વાયુપુરાણમ્

બ્રહ્મણો વચનં શ્રુત્વા દક્ષો ધર્મો ભવસ્તદા। તાં કન્યાં મનસા જગ્મુસ્ત્રયસ્તે બ્રહ્મણા સહ ।। ૩૮.

બ્રહ્માજીના વચન સાંભળીને દક્ષ, ધર્મ અને ભવ, બ્રહ્માજી સાથે મનમાં એ દીકરી પાસે ગયા.

સત્યાભિધ્યાયિનાં તેષાં સદ્યઃ કન્યા વ્યજાયત। સદૃશાનુરૂપાંસ્તેષાં ચતુરો વૈ કુમારકાન્ ।। ૩૮.

તેમની સત્યભાવનાથી એ દીકરીએ તરત જ ચાર પુત્રોને જન્મ આપ્યો, જે દરેક પોતાના પિતાની જેમ દેખાતા હતા.

સંસિદ્ધાઃ કાર્યકરણે સમ્ભૂતાસ્તે શ્રિયાન્વિતઃ। ઉપભોગસમર્થૈશ્ચ સદ્યોજાતૈઃ શરીરકૈઃ ।। ૩૮.

એ બધા કાર્ય અને સર્જનમાં નિપુણ, સમૃદ્ધિથી ભરપૂર અને આનંદ માણવા યોગ્ય શરીર ધરાવતા, તરત જ પ્રગટ થયા.

તે દૃષ્ટ્વા તાન્ સ્વયમ્બુદ્ધ્વા બ્રહ્મા વ્યાહાહિણસ્તદા। સંરબ્ધા વૈ વ્યકર્ષન્ત મમ પુત્રો મમેત્યુત ।। ૩૮.

બ્રહ્માજીએ તેમને જોઈને ઓળખી લીધા અને કહ્યું. ત્યારે બધા ઉત્સાહપૂર્વક બોલ્યા: 'આ મારો પુત્ર છે, આ મારો છે.'

અભિધ્યાનાન્મનોત્પન્નાનૂચુર્વૈ તે પરસ્પરમ્। યો યસ્ય વપુષા તુલ્યો ભજતાં સ તુ તં સુતમ્ ।। ૩૮.

વિચારથી જન્મેલા એ પુત્રોએ એકબીજાને કહ્યું: 'જે જેની સાથે રૂપમાં મળે છે, એ તેને પોતાનો પુત્ર માને.'

યસ્ય યઃ સદૃશશ્ચાપિ રૂપે વીર્ય ચ નામતઃ। તં ગૃહ્ણાતુ સુભદ્રં વો વર્ણતો યસ્ય યઃ સમઃ ।। ૩૮.

જે જે રૂપ, શક્તિ અને નામમાં મળે છે, એ શ્રેષ્ઠ પુત્રને દરેક પોતાના વર્ણ પ્રમાણે સ્વીકારી લે.

ધ્રુવં રૂપં પિતુઃ પુત્રઃ સોઽનુરુધ્યતિ સર્વદા। તસ્માદાત્મસમઃ પુત્રઃ પિતુર્માતુશ્ચ જાયતે ।। ૩૮.

પુત્ર હંમેશા પિતાની જેમ દેખાય છે; તેથી પુત્ર પિતા અને માતા બંને જેવા હોય છે.

એવં તે સમયં કૃત્વા સવર્ણાન્ જગૃહુઃ સુતાન્। યસ્માત્ સવર્ણાસ્તેષાં વૈ બ્રહ્માદીનાં કુમારકાઃ ।। ૩૮.

આ રીતે સહમતિ કરીને, દરેકે પોતાના વર્ણના પુત્રોને સ્વીકારી લીધા. તેથી બ્રહ્મા અને બીજાની સંતાન પણ પોતાના વર્ણના જ હતા.

સવર્ણા મનવસ્તસ્માત્ સવર્ણત્વં હિ તે યતઃ। મનનાન્માનનાચ્ચૈવ તસ્માત્તે મનવઃ સ્મૃતાઃ ।। ૩૮.

મનુઓ પોતાના વર્ણના હોવાથી, તેમનું સમાનપણું એથી છે; વિચાર અને માનથી તેઓ મનુ કહેવાય છે.

ચાક્ષુષસ્યાન્તરેઽતીતે પ્રાપ્તે વૈવસ્વતસ્ય હ। રુચેઃ પ્રજાપતેઃ પુત્રો રૌચ્યો નામાભવત્સુતઃ ।। ૩૮.

ચાક્ષુષ મનુ પછી અને વૈવસ્વત મનુના સમયમાં, પ્રજાપતિ રૂચિના પુત્ર રૌચિ નામે પુત્ર થયો.

ભૂત્યામુત્પાદિતો યસ્તુ ભૌત્યો નામાભવત્સુતઃ। વૈવસ્વતેઽન્તરે રાજા દ્વૌ મનૂ તુ વિવસ્વતોઃ ।। ૩૮.

ભૂતિથી જન્મેલો પુત્ર ભૌતિ કહેવાયો; વૈવસ્વત મનુના સમયમાં, વિવસ્વતના બે પુત્ર મનુ હતા.

વૈવસ્વતો મનુર્યશ્ચ સાવર્ણો યશ્ચ વિશ્રુતઃ। જ્યેષ્ઠઃ સંજ્ઞાસુતો વિદ્વાન્ મનુર્વૈવસ્વતઃ પ્રભુઃ ।। ૩૮.

વૈવસ્વત મનુ અને પ્રસિદ્ધ સાવર્ણિ, બંને વિવસ્વતના પુત્ર હતા; મોટો અને વિદ્વાન વૈવસ્વત મનુ ભગવાન હતા.

સવર્ણાયાઃ સુતશ્ચાન્યઃ સ્મૃતો વૈવસ્વતો મનુઃ । સવર્ણા મનવો યે ચ ચત્વારસ્તુ મહર્ષિજાઃ ।। ૩૮.

સાવર્ણિનો બીજો પુત્ર વૈવસ્વત મનુ તરીકે ઓળખાય છે; મહર્ષિથી જન્મેલા ચાર મનુઓ પણ સાવર્ણિ કહેવાય છે.

તપસા સમ્ભૃતાત્માનઃ સ્વેષુ મન્વન્તરેષુ વૈ। ભવિષ્યેષુ ભવિષ્યન્તિ સર્વકાર્યાર્થસાધકાઃ ।। ૩૮.

તપથી પોતાના આત્માને પવિત્ર કરનાર એ મનુઓ, પોતાના મન્વંતરમાં, ભવિષ્યમાં તમામ કાર્ય સિદ્ધ કરશે.

પ્રથમં મેરુસાવર્ણેર્દક્ષપુત્રસ્ય વૈ મનોઃ। પુત્રા મરીચિગર્ભાશ્ચ સુશર્માણશ્ચ તે ત્રયઃ । સમ્ભૂતાશ્ચ મહાત્માનઃ સર્વે વૈવસ્વતેઽન્તરે ।। ૩૮.

પ્રથમ, દક્ષના મનુનો પુત્ર મેરુસાવર્ણિ અને મરીચિના વંશમાંથી જન્મેલા સુશર્મા અને બીજા બે પુત્ર, એ બધા મહાત્મા વૈવસ્વત મનુના સમયમાં જન્મ્યા હતા.

દક્ષપુત્રસ્ય પુત્રાસ્તે રોહિતસ્ય પ્રજાપતેઃ। ભવિષ્યસ્ય ભવિષ્યસ્તુ એકૈકો દ્વાદશો ગણઃ ।। ૩૮.

દક્ષના પુત્ર રોહિત, જે પ્રજાપતિ છે, તેમના પુત્રો દરેકે દસ-બારના જૂથમાં છે અને ભવિષ્યમાં પણ આવા જૂથો આવશે.

ઐશ્વર્યસંગ્રાહો રાહો બાહુવશસ્તથૈવ ચ। પારા દ્વાદશ વિજ્ઞેયા ઉત્તરાંસ્તુ નિબોધત ।। ૩૮.

ઐશ્વર્યસંગ્રાહ, રાહ, બાહુવશ અને પારા એમ બાર નામ જાણી શકાય છે; હવે ઉત્તર તરફના નામો સાંભળો.

વાજિયો વાજિજિચ્ચૈવ પ્રભૃતિશ્ચ કકુદ્યથ। દધિક્રાવાયપક્વાશ્ચ પ્રણીતો વિજયો મધુઃ ।। ૩૮.

વાજીય, વાજિજિત, પ્રભૃતિ, કકુદ, દધિક્રાવ, આયપક્વ, પ્રણીત, વિજય અને મધુ એમ તેમના નામો છે.

તેજસ્માન્નથવો દ્વૌ તુ દ્વાદશૈતે મરીચયઃ। સુશર્મ્માણસ્તુ વક્ષ્યામિ નામતસ્તુ નિબોધત ।। ૩૮.

તેજસ્માનમાંથી બે નેતા થયા; આ બાર જણ મરીચય કહેવાય છે. હવે હું સુશર્માનો નામો કહું છું, ધ્યાનથી સાંભળો.

વર્ણસ્તથાપ્યઙ્ગવિશ્વૌ મુરણ્યો વ્રજનો મતઃ। અમિતો દ્રવકેતુશ્ચ જમ્ભોસ્થાજસ્રશક્રકાઃ ।। ૩૮.

વર્ણ, અપ્યંગ, વિશ્વ, મુરણ્ય, વ્રજન, અમિત, દ્રવકેતુ, જંભોથા, અજસ્ર અને શક્રક એમ તેમના નામો ગણાય છે.

સુનેમિર્દ્યુતપાશ્ચૈવ સુશર્મ્માણઃ પ્રકીર્ત્તિતાઃ। તેષામિન્દ્રસ્તદા ભાવ્યો હ્યદ્ભુતો નામ નામતઃ ।। ૩૮.

સુનેમી અને દ્યુતપા પણ સુશર્માનોમાં ગણાય છે. તેમનો ઇન્દ્ર 'અદ્ભુત' નામે ઓળખાશે.

સ્કન્દઃ સોમપ્રતીકાશઃ કાર્તિકેયસ્તુ પાવકઃ। માઘાતિથિશ્ચ પૌલસ્ત્યો વસુઃ કાશ્યપ એવ ચ ।। ૩૮.

સ્કંદ, સોમપ્રતીક, કાર્તિકેય, પાવક, માઘાતિ, પૌલસ્ત્ય, વસુ અને કાશ્યપ એમ પણ તેમાં સામેલ છે.

જ્યોતિષ્માન્ ભાર્ગવશ્ચૈવ દ્યુતિમાનઙ્ગિરાસ્તથા। વસિતશ્ચૈવ વાસિષ્ઠ આત્રેયો હવ્યવાહનઃ ।। ૩૮.

જ્યોતિષ્માન, ભાર્ગવ, દ્યુતિમાન, અંગિરસ, વસિત, વાસિષ્ઠ, આત્રેય અને હવ્યવાહન એમ પણ નામ છે.

સુતપાઃ પૌલવશ્ચૈવ સપ્તૈતે રોહિતાન્તરે। ધૃતિકેતુદીપ્તિકેતુશાપહસ્તા નિરામયઃ ।। ૩૮.

સુતપા અને પૌલવ, આ સાત જણ રોહિતના વંશમાં છે: ધૃતિકેતુ, દીપ્તિકેતુ, શાપહસ્ત અને નિરામય.

પૃથુશ્રવાસ્તથા નાકો ભૂરિદ્યુમ્નો બૃહદ્રથઃ। પ્રથમસ્ય તુ સાવર્ણેર્નવ પુત્રાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ।। ૩૮.

પૃથુશ્રવાસ, નાક, ભૂરિદ્યુમ્ન, બૃહદ્રથ—આ સૌ પ્રથમ સાવર્ણિના નવ પુત્ર તરીકે ઓળખાય છે.

દશમે ત્વથ પર્યાયે ધર્મપુત્રસ્ય વૈ મનોઃ। દ્વિતીયસ્ય તુ સાવર્ણેર્ભાવ્યસ્યૈવાન્તરે મનોઃ ।। ૩૮.

દસમા મન્વંતરમાં ધર્મપુત્ર મનુના પુત્રો, બીજામાં સાવર્ણિ અને ભવિષ્યના મનુના અંતરાળમાં પણ આવનાર છે.

સુખામના વિરુદ્ધાશ્ચ દ્વાવેવ તુ ગણૌ સ્મૃતૌ। ત્વિષિવન્તશ્ચ તે સર્વે શતસઙ્ખ્યાશ્ચ તે સમાઃ ।। ૩૮.

સુખામના અને વિરુદ્ધ એ બે જૂથો ગણાય છે; એ બધા ત્વિષિવંત છે અને તેમની સંખ્યા એક સો છે.

પ્રાણા નાયચ્છતઃ પ્રોક્ત ઋષિભિઃ પુરુષેષુ વૈ। દેવાસ્તે વૈ ભવિષ્યન્તિ ધર્મપુત્રસ્ય વૈ મનોઃ ।। ૩૮.

પ્રાણ, જે માર્ગદર્શન કરતા નથી, એવા ઋષિઓએ મનુષ્યોમાં વર્ણવ્યા છે; એ ધર્મપુત્ર મનુના દેવતા બનશે.

તેષામિન્દ્રસ્તથા વિદ્વાન્ ભવિષ્યઃ શાન્તિરુચ્યતે। હવિષ્માન્ પૌલહઃ શ્રીમાન્ સુકીર્તિશ્ચાપિ ભાર્ગવઃ ।। ૩૮.

તેમા ઇન્દ્ર, જ્ઞાની, ભવિષ્ય અને શાંતિ નામે ઓળખાશે; હવિષ્માન, પૌલહ, શ્રીમાન અને સુકીર્તિ, ભાર્ગવ પણ હશે.