વાયુપુરાણમ્

પિતૄણાં પતયે ચૈવ પશૂનાં પતયે નમઃ। વાગ્વૃષાય નમસ્તુભ્યં પુરાણવૃષભાય ચ ।। ૨૪.

પિતૃઓના અને પશુઓના સ્વામી, વાણીના વૃષભ અને પ્રાચીન વૃષભ તને વંદન.

સુચારુચારુકેશાય ઊર્દ્ધ્વચક્ષુઃશિરાય ચ। નમઃ પશૂનાં પતયે ગોવૃષેન્દ્રધ્વજાય ચ ।। ૨૪.

સુંદર અને મોહક વાળ ધરાવનાર, ઉંચા નેત્ર અને શિરવાળો, સર્વ પ્રાણીઓના સ્વામી તથા જેનું ધ્વજ વૃષભ અને ઇન્દ્રથી શોભાયમાન છે, એવા પ્રભુને વંદન.

પ્રજાપતીનાં પતયે સિદ્ધાનાં પતયે નમઃ। ગરુડોરગસર્પાણાં પક્ષિણાં પતયે નમઃ ।। ૨૪.

પ્રજાપતિઓના સ્વામી, સિદ્ધોના સ્વામી, ગરુડ, સાપો અને પક્ષીઓના સ્વામી એવા પ્રભુને વંદન.

ગોકર્ણાય ચ ગોષ્ઠાય શઙ્કુકર્ણાય વૈ નમઃ। વારાહાયાપ્રમેયાય રક્ષોધિપતયે નમઃ ।। ૨૪.

ગાય જેવા કાન ધરાવનાર, ગાયોમાં વસનાર, શંખ જેવા કાન ધરાવનાર, વરાહ સ્વરૂપ, અપરિમિત અને રાક્ષસોના સ્વામી એવા પ્રભુને વંદન.

નમો હ્યપ્સરસાંપતયે ગણાનાં (પતયે) હ્રીમયે નમઃ। અમ્ભસાં પતયે ચૈવ તેજસાં પતયે નમઃ ।। ૨૪.

અપ્સરાઓના સ્વામી, ગણોના સ્વામી, લજ્જાસભર, જળના સ્વામી અને તેજના સ્વામી એવા પ્રભુને વંદન.

નમોઽસ્તુ લક્ષ્મીપતયે શ્રીમતે હ્રીમતે નમઃ। બલાબલસમૂહાય હ્યક્ષોભ્યક્ષોભણાય ચ ।। ૨૪.

લક્ષ્મીના પતિ, શ્રીમંત અને લજ્જાશીલ, બળ અને નિર્બળતાના સમૂહ, અડગ અને હલનારા એવા પ્રભુને વંદન.

દીર્ઘશ્રૃઙ્ગૈકશ્રૃઙ્ગાય વૃષભાય કકુદ્મિને। નમઃ સ્થૈર્યાય વપુષે તેજસે સુપ્રભાય ચ ।। ૨૪.

લાંબા શિંગાવાળા, એક શિંગાવાળા, કૂંપળવાળા વૃષભ, સ્થિરતા, સુંદર રૂપ, તેજ અને ઉજ્જવળતા ધરાવનાર એવા પ્રભુને વંદન.

ભૂતાય ચ ભવિષ્યાય વર્ત્તમાનાય વૈ નમઃ। સુવર્ચ્ચસેઽથ વીરાય શૂરાય હ્યતિગાય ચ ।। ૨૪.

ભૂતકાળ, ભવિષ્ય અને વર્તમાન સ્વરૂપ, તેજસ્વી, પરાક્રમી, શૂર અને અત્યંત ઝડપી એવા પ્રભુને વંદન.

વરદાય વરેણ્યાય નમઃ સર્વગતાય ચ। નમો ભૂતાય ભવ્યાય ભવાય મહતે તથા ।। ૨૪.

વરદાન આપનાર, શ્રેષ્ઠ અને સર્વત્ર વ્યાપક, ભૂત, ભવિષ્ય અને ભવ સ્વરૂપ તથા મહાન એવા પ્રભુને વંદન.

જનાય ચ નમસ્તુભ્યં તપસે વરદાય ચ। નમો વન્દ્યાય મોક્ષાય જનાય નરકાય ચ ।। ૨૪.

જગતના સર્જનહાર, તપ, વરદાન આપનાર, પૂજનીય, મોક્ષ, સર્જનહાર અને નરકના સ્વામી એવા પ્રભુને વંદન.

ભવાય ભજમાનાય ઇષ્ટાય યાજકાય ચ। અભ્યુદીર્ણાય દીપ્તાય તત્ત્વાય નિર્ગુણાય ચ ।। ૨૪.

ભવ, ભક્તિ પામનાર, ઇચ્છિત અને યજ્ઞ કરનાર, ઉત્તમ, તેજસ્વી, તત્ત્વ અને ગુણરહિત એવા પ્રભુને વંદન.

નમઃ પાશાય હસ્તાય નમઃ સ્વાભરણાય ચ। હુતાય ચાપહુતાય પ્રહુતપ્રશિતાય ચ ।। ૨૪.

પાશ, હસ્ત અને પોતાના આભૂષણોથી શોભાયમાન, હવનમાં અર્પિત, અનર્પિત અને હવનમાં પ્રશંસા પામનાર એવા પ્રભુને વંદન.

નમોઽસ્ત્વિષ્ટાય મૂર્ત્તાય હ્યગ્નિષ્ટોમર્ત્વિજાય ચ। નમ ઋતાય સત્યાય ભૂતાધિપતયે નમઃ ।। ૨૪.

ઇચ્છિત, સ્વરૂપધારી, અગ્નિષ્ટોમ યજ્ઞના ઋત્વિજ, સત્ય, ધર્મ અને સર્વ ભૂતોના સ્વામી એવા પ્રભુને વંદન.

સદસ્યાય નમશ્ચૈવ દક્ષિણાવભૃથાય ચ। અહિંસાયાથ લોકાનાં પશુમન્ત્રૌષધાય ચ ।। ૨૪.

સભ્ય, દક્ષિણ અવભૃથ, અહિંસા, લોક, પશુમંત્ર અને ઔષધિના સ્વામી એવા પ્રભુને વંદન.

નમસ્તુષ્ટિપ્રદાનાય ત્ર્યમ્બકાય સુગન્ધિને। નમોઽસ્ત્વિન્દ્રિયપતયે પરિહારાય સ્રગ્વિણે ।। ૨૪.

સંતોષ આપનાર, સુગંધિત ત્ર્યંબક, ઇન્દ્રિયોના સ્વામી, વિઘ્ન દૂર કરનાર અને માળાધારી એવા પ્રભુને વંદન.

વિશ્વાય વિશ્વરૂપાય વિશ્વતોઽક્ષિમુખાય ચ। સર્વતઃ પાણિપાદાય રુદ્રાયાપ્રમિતાય ચ ।। ૨૪.

સર્વવ્યાપક, વિશ્વરૂપ, સર્વત્ર આંખ અને મુખ ધરાવનાર, સર્વત્ર હાથ-પગવાળા, રુદ્ર અને અપરિમિત એવા પ્રભુને વંદન.

નમો હવ્યાય કવ્યાય હવ્યકવ્યાય વૈ નમઃ। નમઃ સિદ્ધાય મેધ્યાય ચેષ્ટાય ત્વવ્યયાય ચ ।। ૨૪.

હવન, પિતૃકાર્ય અને બંનેના સ્વરૂપ, સિદ્ધ, પવિત્ર, ચપળ અને અવિનાશી એવા પ્રભુને વંદન.

સુવીરાય સુઘોરાય હ્યક્ષોભ્યક્ષોભણાય ચ। સુમેધસે સુપ્રજાય દીપ્તાય ભાસ્કરાય ચ ।। ૨૪.

શ્રેષ્ઠ વીર, ભયાનક, અડગ અને હલનારા, બુદ્ધિશાળી, ઉત્તમ સંતાન આપનાર, તેજસ્વી અને પ્રકાશમાન એવા પ્રભુને વંદન.

મનો નમઃ સુપર્ણાય તપનીયનિભાય ચ। વિરૂપાક્ષાય ત્ર્યક્ષાય પિઙ્ગલાય મહૌજસે ।। ૨૪.

મન, સુંદર પાંખવાળા, સોનાની જેમ તેજસ્વી, વિક્રમિત આંખવાળા, ત્રણ આંખવાળા, પીળા અને મહા તેજસ્વી એવા પ્રભુને વંદન.

દૃષ્ટિઘ્નાય નમશ્ચૈવ નમઃ સૌમ્યેક્ષણાય ચ। નમો ધૂમ્રાય શ્વેતાય કૃષ્ણાય લોહિતાય ચ ।। ૨૪.

દૃષ્ટિને નાશ કરનાર અને શાંત નેત્ર ધરાવનારને વંદન. ધૂમ્ર, સફેદ, કાળાં અને લાલ રૂપ ધરાવનારને પણ નમસ્કાર.

પિશિતાય પિશઙ્ગાય પીતાય ચ નિષઙ્ગિણે। નમસ્તે સવિશેષાય નિર્વિશેષાય વૈ નમઃ ।। ૨૪.

માંસ જેવા રંગવાળા, પીળા, પીળાશ પડતા અને શસ્ત્રધારીને વંદન. ભેદવાળા અને નિર્ભેદ સ્વરૂપ ધરાવનારને પણ નમસ્કાર.

નમો વૈ પઝવર્ણાય મૃત્યુઘ્નાય ચ મૃત્યવે । નમઃ શ્યામાય ગૌરાય કદ્રવે રોહિતાય ચ ।। ૨૪.

વિવિધ રંગ ધરાવનાર, મૃત્યુનો નાશક અને મૃત્યુ સ્વરૂપને વંદન. શ્યામ, ગૌર, કદરુના વંશજ અને લાલ રૂપવાળાને નમસ્કાર.

નમઃ કાન્તાય સન્ધ્યાભ્રવર્ણાય બહુરૂપિણે। નમઃ કપાલહસ્તાય દિગ્વસ્ત્રાય કપર્દ્દિને ।। ૨૪.

પ્રિય, સાંજના વાદળ જેવો રંગ ધરાવનાર અને અનેક રૂપ ધારણ કરનારને વંદન. ખોપરી ધારણ કરનાર, દિશા જ વસ્ત્ર ધરાવનાર અને જટાવાળાને નમસ્કાર.

અપ્રમેયાય શર્વાય હ્યવધ્યાય વરાય ચ। પુરસ્તાત્ પૃષ્ઠતશ્ચૈવ બિભ્રાણાય કૃશાનવે ।। ૨૪.

અપરિમિત, શર્વ, અજય અને શ્રેષ્ઠને વંદન. આગળ અને પાછળ અગ્નિ ધારણ કરનારને પણ નમસ્કાર.

દુર્ગાય મહતે ચૈવ રોધાય કપિલાય ચ। અર્કપ્રભશરીરાય બલિને રંહસાય ચ ।। ૨૪.

પહોંચવા દુષ્કર, મહાન, અવરોધક અને કપિલ રંગવાળાને વંદન. સૂર્ય જેવી કાંતિ ધરાવનાર, બલવાન અને ઝડપીને પણ નમસ્કાર.

પિનાકિને પ્રસિદ્ધાય સ્ફીતાય પ્રસૃતાય ચ। સુમેધસેઽક્ષમાલાય દિગ્વાસાય શિખણ્ડિને ।। ૨૪.

પિનાકધારી, પ્રસિદ્ધ, પ્રસન્ન અને વિસ્તૃત સ્વરૂપવાળાને વંદન. બુદ્ધિશાળી, જપમાળાવાળા, દિશા જ વસ્ત્ર અને શિખાવાળાને નમસ્કાર.

ચિત્રાય ચિત્રવર્ણાય વિચિત્રાય ધરાય ચ। ચેકિતાનાય તુષ્ટાય નમસ્ત્વનિહિતાય ચ ।। ૨૪.

રંગબેરંગી, અનેક રંગવાળા, અદ્ભુત અને ધરા સ્વરૂપને વંદન. બુદ્ધિમાન, સંતોષી અને ગુપ્ત રહેનારને પણ નમસ્કાર.

નમઃ ક્ષાન્તાય શાન્તાય વજ્રસંહનનાય ચ। રક્ષોઘ્નાય મખઘ્નાય શિતિકણ્ઠોર્દ્ધ્વરેતસે ।। ૨૪.

ક્ષમાશીલ, શાંત અને વજ્ર જેવી દેહવાળાને વંદન. રાક્ષસો અને યજ્ઞનો નાશક, શિતિકંઠ અને ઉર્ધ્વરેતાને નમસ્કાર.

અરિહાય કૃતાન્તાય તિગ્માયુધધરાય ચ। સમોદાય પ્રમોદાય ઇરિણાયૈવ તે નમઃ ।। ૨૪.

શત્રુહંતાર, યમરાજ અને તિક્ષ્ણ શસ્ત્ર ધારણ કરનારને વંદન. આનંદિત, પ્રસન્ન અને રણસ્થાનવાસીને પણ નમસ્કાર.