વાયુપુરાણમ્

નમો રક્તવિરક્તાય શોભનાયાક્ષમાલિને। સમ્ભિન્નાય વિભાન્નાય વિવિક્તવિકટાય ચ ।। ૩૦.

જે રક્ત અને વિરક્ત બંને છે, સુંદર છે અને પાશાની માળા ધારણ કરે છે; જે તૂટેલો છે, તોડે છે અને અલગ તથા ભયાનક છે, એ પ્રભુને વંદન.

અઘોરરૂપરૂપાય ઘોરઘોરતરાય ચ । નમઃ શિવાય શાન્તાય નમઃ શાન્તતરાય ચ ।। ૩૦.

જેનું સ્વરૂપ અઘોર પણ છે અને ઘોર પણ છે, અને સૌથી વધુ ભયાનક છે; શિવ, શાંત અને અત્યંત શાંત એવા પ્રભુને વંદન.

એકપાદ્બહુનેત્રાય એકશીર્ષન્નમોઽસ્તુ તે। નમો વૃદ્ધાય લુબ્ધાય સંવિભાગપ્રિયાય ચ ।। ૩૦.

એક પગવાળા અને અનેક આંખવાળા, એક મસ્તકવાળા પ્રભુને વંદન; વૃદ્ધ, લોભી અને વહેંચવામાં આનંદ મેળવનારા પ્રભુને નમસ્કાર.

પઞ્ચમાલાર્ચિતાઙ્ગાય નમઃ પાશુપતાય ચ। નમશ્ચણ્ડાય ઘણ્ટાય ઘણ્ટયા જગ્ધરન્ધ્રિણે ।। ૩૦.

પાંચ માળાથી પૂજાયેલી અંગવાળા, પશુપતિને વંદન; ક્રોધી, ઘંટ અને ઘંટના અવાજથી જગતને ગુંજાવનાર પ્રભુને નમસ્કાર.

સહસશતઘણ્ટાય ઘણ્ટામાલાપ્રિયાય ચ। પ્રાણદણ્ડાય ત્યાગાય નમો હિલિહિલાય ચ ।। ૩૦.

સૈંકડો અને હજારો ઘંટવાળા, ઘંટની માળામાં આનંદ મેળવનારા, પ્રાણદંડ, ત્યાગ અને 'હિલિ હિલિ' ઉચ્ચારનારા પ્રભુને વંદન.

હૂંહૂઙ્કારાય પારાય હૂંહૂઙ્કારપ્રિયાય ચ। નમશ્ચ શમ્ભવે નિત્યં ગિરિ વૃક્ષકલાય ચ ।। ૩૦.

'હૂં હૂં' ઉચ્ચારનારા, સર્વોચ્ચ અને 'હૂં હૂં' અવાજમાં આનંદ મેળવનારા, શંભુને હંમેશા વંદન; પર્વત અને વૃક્ષોની કળા સ્વરૂપ પ્રભુને નમસ્કાર.

ગર્ભમાંસશ્રૃગાલાય તારકાય તરાય ચ । નમો યજ્ઞાધિપતયે દ્રુતાયોપદ્રુતાય ચ ।। ૩૦.

ગર્ભ, માંસ અને શિયાળ સ્વરૂપ, તારક અને ઝડપી એવા પ્રભુને વંદન; યજ્ઞના સ્વામી, ઝડપી અને અત્યંત ઝડપી એવા પ્રભુને નમસ્કાર.

યજ્ઞવાહાય દાનાય તપ્યાય તપનાય ચ। નમસ્તટાય ભવ્યાય તડિતાં પતયે નમઃ ।। ૩૦.

યજ્ઞ વહન કરનાર, દાતા, તપાવનાર અને દહન કરનાર પ્રભુને વંદન; કિનારે, શુભ અને વીજળીના સ્વામી એવા પ્રભુને નમસ્કાર.

અન્નદાયાન્નપતયે નમોઽસ્ત્વન્નભવાય ચ। નમઃ સહસ્રશીર્ષ્ણે ચ સહસ્રચરણાય ચ ।। ૩૦.

અન્ન આપનાર, અન્નના સ્વામી અને અન્નના સર્જકને વંદન; હજારો માથાવાળા અને હજારો પગવાળા પ્રભુને નમસ્કાર.

સહસ્રોદ્યતશૂલાય સહસ્રનયનાય ચ। નમોઽસ્તુ બાલરૂપાય બાલરૂપધરાય ચ ।। ૩૦.

હજારો ઉંચકાયેલા ભાલાવાળા અને હજારો આંખો ધરાવનારા પ્રભુને વંદન. બાળરૂપે અને બાળરૂપ ધારણ કરનારા ભગવાનને પણ નમન.

બાલાનાઞ્ચૈવ ગોપ્ત્રે ચ બાલક્રીડનકાય ચ। નમઃ શુદ્ધાય બુદ્ધાય ક્ષોભણાયાક્ષતાય ચ ।। ૩૦.

બાળકોના રક્ષક અને બાળક્રીડામાં આનંદ માણનારા ભગવાનને વંદન. શુદ્ધ, બુદ્ધિમાન, ઉથલપાથલ કરનારા અને અખંડિત એવા પ્રભુને પણ નમન.

તરઙ્ગાઙ્કિતકેશાય મુક્તકેશાય વૈ નમઃ। નમઃ ષટ્કર્મનિષ્ઠાય ત્રિકર્મનિરતાય ચ ।। ૩૦.

લહેરિયાં વાળ ધરાવનારા અને ખુલ્લા વાળવાળા ભગવાનને વંદન. છ પ્રકારના કર્મોમાં સ્થિર અને ત્રણ પ્રકારના કર્મોમાં તત્પર એવા પ્રભુને પણ નમન.

વર્ણાશ્રમાણાં વિધિવત્ પૃથક્કર્મપ્રવર્તિને। મનો ઘોષાય ઘોષ્યાય નમઃ કલકલાય ચ ।। ૩૦.

વર્ણ અને આશ્રમના નિયમિત ફરજોને અલગ અલગ રીતે ચલાવનારા ભગવાનને વંદન. જેમનું મન ધ્વનિ છે, જેમનું ગુણગાન થાય છે અને જે કલકલાટરૂપ છે, એવા પ્રભુને પણ નમન.

શ્વેતપિઙ્ગલનેત્રાય કૃષ્ણરક્તક્ષણાય ચ । ધર્માર્થ કામમોક્ષાય ક્રથાય કથનાય ચ ।। ૩૦.

શ્વેત અને પીળા નેત્રવાળા તથા કાળા અને લાલ ક્ષણવાળા ભગવાનને વંદન. ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષરૂપ, રડક અને કહાનાર એવા પ્રભુને પણ નમન.

સાઙ્ખ્યાય સાઙ્ખ્યમુખ્યાય યોગાધિપતયે નમઃ। નમોરથ્યવિરથ્યાય ચતુષ્પથરતાય ચ ।। ૩૦.

સાંખ્ય અને શ્રેષ્ઠ સાંખ્ય સ્વરૂપ તથા યોગના સ્વામી એવા ભગવાનને વંદન. રથવાળા અને રથ વિના, તેમજ ચૌમાર્ગ પર આનંદ માણનારા પ્રભુને પણ નમન.

કૃષ્ણા જિનોત્તરીયાય વ્યાલયજ્ઞોપવીતિને। ઈશાનવજ્રસંહાય હરિકેશ નમોઽસ્તુ તે। અવિવેકૈકનાથાય વ્યક્તાવ્યક્ત નમોઽસ્તુ તે ।। ૩૦.

કાળી કૃષ્ણમૃગચર્મ ધારણ કરનારા અને સાપને યજ્ઞોપવીત તરીકે પહેરનારા ભગવાનને વંદન. વજ્રના સ્વામી, હરિકેશ, અવિવેકીનો એકમાત્ર આશ્રય અને પ્રગટ-અપ્રગટ સ્વરૂપ પ્રભુને પણ નમન.

કામ કામદ કામધ્ન ધૃષ્ટોદૃપ્તનિષૂદન। સર્વ સર્વદ સર્વજ્ઞ સન્ધ્યારાગ નમોઽસ્તુ તે ।। ૩૦.

કામ, કામ આપનારા, કામનો નાશ કરનારા, ધીર અને દમદાર દુષ્ટોને દમન કરનારા ભગવાનને વંદન. સર્વરૂપ, સર્વ આપનારા, સર્વજ્ઞ અને સંધ્યાના રંગવાળા પ્રભુને પણ નમન.

મહાબાલ મહાબાહો મહાસત્ત્વ મહાદ્યુતે। મહામેઘવરપ્રેક્ષ મહાકાલ નમોઽસ્તુ તે ।। ૩૦.

મહાબળવાન, મહાબાહુ, મહાસત્તાવાન અને મહાપ્રભા ધરાવનારા ભગવાનને વંદન. મહામેઘ જેવી નજરવાળા અને મહાકાળ સ્વરૂપ પ્રભુને પણ નમન.

સ્થૂલજીર્ણણાઙ્ગજટિને વલ્કલાજિનધારિણે। દીપ્તશૂર્યાગ્નિજટિને વલ્કલાજિનવાસસે। સહસ્રસૂર્યપ્રતિમ તપોનિત્ય નમોઽસ્તુ તે ।। ૩૦.

મોટા, વૃદ્ધ અંગવાળા, જટાવાળા અને વલ્કલ તથા મૃગચર્મ ધારણ કરનારા ભગવાનને વંદન. દીપ્ત સૂર્ય અને અગ્નિ જેવી જટાવાળા, વલ્કલ-મૃગચર્મ પહેરનાર, હજાર સૂર્ય સમાન તેજવાળા અને સદા તપમાં લીન એવા પ્રભુને પણ નમન.

ઉન્માદનશતાવર્ત્ત ગઙ્ગાતોયાર્દ્ધમૂર્દ્ધજ। ચન્દ્રાવર્ત્ત યુગાવર્ત્ત મેઘાવર્ત્ત નમોઽસ્તુ તે ।। ૩૦.

શતબધા ઉન્માદ ફેરવનારા અને ગંગાજળથી અર્ધમસ્તક ભીંજાવનારા ભગવાનને વંદન. ચંદ્ર, યુગ અને મેઘને ફેરવનારા પ્રભુને પણ નમન.

ત્વમન્નમન્નકર્ત્તા ચ અન્નદશ્ચ ત્વમેવ હિ। અન્નસ્રષ્ટા ચ પક્તા ચ પક્વભુક્તપચે નમઃ ।। ૩૦.

તમે જ અન્ન, અન્ન બનાવનાર અને અન્ન આપનાર છો. અન્ન સર્જનાર, રસોઈ કરનાર અને પકાવેલું ખાવા-પચાવનાર ભગવાનને પણ નમન.

જરાયુજોઽણ્ડજશ્ચૈવ સ્વેદજોદ્ભિજ્જ એવ ચ। ત્વમેવ દેવદેવશો ભૂતગ્રામશ્ચતુર્વિધઃ ।। ૩૦.૨૨૬ . ચરાચરસ્ય બ્રહ્મા ત્વં પ્રતિહર્ત્તા ત્વમેવ ચ। ત્વમેવ બ્રહ્મવિદુષામપિ બ્રહ્મવિદાં વરઃ ।। ૩૦.

જરૂમાથી, અંડાથી, સ્વેદથી અને અંકુરથી જન્મેલા ચાર પ્રકારના જીવોના સ્વામી, દેવોના દેવ, ચાલતા-અચલના સર્જનહાર અને સંહારક, તથા બ્રહ્મજ્ઞાનીઓમાં પણ શ્રેષ્ઠ એવા ભગવાન તમે જ છો.

સત્ત્વસ્ય પરમા યોનિરબ્વાયુજ્યોતિષાં નિધિઃ। ઋક્સામનિ તથોઙ્કારમાહુસ્ત્વાં બ્રહ્મવાદિનઃ ।। ૩૦.

સત્તાનું પરમ મૂળ, પવનરહિત પ્રકાશનો ખજાનો, ઋગ્વેદ, સામવેદ અને ઓમકાર સ્વરૂપ એવા ભગવાન તરીકે બ્રહ્મજ્ઞાની લોકો તમને ઓળખે છે.

હવિર્હાવી હવો હાવી હુવાં વાચાહુતિઃ સદા। ગાયન્તિ ત્વાં સુરશ્રેષ્ઠ સામગા બ્રહ્મવાદિનઃ ।। ૩૦.

તમે જ હવન, હવન કરનાર, હવનની વસ્તુ, સ્વીકારનાર અને વાણીથી અર્પણ થનાર છો. દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, સામગાન ગાવનારા અને બ્રહ્મજ્ઞાની લોકો તમારી સ્તુતિ કરે છે.

યજુર્મયો ઋઙ્મયસ્વ સામાથર્વમયસ્તથા। પઠ્યસે બ્રહ્મવિદ્ભિસ્ત્વં કલ્પોપનિષદાં ગણૈઃ ।। ૩૦.

તમે યજુર, ઋક, સામ અને અથર્વવેદ સ્વરૂપ છો. બ્રહ્મજ્ઞાની, કલ્પ અને ઉપનિષદના ગૃહો દ્વારા તમારું પઠન થાય છે.

બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાઃ શૂદ્રા વર્ણાવરાશ્ચ યે। ત્વામેવ મેઘસઙ્ઘાશ્ચ વિશ્વસ્ત નિતગર્જ્જિતમ્ ।। ૩૦.

બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય, શૂદ્ર અને નીચ વર્ણના લોકો, મેઘસમૂહ અને વિશ્વનું ગર્જન—allમાં તમે જ રહેલા છો.

સંવત્સરસ્ત્વમૃતવો માસા માસાર્દ્ધમેવ ચ। કલા કાષ્ઠા નિમેષાશ્ચ નક્ષત્રાણિ યુગા ગ્રહાઃ ।। ૩૦.

તમે જ વર્ષ, ઋતુ, મહિના, અર્ધમાસ, કળા, ક્ષણ, પળ, તારાઓ, યુગ અને ગ્રહો સ્વરૂપ છો.

વૃષાણાં કકુદં ત્વં હિગિરીણાં શિખરાણિ ચ। સિંહો મૃગાણાં પતતાં તાર્ક્ષ્યોઽનન્તશ્ચ ભોગિનામ્ ।। ૩૦.

તમે વાછરડાઓમાં કૂંપળ જેવા, પર્વતોમાં શિખરો જેવા, પ્રાણીઓમાં સિંહ, ઉડનારાઓમાં ગરુડ અને સાપોમાં અનંત છો.

ક્ષીરોદો હ્યુદધીનાઞ્ચ યન્ત્રાણાં ધનુરેવ ચ। વજ્રમ્પ્રહરણાનાઞ્ચ વ્રતાનાં સત્યમેવ ચ ।। ૩૦.

પાણીઓમાં સાગર, સાધનોમાં ધનુષ્ય, શસ્ત્રોમાં વજ્ર અને વ્રતોમાં સત્ય તમે જ છો.