વાયુપુરાણમ્

ઇતસ્તેભ્યો બલા યે તુ સત્યશીલા હ્યહિંસકાઃ। વીતલોભા જિતાત્માનો નિવસન્તિ સ્મ તેષુ વૈ

એમાં જે વધુ શક્તિશાળી, સત્યવંત, અહિંસક, લોભથી મુક્ત અને આત્મસંયમી હતા, એ લોકોમાં રહેતા હતા.

પ્રતિગૃહ્ણન્તિ કુર્વન્તિ તેભ્યશ્ચાન્યેઽલ્પતેજસઃ। એવં વિપ્રતિપન્નેષુ પ્રપન્નેષુ પરસ્પરમ્

એ લોકો એકબીજાને આપેછે અને સ્વીકારેછે, અને બીજા ઓછા શક્તિ ધરાવનાર લોકો પણ, જ્યારે તેઓમાં મતભેદ અને અશાંતિ હોય, તો એમ જ કરે છે.

તેન દોષેણ તેષાં તા ઓષધ્યો મિષતાં તદા। પ્રણષ્ટા હ્રિયમાણા વૈ મુષ્ટિબ્યાં સિકતા યથા

એ દોષના કારણે, તેમની દ્રષ્ટિ સામે જ, તેમની વનસ્પતિઓ અદૃશ્ય થઈ ગઈ, જેમ કે મટ્ટી હાથમાં લઈ જાય, તેમ તે દૂર થઈ ગઈ.

અગ્રસદ્ભૂર્યુગબલાદ્ગ્રામ્યારણ્યાશ્ચતુર્દશ। ફલં ગૃહ્ણન્તિ પુષ્પૈશ્ચ પુષ્વં પત્રૈશ્ચ યાઃ પુનઃ

પછી, અનેક યુગોની શક્તિથી, ચૌદ પ્રકારની ખેતી અને જંગલની વનસ્પતિઓ, જે ફળ, ફૂલ અને પાંદડા ધરાવે છે, તે લઈ લેવામાં આવી.

તતસ્તાસુ પ્રણષ્ટાસુ વિભ્રાન્તાસ્તાઃ પ્રજાસ્તદા। સ્વયમ્ભુવં પ્રભું જગ્મુઃ ક્ષુધાવિષ્ટાઃ પ્રજાપતિમ્

જ્યારે એ વનસ્પતિઓ નાશ પામી, ત્યારે પ્રજાઓ ગભરાઈ ગઈ; ભૂખથી પીડાઈ, તેઓ સ્વયંભૂ પ્રભુ, પ્રજાપતિ પાસે ગયા.

વૃત્ત્યર્થમભિ લિપ્સન્ત આદૌ ત્રેતાયુગસ્ય તુ। બ્રહ્મા સ્વયમ્ભૂર્ભગવાન્ જ્ઞાત્વા તાસાં મનીષિતમ્

જીવિકાના ઉપાય માટે, tretા યુગની શરૂઆતમાં, સ્વયંભૂ ભગવાન બ્રહ્માએ, તેમની ઈચ્છા જાણીને,

યુક્તં પ્રત્યક્ષદૃષ્ટેન દર્શનેન વિચાર્ય ચ। ગ્રસ્તાઃ પૃથિવ્યા ઓષધ્યો જ્ઞાત્વા પ્રત્યદુહત્પુનઃ

યોગ્યતા, સીધી દૃષ્ટિ અને વિચારથી, અને જાણીને કે વનસ્પતિઓ પૃથ્વી દ્વારા ગ્રહિત થઈ ગઈ છે, તેમણે પૃથ્વીને ફરી દૂધી.

કૃત્વા વત્સં સુમેરું તુ દુદોહ પૃથિવીમિમામ્। દુગ્ધેયં ગૌસ્તદા તેન બીજાનિ પૃથિવીતલે

સુમેરુ પર્વતને વાછરું બનાવી, તેમણે આ પૃથ્વીનું દૂધ કાઢ્યું; તેથી પૃથ્વી ગાય બની, અને બીજ પૃથ્વી પર દેખાયા.

જજ્ઞિરે તાનિ બીજાનિ ગ્રામ્યારણ્યાસ્તુ તાઃ પુનઃ। ઓષધ્યઃ ફલપાકાન્તાઃ સપ્તસપ્તદશાસ્તુ તાઃ

એ બીજો ઉત્પન્ન થયા, ખેતી અને જંગલના; એ વનસ્પતિઓ, ફળ પકવતી, પહેલા સાત અને પછી સત્તર હતી.

વ્રીહયશ્ચ યવાશ્ચૈવ ગોધૂમા અણવસ્તિલાઃ। પ્રિયઙ્ગવૌ હ્યુદારાશ્ચ કારષાશ્ચ સતીનકાઃ

ભાત, જવાર, ઘઉં, બાજરી, તલ; પ્રિયંગુ અને ઉદાર, કારષા અને સતીનકા.

માષા મુદ્ગા મસૂરાશ્ચ નિષ્પાવાઃ સકુલત્થકાઃ। આઢક્યશ્વણકાશ્ચૈવ સપ્તસપ્તદશાઃ સ્મૃતાઃ

માશ, મુગ, મસૂર, નિષ્પાવ અને કુલથ; ઢાક્યા અને અશ્વણક — એ સાત અને સત્તર તરીકે ઓળખાય છે.

ઇત્યેતા ઓષધીનાં તુ ગ્રામ્યાણાં જાતયઃ સ્મૃતાઃ। ઓષધ્યો યજ્ઞિયાશ્ચૈવ ગ્રામ્યારણ્યા શ્ચતુર્દ્દશ

આ ખેતીની વનસ્પતિઓની જાતિઓ માનવામાં આવે છે; અને યજ્ઞ માટે યોગ્ય, ખેતી અને જંગલની વનસ્પતિઓ ચૌદ છે.

વ્રીહયઃ સયવા માષા ગોધૂમા અણવસ્તિલાઃ। પ્રિયઙુસપ્તમા હ્યેતે અષ્ટમી તુ કુલત્થિકા

ભાત સાથે જવાર, માશ, ઘઉં, બાજરી, તલ; પ્રિયંગુ સાતમું છે, અને કુલથ આઠમું છે.

શ્યામાકા સ્ત્વથ નીવારા જર્ત્તિલાઃ સગવેધુકાઃ। કુરુવિન્દા વેણુયવાસ્તથા મર્કટકાશ્ચ યે

શ્યામાક, નિવાર, જર્તિલા સાથે ગવેધુકા, કુરુવિંદ, વેણુજવાર અને જે માર્કટકા કહેવાય છે.

ગ્રામ્યારણ્યાઃ સ્મૃતા હ્યેતા ઓષધ્યસ્તુ ચતુર્દ્દશ। ઉત્પન્નાઃ પ્રથમા હ્યેતા આદૌ ત્રેતાયુગસ્ય તુ

આ ચૌદ ખેતી અને જંગલની વનસ્પતિઓ માનવામાં આવે છે; tretા યુગની શરૂઆતમાં, એ પ્રથમ ઉત્પન્ન થઈ.

અફાલકૃષ્ટા ઓષધ્યો ગ્રામ્યારણ્યાસ્તુ સર્વશઃ। વૃક્ષા ગુલ્મલતાવલ્લીવીરુધસ્તૃણજાતયઃ

આ ખેતી અને જંગલની વનસ્પતિઓ હજુ ફળ આપતી નહોતી; વૃક્ષો, ઝાડ, વેલીઓ, લતાવલીઓ, ઔષધી અને ઘાસની જાતિઓ.

મૂલૈઃ ફલૈશ્ચ રોહિણ્યો ગૃહ્ણન્ પુષ્પૈશ્ચ જાયતે। પૃથ્વી દુગ્ધા તુ બીજાનિ યાનિ પૂર્વં સ્વયમ્ભુવા

મૂળ અને ફળ સાથે, રોહિણી વનસ્પતિઓ એકત્ર થાય છે, અને ફૂલો સાથે ઉત્પન્ન થાય છે; એ બીજ, જે સ્વયંભૂએ પૃથ્વીમાંથી દૂધ કાઢી હતી.

ઋતુપુષ્પફલાસ્તા વૈ ઓષધ્યો જજ્ઞિરે ત્વિહ। યદા પ્રસૃષ્ટા ઓષધ્યો ન પ્રરેહન્તિ તાઃ પુનઃ

આ વનસ્પતિઓ ઋતુ પ્રમાણે ફૂલો અને ફળ સાથે અહીં ઉત્પન્ન થઈ; જ્યારે વનસ્પતિઓ છોડાઈ, ત્યારે ફરી હલનચલન ન કર્યું.

તતઃ સ તાસાં વૃત્ત્યર્થં વાર્ત્તોપાયં ચકાર હ। બ્રહ્મા સ્વયંભૂર્ભગવાન્ દૃષ્ટ્વા સિદ્ધિં તુ કર્મજામ્

પછી, તેમની જીવિકા માટે, સ્વયંભૂ ભગવાન બ્રહ્માએ, કર્મથી પ્રાપ્ત થતી સિદ્ધિ જોઈ, જીવનનો ઉપાય કર્યો.

તતઃ પ્રભૃત્યથૌષધ્યઃ કૃષ્ટપચ્યાસ્તુ જજ્ઞિરે। સંસિદ્ધાયાન્તુ વાર્ત્તાયાન્તતસ્તાસાં સ્વયંભુવઃ। મર્યાદાઃ સ્થાપયામાસ યથારબ્ધાઃ પરસ્પરમ્

તે સમયે ખેતી માટે ઉગાડેલી ઔષધિઓ ઉગવા લાગી. ખેતી સારી રીતે સ્થાપિત થયા પછી, સ્વયંભુએ દરેકની મર્યાદા, એકબીજાની સાથે, જેમ શરૂ થઈ હતી, તેમ જ નક્કી કરી.

યે વૈ પરિગૃહીતારસ્તાસામાસન્વિધાત્મકાઃ। ઇતરેષાં કૃતત્રાણાઃ સ્થાપયામાસ ક્ષત્રિયાન્

જે લોકો એ ઔષધિઓને પોતાના અધિકારમાં લીધા, તેઓ તેમના સંચાલક બન્યા; બાકીના માટે રક્ષક નિમાયા, અને ક્ષત્રિયોની સ્થાપના કરવામાં આવી.

ઉપતિષ્ઠન્તિ યે તાન્વૈ યાવન્તો નિર્ભયાસ્તથા। સત્યં બ્રહ્મ યથા ભૂતં યથા ભૂતં બ્રુવન્તો બ્રાહ્મણાશ્ચ તે

જે લોકો તેમની સેવા કરે છે, અને જેટલા નિર્ભય છે, તેમજ જે બ્રાહ્મણો સાચું અને હકીકત પ્રમાણે બોલે છે, તેઓ પણ તેમાં સામેલ છે.

યે ચાન્યેપ્યબલાસ્તેષાં વૈશ્યસંકર્મસંસ્થિતાઃ। કીનાશા નાશયન્તિ સ્મ પૃથિવ્યાં પ્રાગતન્દ્રિતાઃ। વૈશ્યાનેવ તુ તાનાહુઃ કી નાશાન્ વૃત્તિસાધકાન્

અને બીજા, જેમને શક્તિ ઓછું હતું, તેઓ વૈશ્યના કામોમાં જોડાયા; કીનાશા, એટલે કે મજૂરો, પૃથ્વી પર વસ્તુઓ નાશ કરતા, પહેલાં મહેનત કરતા હતા. એ મજૂરોને વૈશ્ય કહેવાય છે, કારણ કે તેઓ આવા કામથી જીવન ચલાવે છે.

શોચન્તશ્ચ દ્રવન્તશ્ચ પરિચર્યાસુ યે રતાઃ। નિસ્તેજસોઽલ્પવીર્યાશ્ચ શૂદ્રાસ્તાનબ્રવીત્તુ સઃ

જે લોકો દુ:ખી થાય છે, ભાગે છે, સેવા-કામમાં રુચિ રાખે છે, જેમમાં શક્તિ અને તાકાત ઓછી છે, તેમને તેણે શૂદ્ર કહ્યા.

તેષાં કર્માણિ ધર્માશ્ચ બ્રહ્મા તુ વ્યદધાત્ પ્રભુઃ। સંસ્થિતૌ પ્રાકૃતાયાં તુ ચાતુર્વર્ણસ્ય સર્વશઃ

બ્રહ્માએ તેમના માટે કામ અને ધર્મ નક્કી કર્યા, ચાર વર્ણની શરૂઆતમાં, બધાં માટે.

પુનઃ પ્રજાસ્તુ તા મોહાત્ તાન્ ધર્માંસ્તાનપાલયન્। વર્ણ ધર્મૈરજીવન્ત્યો વ્યરુધ્યન્ત પરસ્પરમ્

પછી એ લોકો, ભ્રમમાં આવીને, એ ધર્મોનું પાલન ન કરતા; પોતાના વર્ણના ધર્મથી જીવતા, એકબીજાને અટકાવા લાગ્યા.

બ્રહ્મા તમર્થં બુદ્ધ્વા તુ યાથાતથ્યેન વૈ પ્રભુઃ। ક્ષત્રિયાણાં બલં દણ્ડં યુદ્ધમાજીવમાદિશત્

બ્રહ્માએ એ સ્થિતિને સાચી રીતે સમજીને, ક્ષત્રિયોને તાકાત, દંડ અને યુદ્ધ જીવન માટે નિર્ધારિત કર્યા.

યાજનાધ્યાપનં ચૈવ તૃતીયં ચ પરિગ્રહમ્। બ્રાહ્મણાનાં વિભુસ્તેષાં કર્માણ્યેતાન્યથાદિશત્

બ્રાહ્મણો માટે યજ્ઞ કરાવવું, શિક્ષણ આપવું અને ત્રીજું, દાન સ્વીકારવું—આ કામો તેમને આપ્યા.

પાશુપાલ્યં ચ વાણિજ્યં કૃષિં ચૈવ વિશાં દદૌ। શિલ્પાજીવં ભૃતિઞ્ચૈવ શૂદ્રાણાં વ્યદધાત્ પ્રભુઃ

વૈશ્યોને પશુપાલન, વેપાર અને ખેતી આપ્યા; શૂદ્રોને હસ્તકલા અને સેવા જીવન માટે આપ્યા.