વાયુપુરાણમ્

તે સર્વે પાપનિર્મ્મુક્તા વિમલા બ્રહ્મવર્ચ્ચસઃ। બ્રહ્મલો કમતિક્રમ્ય બ્રહ્મલોકં વ્રજન્તિ ચ ।। ૨૨.

તેઓ બધા પાપથી મુક્ત, શુદ્ધ, બ્રહ્મતેજથી ઝળહળતા, બ્રહ્મલોકને પાર કરી બ્રહ્મલોકમાં પહોંચે છે.

તતસ્ત્રિંશત્તમઃ કલ્પો રક્તો નામ પ્રકીર્ત્તિતઃ। રક્તો યત્ર મહાતેજા રક્તવર્ણ મધારયત્ ।। ૨૨.

પછી ત્રીસમો કલ્પ 'રક્ત' તરીકે ઓળખાય છે; તેમાં મહા તેજસ્વી યુવાને લાલ રૂપ ધારણ કર્યું.

ધ્યાયતઃ પુત્રકામસ્ય બ્રહ્મણઃ પરમેષ્ઠિનઃ। પ્રાદુર્ભૂતો મહાતેજાઃ કુમારો રક્તવિગ્રહઃ। રક્તમાલ્યામ્બરધરો રક્તનેત્રઃ પ્રતાપવાન્ ।। ૨૨.

પુત્રની ઇચ્છા રાખીને અને ધ્યાનમાં તત્પર બ્રહ્મા માટે, મહા તેજસ્વી, લાલ શરીર, લાલ હાર અને વસ્ત્રો પહેરેલા, લાલ આંખો અને તેજથી ભરપૂર યુવાન પ્રગટ થયો.

સ તં દૃષ્ટ્વા મહાદેવં કુમારં રક્તવાસસમ્। ધ્યાનયોગં પરઙ્ગત્વા બુબુધે વિશ્વમીશ્વરમ્ ।। ૨૨.

મહાદેવ, લાલ વસ્ત્રધારી યુવાનને જોઈને, પરમ ધ્યાન પ્રાપ્ત કરીને, તેણે વિશ્વના ઈશ્વરને ઓળખ્યો.

સ તં પ્રણમ્ય ભગવાન્ બ્રહ્મા પરમયન્ત્રિતઃ। વામદેવં તતો બ્રહ્મા બ્રહ્માત્મકં વ્યચિન્તયત્ ।। ૨૨.

બ્રહ્માએ તેને વંદન કર્યું અને પછી બ્રહ્મસ્વરૂપ વામદેવનું ધ્યાન કર્યું.

એવં ધ્યાતો મહાદેવો બ્રહ્મણા પરમેષ્ઠિના। મનસા પ્રીતિયુક્તેન પિતામહમથાબ્રવીત્ ।। ૨૨.

એ રીતે, પરમેશ્વર બ્રહ્માએ આનંદથી ભરેલા મનથી મહાદેવનું ધ્યાન કર્યું અને પિતામહને કહ્યું.

ધ્યાયતા પુત્રકામેન યસ્માત્તેહં પિતામહઃ। દૃષ્ટઃ પરમયા ભક્ત્યા ધ્યાનયોગેન સત્તમ ।। ૨૨.

પિતામહ, પુત્રની ઇચ્છા રાખીને, તું અહીં પરમ ભક્તિ અને ધ્યાનયોગથી મને જોયો છે, હે ઉત્તમ.

તસ્માદ્ધયાનં પરં પ્રાપ્ય કલ્પે કલ્પે મહાતપાઃ। વેત્સ્યસે માં મહાસત્ત્વ લોકધાતારમીશ્વરમ્। એવમુક્ત્વા તતઃ શર્વઃ અટ્ટહાસં મુમોચ હ ।। ૨૨.

તમે મહાન તપસ્વી છો, તેથી દરેક યુગમાં શ્રેષ્ઠ ધ્યાન પ્રાપ્ત કરીને, તમે મને, વિશ્વના આધાર અને ઈશ્વર તરીકે ઓળખશો. આવું કહીને શરવાએ ઉંચી અવાજે હસ્યો.

તતસ્તસ્ય મહાત્માનશ્ચત્વારશ્ચ કુમારકાઃ। સમ્બભૂવુર્મમાહાત્માનો વિરેજુઃ શુદ્ધબુદ્ધયઃ ।। ૨૨.

પછી એ મહાન આત્માથી ચાર કુમાર જન્મ્યા; તેઓ પણ મહાન આત્મા હતા, શુદ્ધ બુદ્ધિથી તેજસ્વી હતા.

વિરજસ્વ વિવાહશ્ચ વિશોકો વિશ્વભાવનઃ। બ્રહ્મણ્યા બ્રહ્મણસ્તુલ્યા વીરા અધ્યવસાયિનઃ ।। ૨૨.

તેઓ કામથી મુક્ત, અવિવાહિત, દુઃખથી દૂર, જગતના સર્જક, બ્રહ્મનુ ભક્ત, બ્રહ્મા સમાન, શૂરવીર અને દૃઢ નિશ્ચયવાળા હતા.

રક્તામ્બરધરાઃ સર્વે રક્તમાલ્યાનુલેપનાઃ। રક્તભસ્માનુલિપ્તાઙ્ગા રક્તાસ્યા રક્તલોચનાઃ ।। ૨૨.

બધા લાલ વસ્ત્ર પહેરેલા, લાલ માળા અને લાલ સુગંધથી સજ્જ, શરીર પર લાલ ભસ્મ લગાવેલી, લાલ મોઢા અને લાલ આંખોવાળા હતા.

તતો વર્ષસહસ્રાન્તે બ્રહ્મણ્યા વ્યવસાયિનઃ। ગૃણન્તશચવ મહાત્માનો બ્રહ્મ તદ્વામદૈવકમ્ ।। ૨૨.

પછી હજાર વર્ષના અંતે, બ્રહ્મનુ ભક્ત અને દૃઢ મનવાળા એ મહાન આત્માઓએ એ પરમ દૈવી બ્રહ્માનું સ્તુતિ કરી.

અનુગ્રહાર્થં લોકાનાં શિષ્યાણાં હિતકામ્યયા। ધર્મોપદેશમખિલં કૃત્વા તે બ્રાહ્મણાઃ સ્વયમ્ । પુનરેવ મહામદેવં પ્રવિષ્ટા રુદ્રમવ્યયમ્ ।। ૨૨.

લોકો અને શિષ્યોના કલ્યાણ માટે, એ બ્રાહ્મણોએ સર્વ ધર્મની શીખવણી આપી અને પછી ફરી મહાન અને શાશ્વત રુદ્રમાં પ્રવેશ કર્યો.

યેઽપિ ચાન્યે દ્વિજશ્રેષ્ઠા યુઞ્જાના વામમીશ્વરમ્। પ્રપદ્યન્તિ મહાદેં તદ્ભક્તાસ્તત્પરાયણાઃ ।। ૨૨.

અને બીજા શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, જે વામ ભાગના ઈશ્વરની ઉપાસના કરે છે, તેઓ મહાદેવમાં ભક્તિથી શરણાગત થાય છે.

તે સર્વે પાપનિર્મુક્તા વિમલા બ્રહ્મવર્ચ્ચસઃ। રુદ્રલોકં ગમિષ્યન્તિ પુનરાવૃત્તિદુર્લભમ્ ।। ૨૨.

એ બધા પાપથી મુક્ત, શુદ્ધ અને બ્રહ્માની તેજથી ઝળહળતા, રુદ્રલોકમાં જશે, જ્યાંથી પાછા આવવું અતિ દુષ્કર છે.

એકત્રિંશત્તમઃ કલ્પઃ પીતવાસા ઇતિ સ્મૃતઃ। બ્રહ્મ યત્ર મહાતેજાઃ પીતવર્ણત્વમાગતઃ ।। ૨૩.

એકત્રીસમો કલ્પ પીતવાસા તરીકે ઓળખાય છે, જેમાં મહા તેજસ્વી બ્રહ્માએ પીળો રંગ ધારણ કર્યો હતો.

ધ્યાયતઃ પુત્રકામસ્ય બ્રહ્મણઃ પરમેષ્ઠિનઃ। પ્રાદુર્ભૂતો મહાતેજાઃ કુમારઃ પીતવસ્ત્રવાન્ ।। ૨૩.

પુત્રની ઈચ્છાથી ધ્યાનમાં તલિન પરમેશ્વી બ્રહ્મા પાસે, એક તેજસ્વી કુમાર પીળા વસ્ત્રમાં પ્રગટ થયો.

પીતગન્ધાનુલિપ્તાઙ્ગઃ પીતમાલ્યધરો યુવા। પીતયજ્ઞોપવીતશ્ચ પીતોષ્ણીષો મહાભુજઃ ।। ૨૩.

તેના અંગો પીળા સુગંધથી અંકિત, પીળા માળા પહેરેલા, યુવાન, પીળા યજ્ઞોપવીત અને પીળા પાગડીવાળા, અને મજબૂત હાથવાળા હતા.

તં દૃષ્ટ્વા ધ્યાનસંયુક્તં બ્રહ્મા લોકેશ્વરં પ્રભુમ્। મનસા લોકધાતારં વવન્દે પરમેશ્વરમ્ ।। ૨૩.

તેને ધ્યાનમાં તલિન જોઈને, લોકના સ્વામી બ્રહ્માએ મનથી એ પરમેશ્વર, વિશ્વના આધારને વંદન કર્યું.

તતો ધ્યાનગતસ્તત્ર બ્રહ્મ માહેશ્વરીં પરામ્। અપશ્યદ્ ગાં વિરુપાં ચ મહેશ્વરમુખચ્યુતામ્ ।। ૨૩.

પછી, ધ્યાનમાં તલિન બ્રહ્માએ ત્યાં પરમ મહેશ્વરી, ગાય જે અજીબ આકારની હતી અને મહેશ્વરના મોઢેથી નીકળેલી હતી, તેને જોયી.

ચતુષ્પદાં ચતુર્વક્ત્રાં ચતુર્હસ્તાં ચતુઃસ્તનીમ્। ચતુર્ન્નેત્રાં ચતુઃશ્રૃઙ્ગીં ચતુર્દ્દંષ્ટ્રાં ચતુર્મુખીમ્। દ્વાત્રિંશલ્લોકસંયુક્તામીશ્વરીં સર્વતોમુખીમ્ ।। ૨૩.

તે ગાય ચાર પગ, ચાર મોઢા, ચાર હાથ, ચાર સ્તન, ચાર આંખ, ચાર શિંગ, ચાર દાંત, ચાર મોઢા ધરાવતી હતી; તે બત્રીસ લોક સાથે જોડાયેલી, સર્વ દિશામાં મોઢાવાળી પરમ ઈશ્વરી હતી.

સ તાં દૃષ્ટ્વા મહાતેજાઃ મહાદેવીં મહેશ્વરીમ્। પુનરાહ મહાદેવઃ સર્વદેવનમસ્કૃતઃ ।। ૨૩.

એ મહા તેજસ્વી, મહાદેવી, મહેશ્વરીને જોઈને, સર્વ દેવો દ્વારા પૂજિત મહાદેવાએ ફરી બોલ્યા.

મતિઃ સ્મૃતિર્બુદ્ધિરિતિ ગાયમાનઃ પુનઃ પુનઃ। એહ્યેહીતિ મહાદેવી સોત્તિષ્ઠત્ પ્રાઞ્જલિર્ભૃશમ્ ।। ૨૩.

'મન, સ્મૃતિ, બુદ્ધિ' એમ વારંવાર ગાઈને, મહાદેવી મહાદેવના 'આવો, આવો' બોલાવાથી, હાથ જોડીને ઊભી થઈ.

વિશ્વમાવૃત્ય યોગેન જગત્સર્વં વશીકુરુ। અથ વા મહાદેવેન રુદ્રાણી ત્વં ભવિષ્યસિ। બ્રાહ્મણાનાં હિતાર્થાય પરમાર્થં ભવિષ્યસિ ।। ૨૩.

તમારા યોગથી સમગ્ર વિશ્વને આવરી લો અને બધું તમારા કાબૂમાં લો; અથવા તો, મહાદેવની ઈચ્છાથી, તમે રુદ્રાણી બનીશો અને બ્રાહ્મણોના કલ્યાણ માટે પરમ તત્વ બનીશો.

અથૈનાં પુત્રકામસ્ય ધ્યાયતઃ પરમેષ્ઠિનઃ। પ્રદદૌ દેવદેવેશશ્ચતુષ્પાદાં મહેશ્વરીમ્। તતસ્તાં ધ્યાનયોગેન વિદિત્વા પરમેશ્વરીમ્ ।। ૨૩.

પછી, પુત્રની ઈચ્છાથી ધ્યાનમાં તલિન પરમેશ્વી બ્રહ્માને દેવોના સ્વામી મહેશ્વરે ચાર પગવાળી મહેશ્વરી આપી; અને ધ્યાન-યોગથી એ પરમેશ્વરીને જાણી.

બ્રહ્મા લોકનમસ્કાર્યઃ પ્રપદ્ય તાં મહેશ્વરીમ્। ગાયત્રીન્તુ તતો રૌદ્રીં ધ્યાત્વા બ્રહ્મા સુયન્ત્રિતઃ ।। ૨૩.

બ્રહ્મા, જે સર્વ લોકોથી પૂજાય છે, એ મહેશ્વરી પાસે ગયો; પછી ગાયત્રી અને પછી રૌદ્ર સ્વરૂપનું ધ્યાન કરીને, બ્રહ્માએ ખૂબ જ નિયમથી આગળ વધ્યો.

ઇત્યેતાં વૈદિકીં વિદ્યાં રૌદ્રીં ગાયત્રીમર્પિતામ્। જપિત્વા તુ મહાદેવીં રુદ્રલોકનમસ્કૃતામ્। પ્રપન્નસ્તુ મહાદેવં ધ્યાનયુક્તેન ચેતસા ।। ૨૩.

આ રીતે, રૌદ્રને અર્પિત ગાયત્રી જેવી વૈદિક વિદ્યા જપીને, બ્રહ્માએ મહાદેવીની પૂજા કરી, જે રુદ્રલોકમાં પણ પૂજાય છે; પછી ધ્યાનમાં લીન મનથી મહાદેવમાં શરણાગત થયો.

તતસ્તસ્ય મહાદેવો દિવ્યં યોગં પુનઃ સ્મૃતઃ। ઐશ્વર્યં જ્ઞાનસમ્પત્તિં વૈરાગ્યં ચ દદૌ પુનઃ ।। ૨૩.

પછી મહાદેવએ ફરીથી તેને દિવ્ય યોગ યાદ અપાવ્યો, અને ફરીથી રાજસત્તા, જ્ઞાનની સંપત્તિ અને વૈરાગ્ય આપી દીધું.

અથાટ્ટહાસં મુમુચે ભીષણં દીપ્તમીશ્વરઃ। તતોઽસ્ય સર્વતો દીપ્તાઃ પ્રાદુર્ભૂતાઃ કુમારકાઃ ।। ૨૩.

પછી ઈશ્વરે ભયાનક અને તેજસ્વી અઠ્ઠાહાસ છોડ્યો; એમાંથી ચારે બાજુ તેજસ્વી છોકરાઓ પ્રગટ થયા.