે કહ્યા પછી ભગવાને એ સમયે ખશામાને બોલાવી, મીઠા શબ્દોમાં સોમને નિર્ભય બનાવ્યા.

તાભ્યાઞ્ચ યત્ કૃતં તસ્યાસ્તદાચષ્ટ તદા ખશા। માત્રા યથા સમાખ્યાતં કર્મ તાભ્યાં પૃથક્ પૃથક્। તેન ધાત્વર્થયોગેન તત્ત્વદર્શી ચકાર હ ॥ ૮.

પછી ખશાએ એ બંનેએ જે કર્યું હતું, તે બધું વર્ણવ્યું; એમની માતાએ જે રીતે દરેકનું કામ કહ્યું હતું, તે અલગ અલગ સમજાવ્યું; અને તત્વજ્ઞાની એ બધું અર્થપૂર્વક સમજાવ્યો.

યક્ષ ઇત્યેષ ધાતુર્વૈ ખાદને કૃષણે ચ સઃ। યક્ષયેત્યુક્તવાન્ યસ્માત્ તસ્માદ્યક્ષો ભવત્યયમ્ ॥ ૮.

'યક્ષ' એ ખાવા અને ક્ષીણ કરવા માટેનો ધાતુ છે; અને કારણ કે તેણે 'યક્ષ' કહ્યું, એટલે તેને યક્ષ કહેવામાં આવે છે.

રક્ષ ઇત્યેષ ધાતુર્યઃ પાલને સ વિભાવ્યતે। ઉક્તવાંશ્ચૈવ યસ્માત્તુ રક્ષ મે માતરં ખશામ્। નામ્નાઽયં રાક્ષસસ્તસ્માત્ ભવિષ્યતિ તવાત્મજઃ ॥ ૮.

'રક્ષ' એ રક્ષણ કરવા માટેનો ધાતુ છે; અને તેણે 'મારી માતા ખશાને રક્ષ' એમ કહ્યું, તેથી તારો પુત્ર 'રાક્ષસ' નામે ઓળખાશે.

સ તદા તદ્વિધાન્ દૃષ્ટ્વા વિસ્મિતઃ પરિમૃગ્ય ચ। તયોઃ પ્રાદિશદાહારં પ્રજાપતિરસૃગ્વસે ॥ ૮.

પછી એ વ્યવસ્થા જોઈને અને સારી રીતે તપાસીને, પ્રજાપતિએ એમને ખોરાક આપ્યો.

પિતા તૌ ક્ષુધિતૌ દૃષ્ટ્વા વરઞ્ચેમં તયોર્દદૌ। યુવયોર્હસ્તસંસ્પર્શો નક્તમેન તુ સર્વશઃ ॥ ૮.

પિતાએ એમને ભૂખ્યા જોયા અને એમને આ વર આપ્યો: તમે બંને માત્ર રાત્રે જ ખોરાકને સ્પર્શ કરી શકશો, અને એ પણ સંપૂર્ણપણે.

નક્તાહારવિહારૌ ચ દિવા સ્વપ્નોપભોગિનૌ। નક્તઞ્ચૈવ બલીયાંસૌ દિવા સુપ્તાવુભૌ યુવામ્ ॥ ૮.

તમે બંને રાત્રે જ ખાવા અને ફરવા માટે, અને દિવસે સૂઈને આનંદ માણવા માટે, રાત્રે વધારે બળવાન અને દિવસે સુતેલા રહેશો.

માતરં રક્ષતઞ્ચૈવ ધર્મશ્ચૈવાનુશિષ્યતામ્। ઇત્યુક્ત્વા કશ્યપઃ પુત્રૌ તત્રૈવાન્તરધીયત ॥ ૮.

તમારી માતાની રક્ષા કરો અને ધર્મનું પાલન કરો—આ રીતે પુત્રોને ઉપદેશ આપી, કશ્યપ ત્યાંથી અદૃશ્ય થઈ ગયા.

ગતે પિતરિ તૌ વીરૌ નિસર્ગાદેવ દારુણૌ। વિપર્યયેણ વર્ત્તન્તૌ કિમ્ભક્ષૌ પ્રાણિહિંસકૌ ॥ ૮.

પિતા જતા રહ્યા પછી, એ બંને વીર સ્વભાવથી જ ક્રૂર હતા; અને બંને વિપરીત રીતે વર્તી, માંસ ખાવા લાગ્યા અને જીવજંતુઓને હાનિ પહોંચાડવા લાગ્યા.

મહાબલૌ મહાસત્ત્વૌ મહાકાયૌ દુરાસદૌ। માયાવિનૌ ચ દૃશ્યૌ તાવન્તર્દ્ધાનગતાવુભૌ ॥ ૮.

એ બંને મહાબળવાન, મહાસત્તાવાન, વિશાળ કાયાવાળા અને દુર્લભ હતા; માયાવાન અને ઇચ્છા મુજબ દેખાતા, બાકી તો અદૃશ્ય રહેતા.

તૌ કામરૂપિણૌ ઘોરૌ વિકૃતાજ્ઞૌ સ્વભાવતઃ। રૂપાનુરૂપૈરાહારૈઃ પ્રભવેતામુભાવપિ ॥ ૮.

એ બંને ભયાનક, ઈચ્છામૂર્તિ ધારણ કરી શકનારા, સ્વભાવથી વિક્રુતિવાળા હતા; અને પોતાનાં સ્વરૂપ પ્રમાણેના ખોરાકથી બલવાન બની શકતા.

દેવા સુરાનૃષીંશ્ચૈવ ગન્ધર્વાન્ કિન્નરાનપિ। પિશાચાંશ્ચ મનુષ્યાંશ્ચ પન્નગાન્ પક્ષિણઃ પશૂન્ ॥ ૮.

દેવતાઓ, દેવઋષિઓ, ગંધર્વો, કિન્નરો, પિશાચો, મનુષ્યો, સાપો, પક્ષીઓ અને પશુઓ—

ભક્ષાર્થમપિ લિપ્સન્તૌ સર્વતસ્તૌ નિશાચરૌ। ઇન્દ્રેણ તુ વરૌ ચૈવ ધૃતૌ દત્ત્વા સુવધ્યતામ્ ॥ ૮.

આ બધાને બંને રાત્રિચર ખાવા માટે સર્વત્ર ઇચ્છતા; પણ ઇન્દ્રે એમને વર આપીને સંયમમાં રાખ્યા અને સહેલાઈથી મરવા યોગ્ય બનાવ્યા.

યક્ષસ્તુ ન કદાચિદ્વૈ નિશીથૈ હ્યેકકશ્ચિરમ્। આહારં સ પરીપ્સન્ વૈ શબ્દેનાનુચચાર હ ॥ ૮.

યક્ષ ક્યારેય રાતે લાંબા સમય સુધી એકલો ફરતો નહોતો; જ્યારે તેને ખોરાકની શોધ હતી ત્યારે એ અવાજ કરતાં ફરતો.

આસસાદ પિશાચૌ દ્વૌ જન્તુચણ્ડૌ ચ તાવુભૌ। પિઙ્ગાક્ષાવૂર્દ્ધ્વરોમાણૌ વૃત્તાક્ષૌ તુ સુદારૂણૌ ॥ ૮.

ત્યાં તેને બે પિશાચો મળ્યા, બંને અત્યંત ભયાનક અને ક્રૂર, પીળા આંખોવાળા, વાળ ઊભા થયેલા, ગોળ આંખો અને ખૂબ જ ડરામણા.

અસૃઙ્માંસવસાહારૌ પુરુષાદૌ મહાબલૌ। કન્યાભ્યાં સહિતૌ તૌ તુ તાભ્યાં પ્રિયચિકીર્ષયા ॥ ૮.

એ બંને પિશાચો લોહી, માંસ અને ચરબી ખાવાવાળા, મહાન શક્તિશાળી માનવભક્ષક હતા, અને તેઓ બે કન્યાઓ સાથે, તેમને ખુશ કરવા માટે, સાથે હતા.

દ્વે કન્યે કામરૂપિણ્યૌ તદાચારે ચ તે શુભે। આહારાર્થમટન્તૌ તૌ કન્યાભ્યાં સહિતાવુભૌ ॥ ૮.

એ બંને કન્યાઓ રૂપ બદલવાની શક્તિ ધરાવતી અને સારા સ્વભાવની હતી; તેઓ પણ ખોરાકની શોધમાં એ બંને સાથે ફરતી હતી.

તેઽપશ્યન્ રાક્ષસં તત્ર કામરૂપં મહાબલમ્। સહસા સન્નિપાતે તુ દૃષ્ટ્વા ચૈવ પરસ્પરમ્ ॥ ૮.

ત્યાં તેમણે એક રાક્ષસને જોયો, જે મહાન શક્તિશાળી અને ઇચ્છા મુજબ રૂપ બદલતો હતો; અચાનક, જ્યારે બધા ભેગા થયા, ત્યારે એકબીજાને જોઈ લીધા.

રક્ષમાણૌ તતોઽન્યોન્યં પરસ્પરજિઘૃક્ષવઃ। પિતરાવૂચતુઃ કન્યે યુવામાનયત દ્રુતમ્ ॥ ૮.

પછી, એકબીજાને પકડવાની અને પોતાને બચાવવાની ઇચ્છા સાથે, એ બંને પિતાએ કન્યાઓને કહ્યું: 'ઝલદી, એને અહીં લાવો!'

જીવગ્રાહં વિગૃહ્યૈનં વિસ્ફુરન્તં પદે પદે। તતઃ સમભિસૃત્યૈનં કન્યે જગૃહતુસ્તદા। ગૃહીત્વા હસ્તયોસ્તાભ્યામાનીતે પિતૃસંસદિ ॥ ૮.

એ કન્યાઓએ જીવતો જ પકડ્યો, ભલે એ દરેક પગલે છૂટવાનો પ્રયત્ન કરતો હતો; પછી બંનેએ આગળ જઈને એને પકડી લીધો અને બંને હાથથી પકડીને પિતાઓની સામે લાવી.

તાભ્યાં કરે ગૃહીતં તં પિશાચમથ રાક્ષસમ્। પૃચ્છતાં કોઽસિ કસ્ય ત્વં સ ચ સર્વમભાષત ॥ ૮.

એ બંને કન્યાઓએ પકડી રાખેલા રાક્ષસ-પિશાચને પૂછ્યું: 'તું કોણ છે? કોનો છે?' તો એ બધું કહી દીધું.

તસ્ય કર્માભિવિજ્ઞાતં જ્ઞાત્વા તૌ રાક્ષસર્ષભૌ। અજઞ્ચ શણ્ડં તસ્યૈતે પ્રત્યપાદયતાં સુતે। તૌ તુષ્ટૌ કર્મણા તસ્ય કન્યે દ્વે દદતુઃ સુતે ॥ ૮.

એના કર્મો જાણીને, બંને શ્રેષ્ઠ રાક્ષસોએ પોતાના પુત્રો અજ અને શંડને એને આપ્યા; અને એના કામથી ખુશ થઈને બંને કન્યાઓએ પણ પોતાના પુત્રો એને આપ્યા.

પૈશાચેવ વિવાહેન સુદત્યા બુદ્ધવાહનઃ। અજઃ ખણ્ડશ્ચ તાભ્યાં તૌ તદાશ્રાવયતાં ધનમ્ ॥ ૮.

પિશાચ વિધાન મુજબના લગ્નથી બુદ્ધવાહને સુદતી મળી, અને અજ તથા ખંડને એ સમયે એમની તરફથી ધન મળ્યું.

ઇયં બ્રહ્મધના નામ મમ કન્યા હ્યલોમિકા । બ્રહ્મસત્ત્વધનાહારા ઇતિ ખણ્ડોભ્યભાષત ॥ ૮.

ખંડે કહ્યું: 'આ મારી દીકરી અલોમિકા છે, જેને બ્રહ્મધના કહે છે; એનું જીવન બ્રહ્મજીવોના ધન પર આધારિત છે.'

ઇયં જન્તુધના નામ કન્યા સર્વાઙ્ગસુન્દરી। જન્તવોઽસ્યા ધનાહારાસ્તાવશ્રાવયતાં ધનમ્ ॥ ૮.

'આ મારી દીકરી છે, નામ છે જંતુધના, જે સર્વાંગે સુંદર છે; એનું જીવન જંતુઓના ધન પર આધારિત છે.' એમ બંનેએ પોતાનું ધન જાહેર કર્યું.

સર્વાઙ્ગકેશી નામ્ના ચ કન્યા જન્તુધના તથા। અકર્ણાન્તાપ્યરોમા ચ કન્યા બ્રહ્મધના તુ યા ॥ ૮.

જંતુધના એ સર્વાંગે વાળવાળી કન્યા છે, અને બ્રહ્મધના એ કાન વિના અને વાળ વિના કન્યા છે.

બ્રહ્મધનં પ્રસૂતા સા ધનાનાચ્ચૈવ કન્યકા। એવં પિશાચકન્યે તે મિથુને દ્વે પ્રસૂયતામ્। તયોઃ પ્રજાવિસર્ગઞ્ચ બ્રુવતો મે નિબોધત ॥ ૮.

બ્રહ્મધનાએ એક દીકરીને જન્મ આપી, અને ધનાનાએ પણ; આમ, એ બે પિશાચ કન્યાઓએ બે જોડાં ઉત્પન્ન કર્યા. હવે એમની સંતાનની વાત સાંભળો.

હેતિઃ પ્રહેતિરુગ્રશ્ચ પૌરુષેયો વધસ્તથા। વિસ્ફૂર્જિશ્ચૈવ વાતશ્ચ આપો વ્યાઘ્રસ્તથૈવ ચ ॥ ૮.

હેતી, પ્રહેતી, ઉગ્ર, પુરુષેય, વધ, વિસ્ફૂર્જી, વાત, આપ અને વ્યાઘ્ર — એ એમના નામ છે.

સર્પશ્ચ રાક્ષસા હ્યેતે યાતુધાનાત્મજા દશ। સૂર્યસ્યાનુચરા હ્યેતે સહ તેન ભ્રમન્તિ ચ ॥ ૮.

અને સર્પ પણ; આ દસેય યાતુધાન રાક્ષસોના પુત્રો છે. એ સૌ સૂર્યના સહાયકો છે અને એના સાથે ફરતા રહે છે.