વાયુપુરાણમ્

પ્રાપ્નુવન્તિ ચ ભાભિસ્તુ હ્યૂર્દ્ધં ચાધશ્ચ રશ્મિભિઃ। દીપ્યન્તે ભાસ્કરાઃ સપ્ત યુગાન્તાગ્નિઃ પ્રતાપિનઃ ।। ૩૮.

એના કિરણો ઉપર અને નીચે બંને તરફ પહોંચે છે; સાતેય સૂર્ય યુગના અંતના અગ્નિથી ઉગ્ર રીતે દહન કરે છે.

તે વારિણા ચ સંદીપ્તા બહુસાહસ્રરશ્મયઃ। ખં સમાવૃત્ય તિષ્ઠન્તિ નિર્દહન્તો વસુન્ધરામ્ ।। ૩૮.

પાણીથી ઝગમગતા, અનેક હજાર કિરણો સાથે, એ આકાશને ઢાંકી ઉભા રહે છે અને પૃથ્વીને દહન કરે છે.

તતસ્તેષાં પ્રતાપેન દહ્યમાના વસુન્ધરા। સાદ્રિનદ્યર્ણવા પૃથ્વી વિસ્નેહા સમપદ્યત ।। ૩૮.

પછી, એના તાપથી પૃથ્વી—પર્વતો, નદીઓ અને મહાસાગરો સાથે—સંપૂર્ણ રીતે શુષ્ક થઈ જાય છે.

દીપ્તાભિઃ સન્તતાભિશ્ચ ચિત્રાભિશ્ચ સમન્તતઃ। અધશ્ચોર્ધ્વશ્ચ તિર્યક્ ચ સંરુદ્ધં સૂર્યરશ્મિભિઃ ।। ૩૮.

ઝગમગતી, સતત અને વિવિધ કિરણોથી, ઉપર, નીચે અને આડેધડ, બધું સૂર્યના કિરણોથી ઘેરી લેવાય છે.

સૂર્ય્યગ્નીનાં પ્રવૃદ્ધાનાં સંસૃષ્ટાનાં પરસ્પરમ્। એકત્વમુપયાતાનામેકજ્વાલં ભવત્યુત ।। ૩૮.

જ્યારે સૂર્યના અગ્નિ વધીને અને એકબીજામાં ભળી જાય છે, ત્યારે એ બધું એક જ જ્વાળા બની જાય છે.

સર્વલોકપ્રણાશઞ્ચ સોઽગ્નિર્ભૂત્વા તુ મણ્ડલી। ચતુર્લોકમિદં સર્વં નિર્દહત્યાશુ તેજસા ।। ૩૮.

એ અગ્નિ ગોળાકાર રૂપ ધારણ કરીને બધા લોકોએ નાશ કરે છે; એની તેજસ્વિતા વડે આ ચારેય લોક ઝડપથી ભસ્મ થઇ જાય છે.

તતઃ પ્રલીયતે સર્વ્વં જઙ્ગમં સ્થાવરં તદા। નિર્વૃક્ષા નિસ્તૃણા ભૂમિઃ કૂર્મપૃષ્ઠસમા ભવેત્ ।। ૩૮.

પછી એ સમયે ચાલતું અને અચળ બધું નાશ પામે છે; ધરતી પર વૃક્ષો અને ઘાસ રહી નથી, અને તે કાચબાની પીઠ જેવી સમતળ બની જાય છે.

અમ્બરીષમિવાભાતિ સર્વં મારિષિતં જગત્। સર્વમેવ તદાર્ચિર્ભિઃ પૂર્ણં જજ્વાલ્યતે નભઃ ।। ૩૮.

આગમાં બળી ગયેલું આખું જગત ઊનના ગોળા જેવું દેખાય છે; એ સમયે આખું આકાશ જ્યોતોથી ભરાઈને ધધકે છે.

પાતાલે યાનિ ભૂતાનિ મહોતધિગતાનિ ચ । તતસ્તાનિ પ્રલીયન્તે ભૂમિત્વમુપયાન્તિ ચ ।। ૩૮.

પાતાળમાં રહેલા અને મહાસાગરમાં વસતા બધા જીવ પણ એ પછી નાશ પામે છે અને ધરતીરૂપ થઇ જાય છે.

દ્વીપાશ્ચ પર્વતાશ્ચૈવ વર્ષાણ્યથ મહોદધિઃ। સર્વ્વં તદ્ભસ્મસાચ્ચક્રે સર્વ્વાત્મા પાવકસ્તુ સઃ ।। ૩૮.

દ્વીપો, પર્વતો, પ્રદેશો અને મહાસાગર—આ બધું સર્વવ્યાપી અગ્નિ સંપૂર્ણપણે રાખમાં ફેરવી દે છે.

સમુદ્રેભ્યો નદીભ્યશ્ચ પાતાલેભ્યશ્ચ સર્વતઃ। પિબન્નપઃ સમિદ્ધોઽગ્નિઃ પૃથિવીમાશ્રિતો જ્વલન્ ।। ૩૮.

જ્વલંત અગ્નિ ધરતી પર રહીને, દરિયાઓ, નદીઓ અને પાતાળના બધેની પાણી પી જાય છે.

તતઃ સંવર્ત્તકઃ શૈલાનતિક્રમ્ય મહાંસ્તથા। લોકાન્ સંહરતે દીપ્તો ઘોરઃ સંવર્ત્તકોઽનલઃ ।। ૩૮.

પછી ભયાનક અને તેજસ્વી સંહારક અગ્નિ મોટા પર્વતોને પણ પાર કરી, બધા લોકોએ સંહારી લે છે.

તતઃ સ પૃથિવીં ભિત્ત્વા રસાતલમશોષયત્। નિર્દહ્ય તાંસ્તુ પાતાલાન્નાગલોકમથાદહત્ ।। ૩૮.

પછી એ અગ્નિ ધરતીને ભેદી, નીચેના પ્રદેશને સુકવી નાખે છે; પાતાળોને બળી નાખીને પછી નાગલોકને પણ દહન કરે છે.

અધસ્તાત્પૃથિવીં દગ્ધ્વા હ્યૂર્દ્ધ્વં સ દહતે દિવમ્। યોજનાનાં સહસ્રાણિ હ્યયુતાન્યર્બુદાનિ ચ ।। ૩૮.

ધરતીને નીચે બળી નાખ્યા પછી, એ ઉપરના સ્વર્ગને પણ દહન કરે છે, હજારો, દસ હજાર અને કરોડો યોજન સુધી.

ઉદતિષ્ઠઞ્છિખાસ્તસ્ય બહ્વયઃ સંવર્ત્તકસ્ય તુ। ગન્ધર્વાંશ્ચ પિશાચાંશ્ચ સમહોરગરાક્ષસાન્ । તદા દહતિ સન્દીપ્તો ગોલકં ચૈવ સર્વ્વશઃ ।। ૩૮.

સંહારક અગ્નિના શીખાઓ અનેક દિશામાં ઊંચી ઉઠે છે; એ સમયે એ ગંધર્વો, પિશાચો, મહાનાગો, રાક્ષસો અને આખું બ્રહ્માંડ બળી જાય છે.

ભૂર્લોકન્તુ ભુવર્લોકં સ્વર્લોકઞ્ચ મહસ્તથા। ઘોરં દહતિ કાલાગ્નિરેવં લોકચતુષ્ટયમ્ ।। ૩૮.

એ રીતે કાળાગ્નિ ભયાનક રીતે ભૂર્લોક, ભુવર્લોક, સ્વર્લોક અને મહર્લોક—આ ચારેય લોકોએ દહન કરે છે.

વ્યાપ્તેષુ તેષુ લોકેષુ તિર્યગૂર્દ્ધ્વમથાગ્નિના। તત્તેજઃ સમનુપ્રાપ્તં કૃત્સ્નં જગદિદં શનૈઃ। અયોગુડનિભં સર્વ્વં તદા હ્યેવં પ્રકાશતે ।। ૩૮.

જ્યારે એ લોકો અગ્નિથી આડી અને ઊભી રીતે વ્યાપ્ત થાય છે, ત્યારે એ તેજ આ આખા જગતને ધીમે ધીમે ઘેરી લે છે, અને બધું લોખંડના ગોળા જેવું દેખાય છે.

તતો ગજકુલાકારાસ્તડિદ્ભિ સમલંકૃતાઃ। ઉત્તિષ્ઠન્તિ તદા ઘોરા વ્યોમ્નિ સંવર્ત્તકા ઘનાઃ ।। ૩૮.

પછી ભયાનક સંહારક વાદળો, હાથીના ઝુંડ જેવા આકાર ધરાવતાં અને વીજળીથી શોભિત, આકાશમાં ઊભા થાય છે.

કેચિન્નીલોત્પલશ્યામાઃ કેચિત્કુમુદસન્નિભાઃ। કેચિદ્વૈઢૂર્યસંકાશા ઇન્દ્રનીલનિભાઽપરે ।। ૩૮.

કેટલાંક વાદળો નીલોત્પલ જેવી કાળી છે, કેટલાંક કુમુદ જેવા સફેદ છે, કેટલાંક વૈડૂર્ય જેવી તેજસ્વી છે, અને બીજાં ઇન્દ્રનીલ જેવી વાદળી છે.

શઙ્ખકુન્દનિભાશ્ચાન્યે જાત્યઞ્જનનિભાસ્તથા । ધૂમ્ર વર્ણા ઘનાઃ કેચિત્કેચિત્પીતાઃ પયોધરાઃ ।। ૩૮.

કેટલાંક શંખ કે કુન્દ જેવા સફેદ છે, કેટલાંક જાતિ અંજણ જેવા છે; કેટલાંક ધૂમ્ર રંગના છે, તો કેટલાંક પીળા અને પાણીથી ભરેલા છે.

કેચિદ્રાસભવર્ણાભા લાક્ષારક્તનિભાસ્તથા। મનઃશિલાભાસ્ત્વપરે કપોતાભાસ્તથામ્બુદાઃ ।। ૩૮.

કેટલાંક વાદળો ગધેડાની જેમ રંગ ધરાવે છે, કેટલાંક લાક્ષા જેવી લાલ છે; બીજાં મન:શિલા જેવા છે, અને કેટલાંક કબૂતરની જેમ ધૂસરી છે.

ઇન્દ્રગોપનિભાઃ કેચિદુત્તિષ્ઠન્તિ ઘના દિવિ। કેચિત્પુરધરાકારાઃ કેચિદ્ગજકુલોપમાઃ ।। ૩૮.

કેટલાંક વાદળો ઇન્દ્રગોપ જેવી લાલછાંય છે, કેટલાંક નગરની દિવાલ જેવા છે, તો કેટલાંક હાથીના ઝુંડ જેવા છે.

કે ચિત્પર્વતસંકાશાઃ કેચિત્સ્થલનિભા ઘનાઃ। કુણ્ડાગારનિભાઃ કેચિત્કેચિન્મીનકુલોપમાઃ ।। ૩૮.

કેટલાંક પર્વત જેવા છે, કેટલાંક મેદાન જેવા છે; કેટલાંક સભાગૃહ જેવા છે, અને કેટલાંક માછલીઓના જૂથ જેવા છે.

બહુરૂપા ઘોરરૂપા ઘોરસ્વરનિનાદિનઃ। તદા જલધરાઃ સર્વે પૂરયન્તિ નભઃસ્થલમ્ ।। ૩૮.

પછી બધા વાદળો અનેક રૂપ ધારણ કરે છે, ભયાનક દેખાવ અને ડરાવના અવાજ સાથે આખા આકાશને ઘેરી લે છે.

તતસ્તે જલદા ઘોરા નવીના ભાસ્કરાત્મિકાઃ। સપ્તધા સંવૃતાત્માનસ્તમગ્નિં શમયન્ત્યુત ।। ૩૮.

એ સમયે એ ભયાનક, નવી ઊગેલી વાદળો, જેમણે સૂર્યની શક્તિ ધારણ કરી છે, સાત પ્રકારના સ્વરૂપે અંધકાર અને અગ્નિને બુઝાવી દે છે.

તતસ્તે જલદા વર્ષં મુઞ્ચન્તિ ચ મહોદ્યમમ્। સુઘોરમશિવં સર્વ્વં નાશયન્તિ ચ પાવકમ્ ।। ૩૮.

પછી એ વાદળો ભારે જોરથી વરસાદ વરસાવે છે—ખૂબ જ ભયાનક અને અશુભ—અને આખો અગ્નિ બુઝાવી નાખે છે.

પ્રવૃષ્ટૈશ્ચ તથાત્યર્થં વારિભિઃ પૂર્ય્યતે જગત્। અદ્ભિસ્તેજોઽભિભૂતઞ્ચ તદાગ્નિઃ પ્રાવિશત્યપઃ ।। ૩૮.

એ રીતે ભારે વરસાદના પાણીથી આખું જગત ભરાઈ જાય છે; પાણીથી દમણ થયેલો અગ્નિ પણ એ જ પાણીમાં સમાઈ જાય છે.

નષ્ટે ચાગ્નૌ વર્ષશતે પયોદાઃ પાકસમ્ભવાઃ। પ્લાવયન્તિ જગત્સર્વં બૃહજ્જાલપરિસ્રવૈઃ ।। ૩૮.

સો વર્ષના વરસાદ પછી, જ્યારે અગ્નિ નાશ પામે છે, તપથી ઉત્પન્ન થયેલા વાદળો વિશાળ ધોધથી આખું જગત પાણીમાં ગરકાવ કરે છે.

ધારાભિઃ પૂરયન્તીમં ચોદ્યમાનાઃ સ્વયમ્ભુવા। અન્યે તુ સલિલૌઘૈસ્તુ વેલામભિભવન્ત્યપિ। સાદ્રિર્દ્વીપાન્તરં પૃથ્વી હ્યદ્ભિઃ સંછાદ્યતે તદા ।। ૩૮.

સ્વયંભૂ દ્વારા ચલાવવામાં આવતા કેટલાક વાદળો ધોધથી જગતને ભરાવે છે, તો બીજા વાદળો પાણીના પ્રવાહથી કિનારાઓને પાર કરી જાય છે; ત્યારે પર્વતો અને દ્વીપો સહિત આખી પૃથ્વી પાણીમાં ઢંકાઈ જાય છે.