વાયુપુરાણમ્

ચામીકરમયીભિસ્તુ પતાકાભિસ્તથા પુરમ્ । એવં પ્રાસાદરાજોઽસૌ ભૂમિકાભિર્વિરાજતે ।। ૩૯.

શુદ્ધ સોનાની ધ્વજાઓથી શોભાયમાન એ નગર, એ રીતે એ બહુમાળી મહેલ પણ તેજથી ઝગમગતો હતો.

વસન્તપ્રતિમા યત્ર ત્ર્યમ્બકસ્ય નિવેશને। લક્ષ્મીઃ શ્રીશ્ચ વપુર્મ્માયા કીર્ત્તિઃ શોભા સરસ્વતી ।। ૩૯.

ત્યાં, ત્રયંબકના નિવાસસ્થાને, વસંત, લક્ષ્મી, શ્રી, સૌંદર્ય, માયા, કીર્તિ, શોભા અને સરસ્વતીના સ્વરૂપો વસે છે.

દેવ્યા વૈ સહિતા હ્યેતા રૂપગન્ધસમન્વિતાઃ। નિત્યા હ્યપરિસઙ્ખ્યાતાઃ પરસ્પરગુણાશ્રયાઃ । ભૂષણં સર્વરત્નાનાં યોન્યઃ કાન્તિવિલાસયોઃ ।। ૩૯.

દેવી સાથે એ બધાં રૂપ અને સુગંધથી ભરપૂર, અનંત અને શાશ્વત છે, એકબીજાના ગુણોમાં આધાર રાખે છે, સર્વ રત્નોની શોભા છે, અને એકબીજામાં આકર્ષણ અને આનંદનું કારણ બને છે.

કોટિશતં મહાભાગા વિભજ્યાત્માનમાત્મના। ભગવન્તં મહાત્માનં પ્રતિમોદન્ત્યતન્દ્રિતાઃ। ।। ૩૯.

લાખો કરોડો એ મહાન સ્ત્રીઓ, પોતાનું સ્વરૂપ જાતે વિભાજિત કરી, મહાત્મા ભગવાનમાં સતત આનંદ પામે છે.

તાસાં સહસ્રશશ્ચાન્યાઃ પૃષ્ઠતઃ પરિચારિકાઃ। રૂપિણ્યશ્ચ શ્રિયા યુક્તાઃ સર્વાઃ કમલલોચનાઃ ।। ૩૯.

અને હજારો અન્ય, તેમની પાછળ ઉભેલી સેવિકાઓ, સૌંદર્યથી ભરપૂર, તેજસ્વી, અને બધાની આંખો કમળ જેવી છે.

લીલાવિલાસસંયુક્તૈર્ભાવૈરતિમનોહરૈઃ। ગણૈસ્તાઃ સહ મોદન્તે શૈલાભૈઃ પાવકોપમૈઃ ।। ૩૯.

લીલા અને રમૂજી ભાવોથી ભરપૂર, અત્યંત મનમોહક સ્વભાવ સાથે, એ સ્ત્રીઓ પર્વત અને અગ્નિ જેવી ઝગમગતી ટોળીઓ સાથે આનંદ કરે છે.

કુબ્જા કામનિકામૈશ્ચ વરગાત્રા હયાનનાઃ । પુણ્ડ્રાશ્ચ વિકટાશ્ચૈવ કરલાશ્ચિપિટાનનાઃ ।। ૩૯.

ત્યાં કૂબડવાળી, કામના ભરેલી, સુંદર અંગવાળી, ઘોડા જેવી ચહેરાવાળી, બૌના, વિચિત્ર, મોટા હાથવાળી અને ચપટી ચહેરાવાળી સ્ત્રીઓ પણ છે.

લમ્બોદરા હ્રસ્વભુજા વિનેત્રા હ્રસ્વપાદિકાઃ। મૃગેન્દ્રવદનાશ્ચાન્યા ગજવક્રોદરાસ્તથા ।। ૩૯.

કેટલાક લટકતા પેટવાળા, ટૂંકા હાથવાળા, એક આંખવાળા, ટૂંકા પગવાળા છે; કેટલાક સિંહ જેવા ચહેરાવાળા અને કેટલાક હાથીની સુંડ અને પેટવાળા છે.

ગજાનનાસ્તથૈવાન્યાઃ સિંહ વ્યાઘ્રાનનાસ્તથા। લોહિતાક્ષા મહાસ્તન્યઃ સુભગાશ્ચારુલોચનાઃ ।। ૩૯.

બીજીઓ હાથીના ચહેરાવાળી, સિંહ અને વાઘના ચહેરાવાળી, લાલ આંખવાળી, મોટા સ્તનવાળી, ભાગ્યશાળી અને સુંદર આંખવાળી છે.

હ્રસ્વકુઞ્ચિતકેશાશ્ચ સુન્દર્ય્યશ્ચારુલોચનાઃ। અન્યાશ્ચ કામરૂપિણ્યો નાનાવેષધરાઃ સ્ત્રિયઃ ।। ૩૯.

કેટલાક ટૂંકા અને વાંકડા વાળવાળી, કેટલીક સુંદર અને મોહક આંખવાળી છે; અન્ય અનેક રૂપ ધારણ કરનારી અને વિવિધ વેશભૂષામાં સજ્જ સ્ત્રીઓ છે.

અભ્યન્તરપરિસ્કન્ધા દેવાવાસગૃહોચિતાઃ। રરામ ભગવાંસ્તત્ર દશબાહુર્મહેશ્વરઃ ।। ૩૯.

અંદરના ભવ્ય મંડપોમાં, જે દેવોના નિવાસ માટે યોગ્ય છે, ત્યાં દશબાહુ મહેશ્વર આનંદમાં વિહાર કરે છે.

નન્દિના ચ ગણૈઃ સાર્દ્ધં વિશ્વરૂપૈર્મહાત્મભિઃ। તથા રુદ્રગણૈશ્ચાપિ તુલ્યૌદાર્ય્યપરાક્રમૈઃ ।। ૩૯.

નંદી અને સર્વગुणી, સર્વરૂપ ધરાવનારા ગણો તથા સમાન ઉદારતા અને પરાક્રમ ધરાવતા રુદ્રગણો સાથે તેઓ રહે છે.

પાવકાત્મજસઙ્કાશૈર્યૂપદંષ્ટ્રોત્કટાનનૈઃ। વન્દ્યમાનો વિમાનશ્ચ પૂજ્યમાનશ્ચ તત્પરૈઃ ।। ૩૯.

પાવકના પુત્ર સમાન, ભયાનક ચહેરાવાળા અને મોટી દાંતવાળા ગણો વચ્ચે, પોતાના ભક્તો દ્વારા વિમાનમાં પણ પૂજાયમાન અને માન પામતા હતા.

સર્વર્તુકુસુમાં માલાં જિઘ્રમાણોરસિ સ્થિતાન્ । નીલોત્પલદલશ્યામં પૃથુતામ્રાયતેક્ષણમ્ ।। ૩૯.

તેણે સર્વ ઋતુના ફૂલોની માળા, જે છાતી પર મુકાઈ હતી, તેનો સુગંધ માણ્યો; તેનો રંગ નીલોત્પલના પાંદડાં જેવો ઘેરો હતો અને આંખો વિશાળ, તાંબડી અને પહોળી હતી.

ઈષત્કરાલ્લમ્બોષ્ઠં તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રા ગણાઞચિતમ્। ષડૂર્દ્ધ્વનેત્રં દુષ્પ્રેક્ષ્યં રુચિરઞ્ચીરવાસસમ્ ।। ૩૯.

થોડી ઉંચી કરેલી હાથે, જાડા હોઠ, તીક્ષ્ણ દાંત, ગણોથી ઘેરાયેલા, ઉપર છ આંખો, જોવામાં દુર્લભ અને સુંદર વાઘા પહેરેલા હતા.

આહવેષ્વપરિક્લિષ્ટં દેવાનામરિનાશનમ્। બાહુના બાહુમાવેશ્ય પાર્શ્વે સવ્યેઽન્તરે સ્થિતમ્ ।। ૩૯.

યુદ્ધમાં, દેવોના દુશ્મનોનો વિનાશક, અવિરત અને અડગ રહીને, એક હાથ બીજામાં વળી પોતાના ડાબા બાજુએ સ્થિર ઊભો છે.

રરાજાપદિશન્તસ્ય વામાગ્રકરગોચરમ્। મહાભૈરવનિર્ઘોષં બલેનાપ્રતિમૌજસમ્। દશવર્ણધનુશ્ચૈવ વિચિત્રં શોભતેઽધિકમ્ ।। ૩૯.

તેના ડાબા હાથની પહોંચમાં દિશા દર્શાવતો, ભયાનક ગર્જના કરતા અને અનન્ય શક્તિથી ઝળહળતા, દસ હાથ લાંબા અને રંગબેરંગી ધનુષ્યે તેને વધુ તેજસ્વી બનાવ્યો હતો.

ત્રિશૂલં વિદ્યુતાભાસમમોઘં શત્રુનાશનમ્। જાજ્વલ્યમાનં વપુષા પરમં તત્ત્વિષા યુતમ્ ।। ૩૯.

તેનું ત્રિશૂલ વીજળી જેવી ઝળહળતું, નિષ્ફળ ન થતું અને શત્રુઓનો નાશ કરતું, પરમ તેજ અને શક્તિથી પ્રગટતું હતું.

અસિશ્ચૈવૌજસાં શ્રેષ્ઠઃ શીતરશ્મિઃ શશી તથા। તેજસા વપુષા કાન્ત્યા દેવેશસ્ય મહાત્મનઃ। શુશુભેઽભ્યધિકં તત્ર વેદ્યામગ્નિશિખા ઇવ ।। ૩૯.

તેની તલવાર, શક્તિશાળી ઓમાં શ્રેષ્ઠ, ચાંદની જેવી ઠંડી કિરણો ધરાવતી, મહાન આત્માવાળા દેવેશની તેજ, રૂપ અને કાંતિથી, યજ્ઞકુંડની જ્વાળા જેવી અતિશય ઝળકી રહી હતી.

સ્થિતઃ પુરસ્તાદ્દેવસ્ય શાતકૌમ્ભમયો મહાન્। શુશુભે રુચિરઃ શ્રીમાન્સોદકઃ સકમણ્ડલુઃ ।। ૩૯.

દેવના આગળ, સુંદર અને તેજસ્વી સોનાનું મોટું પાત્ર, પાણીથી ભરેલું અને કમંડળ સાથે, શોભી રહ્યું હતું.

અસિમાવેશ્ય ચાઙ્ગેષુ પાણ્ડુરામ્બર ધારિણી। ઉરશ્છદેન મહતા મૌક્તિકેન વિરાજિતા। ચતુર્ભુજા મહાભાગા વિજયા લોકસમ્મતા ।। ૩૯.

સફેદ વસ્ત્ર પહેરેલી, વિશાળ મુક્તામાળાવાળા ઉરછાદનથી શોભાયમાન, અંગો પર તલવાર રાખીને, ચાર હાથવાળી, મહાભાગ્યશાળી અને સર્વેમાં માન્ય વિજયા ત્યાં ઊભી હતી.

દેવ્યા આદ્યઃ પ્રતીહારી શ્રીરિવાપ્રતિમા પરા। વિભ્રાજતી સ્થિતા ચૈવ કૃત્વા દેવસ્ય ચાઞ્જલિમ્ ।। ૩૯.

દેવીની પ્રથમ સહાયિકા, શ્રી જેવી અનન્ય, તેજસ્વી અને દેવની સામે હાથ જોડીને ઊભી હતી.

તસ્યાઃ પૃષ્ઠાનુગાશ્ચાન્યાઃ સ્ત્રિયોઽપ્સરોગણાન્વિતાઃ। તાઃ ખલ્વભિનવૈઃ કાન્તૈરુપતિષ્ઠન્તિ શઙ્કરમ્ ।। ૩૯.

તેના પાછળ અન્ય સ્ત્રીઓ, અપ્સરાઓના સમૂહ સાથે, નવી કાંતિથી શોભાયમાન, શંકરજીની સેવા માટે હાજર હતી.

સર્વલક્ષણસમ્પન્ના વાદિત્રૈ રુપબૃંહિતાઃ। ઉપગાયન્તિ દેવેશં ગણા ગન્ધર્વયોનયઃ ।। ૩૯.

સર્વ શુભ લક્ષણોથી યુક્ત, વાદ્યયંત્ર અને રૂપથી વધારેલી, ગંધર્વ અને અન્ય દેવગણો દેવોના સ્વામીની સ્તુતિ ગાઈ રહ્યા હતા.

અભ્યુન્નતો મહોરસ્કઃ શરન્મેઘસમદ્યુતિઃ। શોભતે નન્દમાનશ્ચ ગોપતિસ્તસ્ય વેશ્મનિ ।। ૩૯.

ત્યાં એક ગોપાળ, વિશાળ છાતીવાળો અને શરદના વાદળ જેવો તેજસ્વી, પોતાના ઘરમા આનંદથી ઝળકી રહ્યો હતો.

સ્કન્દશ્ચ સપરીવારઃ પુત્રોઽસ્યામિતવીર્ય્યવાન્। રક્તામ્બરધરઃ શ્રીમાન્વરામ્બુજદલેક્ષણઃ ।। ૩૯.

તેમનો પુત્ર, અપરિમિત બળવાળો સ્કંદ, પોતાના સમૂહ સાથે, લાલ વસ્ત્રો પહેરેલો, તેજસ્વી અને સુંદર કમળની પાંખડી જેવી આંખો ધરાવતો ઊભો હતો.

તસ્ય શાખો વિશાખશ્ચ નૈગમેયશ્ચ ચાષ્ટવાન્। વ્યપેતવ્યસનાક્રૂરાઃ પ્રજાનાં પાલને રતાઃ ।। ૩૯.

તેના શાખાઓ — વિશાખ અને નૈગમેય — પણ ત્યાં હાજર, દોષ અને ક્રૂરતા વિના, પ્રજાની રક્ષા માટે તત્પર હતા.

તૈઃ સાર્દ્ધં સ મહાવીર્ય્યઃ શોભતે શિખિવાહનઃ । વ્યાલક્રીડનકૈસ્તત્ર ક્રીડતે વિશ્વતોમુખઃ ।। ૩૯.

તેના સાથે મહાવીર્યવાન મયૂરવાહન સ્કંદ તેજથી ઝળકતો, સર્વત્રમુખવાળો ત્યાં સાપના રમકડાંથી રમતો હતો.

યે નૃપા વિભુધેન્દ્રાણાં કાઞ્ચનસ્ય પ્રદાયિનઃ। યે ચ સ્વાયતના વિપ્રા ગૃહસ્થા બ્રહ્મવાદિનઃ ।। ૩૯.

જે રાજાઓ દેવોના સ્વામીઓને સોનુ અર્પે છે, અને પોતાના સંસ્કારોમાં તત્પર એવા ગૃહસ્થ બ્રાહ્મણો છે—