વાયુપુરાણમ્

દ્વિમૂર્દ્ધા શઙ્કુવર્ણશ્ચ તથા શઙ્કુનિરામયઃ। શઙ્કુકર્ણો મહાવિશ્વો ગવેષ્ઠિર્દુન્દુભિસ્તથા ।। ૭.

દ્વિમૂર્ધા, શંકુવર્ણ, શંકુનિરામય, શંકુકર્ણ, મહાવીશ્વ, ગવેષ્ઠિ અને દુન્દુભિ—આ બધા પણ તેમાં હતા.

અજામુખોઽથ ભગવાન્ શિલો વામનસસ્તથા। મરીચિરક્ષકશ્ચૈવ મહાગાર્ગ્યોઽઙ્ગિરાવૃતઃ ।। ૭.

અજામુખ, પૂજનીય શિલ, વામનસ, મરીચિરક્ષક, મહાગાર્ગ્ય અને અઙ્ગિરાવૃત પણ તેમાં સામેલ છે.

વિક્ષોભ્યશ્ચ સુકેતુશ્ચ સુવીર્યઃ સુહૃદસ્તથા। ઇન્દ્રજિદ્વિશ્વજિચ્ચૈવ તથાસુર વિમર્દ્દનઃ ।। ૭.

વિક્ષોભ્ય, સુકેતુ, સુવીર્ય, સુહૃદ, ઇન્દ્રજિત, વિશ્વજિત, અસુર અને વિમર્દન પણ તેમાં આવે છે.

એકચક્રઃ સુબાહુશ્ચ તારકશ્ચ મહાબલઃ। વૈશ્વાનરઃ પુલોમા ચ પ્રવીણોઽથ મહાશિરાઃ ।। ૭.

એકચક્ર, સુબાહુ, મહાબલી તારક, વૈશ્વાનર, પુલોમા, પ્રવિણ અને મહાશિરા પણ તેમાં છે.

સ્વર્ભાનુર્વૃષપર્વા ચ મુણ્ડકશ્ચ મહાસુરઃ। ધૃતરાષ્ટ્રશ્ચ સૂર્યશ્ચ ચન્દ્ર ઇન્દ્રશ્ચ તાપિનઃ ।। ૭.

સ્વર્ભાનુ, વૃષપર્વા, મહાસુર મુંડક, ધૃતરાષ્ટ્ર, સૂર્ય, ચંદ્ર અને તાપી ઇન્દ્ર પણ તેમાં છે.

સૂક્ષ્મશ્ચૈવ નિચન્દ્રશ્ચ ઊર્ણનાભો મહાગિરિઃ। અસિલોમા સુકેશશ્ચ સદશ્ચ બલકો દશ ।। ૭.

સૂક્ષ્મ, નિચંદ્ર, ઊર્ણનાભ, મહાગિરી, અસિલોમા, સુકેશ, સદ અને દસ બાલક પણ તેમાં છે.

તથા ગગનમૂર્દ્ધા ચ કુમ્ભનાભા મહોદરઃ। પ્રમોદાહશ્ચ કુપથો હયગ્રીવશ્ચ વીર્યવાન્ ।। ૭.

ગગનમૂર્ધા, કુંભનાભ, મહોદર, પ્રમોદાહ, કુપથ અને પરાક્રમી હયગ્રીવ પણ તેમાં છે.

અસુરશ્ચ વિરુપાક્ષઃ સુપથોઽથ મહાસુરઃ। અજો હિરણ્મયશ્ચૈવ શતમાયુશ્ચ શમ્બરઃ ।। ૭.

અસુર, વિરુપાક્ષ, મહાસુર સુપથ, અજ, હિરણ્મય, શતમાયુ અને શમ્બર પણ તેમાં સામેલ છે.

શરભઃ શલભશ્ચૈવ સૂર્યાચન્દ્રમસાવુભૌ। અસુરાણાં સુરાવેતૌ સુરાણાં સામ્પ્રતાવિમૌ ।। ૭.

શરભ, શલભ, સૂર્ય અને ચંદ્ર—આ બે—અસુરોમાં દેવોના વિરોધી તરીકે જાણીતા હતા અને હવે દેવોમાં સ્થાન પામ્યા છે.

ઇતિ પુત્રા દનોર્વંશાઃ પ્રધાનાઃ પરિકીર્તિતાઃ। તેષામપરિસઙ્ખ્યેયં પુત્રપૌત્રાદ્યનન્તકમ્ ।। ૭.

આ રીતે દનુના મુખ્ય પુત્રોના નામ જણાવ્યા. તેમનાં સંતાન, પૌત્ર અને આગળના વંશજ તો ગણતરીથી બહાર, અનંત છે.

ઇત્યેતે ત્વસુરાઃ પ્રોક્તા દૈતેયા દાનવાશ્ચ યે। સ્વર્ભાનુસ્તુ સ્મૃતો દૈત્યો હ્યનુભાનુર્દનોઃ સુતઃ। ઇમે તુ વંશાનુગતા દનોઃ પુત્રાસ્તુ યે સ્મૃતાઃ ।। ૭.

આ રીતે અસુરો, દૈત્ય અને દાનવોનું વર્ણન થયું. સ્વર્ભાનુ દૈત્ય તરીકે ઓળખાય છે અને અનુભાનુ દનુનો પુત્ર છે. આ બધા દનુના વંશજ પુત્રો તરીકે જાણીતા છે.

એકાક્ષ ઋષભોઽરિષ્ટઃ પ્રબન્ધનરકાવપિ। ઇન્દ્રબાધનકેશી ચ મેરુઃ શમ્બોઽથ ધેનુકઃ ।। ૭.

એકાક્ષ, ઋષભ, અરીષ્ટ, પ્રબંધન, નરક, ઇન્દ્રબાધન, કેશી, મેરુ, શંભુ અને ધેનુક પણ તેમાં છે.

ગવેષ્ઠિશ્ચ ગવાક્ષશ્ચ તાલકેતુશ્ચ વીર્યવાન્। એતે મનુષ્યધર્માસ્તુ દનોઃ પુત્રા મયા સ્મૃતાઃ ।। ૭.

ગવેષ્ઠિ, ગવાક્ષ અને પરાક્રમી તાલકેતુ—આ બધા દનુના પુત્રો માનવ સ્વભાવ ધરાવતા હતા, એમ હું યાદ કરું છું.

દૈત્યદાનવસંહર્ષે જાતા ભીમપરાક્રમાઃ। સિંહિકાયામથોત્પન્ના વિપ્રચિત્તિસુતાસ્ત્વિમે ।। ૭.

દૈત્ય અને દાનવોની સ્પર્ધામાં જન્મેલા, સિંહિકાના પુત્રો અને વિપ્રચિત્તિના પુત્રો—all ભયાનક પરાક્રમ વાળા હતા.

સૈંહિકેયા ઇતિ ખ્યાતાશ્ચતુર્દ્દશ મહાસુરાઃ। શતગાલશ્ચ બલવાન્ન્યાસઃ શામ્બસ્તથૈવ ચ । ૭.

આ ચૌદ મહાસુરો 'સૈંહિકેય' તરીકે જાણીતા છે, જેમાં શક્તિશાળી શતગાલ, ન્યાસ અને શાંબ પણ સામેલ છે.

અનુલોમઃ શુચિશ્ચૈવ વાતાપિશ્ચ સિતાંશુકઃ। હરઃ કલ્પઃ કાલનાભો ભૌમશ્ચ નરકસ્તથા ।। ૭.

અનુલોમ, શુચિ, વાતાપિ, સિતાંશુક, હર, કલ્પ, કાલનાભ, ભૌમ અને નરક પણ તેમાં છે.

રાહુર્જ્યષ્ઠસ્તુ તેષાં વૈ ચન્દ્રસૂર્યપ્રમર્દનઃ। ઇત્યેતે સિંહિકાપુત્રા દેવૈરપિ દુરાસદાઃ ।। ૭.

તેમા રાહુ સૌથી મોટો છે, જે ચંદ્ર અને સૂર્યને પીડાવે છે; આ સિંહિકાના પુત્રો દેવો માટે પણ અપરાજેય છે.

દારુણાભિજનાઃ ક્રૂરાઃ સર્વે બ્રહ્મદ્વિષશ્ચ તે। દશાન્યાનિ સહસ્રાણિ સૈંહિકેયો ગણઃ સ્મૃતઃ ।। ૭.

કઠોર વંશમાં જન્મેલા, ક્રૂર અને બ્રહ્મદ્વેષી બધા જ લોકો સંખ્યામાં દસ હજાર સૈંહિકેયો તરીકે ઓળખાય છે.

નિહતો જામદગ્ન્યેન ભાર્ગવેણ બલીયસા। સ્વર્ભાનોસ્તુ પ્રભા કન્યા પુલોમ્નોઽથ શચી તથા ।। ૭.

બળવાન ભૃગુવંશી જામદગ્નિપુત્રે તેમને સંહાર્યા હતા; સ્વર્ભાનુની પુત્રીનું નામ પ્રભા હતું અને પુલોમનની પુત્રી શચી હતી.

ઉપદાનવી યમસ્યાપિ શર્મિષ્ઠા વાર્ષ પર્વણી। પુલોમા કાલિકા ચૈવ વૈશ્વાનરસુતે ઉભે ।। ૭.

યમની પત્ની ઉપદાનવી હતી, વૃષપર્વનની પુત્રી શર્મિષ્ઠા હતી; પુલોમા અને કાલિકા બંને વૈશ્વાનરાની પુત્રીઓ હતી.

પ્રભાયા નહુષઃ પુત્રો જયન્તશ્ચ શચીસુતઃ। પુરુંજજ્ઞેઽથ શર્મિષ્ઠા દુષ્મન્તમુપદાનવી ।। ૭.

પ્રભાથી નહુષનો પુત્ર જન્મ્યો, શચીથી જયંત થયો; પછી શર્મિષ્ઠાએ પુરુને અને ઉપદાનવીએ દુષ્મંતને જન્મ આપ્યો.

વૈશ્વાનરસુતે હ્યેતે પુલોમા કાલિકા ઉભે । ઉભે હ્યપિ તુ તે કન્યે મારીચસ્ય પરિગ્રહે । ૭.

પુલોમા અને કાલિકા, બંને વૈશ્વાનરાની પુત્રીઓ, બંનેએ મારીચને પતિ તરીકે સ્વીકાર્યા.

તાભ્યાં પુત્રસહસ્રાણિ ષષ્ટિર્દાનવપુઙ્ગવાઃ। ચતુર્દશ તથાન્યાનિ હિરણ્યપુરવાસિનામ્ ।। ૭.

તેમના દ્વારા સાઠ હજાર મહાન દાનવો અને ચૌદ હજાર હિરણ્યપુરમાં વસતા બીજા દાનવો જન્મ્યા.

પૌલોમાઃ કાલકેયાશ્ચ દાનવાઃ સુમહાબલાઃ। અવધ્યા દાનવાનાં તે નિહતાઃ સવ્યસાચિના ।। ૭.

પૌલોમ અને કાલકેય નામના દાનવો અત્યંત શક્તિશાળી હતા, દાનવોમાં અજય હતા, છતાં સવ્યસાચીએ તેમને સંહાર્યા.

મયસ્ય જાતા યે પુત્રાઃ સર્વે વીરપરાક્રમાઃ। માયાવી દુન્દુભિશ્ચૈવ વૃષશ્ચ મહિષસ્તથા ।। ૭.

મયાના બધા પુત્રો પરાક્રમી અને વીર હતા: માયાવી, દુન્દુભિ, વૃષ અને મહિષ.

બાલિકો વજ્રકર્ણશ્ચ કન્યા મન્દોદરી તથા। દૈત્યાનાં દાનવાનાઞ્ચ સર્ગ એષ પ્રકીર્ત્તિતઃ ।। ૭.

બાલિક, વજ્રકર્ણ અને પુત્રી મંદોદરી; આ રીતે દૈત્ય અને દાનવોની ઉત્પત્તિ વર્ણવાઈ છે.

દનાયુષાયાઃ પુત્રાસ્તુ સ્મૃતાઃ પઞ્ચ મહાબલાઃ। અરૂરુર્બાલિજમ્ભૌ ચ વિરક્ષશ્ચ વિષસ્તથા ।। ૭.

દનાયુષાની પાંચ મહાબલી પુત્રો ગણાય છે: અરૂરુ, બાલી, જંભ, વિરક્ષ અને વિષ.

અરુરો સ્તનયઃ ક્રૂરો ધુન્ધુર્નામ મહાસુરઃ। નિહતઃ કુવલાશ્વેન ઉત્તઙ્કવચનાત્ કિલ ।। ૭.

અરૂરુનો પુત્ર સ્તનય હતો, જે ધૂંધુ નામનો ભયંકર અસુર હતો; તેને ઉત્તંકના કહેવા પર કુવલાશ્વે સંહાર્યો હતો.

બલેઃ પુત્રૌ મહાવીર્યૌ તેજસાપ્રતિમાવુભૌ। કુમ્ભિલશ્ચક્રવર્મા ચ સ કર્ણઃ પૂર્વજન્મનિ ।। ૭.

બલિના બે મહાવીર અને તેજસ્વી પુત્રો હતા: કુંભિલ અને ચક્રવર્મા; એ ચક્રવર્મા પૂર્વ જન્મે કર્ણ હતા.