વાયુપુરાણમ્

પુષ્મૌડુપવહાભિશ્ચ સ્રવન્તીભિરલંકૃતઃ। કિન્નરાચરિતાભિશ્ચ દરીભિઃ સર્વતસ્તતઃ ।। ૩૯.

એ પર્વત પર ફૂલોની લહેરતી નદીઓ વહે છે, અને સર્વત્ર કિનરાઓ વાસ કરતા ગુફાઓથી શોભાયમાન છે.

યક્ષગન્ધર્વચરિતૈરનેકૈઃ કન્દરોદરૈઃ। શોભિતશ્ચ સુખાસેવ્યૈશ્ચિત્રૈર્ગહનસઙ્કટૈઃ ।। ૩૯.

યક્ષો અને ગંધર્વો વસતા અનેક ગુફાઓ અને ખાડીઓથી એ પર્વત ઉજળી રહ્યો છે, અને અદભૂત ઘન ઝાડીઓથી આનંદદાયક છે.

નાનાસત્વગણાકીર્ણૈઃ સુપાનીયૈઃ સુખાશ્રયૈઃ। નાનાપુષ્પફલોપેતૈઃ પાદપૈઃ સમલંકૃતઃ ।। ૩૯.૯ . તસ્મિન્ ગુહાશ્રયાકીર્ણે અનેકોદરકન્દરે। ક્રીડાવનં મહેન્દ્રસ્ય સર્વકામગુણૈર્યુતમ્ ।। ૩૯.

એ પર્વત વિવિધ જાતિના વૃક્ષોથી શોભાયમાન છે, શુદ્ધ પાણી અને ઠંડા છાંયાવાળા, અનેક ફૂલો અને ફળોથી ભરપૂર છે; ત્યાં અનેક ગુફાઓ અને ખાડીઓ વચ્ચે મહેન્દ્રનું રમણિય વન છે, જે સર્વ પ્રકારની સુખદ ગુણોથી યુક્ત છે.

તત્ર તદ્દેવરાજસ્ય પારિજાતવનં મહત્। પ્રકાશં ત્રિષુ લોકેષુ ગીયતે શ્રુતિનિશ્ચયાત્ ।। ૩૯.

ત્યાં દેવરાજનું મહાન પારિજાત વન છે, જે ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ છે અને શ્રુતિ પરંપરાથી જાણીતા છે.

તરુણાદિત્યસંકાશૈ ર્મહાગન્ધૈર્મનોહરૈઃ। પુષ્પૈર્ભાતિ નગશ્રેષ્ઠઃ સુદીપ્ત ઇવ સર્વશઃ ।। ૩૯.

યુવાન સૂર્ય જેવાં તેજસ્વી, સુગંધિત અને મનોહર ફૂલો વડે એ શ્રેષ્ઠ પર્વત સર્વત્ર ઝગમગી રહ્યો છે.

સમગ્રં યોજનશતં તં ગન્ધમનિલો વવૌ। પારિજાતકપુષ્માણાં માહેન્દ્ર વનનિર્ગતઃ ।। ૩૯.

મહેન્દ્રવનમાંથી પારિજાતના ફૂલોની સુગંધ ભરેલો પવન આખા સો યોજન સુધી વહેતો રહ્યો.

વૈઢૂર્યનીલૈઃ કમલૈઃ સૌવર્ણૈર્વજ્રકેસરૈઃ। સર્વગન્ધબલોપેતૈર્મત્તષટ્પદનાદિતૈઃ ।। ૩૯.

ત્યાં વૈડૂર્ય જેવી નીલી કમળો, સોનાની કમળો અને વજ્ર જેવાં પરાગવાળી, સર્વ સુગંધ અને શક્તિથી ભરપૂર, મદમસ્ત ભમરોની ગૂંજથી શોભાયમાન છે.

વ્યાકોશૌર્વિકચૈશ્ચાપિ શતપત્રૈર્મનોહરૈઃ। સપઙ્કજૈર્મહા પત્રૈર્વાપ્યસ્તત્ર વિભૂષિતાઃ ।। ૩૯.

ત્યાંના તળાવોમાં સંપૂર્ણ ખીલી ગયેલી અને ખૂલતી શતદળ કમળો, મનોહર અને વિશાળ પાંદડાવાળી કમળો સાથે શોભાયમાન છે.

વિરેજુરન્તરમ્બુસ્થાઃ સૌવર્ણમણિભૂષિતાઃ। પરિપ્સન્દેક્ષણા નિત્યં મીનયૂથાઃ સહસ્રશઃ ।। ૩૯.

પાણીની અંદર સોનાના અને રત્નોથી શોભાયમાન માછલીઓ હજારોના જૂથમાં સતત ચમકી રહી છે અને ચારે બાજુ નજર ફેરવી રહી છે.

કૂર્મૈશ્ચાનેકસંસ્થાનૈર્હેમરત્નપરિષ્કૃતૈઃ। ચઞ્ચૂર્યમાણૈઃ સલિલૈર્ભાતિ ચિત્રં સમન્તતઃ ।। ૩૯.

અહીં અનેક પ્રકારના આકારવાળા, સોનાં અને રત્નોથી શોભાયમાન કાચબાઓ પાણી હલાવીને ચારે બાજુ અદભૂત દૃશ્ય સર્જે છે.

નાનાવર્ણૈશ્ચ શખુનૈર્નાનારત્નતનૂરુહૈઃ। સુવર્ણપુષ્પૈશ્ચાનેકૈર્મણિતુણ્ડૈર્દ્વિજાતિભિઃ ।। ૩૯.

અહીં વિવિધ રંગના પક્ષીઓ છે, તેમના શરીર પર અનેક પ્રકારના રત્નો શોભે છે, અને ઘણા સોનાના ફૂલોવાળા, રત્નચાંચવાળા દ્વિજ પક્ષીઓ પણ છે.

વલ્ગુસ્વરૈઃ સદોન્મત્તૈઃ સમ્પતદ્ભિઃ સમન્તતઃ। શુશુભે તદ્વનં રમ્યં સહસ્રાક્ષસ્ય ધીમતઃ ।। ૩૯.

સદા ઉત્સાહી અને મીઠા સ્વરવાળા ઉડતાં પક્ષીઓથી એ વિદ્વાન સહસ્રનેત્રવાળાનું સુંદર વન સર્વત્ર તેજસ્વી બનેલું છે.

મત્તભ્રમરસન્નાદૈર્વિહઙ્ગાનાઞ્ચ કૂજિતૈઃ। નિત્યમા નન્દિતવનં તસ્માત્ ક્રીડાવનં મહત્ ।। ૩૯.

મદમસ્ત ભમરોની ઘંઘાટ અને પક્ષીઓના કૂજનથી એ મહાન રમણિય વન હંમેશા આનંદિત રહે છે.

સુવર્ણપાર્શ્વૈશ્ચ નગૈર્મણિમુક્તાપુરસ્કૃતૈઃ। મણિશ્રૃઙ્ગકલાપન્નૈઃ પતદ્ભિશ્ચ સમન્તતઃ ।। ૩૯.

સુવર્ણના કિનારા ધરાવતાં, મણિ અને મુક્તાથી શોભાયમાન, શિખરો પર મણિની ઝાંઝરોથી સજ્જ અને ચારે બાજુ મણિ ઝરતાં એવા પર્વતો ત્યાં છે.

શાખામૃગૈશ્ચ ચિત્રાઙ્ગૈર્નાનારત્નતનૂરુહૈઃ। નાનાવર્ણપ્રકારૈશ્ચ સત્વૈરન્યૈઃ સમાકુલમ્ ।। ૩૯.

ત્યાં શાખાઓ પર રહેતા રંગબેરંગી ચિતરાંગ હરણો છે, જેમના શરીર પર અનેક જાતના રત્નો ઝગમગે છે, અને વિવિધ રંગ અને આકારના અનેક પ્રાણીઓથી તે જગ્યા ભરેલી છે.

મુઞ્ચન્તિ પુષ્પવર્ષઞ્ચ તત્ર બાલલતા દ્રુમાઃ। પારિજાતકપુષ્પાણાં મન્દમારુત કમ્પિતાઃ ।। ૩૯.

ત્યાં નરમ પવનથી હલનારી નાની વેલીઓ અને વૃક્ષો પારિજાતકના ફૂલોનો વરસાદ વરસાવે છે.

શયનાસનનિર્વ્યૂહૈઃ સ્તીર્ણૈ રત્નવિભૂષિતૈઃ। વિહારભૂમયસ્તત્ર દ્વિજાઃ શક્રવને શુભાઃ। ન ચ શીતો ન ચાપ્યુષ્ણો રવિસ્તત્ર સમઃ સદા ।। ૩૯.

શુભ શક્રવનમાં, દ્વિજો, આનંદ માટેની જગ્યાઓ પર રત્નોથી શોભાયમાન પથારી અને બેઠકો bichાયેલી છે; ત્યાં કદી ઠંડી કે ગરમી લાગતી નથી, કારણ કે સૂર્ય હંમેશા સમ છે.

નિત્યમુન્માદજનનો મધુમાધવસમ્ભવઃ। વાતિ ચાપ્યનિલસ્તત્ર નાનાપુષ્પાધિવાસિતઃ। નિત્યં સઙ્ગસુખાહ્લાદી શ્રમક્લમવિનાશનઃ ।। ૩૯.

ત્યાં હંમેશા મધ અને વસંતથી ઉદ્ભવેલો, અનેક ફૂલોની સુગંધથી ભરેલો, સંગાથમાં આનંદ આપતો અને થાક દૂર કરતો પવન વહે છે.

તસ્મિન્નિન્દ્રવને શુભ્રે દેવદાનવપન્નગાઃ। યક્ષરાક્ષસગુહ્યાશ્ચ ગન્ધર્વાશ્ચામિતૌજસઃ ।। ૩૯.

તે શુદ્ધ ઇન્દ્રવનમાં દેવો, દાનવો, સાપો, યક્ષો, રાક્ષસો, ગુહ્યક અને અમિત બળવાળા ગંધર્વો વસે છે.

વિદ્યાધરાશ્ચ સિદ્ધાશ્ચ કિન્નરાશ્ચ મુદા યુતાઃ। અથાપ્સરોગણાશ્ચૈવ નિત્યં ક્રીડાપરાયણાઃ ।। ૩૯.

ત્યાં વિદ્યા ધરાવનારા, સિદ્ધો અને કિનરાઓ આનંદથી ભરપૂર છે, અને અપ્સરાઓના સમૂહ હંમેશા રમતમાં મગ્ન રહે છે.

તસ્ય પર્વતરાજસ્ય પૂર્વે પાર્શ્વે મહોચિતમ્। કુમુઞ્ચં શૈલરાજાનં નૈકનિર્ઝરકન્દરમ્ ।। ૩૯.

તે પર્વતરાજના પૂર્વ ભાગે, મહાન અને યોગ્ય એવા કુમુંચ નામના પર્વતરાજ છે, જેમાં અનેક ઝરણા અને ગુફાઓ છે.

તસ્ય ધાતુવિચિત્રેષુ કૂટેષુ બહુવિસ્તરાઃ। અષ્ટૌ પુર્યો હ્યુદીર્ણાશ્ચ દાનવાનાં મહાત્મનામ્ ।। ૩૯.

તેના રંગબેરંગા ધાતુઓથી ભરેલા વિશાળ શિખરો પર મહાત્મા દાનવોની આઠ સમૃદ્ધ નગરો વસે છે.

વજ્રકે પર્વતે ચાપિ અનેકશિખરોદરૈઃ। ઉદીર્ણા રાક્ષસાવાસા નરનારીસમાકુલાઃ ।। ૩૯.

વજ્રક પર્વત પર અનેક શિખરો અને ખીણો છે, જ્યાં રાક્ષસોની સમૃદ્ધ વસાહતો છે, અને પુરુષો-સ્ત્રીઓથી ભરી છે.

નીલકા નામ તે ઘોરા રાક્ષસાઃ કામરૂપિણઃ। તત્ર તેઽભિરતા નિત્યં મહાબલપરાક્રમાઃ ।। ૩૯.

ત્યાં નીલક નામના ભયાનક અને ઇચ્છાથી રૂપ બદલતા રાક્ષસો રહે છે, જે હંમેશા ત્યાં આનંદમાં રહે છે અને મોટા બળવાળા છે.

મહાનીલેઽપિ શૈલેન્દ્રે પુરાણિ દશ પઞ્ચ ચ। હયાનનાનાં વિખ્યાતાઃ કિન્નરાણાં મહાત્મનામ્ ।। ૩૯.

મહાન મહાનિલ પર્વત પર પંદર પ્રાચીન નગરો છે, જે ઘોડા જેવા ચહેરાવાળા મહાત્મા કિનરાઓના નિવાસ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે.

દેવસેનો મહાબાહુર્બલમિન્દ્રાદયસ્તથા। તત્ર કિન્નરરાજાનો દશપઞ્ચ ચ ગર્વિતાઃ ।। ૩૯.

ત્યાં દેવસેન, મહાબાહુ, ઇન્દ્ર અને અન્ય, તેમજ પંદર ગર્વિત કિનરારાજાઓ વસે છે.

સુવર્ણપાર્શ્વાઃ પ્રાયેણ નાનાપર્ણસમાકુલૈઃ। બિલપ્રવેશૈર્નગરૈઃ શૈલેન્દ્રઃ સોઽભ્યલંકૃતઃ ।। ૩૯.

તે પર્વતરાજ મુખ્યત્વે સુવર્ણના કિનારા ધરાવે છે, વિવિધ પાંદડાવાળા વૃક્ષોથી ઘેરાયેલો છે, અને ગુફાના પ્રવેશવાળી નગરોથી શોભાયમાન છે.

અતિદારુણા દૃષ્ટિવિષા હ્યગ્નિકોપા દુરાસદાઃ। મહોરગશતાસ્તત્ર સુવર્ણવશવર્તિનઃ ।। ૩૯.

ત્યાં અનેક ભયાનક, દ્રષ્ટિથી જ ઝેરવાળા અને અગ્નિ સમાન ક્રોધવાળા, નજીક જવું મુશ્કેલ એવા મહાનાગો સુવર્ણના વશમાં રહે છે.

સુનાગેઽપિ મહાશૈલે દૈત્યાવાસા- સહસ્રશઃ। હર્મ્યપ્રાસાદ કલિલાઃ પ્રાંશુપ્રાકારતોરણાઃ ।। ૩૯.

મહાન સુનાગ પર્વત પર પણ હજારો દૈત્ય નિવાસ છે, જે મહેલો અને રાજમહેલો, ઊંચા કિલ્લા અને દરવાજાઓથી ભરેલા છે.