વાયુપુરાણમ્

પદ્મોત્પલદલોન્મિશ્રં ફેનાદ્યાવર્ત્તવિગ્રહમ્। જલં મણિદલપ્રખ્યમાવહન્તિ સરિદ્વરાઃ ।। ૩૯.

આ શ્રેષ્ઠ નદીઓ કમળ અને ઉટપલના પાંદડાંથી ભળેલા, ઝાકળ અને ઘુમ્મસથી ભરેલા, રત્ન જેવા ચમકતા પાણી વહાવે છે.

ન તુ બ્રહ્મર્ષયો દેવા નાસુરાઃ પિતરસ્તથા। ન ખલ્વન્યેઽપ્રમેયસ્ય વિદુરીશસ્ય તત્પુરમ્ ।। ૩૯.

પણ બ્રહ્મર્ષિ, દેવો, અસુરો કે પિતૃઓ, કે બીજું કોઈ પણ એ અનંત ઈશ્વરના શહેરને જાણતું નથી.

તત્ર યે ધ્યાનમવ્યગ્રાઃ સુયુક્તા વિજિતેન્દ્રિયાઃ। પશ્યન્તીહ મહાત્માનઃ પુરન્તદ્ગોવૃષાત્મનઃ ।। ૩૯.

ત્યાં, જે લોકો ધ્યાનમાં અડગ, યોગ્ય રીતે સ્થિર અને ઇન્દ્રિયજિત છે, તેઓ અહીં જ ગોવૃષાત્માના મહાન આત્માઓને જોઈ શકે છે.

મધ્યે પુરવરેન્દ્રસ્ય તસ્યાપ્રતિમતેજસઃ। સુમહાન્મેરુસઙ્ગાશો દિવ્યો ભદ્રશ્રિયા વૃતઃ ।। ૩૯.

એ અનન્ય તેજવાળા શહેરના મધ્યમાં, મેરુ પર્વત જેવું વિશાળ અને દિવ્ય શિખર છે, જે શુભ સૌંદર્યથી શોભાયમાન છે.

સહસ્ર પાદઃ પ્રાસાદસ્તપનીયમયઃ શુભઃ। અનુપમેયૈ રત્નૈશ્ચ સર્વતઃ સ વિભૂષિતઃ ।। ૩૯.

ત્યાં હજાર સ્તંભોવાળો ભવ્ય મહેલ છે, જે શુદ્ધ સોનાનો બનેલો છે અને સર્વત્ર અનન્ય રત્નોથી શોભાયમાન છે.

સ્ફટિકૈશ્ચન્દ્રસઙ્કાશૈર્વૈઢૂર્યૈઃ સોમસંપ્રભૈઃ। બાલસૂર્ય્યપ્રભૈશ્ચૈવ સૌવર્ણૈશ્ચાગ્નિસંપ્રભૈઃ ।। ૩૯.

એ મહેલ ચાંદની જેવા સ્ફટિક, ચંદ્ર જેવી કાંતિવાળા વૈઢૂર્ય, ઉગતા સૂર્ય જેવી કાંતિવાળા રત્નો અને અગ્નિ જેવી તેજસ્વી સોનાથી ઝગમગતો હતો.

રાજતૈશ્ચાપિ શુશુભે ઇન્દ્રનીલમયૈઃ શુભૈઃ। દૃઢૈર્વજ્રમયૈશ્ચૈવ ઇત્યેવં સુમહાહિતૈઃ ।। ૩૯.

એ મહેલ ચાંદીથી, સુંદર ઈન્દ્રનીલમણિથી અને મજબૂત વજ્રમણિથી પણ ઝલકતો હતો—આ રીતે એ મહાન અને ભવ્ય રત્નોથી શોભાયમાન હતો.

જલૈશ્ચ વિવિધાકારૈર્દીપ્યદ્ભિરધિવાસિતમ્। ચન્દ્રરશ્મિપ્રકાશાભિઃ પતાકાભિરલંકૃતમ્ ।। ૩૯.

વિવિધ પ્રકારના સુગંધિત જળોથી સુગંધિત, તેજસ્વી રીતે ઝગમગતું, ચાંદની જેવી ઝાંખી આપતી ધ્વજાઓથી શોભાયમાન હતું.

રુક્મઘણ્ટાનિનાદૈશ્ચ નિત્યપ્રમુદિતોત્સવઃ। કિન્નરાણામધીવાસૈઃ સન્ધ્યાભ્રાકારરાજિતૈઃ ।। ૩૯.

સોનાની ઘંટીઓના મીઠા ઘૂંટણાંથી હંમેશા આનંદિત અને ઉત્સવમય, કિનરાઓના નિવાસથી, સાંજના વાદળ જેવી રંગીન ઝાંખીથી શોભાયમાન હતું.

પરિવારસમન્તાત્તુ હેમપુષ્પોદકપ્રભૈઃ। યથા હિ મેરુશૈલેન્દ્રો હેમશ્રૃઙ્ગૈર્વિરાજતે ।। ૩૯.

તે આસપાસ સર્વત્ર, સુવર્ણ ફૂલો અને જળ જેવી તેજસ્વી કિરણોથી ઘેરાયેલું હતું; જેમ કે મેરુ પર્વત પોતાના સોનાના શિખરો સાથે ઝગમગે છે.

ચામીકરમયીભિસ્તુ પતાકાભિસ્તથા પુરમ્ । એવં પ્રાસાદરાજોઽસૌ ભૂમિકાભિર્વિરાજતે ।। ૩૯.

શુદ્ધ સોનાની ધ્વજાઓથી શોભાયમાન એ નગર, એ રીતે એ બહુમાળી મહેલ પણ તેજથી ઝગમગતો હતો.

વસન્તપ્રતિમા યત્ર ત્ર્યમ્બકસ્ય નિવેશને। લક્ષ્મીઃ શ્રીશ્ચ વપુર્મ્માયા કીર્ત્તિઃ શોભા સરસ્વતી ।। ૩૯.

ત્યાં, ત્રયંબકના નિવાસસ્થાને, વસંત, લક્ષ્મી, શ્રી, સૌંદર્ય, માયા, કીર્તિ, શોભા અને સરસ્વતીના સ્વરૂપો વસે છે.

દેવ્યા વૈ સહિતા હ્યેતા રૂપગન્ધસમન્વિતાઃ। નિત્યા હ્યપરિસઙ્ખ્યાતાઃ પરસ્પરગુણાશ્રયાઃ । ભૂષણં સર્વરત્નાનાં યોન્યઃ કાન્તિવિલાસયોઃ ।। ૩૯.

દેવી સાથે એ બધાં રૂપ અને સુગંધથી ભરપૂર, અનંત અને શાશ્વત છે, એકબીજાના ગુણોમાં આધાર રાખે છે, સર્વ રત્નોની શોભા છે, અને એકબીજામાં આકર્ષણ અને આનંદનું કારણ બને છે.

કોટિશતં મહાભાગા વિભજ્યાત્માનમાત્મના। ભગવન્તં મહાત્માનં પ્રતિમોદન્ત્યતન્દ્રિતાઃ। ।। ૩૯.

લાખો કરોડો એ મહાન સ્ત્રીઓ, પોતાનું સ્વરૂપ જાતે વિભાજિત કરી, મહાત્મા ભગવાનમાં સતત આનંદ પામે છે.

તાસાં સહસ્રશશ્ચાન્યાઃ પૃષ્ઠતઃ પરિચારિકાઃ। રૂપિણ્યશ્ચ શ્રિયા યુક્તાઃ સર્વાઃ કમલલોચનાઃ ।। ૩૯.

અને હજારો અન્ય, તેમની પાછળ ઉભેલી સેવિકાઓ, સૌંદર્યથી ભરપૂર, તેજસ્વી, અને બધાની આંખો કમળ જેવી છે.

લીલાવિલાસસંયુક્તૈર્ભાવૈરતિમનોહરૈઃ। ગણૈસ્તાઃ સહ મોદન્તે શૈલાભૈઃ પાવકોપમૈઃ ।। ૩૯.

લીલા અને રમૂજી ભાવોથી ભરપૂર, અત્યંત મનમોહક સ્વભાવ સાથે, એ સ્ત્રીઓ પર્વત અને અગ્નિ જેવી ઝગમગતી ટોળીઓ સાથે આનંદ કરે છે.

કુબ્જા કામનિકામૈશ્ચ વરગાત્રા હયાનનાઃ । પુણ્ડ્રાશ્ચ વિકટાશ્ચૈવ કરલાશ્ચિપિટાનનાઃ ।। ૩૯.

ત્યાં કૂબડવાળી, કામના ભરેલી, સુંદર અંગવાળી, ઘોડા જેવી ચહેરાવાળી, બૌના, વિચિત્ર, મોટા હાથવાળી અને ચપટી ચહેરાવાળી સ્ત્રીઓ પણ છે.

લમ્બોદરા હ્રસ્વભુજા વિનેત્રા હ્રસ્વપાદિકાઃ। મૃગેન્દ્રવદનાશ્ચાન્યા ગજવક્રોદરાસ્તથા ।। ૩૯.

કેટલાક લટકતા પેટવાળા, ટૂંકા હાથવાળા, એક આંખવાળા, ટૂંકા પગવાળા છે; કેટલાક સિંહ જેવા ચહેરાવાળા અને કેટલાક હાથીની સુંડ અને પેટવાળા છે.

ગજાનનાસ્તથૈવાન્યાઃ સિંહ વ્યાઘ્રાનનાસ્તથા। લોહિતાક્ષા મહાસ્તન્યઃ સુભગાશ્ચારુલોચનાઃ ।। ૩૯.

બીજીઓ હાથીના ચહેરાવાળી, સિંહ અને વાઘના ચહેરાવાળી, લાલ આંખવાળી, મોટા સ્તનવાળી, ભાગ્યશાળી અને સુંદર આંખવાળી છે.

હ્રસ્વકુઞ્ચિતકેશાશ્ચ સુન્દર્ય્યશ્ચારુલોચનાઃ। અન્યાશ્ચ કામરૂપિણ્યો નાનાવેષધરાઃ સ્ત્રિયઃ ।। ૩૯.

કેટલાક ટૂંકા અને વાંકડા વાળવાળી, કેટલીક સુંદર અને મોહક આંખવાળી છે; અન્ય અનેક રૂપ ધારણ કરનારી અને વિવિધ વેશભૂષામાં સજ્જ સ્ત્રીઓ છે.

અભ્યન્તરપરિસ્કન્ધા દેવાવાસગૃહોચિતાઃ। રરામ ભગવાંસ્તત્ર દશબાહુર્મહેશ્વરઃ ।। ૩૯.

અંદરના ભવ્ય મંડપોમાં, જે દેવોના નિવાસ માટે યોગ્ય છે, ત્યાં દશબાહુ મહેશ્વર આનંદમાં વિહાર કરે છે.

નન્દિના ચ ગણૈઃ સાર્દ્ધં વિશ્વરૂપૈર્મહાત્મભિઃ। તથા રુદ્રગણૈશ્ચાપિ તુલ્યૌદાર્ય્યપરાક્રમૈઃ ।। ૩૯.

નંદી અને સર્વગुणી, સર્વરૂપ ધરાવનારા ગણો તથા સમાન ઉદારતા અને પરાક્રમ ધરાવતા રુદ્રગણો સાથે તેઓ રહે છે.

પાવકાત્મજસઙ્કાશૈર્યૂપદંષ્ટ્રોત્કટાનનૈઃ। વન્દ્યમાનો વિમાનશ્ચ પૂજ્યમાનશ્ચ તત્પરૈઃ ।। ૩૯.

પાવકના પુત્ર સમાન, ભયાનક ચહેરાવાળા અને મોટી દાંતવાળા ગણો વચ્ચે, પોતાના ભક્તો દ્વારા વિમાનમાં પણ પૂજાયમાન અને માન પામતા હતા.

સર્વર્તુકુસુમાં માલાં જિઘ્રમાણોરસિ સ્થિતાન્ । નીલોત્પલદલશ્યામં પૃથુતામ્રાયતેક્ષણમ્ ।। ૩૯.

તેણે સર્વ ઋતુના ફૂલોની માળા, જે છાતી પર મુકાઈ હતી, તેનો સુગંધ માણ્યો; તેનો રંગ નીલોત્પલના પાંદડાં જેવો ઘેરો હતો અને આંખો વિશાળ, તાંબડી અને પહોળી હતી.

ઈષત્કરાલ્લમ્બોષ્ઠં તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રા ગણાઞચિતમ્। ષડૂર્દ્ધ્વનેત્રં દુષ્પ્રેક્ષ્યં રુચિરઞ્ચીરવાસસમ્ ।। ૩૯.

થોડી ઉંચી કરેલી હાથે, જાડા હોઠ, તીક્ષ્ણ દાંત, ગણોથી ઘેરાયેલા, ઉપર છ આંખો, જોવામાં દુર્લભ અને સુંદર વાઘા પહેરેલા હતા.

આહવેષ્વપરિક્લિષ્ટં દેવાનામરિનાશનમ્। બાહુના બાહુમાવેશ્ય પાર્શ્વે સવ્યેઽન્તરે સ્થિતમ્ ।। ૩૯.

યુદ્ધમાં, દેવોના દુશ્મનોનો વિનાશક, અવિરત અને અડગ રહીને, એક હાથ બીજામાં વળી પોતાના ડાબા બાજુએ સ્થિર ઊભો છે.

રરાજાપદિશન્તસ્ય વામાગ્રકરગોચરમ્। મહાભૈરવનિર્ઘોષં બલેનાપ્રતિમૌજસમ્। દશવર્ણધનુશ્ચૈવ વિચિત્રં શોભતેઽધિકમ્ ।। ૩૯.

તેના ડાબા હાથની પહોંચમાં દિશા દર્શાવતો, ભયાનક ગર્જના કરતા અને અનન્ય શક્તિથી ઝળહળતા, દસ હાથ લાંબા અને રંગબેરંગી ધનુષ્યે તેને વધુ તેજસ્વી બનાવ્યો હતો.

ત્રિશૂલં વિદ્યુતાભાસમમોઘં શત્રુનાશનમ્। જાજ્વલ્યમાનં વપુષા પરમં તત્ત્વિષા યુતમ્ ।। ૩૯.

તેનું ત્રિશૂલ વીજળી જેવી ઝળહળતું, નિષ્ફળ ન થતું અને શત્રુઓનો નાશ કરતું, પરમ તેજ અને શક્તિથી પ્રગટતું હતું.

અસિશ્ચૈવૌજસાં શ્રેષ્ઠઃ શીતરશ્મિઃ શશી તથા। તેજસા વપુષા કાન્ત્યા દેવેશસ્ય મહાત્મનઃ। શુશુભેઽભ્યધિકં તત્ર વેદ્યામગ્નિશિખા ઇવ ।। ૩૯.

તેની તલવાર, શક્તિશાળી ઓમાં શ્રેષ્ઠ, ચાંદની જેવી ઠંડી કિરણો ધરાવતી, મહાન આત્માવાળા દેવેશની તેજ, રૂપ અને કાંતિથી, યજ્ઞકુંડની જ્વાળા જેવી અતિશય ઝળકી રહી હતી.