વાયુપુરાણમ્

સુનેમિર્દ્યુતપાશ્ચૈવ સુશર્મ્માણઃ પ્રકીર્ત્તિતાઃ। તેષામિન્દ્રસ્તદા ભાવ્યો હ્યદ્ભુતો નામ નામતઃ ।। ૩૮.

સુનેમી અને દ્યુતપા પણ સુશર્માનોમાં ગણાય છે. તેમનો ઇન્દ્ર 'અદ્ભુત' નામે ઓળખાશે.

સ્કન્દઃ સોમપ્રતીકાશઃ કાર્તિકેયસ્તુ પાવકઃ। માઘાતિથિશ્ચ પૌલસ્ત્યો વસુઃ કાશ્યપ એવ ચ ।। ૩૮.

સ્કંદ, સોમપ્રતીક, કાર્તિકેય, પાવક, માઘાતિ, પૌલસ્ત્ય, વસુ અને કાશ્યપ એમ પણ તેમાં સામેલ છે.

જ્યોતિષ્માન્ ભાર્ગવશ્ચૈવ દ્યુતિમાનઙ્ગિરાસ્તથા। વસિતશ્ચૈવ વાસિષ્ઠ આત્રેયો હવ્યવાહનઃ ।। ૩૮.

જ્યોતિષ્માન, ભાર્ગવ, દ્યુતિમાન, અંગિરસ, વસિત, વાસિષ્ઠ, આત્રેય અને હવ્યવાહન એમ પણ નામ છે.

સુતપાઃ પૌલવશ્ચૈવ સપ્તૈતે રોહિતાન્તરે। ધૃતિકેતુદીપ્તિકેતુશાપહસ્તા નિરામયઃ ।। ૩૮.

સુતપા અને પૌલવ, આ સાત જણ રોહિતના વંશમાં છે: ધૃતિકેતુ, દીપ્તિકેતુ, શાપહસ્ત અને નિરામય.

પૃથુશ્રવાસ્તથા નાકો ભૂરિદ્યુમ્નો બૃહદ્રથઃ। પ્રથમસ્ય તુ સાવર્ણેર્નવ પુત્રાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ।। ૩૮.

પૃથુશ્રવાસ, નાક, ભૂરિદ્યુમ્ન, બૃહદ્રથ—આ સૌ પ્રથમ સાવર્ણિના નવ પુત્ર તરીકે ઓળખાય છે.

દશમે ત્વથ પર્યાયે ધર્મપુત્રસ્ય વૈ મનોઃ। દ્વિતીયસ્ય તુ સાવર્ણેર્ભાવ્યસ્યૈવાન્તરે મનોઃ ।। ૩૮.

દસમા મન્વંતરમાં ધર્મપુત્ર મનુના પુત્રો, બીજામાં સાવર્ણિ અને ભવિષ્યના મનુના અંતરાળમાં પણ આવનાર છે.

સુખામના વિરુદ્ધાશ્ચ દ્વાવેવ તુ ગણૌ સ્મૃતૌ। ત્વિષિવન્તશ્ચ તે સર્વે શતસઙ્ખ્યાશ્ચ તે સમાઃ ।। ૩૮.

સુખામના અને વિરુદ્ધ એ બે જૂથો ગણાય છે; એ બધા ત્વિષિવંત છે અને તેમની સંખ્યા એક સો છે.

પ્રાણા નાયચ્છતઃ પ્રોક્ત ઋષિભિઃ પુરુષેષુ વૈ। દેવાસ્તે વૈ ભવિષ્યન્તિ ધર્મપુત્રસ્ય વૈ મનોઃ ।। ૩૮.

પ્રાણ, જે માર્ગદર્શન કરતા નથી, એવા ઋષિઓએ મનુષ્યોમાં વર્ણવ્યા છે; એ ધર્મપુત્ર મનુના દેવતા બનશે.

તેષામિન્દ્રસ્તથા વિદ્વાન્ ભવિષ્યઃ શાન્તિરુચ્યતે। હવિષ્માન્ પૌલહઃ શ્રીમાન્ સુકીર્તિશ્ચાપિ ભાર્ગવઃ ।। ૩૮.

તેમા ઇન્દ્ર, જ્ઞાની, ભવિષ્ય અને શાંતિ નામે ઓળખાશે; હવિષ્માન, પૌલહ, શ્રીમાન અને સુકીર્તિ, ભાર્ગવ પણ હશે.

આપોમૂર્તિસ્તથાત્રેયો વસિષ્ઠશ્ચાપિ યઃ સ્મૃતઃ। પૌલસ્ત્યઃ પ્રતિપશ્ચાપિ નાભાગશ્ચૈવ કાશ્યપઃ। અભિમન્યુશ્ચાઙ્ગિરસઃ સપ્તૈતે પરમર્ષયઃ ।। ૩૮.

આપોમૂર્તિ, આત્રેય, વાસિષ્ઠ, પૌલસ્ત્ય, પ્રતિપ, નાભાગ, કાશ્યપ અને અભિમન્યુ, અંગિરસ—આ સાતે શ્રેષ્ઠ ઋષિ છે.

સુક્ષેત્રશ્ચોત્તમૌજાશ્ચ ભૂરિષેણશ્ચ વીર્યવાન્। શતાનીકો નિરામિત્રો વૃષસેનો જયદ્રથઃ ।। ૩૮.

સુક્ષેત્ર, ઉત્તમૌજ, ભૂરિષેણ, શતાનિક, નિરામિત્ર, વૃષસેન અને જયદ્રથ.

ભૂરિદ્યુમ્નઃ સુવર્ચ્ચાશ્ચ દશૈતે માનવાઃ સ્મૃતાઃ। એકાદશે તુ પર્ય્યાયે સાવર્ણે વૈ તૃતીયકે ।। ૩૮.

ભૂરિદ્યુમ્ન અને સુવર્ચા પણ મનુના દસ પુત્રોમાં ગણાય છે; અગિયારમા મન્વંતરમાં ત્રીજા સાવર્ણિમાં.

નિર્મ્માણરતયો દેવાઃ કામજા વૈ મનોજવાઃ। ગણાસ્ત્વેતે ત્રયઃ ખ્યાતા દેવતાનાં મહાત્મનામ્ ।। ૩૮.

નિર્માણરતિ દેવતા, કામથી જન્મેલા અને મન જેટલા ઝડપી, આવા ત્રણ જૂથ મહાત્મા દેવતાઓમાં પ્રસિદ્ધ છે.

એકૈકં ત્રિંશતસ્તેષાં ગણાસ્તુ ત્રિદિવૌકસામ્। માસસ્યાહાનિ ત્રિંશત્તુ યાનિ વૈ કવયો વિદુઃ ।। ૩૮.

આ સ્વર્ગવાસીઓના દરેક સમૂહમાં ત્રીસ ત્રીસ દેવતાઓ હોય છે; અને વિદ્વાનો જાણે છે કે મહિનાના દિવસો પણ ત્રીસ જ હોય છે.

નિર્મ્માણરતયો દેવા રાત્રયસ્તુ વિહઙ્ગમાઃ। ગણાસ્તે વૈ ત્રયઃ પ્રોક્તા દેવતાનાં ભવિષ્યતિ ।। ૩૮.

નિર્માણમાં આનંદ માણતા દેવતાઓ દિવસરૂપ છે અને પક્ષીઓ રાત્રિરૂપ છે; આવનારા સમયમાં દેવતાઓના ત્રણ સમૂહ એવા કહેવાય છે.

મનોજવા મુહૂર્ત્તાસ્તુ ઇતિ દેવાઃ પ્રકીર્ત્તિતાઃ । એતે હિ બ્રહ્મણઃ પુત્રા ભવિષ્યા મનવઃ સ્મૃતાઃ ।। ૩૮.

મનથી ઝડપી ચાલતા મુહૂર્તો દેવતા કહેવાય છે; એ બધા બ્રહ્માના પુત્રો છે અને ભવિષ્યમાં મનુ બનશે એમ માનવામાં આવે છે.

તેષામિન્દ્રો વૃષો નામ ભવિષ્યઃ સુરરાટ્ તતઃ। તેષાં સપ્તર્ષયશ્ચાપિ કીર્ત્ત્યમાનાન્નિબોધત ।। ૩૮.

આ બધામાં ભવિષ્યના દેવરાજ ઈન્દ્રનું નામ વૃષ હશે; હવે એના સાત ઋષિઓના નામ સાંભળો.

હવિષ્માન્ કાશ્યપશ્ચાપિ વપુષ્માન્ યશ્ચ ભાર્ગવઃ। વારુણિશ્ચૈવ ચાત્રેયો વાસિષ્ઠો ભગ એવ ચ ।। ૩૮.

હવિષ્માન, કાશ્યપ, વપુષ્માન, ભૃગુ વંશજ, વારુણી, આત્રેય, વાસિષ્ઠ અને ભગ—આ બધા.

પુષ્ટિશ્ચાઙ્ગિરસો જ્ઞેયઃ પૌલસ્ત્યો નિશ્ચરસ્તથા। પૌલહો હ્યગ્નિતેજાશ્ચ દેવા હ્યેકાદશેઽન્તરે ।। ૩૮.

પુષ્ટિ, અંગિરસ, પૌલસ્ત્ય, નિશ્ચર, પૌલહ અને અગ્નિસમાન તેજવાળા—આ બધા અગિયારમા મન્વંતરના દેવતાઓ છે.

સર્વ્વવેગઃ સુધર્મ્મા ચ દેવાનીકઃ પુરોવહઃ। ક્ષેમધર્મા ગૃહેષુશ્ચ હ્યાદર્શઃ પૌણ્ડ્રકો મનઃ ।। ૩૮.

સર્વવેગ, સુધર્મા, દેવાનિક, પુરોવહ, ક્ષેમધર્મા, ગૃહેષુ, આદર્શ, પૌંડ્રક અને મન—આ બધા.

સાવર્ણસ્ય તુ તે પુત્રાઃ પ્રાજાપત્યસ્ય વૈ મનોઃ। દ્વાદશે ત્વથ પર્યાયે રુદ્રપુત્રસ્ય વૈ મનોઃ ।। ૩૮.

આ બધા પ્રજાપતિ સાવર્ણિ મનુના પુત્રો છે; અને બારમા મન્વંતરમાં રુદ્રપુત્ર મનુના પુત્રો થશે.

ચતુર્થે ઋતુસાવર્ણે દેવાસ્તસ્યાન્તરે શ્રૃણુ। પઞ્ચૈવ તુ ગણાઃ પ્રોક્તા દેવતાનામનાગતાઃ ।। ૩૮.

ચોથા ઋતુસાવર્ણિ મન્વંતરમાં જે દેવતાઓ હશે, એ સાંભળો; ત્યાં પાંચ સમૂહ આવનારા દેવતાઓના કહેવાયા છે.

હરિતા રોહિતાશ્ચૈવ દેવાઃ સુમનસસ્તથા। સુકર્મ્માણઃ સુપારાશ્ચ પઞ્ચ દેવગણાઃ સ્મૃતાઃ ।। ૩૮.

હરિત, રોહિત, સુમનસ, સુકર્મા અને સુપાર—આ પાંચ દેવસમૂહ માનવામાં આવે છે.

બ્રહ્મણો માનસા હ્યેતે એકૈકો દશકો ગણઃ। અરુન્તિજો હરિશ્ચૈવ વિદ્વાન્ યશ્ચ સહસ્રશઃ ।। ૩૮.

આ બધા બ્રહ્માના મનથી ઉત્પન્ન પુત્રો છે, દરેક સમૂહમાં દસ દસ છે; અરુંતિજ, હરિ, વિદ્વાન અને સહસ્રશ—આ બધા.

પર્વતાનુચરશ્ચૈવ હ્યપોંઽશુશ્ચ મનોજવઃ। ઉર્જ્જા સ્વાહા સ્વધા તારા દશૈતે રોહિતાઃ સ્મૃતાઃ ।। ૩૮.

પર્વતોના અનુયાયી, અપાંશુ, મનોજવ, ઊર્જા, સ્વાહા, સ્વધા, તારા—આ દસ રોહિત કહેવાય છે.

તપોજાનિર્ભૃતિશ્ચૈવ વાચા બન્ધુશ્ચ યઃ સ્મૃતઃ । રજશ્ચૈવ તુ રાજશ્ચ સ્વર્ણપાદસ્તથૈવ ચ ।। ૩૮.

તપોજનિ, ભૃતિ, વાચા, બંધુ, રજ, રાજ અને સ્વર્ણપાદ—આ પણ.

વ્યુષ્ટિર્વિધિશ્ચ વૈ દેવો દશૈતે રોહિતાઃ સ્મૃતાઃ । ઉષિતાદ્યાસ્તુ યે દેવાસ્ત્રયસ્ત્રિશત્પ્રકીર્તિતાઃ ।। ૩૮.

વ્યુષ્તિ, વિધિ—આ દસ રોહિત કહેવાય છે; અને ઉષિતા વગેરે દેવતાઓ ત્રણસો ત્રીસ ગણાય છે.

દેવાન્ સુમનસો વિદ્ધિ સુકર્માણો નિબોધત। સુપર્વા વૃષભઃ પૃષ્ટઃ કૃપિદ્યુમ્નૌ વિપશ્ચિતઃ ।। ૩૮.

સુમનસ દેવતાઓને ઓળખો અને સુકર્માઓના નામ સાંભળો: સુપર્વ, વૃષભ, પૃષ્ઠ, કૃપિદ્યુમ્ન અને વિપશ્ચિત.

વિક્રમશ્ચ ક્રમશ્ચૈવ નિભૃતઃ કાન્ત એવ ચ ૩૮.

વિક્રમ, ક્રમ, નિભૃત અને કાંત—આ પણ.