વાયુપુરાણમ્

યે વૈ પરિગૃહીતારસ્તાસામાસન્વિધાત્મકાઃ। ઇતરેષાં કૃતત્રાણાઃ સ્થાપયામાસ ક્ષત્રિયાન્

જે લોકો એ ઔષધિઓને પોતાના અધિકારમાં લીધા, તેઓ તેમના સંચાલક બન્યા; બાકીના માટે રક્ષક નિમાયા, અને ક્ષત્રિયોની સ્થાપના કરવામાં આવી.

ઉપતિષ્ઠન્તિ યે તાન્વૈ યાવન્તો નિર્ભયાસ્તથા। સત્યં બ્રહ્મ યથા ભૂતં યથા ભૂતં બ્રુવન્તો બ્રાહ્મણાશ્ચ તે

જે લોકો તેમની સેવા કરે છે, અને જેટલા નિર્ભય છે, તેમજ જે બ્રાહ્મણો સાચું અને હકીકત પ્રમાણે બોલે છે, તેઓ પણ તેમાં સામેલ છે.

યે ચાન્યેપ્યબલાસ્તેષાં વૈશ્યસંકર્મસંસ્થિતાઃ। કીનાશા નાશયન્તિ સ્મ પૃથિવ્યાં પ્રાગતન્દ્રિતાઃ। વૈશ્યાનેવ તુ તાનાહુઃ કી નાશાન્ વૃત્તિસાધકાન્

અને બીજા, જેમને શક્તિ ઓછું હતું, તેઓ વૈશ્યના કામોમાં જોડાયા; કીનાશા, એટલે કે મજૂરો, પૃથ્વી પર વસ્તુઓ નાશ કરતા, પહેલાં મહેનત કરતા હતા. એ મજૂરોને વૈશ્ય કહેવાય છે, કારણ કે તેઓ આવા કામથી જીવન ચલાવે છે.

શોચન્તશ્ચ દ્રવન્તશ્ચ પરિચર્યાસુ યે રતાઃ। નિસ્તેજસોઽલ્પવીર્યાશ્ચ શૂદ્રાસ્તાનબ્રવીત્તુ સઃ

જે લોકો દુ:ખી થાય છે, ભાગે છે, સેવા-કામમાં રુચિ રાખે છે, જેમમાં શક્તિ અને તાકાત ઓછી છે, તેમને તેણે શૂદ્ર કહ્યા.

તેષાં કર્માણિ ધર્માશ્ચ બ્રહ્મા તુ વ્યદધાત્ પ્રભુઃ। સંસ્થિતૌ પ્રાકૃતાયાં તુ ચાતુર્વર્ણસ્ય સર્વશઃ

બ્રહ્માએ તેમના માટે કામ અને ધર્મ નક્કી કર્યા, ચાર વર્ણની શરૂઆતમાં, બધાં માટે.

પુનઃ પ્રજાસ્તુ તા મોહાત્ તાન્ ધર્માંસ્તાનપાલયન્। વર્ણ ધર્મૈરજીવન્ત્યો વ્યરુધ્યન્ત પરસ્પરમ્

પછી એ લોકો, ભ્રમમાં આવીને, એ ધર્મોનું પાલન ન કરતા; પોતાના વર્ણના ધર્મથી જીવતા, એકબીજાને અટકાવા લાગ્યા.

બ્રહ્મા તમર્થં બુદ્ધ્વા તુ યાથાતથ્યેન વૈ પ્રભુઃ। ક્ષત્રિયાણાં બલં દણ્ડં યુદ્ધમાજીવમાદિશત્

બ્રહ્માએ એ સ્થિતિને સાચી રીતે સમજીને, ક્ષત્રિયોને તાકાત, દંડ અને યુદ્ધ જીવન માટે નિર્ધારિત કર્યા.

યાજનાધ્યાપનં ચૈવ તૃતીયં ચ પરિગ્રહમ્। બ્રાહ્મણાનાં વિભુસ્તેષાં કર્માણ્યેતાન્યથાદિશત્

બ્રાહ્મણો માટે યજ્ઞ કરાવવું, શિક્ષણ આપવું અને ત્રીજું, દાન સ્વીકારવું—આ કામો તેમને આપ્યા.

પાશુપાલ્યં ચ વાણિજ્યં કૃષિં ચૈવ વિશાં દદૌ। શિલ્પાજીવં ભૃતિઞ્ચૈવ શૂદ્રાણાં વ્યદધાત્ પ્રભુઃ

વૈશ્યોને પશુપાલન, વેપાર અને ખેતી આપ્યા; શૂદ્રોને હસ્તકલા અને સેવા જીવન માટે આપ્યા.

સામાન્યાનિ તુ કર્માણિ બ્રહ્મક્ષત્રવિશાં પુનઃ। યજનાધ્યયનં દાનં સામાન્યાનિ તુ તેષુ ચ

બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય અને વૈશ્ય માટે સામાન્ય કામો ફરીથી જણાવ્યા: યજ્ઞ, અધ્યયન અને દાન—આ બધાંમાં સામાન્ય છે.

કર્માજીવં તતો દત્ત્વા તેભ્યશ્ચૈવ પરસ્પરમ્। લોકાન્તરેષુ સ્થાનાનિ તેષાં સિદ્ધ્યાઽદદત્ પ્રભુઃ

કામ અને જીવન દરેકને આપ્યા પછી, ભગવાને તેમની સફળતા પ્રમાણે બીજા લોકોમાં સ્થાન આપ્યા.

પ્રાજાપત્યં બ્રાહ્મણાનાં સ્મૃતં સ્થાનં ક્રિયાવતામ્। સ્થાનમૈન્દ્રં ક્ષત્રિયાણાં સંગ્રામષ્વેપલાયિનામ્

કર્મ કરનારા બ્રાહ્મણોનું સ્થાન પ્રજાપતિનું માનવામાં આવે છે; યુદ્ધમાં શ્રેષ્ઠ ક્ષત્રિયોનું સ્થાન ઇન્દ્રનું છે.

વૈશ્યાનાં મારુતં સ્થાનં સ્વધર્મમુપજીવિનામ્। ગાન્ધર્વં શૂદ્રજાતીનાં પ્રતિચારેણ તિષ્ઠતામ્

વૈશ્યોએ પોતાના ધર્મથી જીવન ચલાવનારનું સ્થાન મારુતનું છે; સેવા કરતા શૂદ્રોનું સ્થાન ગાંધર્વ લોકમાં છે.

સ્થાનાન્યેતાનિ વર્ણાનાં વ્યત્યાચારવતાં સ્વયમ્। તતઃ સ્થિતેષુ વર્ણેષુ સ્થાપયામાસ ચાશ્રમાન્

આ વર્ણોની પોતાની વર્તન પ્રમાણે સ્થાન છે; પછી, વર્ણો સ્થિર થયા પછી, આશ્રમોની સ્થાપના કરવામાં આવી.

ગૃહસ્થો બ્રહ્મચારિત્વં વાનપ્રસ્થં સભિક્ષુકમ્। આશ્રમાંશ્ચતુરો હ્યેતાન્ પૂર્વમાસ્થાપયત્ પ્રભુઃ

ગૃહસ્થ, બ્રહ્મચારી, વાનપ્રસ્થ અને ભિક્ષુક—આ ચાર આશ્રમો ભગવાને પહેલાં સ્થાપિત કર્યા.

વર્ણકર્માણિ યે કેચિત્તેષામિહ ન કુર્વતે । કુતઃ કર્મા ક્ષિતિં પ્રાહુરાશ્રમસ્થાનવાસિનઃ

જે લોકો અહીં પોતાના વર્ણના કામો નથી કરતા, તેમને આશ્રમના સ્થાનમાં કેવી રીતે કામ હોઈ શકે?

બ્રહ્મા તાન્ સ્થાપયામાસ આશ્રમાન્નામનામતઃ। નિર્દ્દેશાર્થં તતસ્તેષાં બ્રહ્મા ધર્માન્ પ્રભાષત। પ્રસ્થાનાનિ ચ તેષાં વૈ યમાંશ્ચ નિયમાંશ્ચ હ

બ્રહ્માએ તેમને આશ્રમના નામથી સ્થાપિત કર્યા; સ્પષ્ટતા માટે, તેમના ધર્મો, માર્ગો અને નિયમો જાહેર કર્યા.

ચાતુર્વર્ણાત્મકઃ પૂર્વં ગૃહસ્થશ્ચાશ્રમઃ સ્મૃતઃ। ત્રયાણામાશ્રમાણાઞ્ચ પ્રતિષ્ઠાયોનિરેવ ચ। યથાક્રમં પ્રવક્ષ્યામિ યમૈશ્ચ નિયમૈશ્ચ તે

પહેલાં ગૃહસ્થ આશ્રમ ચાર વર્ણોથી બનેલો માનવામાં આવતો હતો; અને એ જ બાકી ત્રણ આશ્રમોનો આધાર અને મૂળ છે. હવે હું તને, યોગ્ય ક્રમમાં, તેમના નિયમો અને નિયમો સાથે સમજાવું છું.

દારાઽગ્નયોઽથાતિથેય ઇજ્યાશ્રાદ્ધક્રિયાઃ પ્રજાઃ। ઇત્યેષ વૈ ગૃહસ્થસ્ય સમાસાદ્ધર્મસંગ્રહઃ

પત્ની, અગ્નિ, મહેમાનની સેવા, યજ્ઞ, પિતૃઓ માટેના કર્મો અને સંતાન—આ બધું ગૃહસ્થ માટેના ધર્મોનું સંક્ષિપ્તમાં વર્ણન છે.

દણ્ડી ચ મેખલી ચૈવ હ્યધઃ શાયી તથા જટી। ગુરુશુશ્રૂષણં ભૈક્ષં વિદ્યાદ્વૈ બ્રહ્મચારિણઃ

દંડ ધારણ કરવો, મેખલા પહેરવી, જમીન પર સૂવું, જટાધારી થવું, ગુરુની સેવા અને ભિક્ષા માંગવી—આ બધું બ્રહ્મચારીના લક્ષણો છે.

ચીરપત્રાજિનાનિ સ્યુર્દ્ધાન્યમૂલફલૌષધમ્। ઉભે સન્ધ્યેઽવગાહશ્ચ હોમશ્વારણ્ય વાસિનામ્

ચીરો, પાંદડા, મૃગચર્મ, અનાજ, મૂળ, ફળ અને ઔષધિ, બંને સંધ્યાએ સ્નાન કરવું અને હવન કરવું—આ બધું વનવાસી માટે છે.

આસન્નમુસલે ભૈક્ષમસ્તેયં શૌચમેવ ચ। અપ્રમાદોઽવ્યવાયશ્ચ દયા ભૂતેષુ ચ ક્ષમા

મસલાના નજીકથી ભિક્ષા લેવી, ચોરી ન કરવી, શુદ્ધતા રાખવી, સાવધાન રહેવું, બ્રહ્મચર્ય પાળવું, જીવોમાં દયા અને ક્ષમા રાખવી—આ બધું નિર્ધારિત છે.

અક્રોધો ગુરુશુશ્રૂષા સત્યઞ્ચ દશમં સ્મૃતમ્। દશલક્ષણિકો હ્યેષ ધર્મઃ પ્રોક્તઃ સ્વયમ્ભુવા

કોપ ન કરવો, ગુરુની સેવા કરવી, સત્ય બોલવું—આ દસમા ગણાય છે; સ્વયંભૂએ આ દસ લક્ષણોવાળો ધર્મ જાહેર કર્યો છે.

ભિક્ષોર્વ્રતાનિ પઞ્ચાત્ર પઞ્ચૈવોપવ્રતાનિ ચ। આચારશુદ્ધિર્નિયમઃ શૌચઞ્ચ પ્રતિકર્મ ચ। સમ્યગ્દર્શનમિત્યેવં પઞ્ચૈવોપવ્રતાન્યપિ

ભિક્ષુક માટે પાંચ વ્રત અને પાંચ ઉપવ્રત છે: આચરણની શુદ્ધિ, નિયમ, શુદ્ધતા, કર્મનું પાલન અને સાચું દર્શન—આ પાંચ ઉપવ્રત પણ છે.

ધ્યાનં સમાધિર્મનસેન્દ્રિયાણાં સસાગરૈર્ભૈક્ષમથોપગમ્ય। મૌનં પવિત્રોપચિતૈર્વિમુક્તિઃ પરિવ્રજો ધર્મમિમં વદન્તિ

ધ્યાન, સમાધિ, મન અને ઇન્દ્રિયોની નિયંત્રણ, લોકોમાંથી ભિક્ષા લેવી, મૌન, સંચિત શુદ્ધતા—આ બધું પરિવ્રાજક માટે મુક્તિનો માર્ગ ગણાય છે.

સર્વે તે શ્રેયસે પ્રોક્તો આશ્રમા બ્રહમણા સ્વયમ્। સત્યાર્જ્જવન્તપઃ ક્ષાન્તિર્યોગેજ્યા દમપૂર્વિકા

બધા આશ્રમો બ્રહ્માએ શ્રેષ્ઠ માટે જ જાહેર કર્યા છે: સત્ય, સીધાશી, તપ, ક્ષમા, યોગ, યજ્ઞ અને દમ—આ બધું એના આધાર છે.

વેદાઃ સાઙ્ગાશ્ચ યજ્ઞાશ્ચ વ્રતાનિ નિયમાશ્ચ યે। ન સિદ્ધ્યન્તિ પ્રદુષ્ટસ્ય ભાવદોષ ઉપાગતે

વેદો અને તેમના અંગો, યજ્ઞ, વ્રત અને નિયમ—આ બધું મનના દોષથી પીડિત વ્યક્તિ માટે સફળ થતું નથી.

બહિઃ કર્માણિ સર્વાણિ પ્રસિદ્ધયન્તિ કદાચન। અન્તર્ભાવપ્રદુષ્ટસ્ય કુર્વતોઽપિ પરાક્રમાન્

બધા બહારના કર્મો ક્યારેક પ્રસિદ્ધ થાય છે, પણ અંદરથી ભ્રષ્ટ મન ધરાવનાર—even મોટા પ્રયત્નો કરે તો પણ—સફળતા મળતી નથી.

સર્વસ્વમપિ યોદદ્યાત્ કલુષેણાન્તરાત્મના। ન તેન ધર્મભાક્ સ સ્યાદ્ભાવ એવાત્ર કારણમ્

કોઈ વ્યક્તિ પોતાના બધાં સંપત્તિ પણ દાન આપે, જો મન અશુદ્ધ હોય, તો એ ધર્મમાં ભાગીદાર બનતો નથી; કારણ કે અહીં ભાવ જ મુખ્ય છે.