વાયુપુરાણમ્

ધર્મ્માર્થકામમોક્ષાણામિહ તાઃ સાધકાઃ સ્મૃતાઃ। દેવાશ્ચ પિતરશ્ચૈવ ઋષયો મનવસ્તથા

અહીં તેઓ ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષના સાધક ગણાય છે; તેઓ દેવતાઓ, પિતૃઓ, ઋષિઓ અને મનુઓ છે.

તતસ્તે તપસા યુક્તઃ સ્થાનાન્યાપૂરયન્તિ હિ। બ્રહ્મણો માનસાસ્તે વૈ સિદ્ધાત્માનો ભવન્તિ હિ

તપસ્યા વડે યુક્ત થઈ, તેઓ સ્થળોને પૂર્ણ કરે છે; બ્રહ્માના મનમાંથી ઉત્પન્ન થઈ, તેઓ સિદ્ધાત્મા બને છે.

યે સર્ગા દ્વેષયુક્તેન કર્મણા તે દિવં ગતાઃ। આવર્ત્તમાના ઇહ તે સમ્ભવન્તિ યુગે યુગે

જે લોકો દ્વેષયુક્ત કર્મથી સ્વર્ગમાં ગયા છે, તેઓ ફરીથી અહીં જન્મ લે છે અને દરેક યુગે પૃથ્વી પર આવે છે.

સ્વકર્મફલશેષેણ ખ્યાતાશ્ચૈવ તથાત્મિકાઃ। સંભવન્તિ જનાલ્લોકાત્ કર્મસંશયબન્ધનાત્

પોતાના કર્મોના બાકી રહેલા ફળથી, એવા સ્વરૂપ ધરાવનાર જીવો, લોકમાંથી જન્મે છે; તેઓ કર્મના અનિશ્ચિત બંધનથી બંધાયેલા હોય છે.

આશયઃ કારણં તત્ર બોદ્ધવ્યં કર્મણાં તુ સઃ। તૈઃ કર્મભિસ્તુ જાયન્તે જનાલ્લોકાઃ શુભાશુભૈઃ

અહિં ઈચ્છા એ કર્મોનું કારણ છે, એ સમજવું જોઈએ; એ ઈચ્છાથી જ કર્મ થાય છે. એ કર્મો દ્વારા, શુભ કે અશુભ, જીવ અને લોકનો જન્મ થાય છે.

ગૃહ્ણન્તિ તે શરીરાણિ નાનારૂપાણિ યોનિષુ। દેવાદ્યસ્થાવરાન્તે ચ ઉત્પદ્યન્તે પરસ્પરમ્

તેઓ વિવિધ યોનિમાં, અનેક પ્રકારના શરીર ધારણ કરે છે; દેવથી લઈને સ્થાવર સુધી, પરસ્પર અનુક્રમમાં જન્મે છે.

તેષાં યે યાનિ કર્માણિ પ્રાક્ સૃષ્ટેઃ પ્રતિપેદિરે। તાન્યેતે પ્રતિપદ્યન્તે સૃજ્યમાનાઃ પુનઃ પુનઃ

તે જીવોએ સર્જન પહેલાં જે કર્મો મેળવ્યા હતા, એ જ કર્મો નવી સર્જાયેલી પ્રજાઓ વારંવાર ગ્રહણ કરે છે.

હિસ્રાહિંસ્રે મૃદુક્રૂરે ધર્માધર્મે ઋતાનૃતે। તદ્ભાવિતાઃ પ્રપદ્યન્તે તસ્માત્તત્તસ્ય રોચતે

હિંસા-અહિંસા, મૃદુતા-ક્રૂરતા, ધર્મ-અધર્મ, સત્ય-અસત્યથી જે સ્વરૂપ બને છે, તે પ્રમાણે તેઓ ફળ પ્રાપ્ત કરે છે; તેથી દરેકને પોતાનું સ્વરૂપ અનુકૂળ જ ગમે છે.

કલ્પેષ્વાસન્ વ્યતીતેષુ રૂપનામાનિ યાનિ ચ। તાન્યેવાનાગતે કાલે પ્રાયશઃ પ્રતિપેદિરે

પાછલા કલ્પોમાં જે રૂપ અને નામ હતા, એ જ રૂપ અને નામ આગામી સમયમાં મોટાભાગે ફરીથી પ્રાપ્ત થાય છે.

તસ્માત્તુ નામરૂપાણિ તાન્યેવ પ્રતિપેદિરે। પુનઃ પુનસ્તે કલ્પેષુ જાયન્તે નામરૂપતઃ

તેથી, એ જ નામ અને રૂપ ફરીથી ગ્રહણ થાય છે; દરેક કલ્પમાં, એ નામ અને રૂપ સાથે વારંવાર જન્મે છે.

તતઃ સર્ગે હ્યવષ્ટબ્ધે સિસૃક્ષોર્બ્રહ્મણસ્તુ વૈ। પ્રજાસ્તા ધ્યાયતસ્તસ્ય સત્યાભિધ્યાયિનસ્તદા

પછી, જ્યારે સર્જન સ્થિર થયું અને બ્રહ્માએ સર્જવાની ઈચ્છા કરી, ત્યારે તે પ્રજાઓ, સત્યમાં મન લગાવી, ધ્યાનથી જન્મી.

મિથુનાનાં સહસ્રન્તુ સોઽસૃજદ્વૈ મુખાત્તદા। જનાસ્તે હ્યુપપદ્યન્તે સત્ત્વોદ્રિક્તાઃ સુચેતસઃ

એ સમયે, બ્રહ્માએ પોતાના મુખમાંથી હજારો જોડીઓ સર્જી; એ પ્રજાઓ સત્વથી ભરપૂર અને શુદ્ધ ચિત્તવાળી હતી.

સહસ્રમન્યદ્વક્ષસ્તો મિથુનાનાં સસર્જ્જ હ। તે સર્વે રજસોદ્રિક્તાઃ શુષ્મિણશ્ચાપ્યશુષ્મિણઃ

પછી, બ્રહ્માએ પોતાના છાતીમાંથી બીજી હજારો જોડીઓ સર્જી; એ બધાં રજસથી ભરેલા, કેટલાક ઉર્જાવાન અને કેટલાક ઉર્જા વિનાના હતા.

સૃષ્ટ્વા સહસ્રમન્યત્તુ દ્વન્દ્વાનામૂરુતઃ પુનઃ। રજસ્તમોભ્યામુદ્રિક્તા ઈહાશીલાસ્તુ તે સ્મૃતાઃ

પછી, બ્રહ્માએ પોતાના હાથમાંથી ફરીથી હજારો જોડીઓ સર્જી; એ બધા રજસ અને તમસથી ભરપૂર, ઈચ્છા અને આદતથી ચાલતા છે.

પદ્ભ્યાં સહસ્રમન્યત્તુ મિથુનાનાં સસર્જ્જ હ। ઉદ્રિક્તાસ્તમસા સર્વે નિઃશ્રીકા હ્યલ્પતેજસઃ

પછી, બ્રહ્માએ પોતાના પગમાંથી હજારો જોડીઓ સર્જી; એ બધા તમસથી ભરપૂર, તેજ વિનાના અને શોભા વિનાના હતા.

તતો વૈ હર્ષમાનાસ્તે દ્વન્દ્વોત્પન્નાસ્તુ પ્રાણિનઃ। અન્યોન્યા હૃચ્છપાવિપ્ટા મૈથુનાયોપચક્રમુઃ

પછી, એ જોડીઓથી જન્મેલા પ્રાણીઓ આનંદથી ભરેલા, એકબીજાની ઈચ્છાથી ઘેરાયેલા, મિલન માટે આગળ વધ્યા.

તતઃપ્રભૃતિ કલ્પેઽસ્મિન્ મિથુનોત્પત્તિરુચ્યતે। માસે માસેર્ત્તવં યદ્યત્તદાજ્ઞાસિદ્ધિ યોષિતાત્

ત્યારે, આ કલ્પમાં જોડીઓના જન્મની શરૂઆત કહેવાય છે; દરેક મહિને, સ્ત્રીઓમાં આજ્ઞા અને સિદ્ધિ પ્રમાણે ગર્ભધારણ થાય છે.

તસ્માત્તદા ન સુષુવુઃ સેવિતૈરપિ મૈથુનૈઃ। આયુષોઽન્તે પ્રસૂયન્તે મિથુનાન્યેવ તે સકૃત્

તેથી, એ સમયે, વારંવાર મિલન છતાં પણ તેઓ ગર્ભધારણ કરતા નહિં; જીવનના અંતે જ એ જોડીઓ એકવાર સંતાન પેદા કરે છે.

કુટકાઃ કુવિકાશ્ચૈવ ઉત્પદ્યન્તે મુમૂર્ષિતાઃ। તતઃપ્રભૃતિ કલ્પેઽસ્મિન્ મિથુનાનાં હિ સમ્ભવઃ

મરણની નજીક આવેલા લોકોમાં કુટક અને કુવિક જન્મે છે; ત્યારથી જ આ કલ્પમાં જોડીઓનો જન્મ થાય છે.

ધ્યાતે તુ મનસા તાસાં પ્રજાનાં જાયતે સકૃત્। શબ્દાદિ વિષયઃ શુદ્ધઃ પ્રત્યેકં પઞ્ચલક્ષણઃ

પણ, જ્યારે એ પ્રજાઓ માત્ર મનથી જન્મે છે, ત્યારે દરેક એકવાર જન્મે છે; તેઓ ધ્વનિ વગેરે વિષયોમાં શુદ્ધ હોય છે અને દરેકમાં પાંચ લક્ષણો હોય છે.

ઇત્યેવં મનસા પૂર્વં પ્રાક્સૃષ્ટિર્યા પ્રજાપતેઃ। તસ્યાન્વવાયે સમ્ભૂતા યૈરિદં પૂરિતં જગત્

આ રીતે, શરૂઆતમાં પ્રજાપતિની સર્જના મનથી થઈ; તેના વંશમાંથી એ લોકો જન્મ્યા, જેમણે આ જગત ભર્યું છે.

સરિત્સરઃ સમુદ્રાંશ્ચ સેવન્તે પર્વતાનપિ। તદા નાત્યમ્બુશીતોષ્ણા યુગે તસ્મિન્ ચરન્તિ વૈ

નદીઓ, તળાવો, સમુદ્રો અને પહાડો સૌની સેવા થાય છે; ત્યારે વધારે ઠંડક કે ગરમી નથી, અને એ યુગમાં જીવો સ્વતંત્ર રીતે ફરતા રહે છે.

પૃથ્વીરસોદ્ભવં નામ આહારં હ્યાહરન્તિ વૈ। તાઃ પ્રજાઃ કામચારિણ્યો માનસીં સિદ્ધિમાસ્થિતાઃ

એ prajaઓ પૃથ્વીમાંથી ઉત્પન્ન થયેલું ખોરાક લે છે; તેઓ પોતાની ઇચ્છા પ્રમાણે વર્તે છે, અને માનસિક સિદ્ધિમાં સ્થિર રહે છે.

ધર્માધર્મૌ ન તાસ્વાસ્તાં નિર્વિશેષાઃ પ્રજાસ્તુ તાઃ। તુલ્યમાયુઃ સુખં રૂપં તાસાં તસ્મિન્ કૃતે યુગે

તેમના વચ્ચે ધર્મ કે અધર્મ નથી; એ prajaઓમાં કોઈ ભેદ નથી, અને કૃત યુગમાં સૌનું આયુષ્ય, સુખ અને રૂપ સમાન છે.

ધર્માધર્મૌ ન તાસ્વાસ્તાં કલ્પાદૌ તુ કૃતે યુગે। સ્વેન સ્વેનાધિકારેણ જજ્ઞિરે તે કૃતે યુગે

કલ્પના શરૂઆતમાં, કૃત યુગમાં, ધર્મ અને અધર્મ નથી; દરેક પોતપોતાના અધિકાર પ્રમાણે કૃત યુગમાં જન્મે છે.

ચત્વારિ તુ સહસ્રાણિ વર્ષાણાં દિવ્યસંખ્યયા। આદ્યં કૃતયુગં પ્રાહુઃ સન્ધ્યાનાન્તુ ચતુઃ શતમ્

પ્રથમ કૃત યુગને દેવોની ગણતરી પ્રમાણે ચાર હજાર વર્ષ કહેવામાં આવે છે, અને તેની સંધ્યાઓ ચાર સો વર્ષની હોય છે.

તતઃ સહસ્રશસ્તાસુ પ્રજાસુ પ્રથિતાસ્વપિ। ન તાસાં પ્રતિઘાતોઽસ્તિ ન દ્વન્દ્વન્નાપિ ચ ક્રમઃ

પછી, એ હજારોમાં પ્રસિદ્ધ prajaઓમાં પણ, કોઈ વિરોધ, ઝઘડો કે ક્રમ નથી.

પર્વતોદધિસેવિન્યો હ્યનિકેતાશ્રયાસ્તુ તાઃ। વિશોકાઃ સત્ત્વબહુલા એકાન્તસુખિતપ્રજાઃ

એ prajaઓ પહાડો અને સમુદ્રોમાં રહે છે, કોઈ સ્થાયી ઘર નથી; દુઃખથી મુક્ત, શુદ્ધતા ભરપૂર, અને સંપૂર્ણ સુખી છે.

તા વૈ નિકામચારિણ્યો નિત્યં મુદિતમાનસાઃ। પશવઃ પક્ષિણશ્ચૈવ ન તદાસન્ સરીસૃપાઃ

તેઓ પોતાની ઇચ્છા પ્રમાણે વર્તે છે, અને મન હંમેશા આનંદિત રહે છે; ત્યારે પશુ, પક્ષી કે સરીસૃપો નહોતા.