વાયુપુરાણમ્

સર્વભૂતાય ભૂતાય સર્વેશાતિશયાય ચ। પુરભેત્રે ચ શાન્તાય સુગન્ધાય વરેશવે ।। ૨૪.

સર્વભૂત સ્વરૂપ, સત્તા સ્વરૂપ અને સર્વેશોમાં શ્રેષ્ઠને વંદન. શહેરવિનાશક, શાંત, સુગંધિત અને શ્રેષ્ઠ ઈશ્વરને નમસ્કાર.

પુષ્પવન્તસ્વરુપાય ભગનેત્રાન્તકાય ચ । કણાદાય વરિષ્ઠાય કામાઙ્ગદહનાય ચ ।। ૨૪.

પુષ્પોથી શોભિત સ્વરૂપ, ભાગાના નેત્રના વિનાશકને વંદન. અણુરૂપ, શ્રેષ્ઠ અને કામના અંગો દહન કરનારને પણ નમસ્કાર.

રવેઃ કરાલચક્રાય નાગેન્દ્રદમનાય ચ। દૈત્યાનામન્તકાયાથો દિવ્યાક્રન્દકરાય ચ ।। ૨૪.

સૂર્યના ભયાનક ચક્રવાળાને, નાગરાજને દમન કરનારને વંદન. દૈત્યનો અંત લાવનાર અને દેવોના રડવાનો કારણ બનનારને નમસ્કાર.

શ્મશાનરતિનિત્યાય નમસ્ત્ર્યમ્બકધારિણે। નમસ્તે પ્રાણપાલાય ધવમાલાધરાય ચ ।। ૨૪.

શ્મશાનમાં હંમેશા આનંદ માણનાર, ત્રિનેત્રી, પ્રાણરક્ષક અને ધવામાળાધારીને નમસ્કાર.

પ્રહીણશોકૈર્વિવિધૈર્ભૂતૈઃ પરિષ્ટુતાય ચ। નરનારીશરીરાય દેવ્યાઃ પ્રિયકરાય ચ ।। ૨૪.

શોકમુક્ત વિવિધ ભૂતો દ્વારા સ્તુતિ પામનારને વંદન. પુરુષ અને સ્ત્રી સ્વરૂપવાળા તથા દેવીને આનંદ આપનારને નમસ્કાર.

જટિને દણ્ડિને તુભ્યં વ્યાલયજ્ઞોપવીતિને । નમોઽસ્તુ નૃત્યશીલાય વાદ્યનૃત્યપ્રિયાય ચ ।। ૨૪.

જટાવાળા, દંડધારી અને સાપયજ્ઞોપવીત ધારણ કરનારને વંદન. નૃત્યપ્રિય અને સંગીતપ્રેમીને પણ નમસ્કાર.

મન્યવે શીતશીલાય સુગીતિગાયતે નમઃ। કટકકરાય ભીમાય ચોગ્રરૂપધરાય ચ ।। ૨૪.

ક્રોધી, શીતલ સ્વભાવવાળા અને મીઠા ગીત ગાવનારને વંદન. કંકણધારી, ભયાનક અને ઉગ્રરૂપ ધારણ કરનારને પણ નમસ્કાર.

વિભીષણાય ભીમાય ભગપ્રમથનાય ચ। સિદ્ધસઙ્ઘાતગીતાય મહાભાગાય વૈ નમઃ ।। ૨૪.

ભયાનક વિભીષણ, ભીમ અને ભગનો નાશ કરનારને, સિદ્ધો દ્વારા ગવાયેલી અને મહાન ભાગ્યશાળી વ્યક્તિને હું વંદન કરું છું.

નમો મુક્તાટ્ટહાસાય ક્ષ્વેડિતાસ્ફોટિતાય ચ। નદતે કૂર્દતે ચૈવ નમઃ પ્રમુદિતાય ચ ।। ૨૪.

મુક્ત અને ગર્જનાભર્યા હાસ્યવાળા, ઘૂંસફાટ અને ઉગ્ર અવાજ કરનાર, દહાડનાર, ઉછળનાર અને આનંદિત વ્યક્તિને હું વંદન કરું છું.

નમોઽદ્ભુતાય સ્વપતે ધાવતે પ્રસ્થિતાય ચ। ધ્યાયતે જૃમ્ભતે ચૈવ તુદતે દ્રવતે નમઃ ।। ૨૪.

અદભુત, સુતાર, દોડનાર, પ્રસ્થાન કરનાર, ધ્યાનમાં તલિન, જાંભાઈ લેનાર, મારનાર અને ઓગળી જનારને હું વંદન કરું છું.

ચલતે ક્રીડતે ચૈવ લમ્બોદરશરીરિણે। નમઃ કૃતાય કમ્પાય મુણ્ડાય વિકરાય ચ ।। ૨૪.

ચાલનાર, રમનાર અને લંબોદર શરીર ધરાવનારને, કાર્યકર, કંપન કરનાર, મુંડિત અને વિકૃત રૂપ ધરાવનારને હું વંદન કરું છું.

નમ ઉન્મત્તવેષાય કિઙ્કિણીકાય વૈ નમઃ। નમો વિકૃતવેષાય ક્રૂરોગ્રામર્ષણાય ચ ।। ૨૪.

ઉન્મત્ત વેશ ધરાવનાર, કિંકિણી પહેરનાર, વિકૃત વેશવાળા અને ક્રૂર, ઉગ્ર તથા ભયાનક વ્યક્તિને હું વંદન કરું છું.

અપ્રમેયાય દીપ્તાય દીપ્તયે નિર્ગુણાય ચ। નમઃ પ્રિયાય વાદાય મુદ્રામણિધરાય ચ ।। ૨૪.

અપાર, તેજસ્વી, તેજનું સ્ત્રોત અને ગુણથી પર વ્યક્તિને હું વંદન કરું છું; પ્રિય, વાદ કરનાર અને મુદ્રા તથા મણિ ધારણ કરનારને પણ વંદન.

નમસ્તોકાય તનવે ગુણૈરપ્રતિમાય ચ। નમો ગણાય ગુહ્યાય અગમ્યાગમનાય ચ ।। ૨૪.

યુવાન, પાતળા અને ગુણોમાં અદ્વિતીય વ્યક્તિને હું વંદન કરું છું; ગણા, ગુપ્ત અને અગમ્ય સ્થળે આવનાર-જનારને પણ વંદન.

લોક ધાત્રી ત્વિયં ભૂમિઃ પાદૌ સજ્જનસેવિતૌ। સર્વ્વેષાં સિદ્ધયોગાનામધિષ્ઠાનન્તવોદરમ્ ।। ૨૪.

તમે ધરતી, લોકોની આધાર, તમારા પગ સજ્જનો દ્વારા સેવા પામે છે; તમે સર્વ સિદ્ધ યોગીઓ માટે આધાર અને અનંત વિસ્તાર છો.

મધ્યેઽન્તરિક્ષં વિસ્તીર્ણન્તારાગણવિભૂષિતમ્। તારાપથ ઇવા ભાતિ શ્રીમાન્ હારસ્તવોરસિ ।। ૨૪.

મધ્યમાં વિશાળ આકાશ, તારાઓના સમૂહથી શોભિત છે; તે તારાપથ જેવું તેજ આપે છે, જેમ કે તમારા ઉરસી પર સુંદર હાર.

દિશો દશ ભુજાસ્તે વૈ કેયૂરાઙ્ગદભૂષિતાઃ। વિસ્તીર્ણપરિણાહશ્ચ નીલામ્બુદચયોપમઃ ।। ૨૪.

તમારા દસ હાથ દિશાઓ છે, કયૂર અને અંગદથી શોભિત; તેમનો વિશાળ પરિઘ ઘન નિલા વાદળ સમાન છે.

કણ્ઠસ્તે શોભતે શ્રીમાન્ હેમસૂત્રવિભૂષિતઃ । દંષ્ટ્રાકરાલદુર્દ્ધર્ષમનૌપમ્યં મુખં તવ ।। ૨૪.

તમારો ગળો સુંદર છે, સુવર્ણ દોરાથી શોભિત; તમારા દાંત બહાર નીકળેલા છે, તમારું મુખ અપ્રતિમ અને અપરાજેય છે.

પઝમાલાકૃતોષ્ણીષં શીર્ષણ્યં શોભતે કથમ્। દીપ્તિઃ સૂર્યે વપુશ્ચન્દ્રે સ્થૈર્યે ભૂર્હ્યનિલો બલે ।। ૨૪.

પાંજરમાળાથી બનેલા મુકુટથી શોભિત તમારું શીર્ષ કેટલું સુંદર છે! તમારું તેજ સૂર્યમાં, રૂપ ચંદ્રમાં, સ્થિરતા ધરામાં અને બલ પવનમાં છે.

તૈક્ષ્ણ્યમગ્નૌ પ્રભા ચન્દ્રે ખે શબ્દઃ શૈત્યમપ્સુ ચ। અક્ષરોત્તમનિષ્પન્દાન્ ગુણાનેતાન્વિદુર્બુધાઃ ।। ૨૪.

અગ્નિમાં તીક્ષ્ણતા, ચંદ્રમાં પ્રકાશ, આકાશમાં અવાજ, પાણીમાં ઠંડક—જ્ઞાની લોકો આ ગુણોને અવિચલ અને અક્ષય માને છે.

જપો જપ્યો મહાયોગી મહાદેવો મહેશ્વરઃ। પુરેશયો ગુહાવાસી ખેચરો રજનીચરઃ ।। ૨૪.

જપ, જપનો વિષય, મહાયોગી, મહાદેવ, મહેશ્વર; શહેરના સ્વામી, ગુફામાં વસનાર, આકાશમાં ફરનાર, રાતમાં ભટકનાર.

તપોનિધિર્ગુહગુરુર્નન્દનો નન્દિવર્દ્ધનઃ। હયશીર્ષો ધરાધાતા વિધાતા ભૂતિવાહનઃ ।। ૨૪.

તપનો ખજાનો, ગુપ્ત ગુરુ, આનંદ આપનાર, આનંદ વધારનાર; ઘોડાના શીર્ષવાળા, ધરતીના આધાર, સર્જનહાર અને ભુતિનો વાહક.

બોદ્ધવ્યો બોધનો નેતા ધૂર્વહો દુષ્પ્રકમ્પકઃ। બૃહદ્રથો ભીમકર્મા બૃહત્કીર્તિર્ધનઞ્જયઃ ।। ૨૪.

જાણવા યોગ્ય, જાગૃત કરનાર, નેતા, ધ્રુવને ધારણ કરનાર, અડગ; વિશાળ રથવાળા, ભયાનક કર્મવાળા, વિશાળ કીર્તિવાળા, ધન જીતનાર.

ઘણ્ટાપ્રિયો ધ્વજીછત્રી પતાકાધ્વજિનીપતિઃ। કવચી પટ્ટિશી શઙ્ખી પાશહસ્તઃ પરશ્વભૃત્ ।। ૨૪.

ઘંટા પ્રિય, ધ્વજ અને છત્રી ધારણ કરનાર, ધ્વજવાળી સેનાનો સ્વામી; કવચવાળા, પટ્ટીશવાળા, શંખધારી, પાશધારી અને પરશુ ધારણ કરનાર.

અગમસ્ત્વનઘઃ શૂરો દેવરાજારિમર્દનઃ। ત્વાં પ્રસાદ્ય પુરાઽસ્માભિર્દ્વિષન્તો નિહતા યુધિ ।। ૨૪.

અગમ્ય, નિર્દોષ, શૂરવીર, દેવરાજના દુશ્મનોને દબાવનાર; તમે પ્રસન્ન થયા પછી, પૂર્વે અમારે યુદ્ધમાં શત્રુઓનો વિનાશ થયો છે.

અગ્નિસ્ત્વં ચાર્ણવાન્ સર્વાન્ પિભન્નૈવ ન તૃપ્યસે। ક્રોધાગારઃ પ્રસન્નાત્મા કામહા કામદઃ પ્રિયઃ ।। ૨૪.

તમે અગ્નિ છો, બધા સમુદ્રો પીને પણ ક્યારેય તૃપ્ત થાતા નથી; તમે ક્રોધનું સ્થાન છો, છતાં તમારું મન શાંત છે; તમે કામનો નાશક છો, કામ આપનાર છો, અને સૌના પ્રિય છો.

બ્રહ્મણ્યો બ્રહ્મચારી ચ ગોઘ્નસ્ત્વં શિષ્ટપૂજિતઃ। વેદાનામવ્યયઃ કોશસ્ત્વયા યજ્ઞઃ પ્રકલ્પિતઃ ।। ૨૪.

તમે બ્રહ્મને સમર્પિત છો અને બ્રહ્મચારી છો; ગાયોને માર્યા હોવા છતાં, સદ્ગુણીઓ તમારું સન્માન કરે છે; તમે વેદોનો અવિનાશી ખજાનો છો, અને યજ્ઞ તમારાથી સ્થાપિત થાય છે.

હવ્યઞ્ચ વેદં વહતિ વેદોક્તં હવ્યવાહનઃ। પ્રીતે ત્વયિ મહાદેવ વયં પ્રીતા ભવામહે ।। ૨૪.

તમે હવન અને વેદને, વેદમાં જણાવ્યા પ્રમાણે, વહન કરો છો; હવન લાવનાર મહાદેવ, જ્યારે તમે પ્રસન્ન થાઓ છો, ત્યારે અમને પણ આનંદ મળે છે.

ભવાનીશો નાદિમાન્ ધામરાશિર્બ્રહ્મમ લોકાનાન્ત્વં કર્ત્તા ત્વાદિસર્ગઃ। સાઙ્ખ્યાઃ પ્રકૃતિભ્યઃ પરમં ત્વાં વિદિત્વા ક્ષીણધ્યાનાસ્તે ન મૃત્યું વિશન્તિ ।। ૨૪.

તમે ભવાણીના સ્વામી, અનાદિ, તેજસ્વી, બ્રહ્મ, વિશ્વોના સર્જનહાર છો; સંખ્યાવાદીઓ, જે તમારે પરમ રૂપને જાણે છે, અને જેમનું ધ્યાન પૂર્ણ થયું છે, તેઓ મૃત્યુમાં પ્રવેશતા નથી.