વાયુપુરાણમ્

ઇત્યેતે ત્વસુરાઃ પ્રોક્તા દૈતેયા દાનવાશ્ચ યે। સ્વર્ભાનુસ્તુ સ્મૃતો દૈત્યો હ્યનુભાનુર્દનોઃ સુતઃ। ઇમે તુ વંશાનુગતા દનોઃ પુત્રાસ્તુ યે સ્મૃતાઃ ।। ૭.

આ રીતે અસુરો, દૈત્ય અને દાનવોનું વર્ણન થયું. સ્વર્ભાનુ દૈત્ય તરીકે ઓળખાય છે અને અનુભાનુ દનુનો પુત્ર છે. આ બધા દનુના વંશજ પુત્રો તરીકે જાણીતા છે.

એકાક્ષ ઋષભોઽરિષ્ટઃ પ્રબન્ધનરકાવપિ। ઇન્દ્રબાધનકેશી ચ મેરુઃ શમ્બોઽથ ધેનુકઃ ।। ૭.

એકાક્ષ, ઋષભ, અરીષ્ટ, પ્રબંધન, નરક, ઇન્દ્રબાધન, કેશી, મેરુ, શંભુ અને ધેનુક પણ તેમાં છે.

ગવેષ્ઠિશ્ચ ગવાક્ષશ્ચ તાલકેતુશ્ચ વીર્યવાન્। એતે મનુષ્યધર્માસ્તુ દનોઃ પુત્રા મયા સ્મૃતાઃ ।। ૭.

ગવેષ્ઠિ, ગવાક્ષ અને પરાક્રમી તાલકેતુ—આ બધા દનુના પુત્રો માનવ સ્વભાવ ધરાવતા હતા, એમ હું યાદ કરું છું.

દૈત્યદાનવસંહર્ષે જાતા ભીમપરાક્રમાઃ। સિંહિકાયામથોત્પન્ના વિપ્રચિત્તિસુતાસ્ત્વિમે ।। ૭.

દૈત્ય અને દાનવોની સ્પર્ધામાં જન્મેલા, સિંહિકાના પુત્રો અને વિપ્રચિત્તિના પુત્રો—all ભયાનક પરાક્રમ વાળા હતા.

સૈંહિકેયા ઇતિ ખ્યાતાશ્ચતુર્દ્દશ મહાસુરાઃ। શતગાલશ્ચ બલવાન્ન્યાસઃ શામ્બસ્તથૈવ ચ । ૭.

આ ચૌદ મહાસુરો 'સૈંહિકેય' તરીકે જાણીતા છે, જેમાં શક્તિશાળી શતગાલ, ન્યાસ અને શાંબ પણ સામેલ છે.

અનુલોમઃ શુચિશ્ચૈવ વાતાપિશ્ચ સિતાંશુકઃ। હરઃ કલ્પઃ કાલનાભો ભૌમશ્ચ નરકસ્તથા ।। ૭.

અનુલોમ, શુચિ, વાતાપિ, સિતાંશુક, હર, કલ્પ, કાલનાભ, ભૌમ અને નરક પણ તેમાં છે.

રાહુર્જ્યષ્ઠસ્તુ તેષાં વૈ ચન્દ્રસૂર્યપ્રમર્દનઃ। ઇત્યેતે સિંહિકાપુત્રા દેવૈરપિ દુરાસદાઃ ।। ૭.

તેમા રાહુ સૌથી મોટો છે, જે ચંદ્ર અને સૂર્યને પીડાવે છે; આ સિંહિકાના પુત્રો દેવો માટે પણ અપરાજેય છે.

દારુણાભિજનાઃ ક્રૂરાઃ સર્વે બ્રહ્મદ્વિષશ્ચ તે। દશાન્યાનિ સહસ્રાણિ સૈંહિકેયો ગણઃ સ્મૃતઃ ।। ૭.

કઠોર વંશમાં જન્મેલા, ક્રૂર અને બ્રહ્મદ્વેષી બધા જ લોકો સંખ્યામાં દસ હજાર સૈંહિકેયો તરીકે ઓળખાય છે.

નિહતો જામદગ્ન્યેન ભાર્ગવેણ બલીયસા। સ્વર્ભાનોસ્તુ પ્રભા કન્યા પુલોમ્નોઽથ શચી તથા ।। ૭.

બળવાન ભૃગુવંશી જામદગ્નિપુત્રે તેમને સંહાર્યા હતા; સ્વર્ભાનુની પુત્રીનું નામ પ્રભા હતું અને પુલોમનની પુત્રી શચી હતી.

ઉપદાનવી યમસ્યાપિ શર્મિષ્ઠા વાર્ષ પર્વણી। પુલોમા કાલિકા ચૈવ વૈશ્વાનરસુતે ઉભે ।। ૭.

યમની પત્ની ઉપદાનવી હતી, વૃષપર્વનની પુત્રી શર્મિષ્ઠા હતી; પુલોમા અને કાલિકા બંને વૈશ્વાનરાની પુત્રીઓ હતી.

પ્રભાયા નહુષઃ પુત્રો જયન્તશ્ચ શચીસુતઃ। પુરુંજજ્ઞેઽથ શર્મિષ્ઠા દુષ્મન્તમુપદાનવી ।। ૭.

પ્રભાથી નહુષનો પુત્ર જન્મ્યો, શચીથી જયંત થયો; પછી શર્મિષ્ઠાએ પુરુને અને ઉપદાનવીએ દુષ્મંતને જન્મ આપ્યો.

વૈશ્વાનરસુતે હ્યેતે પુલોમા કાલિકા ઉભે । ઉભે હ્યપિ તુ તે કન્યે મારીચસ્ય પરિગ્રહે । ૭.

પુલોમા અને કાલિકા, બંને વૈશ્વાનરાની પુત્રીઓ, બંનેએ મારીચને પતિ તરીકે સ્વીકાર્યા.

તાભ્યાં પુત્રસહસ્રાણિ ષષ્ટિર્દાનવપુઙ્ગવાઃ। ચતુર્દશ તથાન્યાનિ હિરણ્યપુરવાસિનામ્ ।। ૭.

તેમના દ્વારા સાઠ હજાર મહાન દાનવો અને ચૌદ હજાર હિરણ્યપુરમાં વસતા બીજા દાનવો જન્મ્યા.

પૌલોમાઃ કાલકેયાશ્ચ દાનવાઃ સુમહાબલાઃ। અવધ્યા દાનવાનાં તે નિહતાઃ સવ્યસાચિના ।। ૭.

પૌલોમ અને કાલકેય નામના દાનવો અત્યંત શક્તિશાળી હતા, દાનવોમાં અજય હતા, છતાં સવ્યસાચીએ તેમને સંહાર્યા.

મયસ્ય જાતા યે પુત્રાઃ સર્વે વીરપરાક્રમાઃ। માયાવી દુન્દુભિશ્ચૈવ વૃષશ્ચ મહિષસ્તથા ।। ૭.

મયાના બધા પુત્રો પરાક્રમી અને વીર હતા: માયાવી, દુન્દુભિ, વૃષ અને મહિષ.

બાલિકો વજ્રકર્ણશ્ચ કન્યા મન્દોદરી તથા। દૈત્યાનાં દાનવાનાઞ્ચ સર્ગ એષ પ્રકીર્ત્તિતઃ ।। ૭.

બાલિક, વજ્રકર્ણ અને પુત્રી મંદોદરી; આ રીતે દૈત્ય અને દાનવોની ઉત્પત્તિ વર્ણવાઈ છે.

દનાયુષાયાઃ પુત્રાસ્તુ સ્મૃતાઃ પઞ્ચ મહાબલાઃ। અરૂરુર્બાલિજમ્ભૌ ચ વિરક્ષશ્ચ વિષસ્તથા ।। ૭.

દનાયુષાની પાંચ મહાબલી પુત્રો ગણાય છે: અરૂરુ, બાલી, જંભ, વિરક્ષ અને વિષ.

અરુરો સ્તનયઃ ક્રૂરો ધુન્ધુર્નામ મહાસુરઃ। નિહતઃ કુવલાશ્વેન ઉત્તઙ્કવચનાત્ કિલ ।। ૭.

અરૂરુનો પુત્ર સ્તનય હતો, જે ધૂંધુ નામનો ભયંકર અસુર હતો; તેને ઉત્તંકના કહેવા પર કુવલાશ્વે સંહાર્યો હતો.

બલેઃ પુત્રૌ મહાવીર્યૌ તેજસાપ્રતિમાવુભૌ। કુમ્ભિલશ્ચક્રવર્મા ચ સ કર્ણઃ પૂર્વજન્મનિ ।। ૭.

બલિના બે મહાવીર અને તેજસ્વી પુત્રો હતા: કુંભિલ અને ચક્રવર્મા; એ ચક્રવર્મા પૂર્વ જન્મે કર્ણ હતા.

વિરક્ષસ્યાપિ પુત્રૌ દ્વૌ કાલકશ્ચ વરશ્ચ તૌ। વિષસ્ય ત્વભવન્ પુત્રાશ્ચત્વારઃ ક્રૂરકર્મણઃ। શ્રાદ્ધહા યજ્ઞહા ચૈવ બ્રહ્મહા પશુહા તથા ।। ૭.

વિરક્ષના બે પુત્રો હતા: કાલક અને વર; વિષના ક્રૂર કર્મવાળા ચાર પુત્રો હતા: શ્રાદ્ધહા, યજ્ઞહા, બ્રહ્મહા અને પશુહા.

ક્રાન્તા દનાયુષાપુત્રા વૃત્રસ્યાપિ નિબોધત। જજ્ઞિરે શ્વસનાદ્ધોરાદ્વૃત્રસ્યેન્દ્રેણ યુધ્યતઃ ।। ૭.

દનાયુષાના પુત્રો વિતાઈ ગયા; હવે વૃત્ર વિશે સાંભળો: વૃત્ર ઈન્દ્ર સાથે યુદ્ધ કરતી વખતે ધોરાની શ્વાસથી જન્મ્યો હતો.

ભર્ત્તારો મનસા ખ્યાતા રાક્ષસાઃ સુમહાબલાઃ । શતં તાનિ સહસ્રાણિ મહેન્દ્રાનુચરાઃ સ્મૃતાઃ ।। ૭.

મનથી પ્રસિદ્ધ પતિઓ રાક્ષસો હતા, જેઓ અત્યંત બળવાન હતા; તેઓ લાખમાં એક લાખ મહેન્દ્રના અનુયાયી ગણાય છે.

સર્વે બ્રહ્મવિદઃ સૌમ્યા ધાર્મિકાઃ સૂક્ષ્મમૂર્ત્તયઃ। પ્રજાસ્વન્તર્ગતાઃ સર્વે નિવસન્તિ સુધાર્મિકાઃ ।। ૭.

બધા બ્રહ્મજ્ઞાની, સૌમ્ય, ધર્મનિષ્ઠ અને સૂક્ષ્મ સ્વરૂપ ધરાવનારા છે; તેઓ સર્વ પ્રજાઓમાં રહેલા અને ઉત્તમ ધર્મવાળા છે.

દૈત્યાનાં દાનવાનાઞ્ચ સર્ગ એષ પ્રકીર્ત્તિતઃ। પ્રવાહ્યજનયત્ પુત્રાન્ યજ્ઞે વૈ ગાયનોત્તમાન્ ।। ૭.

આ રીતે દૈત્ય અને દાનવોની ઉત્પત્તિ વર્ણવાઈ છે; પ્રવાહ્યએ યજ્ઞમાં ઉત્તમ ગાયક એવા પુત્રો જન્માવ્યા.

સત્ત્વનઃ સત્વાત્મકશ્ચૈવ કલાપશ્ચૈવ વીર્યવાન્ । કૃતવીર્યો બ્રહ્મચારી સુપાણ્ડુશ્ચૈવ સપ્તમઃ ।। ૭.

સત્ત્વન, સત્ત્વાત્મક, કળાપ, બળવાન કૃતવીર્ય, બ્રહ્મચારી અને સુપાંડુ—આ સાત જણ ગણાય છે.

પનશ્ચૈવ તરણ્યશ્ચ સુચન્દ્રો દશમસ્તથા। ઇત્યેતે દેવગન્ધર્વા વિજ્ઞેયાઃ પરિકીર્ત્તિતાઃ ।। ૭.

પન, તરણ્ય, સુચંદ્ર અને દશમ — આ બધા દેવગંધર્વો તરીકે ઓળખાય છે.

ગન્ધર્વાપ્સરસઃ પુણ્યા મૌનેયાઃ પરિકીર્ત્તિતાઃ। ચિત્રસેનોગ્રસેનશ્ચ ઊર્ણાયુરનઘસ્તથા ॥ ૮.

ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ, જે પુણ્યશાળી અને મુનિથી ઉત્પન્ન થયેલા છે, તેમનાં નામ છે: ચિત્રસેન, ઉગ્રસેન, ઊર્ણાયુ અને અનઘ.

ધૃતરાષ્ટ્રઃ પુલોમા ચ સૂર્યવર્ચ્ચાસ્તથૈવ ચ। યુગપત્તૃણપત્કાલિર્દિતિશ્ચિત્રરથ સ્તથા ॥ ૮.

ધૃતરાષ્ટ્ર, પુલોમા, સૂર્યવર્ચા, યુગપત, ઋણપત, કાલી, દિતિ અને ચિત્રરથ પણ તેમાં સમાવિષ્ટ છે.

ત્રયોદશો ભ્રમિશિરાઃ પર્જન્યશ્ચ ચતુર્દશઃ। કલિઃ પઞ્ચદશશ્વૈવ નારદશ્ચૈવ ષોડશઃ। ઇત્યેતે દેવગન્ધર્વા મૌનેયાઃ પરિકીર્ત્તિતાઃ ॥ ૮.

ત્રયોદશ સ્થાન પર ભ્રમિશિરા, ચૌદમું પર પર્જન્ય, પંદરમું કલી અને સોળમું નારદ છે; આ બધા દેવગંધર્વો મુનિથી ઉત્પન્ન થયેલા છે.