વાયુપુરાણમ્

ક્રાન્તા દનાયુષાપુત્રા વૃત્રસ્યાપિ નિબોધત। જજ્ઞિરે શ્વસનાદ્ધોરાદ્વૃત્રસ્યેન્દ્રેણ યુધ્યતઃ ।। ૭.

દનાયુષાના પુત્રો વિતાઈ ગયા; હવે વૃત્ર વિશે સાંભળો: વૃત્ર ઈન્દ્ર સાથે યુદ્ધ કરતી વખતે ધોરાની શ્વાસથી જન્મ્યો હતો.

ભર્ત્તારો મનસા ખ્યાતા રાક્ષસાઃ સુમહાબલાઃ । શતં તાનિ સહસ્રાણિ મહેન્દ્રાનુચરાઃ સ્મૃતાઃ ।। ૭.

મનથી પ્રસિદ્ધ પતિઓ રાક્ષસો હતા, જેઓ અત્યંત બળવાન હતા; તેઓ લાખમાં એક લાખ મહેન્દ્રના અનુયાયી ગણાય છે.

સર્વે બ્રહ્મવિદઃ સૌમ્યા ધાર્મિકાઃ સૂક્ષ્મમૂર્ત્તયઃ। પ્રજાસ્વન્તર્ગતાઃ સર્વે નિવસન્તિ સુધાર્મિકાઃ ।। ૭.

બધા બ્રહ્મજ્ઞાની, સૌમ્ય, ધર્મનિષ્ઠ અને સૂક્ષ્મ સ્વરૂપ ધરાવનારા છે; તેઓ સર્વ પ્રજાઓમાં રહેલા અને ઉત્તમ ધર્મવાળા છે.

દૈત્યાનાં દાનવાનાઞ્ચ સર્ગ એષ પ્રકીર્ત્તિતઃ। પ્રવાહ્યજનયત્ પુત્રાન્ યજ્ઞે વૈ ગાયનોત્તમાન્ ।। ૭.

આ રીતે દૈત્ય અને દાનવોની ઉત્પત્તિ વર્ણવાઈ છે; પ્રવાહ્યએ યજ્ઞમાં ઉત્તમ ગાયક એવા પુત્રો જન્માવ્યા.

સત્ત્વનઃ સત્વાત્મકશ્ચૈવ કલાપશ્ચૈવ વીર્યવાન્ । કૃતવીર્યો બ્રહ્મચારી સુપાણ્ડુશ્ચૈવ સપ્તમઃ ।। ૭.

સત્ત્વન, સત્ત્વાત્મક, કળાપ, બળવાન કૃતવીર્ય, બ્રહ્મચારી અને સુપાંડુ—આ સાત જણ ગણાય છે.

પનશ્ચૈવ તરણ્યશ્ચ સુચન્દ્રો દશમસ્તથા। ઇત્યેતે દેવગન્ધર્વા વિજ્ઞેયાઃ પરિકીર્ત્તિતાઃ ।। ૭.

પન, તરણ્ય, સુચંદ્ર અને દશમ — આ બધા દેવગંધર્વો તરીકે ઓળખાય છે.

ગન્ધર્વાપ્સરસઃ પુણ્યા મૌનેયાઃ પરિકીર્ત્તિતાઃ। ચિત્રસેનોગ્રસેનશ્ચ ઊર્ણાયુરનઘસ્તથા ॥ ૮.

ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ, જે પુણ્યશાળી અને મુનિથી ઉત્પન્ન થયેલા છે, તેમનાં નામ છે: ચિત્રસેન, ઉગ્રસેન, ઊર્ણાયુ અને અનઘ.

ધૃતરાષ્ટ્રઃ પુલોમા ચ સૂર્યવર્ચ્ચાસ્તથૈવ ચ। યુગપત્તૃણપત્કાલિર્દિતિશ્ચિત્રરથ સ્તથા ॥ ૮.

ધૃતરાષ્ટ્ર, પુલોમા, સૂર્યવર્ચા, યુગપત, ઋણપત, કાલી, દિતિ અને ચિત્રરથ પણ તેમાં સમાવિષ્ટ છે.

ત્રયોદશો ભ્રમિશિરાઃ પર્જન્યશ્ચ ચતુર્દશઃ। કલિઃ પઞ્ચદશશ્વૈવ નારદશ્ચૈવ ષોડશઃ। ઇત્યેતે દેવગન્ધર્વા મૌનેયાઃ પરિકીર્ત્તિતાઃ ॥ ૮.

ત્રયોદશ સ્થાન પર ભ્રમિશિરા, ચૌદમું પર પર્જન્ય, પંદરમું કલી અને સોળમું નારદ છે; આ બધા દેવગંધર્વો મુનિથી ઉત્પન્ન થયેલા છે.

ચતુસ્ત્રિંશદ્યવીયસ્યસ્તેષામપ્સરસઃ શુભાઃ । અન્તરા દારવત્યા ચ પ્રિયમુખ્યા સુરોત્તમા ॥ ૮.

આમાંથી ચોત્રીસ સુંદર અપ્સરાઓ છે, ખાસ કરીને દારવતીની અને પ્રિયમુખી તથા અન્ય શ્રેષ્ઠ દેવસ્ત્રીઓ.

મિશ્રકેશી તથા શાચી પર્ણિની વાપ્યલમ્બુષા। મારીચી પુત્રિકા ચૈવ વિદ્યુદ્વર્ણા તિલોત્તમા ॥ ૮.

મિશ્રકેશી, શાચી, પર્ણિની, વાપ્યલંબુષા, મારિચી, પુત્રીકા, વિદ્યુદ્વર્ણા અને તિલોત્તમા એમના નામ છે.

અદ્રિકા લક્ષણા ચૈવ દેવી રમ્ભા મનોરમા। સુવરા ચ સુબાહુશ્ચ પૂર્ણિતા સુપ્રતિષ્ઠિતા ॥ ૮.

અદ્રિકા, લક્ષણા, દેવી, રંભા, મનોરમા, સુવરા, સુબાહુ, પૂર્ણિતા અને સુપ્રતિષ્ઠિતા પણ તેમાં સમાવિષ્ટ છે.

પુણ્ડરીકા સુગન્ધા ચ સુદન્તા સુરસા તથા। હેમાસરા સુતી ચૈવ સુવૃત્તા કમલા ચ યા ॥ ૮.

પુંડરીકા, સુગંધા, સુદંતા, સુરસા, હેમાસરા, સુતી, સુવૃત્તા અને કમલા એમ પણ તેમાં આવે છે.

સુભુજા હંસપાદા ચ લૌકિક્યોઽપ્સરસસ્તથા। ગન્ધર્વાપ્સરસો હ્યેતા મૌનેયાઃ પરિકીર્તિતાઃ ॥ ૮.

સુભુજા, હંસપાદા અને લોકિકી — આ અપ્સરાઓ છે; આ બધા ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ મુનિથી ઉત્પન્ન થયેલા છે.

ગન્ધર્વાણાં દુહિતરો મયા યાઃ પરિકીર્ત્તિતાઃ। તાસાં નામાનિ સર્વાસાં કીર્ત્ત્યમાનાનિ મે શ્રૃણુ ॥ ૮.

ગંધર્વોની જે દીકરીઓનું મેં વર્ણન કર્યું છે, તેમની બધીના નામ હવે મારી પાસેથી સાંભળો.

સુયશા પ્રથમા તાસાં ગાન્ધર્વી તદનન્તરમ્ । વિદ્યાવતી ચારુમુખી સુમુખી ચ વરાનના ॥ ૮.

સુયશા તેમામાં પ્રથમ છે, પછી ગાંધર્વી, ત્યારબાદ વિદ્યાવતી, ચારુમુખી, સુમુખી અને વરાનના છે.

તત્રેમે સુયશાપુત્રા મહાબલપરાક્રમાઃ। પ્રચેતસઃ સુતા યક્ષાસ્તેષાં નામાનિ મે શ્રૃણુ ॥ ૮.

અહીં સુયશાના પુત્રો, જે મહાબળ અને પરાક્રમી છે, તેઓ પ્રચેતસના પુત્ર યક્ષો છે; તેમના નામો હવે મારી પાસેથી સાંભળો.

કમ્બલો હરિકેશશ્ચ કપિલઃ કાઞ્ચનસ્તથા। મેઘમાલીતુ યક્ષાણાં ગણ એષ ઉદાહૃતઃ ॥ ૮.

કંબલ, હરિકેશ, કપિલ, કાંચન અને મેઘમાળી — આ યક્ષોનો સમૂહ છે.

સુયશાયા દુહિતરશ્ચતસ્રોઽપ્સરસઃ સ્મૃતાઃ। તાસાં નામાનિ વૈ સમ્યગ્ બ્રુવતો મે નિબોધત ॥ ૮.

સુયશાની ચાર દીકરીઓ અપ્સરાઓ તરીકે ઓળખાય છે; હવે હું તેમનાં નામ કહીશ, ધ્યાનથી સાંભળો.

લોહેયી ત્વભવજ્જ્યેષ્ઠા ભરતા તદનન્તરમ્। કૃશાઙ્ગી ચ વિશાલા ચ રૂપેણાપ્રતિમા તથા ॥ ૮.

લોહેયી સૌથી મોટી હતી, પછી ભરતા, પછી કૃશાંગી અને વિશાળા, જે સૌંદર્યમાં અપ્રતિમ હતી.

તાભ્યોઽપરે યક્ષગણાશ્ચત્વારઃ પરિકીર્ત્તિતાઃ। ઉત્પાદિતા વિશાલેન વિક્રાન્તેન મહાત્મના ॥ ૮.

આમાંથી વિશાળા નામની મહાન યક્ષીએ ચાર અન્ય યક્ષગણો ઉત્પન્ન કર્યા છે.

લોહેયો ભરતેયશ્ચ કૃશાઙ્ગેયશ્ચ વિશ્રુતઃ । વિશાલેશ્ચ યક્ષાણાં પુરાણે પ્રથિતા ગણાઃ ॥ ૮.

લોહેય, ભરતેય, કૃશાંગેય અને વિશાલેય — આ યક્ષોના પ્રાચીન અને પ્રસિદ્ધ સમૂહો છે.

ઇત્યેતૈરસુરૈર્ઘોરૈર્મહાબલપરાક્રમૈઃ। લોકૈર્યક્ષગણૈર્વ્યાપ્તા લોકાલોક વિદાંવરાઃ ॥ ૮.

આ ભયાનક અને બળવાન અસુરો દ્વારા, દૃશ્ય અને અદૃશ્ય એવા બધા લોકોએ યક્ષગણોથી ભરાઈ ગયા છે.

ગન્ધર્વાશ્ચાથ વાલેયા વિક્રાન્તેન મહાત્મના। ઉત્પાદિતા મહાવીર્યા મહાગન્ધર્વનાયકાઃ ॥ ૮.

પછી વાલીપુત્ર ગંધર્વો, જે મહાન અને પરાક્રમી હતા, ઉત્પન્ન થયા—એ બધા ગંધર્વોમાં અગ્રગણ્ય અને મહાવીર હતા.

વિક્રમૌદાર્યસમ્પન્ના મહાબલપરાક્રમાઃ। તેષાં નામાનિ વક્ષ્યામિ યથાવદનુપૂર્વશઃ ॥ ૮.

જેમાં શૂરવીરતા અને ઉદારતા ભરપૂર હતી, અને જેઓ અત્યંત બળવાન અને પરાક્રમી હતા—હવે હું એમના નામો યોગ્ય ક્રમમાં કહું છું.

ચિત્રાઙ્ગદો મહાવીર્યશ્ચિત્રવર્મા તથૈવ ચ। ચિત્રકેતુર્મહાભાગઃ સોમદત્તોઽથ વીર્યવાન્। તિસ્રો દુહિતરશ્ચૈવ તાસાં નામાનિ વક્ષ્યતે ॥ ૮.

ચિત્રાંગદ, જે મહાવીર હતા; ચિત્રવર્મા પણ એમ જ; ચિત્રકેતુ, બહુ ભાગ્યશાળી; અને સોમદત્ત, બળવાન—આ એમના નામો છે. અને એમની ત્રણ દીકરીઓ પણ હતી, એમના નામો હવે કહું છું.

પ્રથમા ત્વગ્નિકા નામ કમ્બલા તદનન્તરમ્। તથા વસુમતી નામ રૂપેણાપ્રતિમૌજસઃ ॥ ૮.

પહેલી દીકરીનું નામ અગ્નિકા હતું; પછી કંબલા; અને પછી વસુમતી, જે રૂપ અને તાકાતમાં બેનમૂન હતી.

તાભ્યઃ પરે કુમારેણ ગણા ઉત્પાદિતાસ્ત્વિમે। ત્રયો ગન્ધર્વમુખ્યાનાં વિક્રાન્તા યુદ્ધદુર્મદાઃ ॥ ૮.

આમાંથી, બીજા પુત્ર દ્વારા, ત્રણ મુખ્ય ગંધર્વો ઉત્પન્ન થયા—જે યુદ્ધમાં અતિ પરાક્રમી અને અડગ હતા.

આગ્નેયાઃ કામ્બલેયાશ્ચ તથા વસુમતીસુતાઃ। તૈર્ગણૈર્વિવિધૈર્વ્યાપ્તમિદં લોકચરાચરમ્ ॥ ૮.

આgneય, કંબલેય અને વસુમતીના પુત્રો—આ વિવિધ ગણે આખું જગત, ચાલતું અને અચળ, ભરાઈ ગયું છે.