વાયુપુરાણમ્

તાસાં વૃષ્ટ્યુદકાનીહ યાનિ નિમ્નૈર્ગતાનિ તુ। વૃષ્ટ્યા તદભાવત્સ્રોતઃ ખાતાનિ નિમ્નગાઃ સ્મૃતાઃ

વૃષ્ટિથી જે પાણી નીચા ભાગમાં વહેતા હતા, એ વરસાદથી પ્રવાહ બની ગયા, અને ખોદેલા નાળાઓ 'નદી' તરીકે ઓળખાયા.

એવં નદ્યઃ પ્રવૃત્તાસ્તુ દ્વિતીયે વૃષ્ટિસર્જ્જને। યે પરસ્તાદપાં સ્તોકા આપન્નાઃ પૄથિવીતલે

એ રીતે બીજું વરસાદ પડતાં નદીઓ વહેવા લાગી; જે થોડું પાણી પહેલાં પૃથ્વી પર પહોંચ્યું હતું.

અપામ્ભૂમેશ્ચ સંયોગાદોષધ્યસ્તાસુ ચાભવન્। પુષ્પમૂલફલિન્યસ્તુ ઓષધ્યસ્તાઃ પ્રજજ્ઞિરે

પાણી અને પૃથ્વીનું મિલન થતાં ત્યાં ઔષધિઓ ઉગ્યાં; અને એમાં ફૂલ, મૂળ અને ફળ ધરાવતી ઔષધિઓ જન્મી.

અફાલકૃષ્ટાશ્ચાનુપ્તા ગ્રામ્યાઽરણ્યાશ્ચતુર્દશ। ઋતુપુષ્પફલાશ્ચૈવ વૃક્ષા ગુલ્માશ્ચ જજ્ઞિરે

અખેતી અને અણવાવેલા, ઘરેલુ અને જંગલી — ચૌદ પ્રકારના — વૃક્ષો અને ઝાડ, જે ઋતુ પ્રમાણે ફૂલ અને ફળ આપે છે, જન્મ્યા.

પ્રાદુર્ભાવશ્ચ ત્રેતાયાં વાર્ત્તાયામૌષધસ્ય તુ। તૈનૌષધેન વર્ત્તન્તે પ્રજાસ્ત્રેતાયુગે તદા

ત્રેતાયુગમાં જીવન માટે ઔષધિઓનું પ્રગટવું થયું; એ ઔષધિઓથી લોકો ત્રેતાયુગમાં જીવતા હતા.

તતઃ પુનરભૂત્તાસાં રાગો લોભશ્ચ સર્વશઃ। અવશ્યમ્ભાવિનાર્થેન ત્રેતાયુગવશેન તુ

પછી ફરીથી એમમાં રાગ અને લોભ સંપૂર્ણ રીતે ઉત્પન્ન થયા, કારણ કે ત્રેતાયુગમાં એ અનિવાર્ય હતું.

તતસ્તાઃ પર્યગૃહ્ણન્ત નદીક્ષેત્રાણિ પર્વતાન્। વૃક્ષાન્ ગુલર્મૌષધીશ્ચૈવ પ્રસહ્ય તુ યથાબલમ્

પછી એમણે નદીઓ, ખેતરો, પર્વતો, વૃક્ષો, ઝાડ અને ઔષધિઓ પોતાની શક્તિ પ્રમાણે જબરદસ્તી કબજે કર્યા.

સિદ્ધાત્માનસ્તુ યે પૂર્વં વ્યાખ્યાતાઃ પ્રાકૃતે મયા। બ્રહ્મણા માનવાસ્તે વૈ ઉત્પન્ના યોજનાદિહ

જે સિદ્ધ આત્માઓ પહેલાં મેં પ્રાકૃત તરીકે વર્ણન કર્યા હતા, એ બ્રહ્માના આયોજનથી અહીં જન્મ્યા.

શાન્તાશ્ચ સુષ્મિણશ્ચૈવ કર્મિણો દુઃખિનસ્તદા। તતઃ પ્રવર્ત્તમાનાસ્તે ત્રેતાયાં જર્જ્ઞિરે પુનઃ

શાંત, સુમેળ અને કર્મશીલ, છતાં દુઃખથી પીડિત, એ ત્રેતાયુગમાં ફરીથી પ્રગટ થયા.

બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાઃ શૂદ્રા દ્રોહિજનાસ્તથા। ભાવિતાઃ પૂર્વજાતીષુ કર્મભિશ્ચ શુભાશુભૈઃ

બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય, શૂદ્ર અને દુશ્મન સ્વભાવ ધરાવનાર લોકો, એમના પૂર્વ જન્મ અને સારા-ખરાબ કર્મો પ્રમાણે રચાયા.

ઇતસ્તેભ્યો બલા યે તુ સત્યશીલા હ્યહિંસકાઃ। વીતલોભા જિતાત્માનો નિવસન્તિ સ્મ તેષુ વૈ

એમાં જે વધુ શક્તિશાળી, સત્યવંત, અહિંસક, લોભથી મુક્ત અને આત્મસંયમી હતા, એ લોકોમાં રહેતા હતા.

પ્રતિગૃહ્ણન્તિ કુર્વન્તિ તેભ્યશ્ચાન્યેઽલ્પતેજસઃ। એવં વિપ્રતિપન્નેષુ પ્રપન્નેષુ પરસ્પરમ્

એ લોકો એકબીજાને આપેછે અને સ્વીકારેછે, અને બીજા ઓછા શક્તિ ધરાવનાર લોકો પણ, જ્યારે તેઓમાં મતભેદ અને અશાંતિ હોય, તો એમ જ કરે છે.

તેન દોષેણ તેષાં તા ઓષધ્યો મિષતાં તદા। પ્રણષ્ટા હ્રિયમાણા વૈ મુષ્ટિબ્યાં સિકતા યથા

એ દોષના કારણે, તેમની દ્રષ્ટિ સામે જ, તેમની વનસ્પતિઓ અદૃશ્ય થઈ ગઈ, જેમ કે મટ્ટી હાથમાં લઈ જાય, તેમ તે દૂર થઈ ગઈ.

અગ્રસદ્ભૂર્યુગબલાદ્ગ્રામ્યારણ્યાશ્ચતુર્દશ। ફલં ગૃહ્ણન્તિ પુષ્પૈશ્ચ પુષ્વં પત્રૈશ્ચ યાઃ પુનઃ

પછી, અનેક યુગોની શક્તિથી, ચૌદ પ્રકારની ખેતી અને જંગલની વનસ્પતિઓ, જે ફળ, ફૂલ અને પાંદડા ધરાવે છે, તે લઈ લેવામાં આવી.

તતસ્તાસુ પ્રણષ્ટાસુ વિભ્રાન્તાસ્તાઃ પ્રજાસ્તદા। સ્વયમ્ભુવં પ્રભું જગ્મુઃ ક્ષુધાવિષ્ટાઃ પ્રજાપતિમ્

જ્યારે એ વનસ્પતિઓ નાશ પામી, ત્યારે પ્રજાઓ ગભરાઈ ગઈ; ભૂખથી પીડાઈ, તેઓ સ્વયંભૂ પ્રભુ, પ્રજાપતિ પાસે ગયા.

વૃત્ત્યર્થમભિ લિપ્સન્ત આદૌ ત્રેતાયુગસ્ય તુ। બ્રહ્મા સ્વયમ્ભૂર્ભગવાન્ જ્ઞાત્વા તાસાં મનીષિતમ્

જીવિકાના ઉપાય માટે, tretા યુગની શરૂઆતમાં, સ્વયંભૂ ભગવાન બ્રહ્માએ, તેમની ઈચ્છા જાણીને,

યુક્તં પ્રત્યક્ષદૃષ્ટેન દર્શનેન વિચાર્ય ચ। ગ્રસ્તાઃ પૃથિવ્યા ઓષધ્યો જ્ઞાત્વા પ્રત્યદુહત્પુનઃ

યોગ્યતા, સીધી દૃષ્ટિ અને વિચારથી, અને જાણીને કે વનસ્પતિઓ પૃથ્વી દ્વારા ગ્રહિત થઈ ગઈ છે, તેમણે પૃથ્વીને ફરી દૂધી.

કૃત્વા વત્સં સુમેરું તુ દુદોહ પૃથિવીમિમામ્। દુગ્ધેયં ગૌસ્તદા તેન બીજાનિ પૃથિવીતલે

સુમેરુ પર્વતને વાછરું બનાવી, તેમણે આ પૃથ્વીનું દૂધ કાઢ્યું; તેથી પૃથ્વી ગાય બની, અને બીજ પૃથ્વી પર દેખાયા.

જજ્ઞિરે તાનિ બીજાનિ ગ્રામ્યારણ્યાસ્તુ તાઃ પુનઃ। ઓષધ્યઃ ફલપાકાન્તાઃ સપ્તસપ્તદશાસ્તુ તાઃ

એ બીજો ઉત્પન્ન થયા, ખેતી અને જંગલના; એ વનસ્પતિઓ, ફળ પકવતી, પહેલા સાત અને પછી સત્તર હતી.

વ્રીહયશ્ચ યવાશ્ચૈવ ગોધૂમા અણવસ્તિલાઃ। પ્રિયઙ્ગવૌ હ્યુદારાશ્ચ કારષાશ્ચ સતીનકાઃ

ભાત, જવાર, ઘઉં, બાજરી, તલ; પ્રિયંગુ અને ઉદાર, કારષા અને સતીનકા.

માષા મુદ્ગા મસૂરાશ્ચ નિષ્પાવાઃ સકુલત્થકાઃ। આઢક્યશ્વણકાશ્ચૈવ સપ્તસપ્તદશાઃ સ્મૃતાઃ

માશ, મુગ, મસૂર, નિષ્પાવ અને કુલથ; ઢાક્યા અને અશ્વણક — એ સાત અને સત્તર તરીકે ઓળખાય છે.

ઇત્યેતા ઓષધીનાં તુ ગ્રામ્યાણાં જાતયઃ સ્મૃતાઃ। ઓષધ્યો યજ્ઞિયાશ્ચૈવ ગ્રામ્યારણ્યા શ્ચતુર્દ્દશ

આ ખેતીની વનસ્પતિઓની જાતિઓ માનવામાં આવે છે; અને યજ્ઞ માટે યોગ્ય, ખેતી અને જંગલની વનસ્પતિઓ ચૌદ છે.

વ્રીહયઃ સયવા માષા ગોધૂમા અણવસ્તિલાઃ। પ્રિયઙુસપ્તમા હ્યેતે અષ્ટમી તુ કુલત્થિકા

ભાત સાથે જવાર, માશ, ઘઉં, બાજરી, તલ; પ્રિયંગુ સાતમું છે, અને કુલથ આઠમું છે.

શ્યામાકા સ્ત્વથ નીવારા જર્ત્તિલાઃ સગવેધુકાઃ। કુરુવિન્દા વેણુયવાસ્તથા મર્કટકાશ્ચ યે

શ્યામાક, નિવાર, જર્તિલા સાથે ગવેધુકા, કુરુવિંદ, વેણુજવાર અને જે માર્કટકા કહેવાય છે.

ગ્રામ્યારણ્યાઃ સ્મૃતા હ્યેતા ઓષધ્યસ્તુ ચતુર્દ્દશ। ઉત્પન્નાઃ પ્રથમા હ્યેતા આદૌ ત્રેતાયુગસ્ય તુ

આ ચૌદ ખેતી અને જંગલની વનસ્પતિઓ માનવામાં આવે છે; tretા યુગની શરૂઆતમાં, એ પ્રથમ ઉત્પન્ન થઈ.

અફાલકૃષ્ટા ઓષધ્યો ગ્રામ્યારણ્યાસ્તુ સર્વશઃ। વૃક્ષા ગુલ્મલતાવલ્લીવીરુધસ્તૃણજાતયઃ

આ ખેતી અને જંગલની વનસ્પતિઓ હજુ ફળ આપતી નહોતી; વૃક્ષો, ઝાડ, વેલીઓ, લતાવલીઓ, ઔષધી અને ઘાસની જાતિઓ.

મૂલૈઃ ફલૈશ્ચ રોહિણ્યો ગૃહ્ણન્ પુષ્પૈશ્ચ જાયતે। પૃથ્વી દુગ્ધા તુ બીજાનિ યાનિ પૂર્વં સ્વયમ્ભુવા

મૂળ અને ફળ સાથે, રોહિણી વનસ્પતિઓ એકત્ર થાય છે, અને ફૂલો સાથે ઉત્પન્ન થાય છે; એ બીજ, જે સ્વયંભૂએ પૃથ્વીમાંથી દૂધ કાઢી હતી.

ઋતુપુષ્પફલાસ્તા વૈ ઓષધ્યો જજ્ઞિરે ત્વિહ। યદા પ્રસૃષ્ટા ઓષધ્યો ન પ્રરેહન્તિ તાઃ પુનઃ

આ વનસ્પતિઓ ઋતુ પ્રમાણે ફૂલો અને ફળ સાથે અહીં ઉત્પન્ન થઈ; જ્યારે વનસ્પતિઓ છોડાઈ, ત્યારે ફરી હલનચલન ન કર્યું.

તતઃ સ તાસાં વૃત્ત્યર્થં વાર્ત્તોપાયં ચકાર હ। બ્રહ્મા સ્વયંભૂર્ભગવાન્ દૃષ્ટ્વા સિદ્ધિં તુ કર્મજામ્

પછી, તેમની જીવિકા માટે, સ્વયંભૂ ભગવાન બ્રહ્માએ, કર્મથી પ્રાપ્ત થતી સિદ્ધિ જોઈ, જીવનનો ઉપાય કર્યો.