વાયુપુરાણમ્

પુત્રોઽશ્વમેધ દત્તોઽભૂચ્છતાનીકસ્ય વીર્ય્યવાન્। પુત્રોઽશ્વમેધદત્તાદ્વૈ જાતઃ પરપુરંજયઃ ।। ૩૭.

શતાનિકનો પુત્ર અશ્વમેઘદત્ત શક્તિશાળી થયો; અને અશ્વમેઘદત્તથી પરપુરંજય જન્મ્યો.

અધિસામકૃષ્ણો ધર્માત્મા સામ્પ્રતોઽયં મહાયશાઃ। યસ્મિન્ પ્રશાસતિ મહીં યુષ્માભિરિદમાહૃતમ્ ।। ૩૭.

અધિસામકૃષ્ણ, ધર્મપ્રિય અને મહાન યશસ્વી, હાલમાં રાજ કરે છે; જેના શાસનમાં તમે આ કાર્ય પૂરું કર્યું છે.

દુરાપં દીર્ઘસત્રં વૈ ત્રીણિ વર્ષાણિ દુશ્ચરમ્। વર્ષદ્વયં કુરુક્ષેત્રે દૃષદ્વત્યાં દ્વિજોત્તમાઃ ।। ૩૭.

આ દુર્લભ અને લાંબો યજ્ઞ, ત્રણ વર્ષ ચાલ્યો, જેમાંથી બે વર્ષ કુરુક્ષેત્ર અને દૃશદ્વતી નદી પાસે કરવામાં આવ્યો, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો.

ઋષય ઊચુઃ ।। શ્રોતું ભવિષ્યમિચ્છામઃ પ્રજાનાં વૈ મહામતે । સૂત સાર્દ્ધં નૃપૈર્ભાવ્યં વ્યતીતં કીર્ત્તિતં ત્વયા ।। ૩૭.

ઋષિઓએ કહ્યું: હે વિદ્વાન, જેમ તમે ભૂતકાળના રાજાઓ સાથે લોકોની વાત કહી, તેમ હવે ભવિષ્યની વાત પણ અમને સાંભળવા ઇચ્છા છે.

યત્તુ સંસ્થાસ્યતે કૃત્યમુત્પત્સ્યન્તિ ચે યે નૃપાઃ। વર્ષાગ્રતોઽપિ પ્રબ્રૂહિ નામતશ્ચૈવ તાન્નૃપાન્ ।। ૩૭.

ભવિષ્યમાં શું સ્થાપિત થશે અને કયા રાજાઓ જન્મશે, તેમનાં નામો પણ, વર્ષો પછી જે આવશે તે પણ, અમને કહો.

કાલં યુગપ્રમાણઞ્ચ ગુણદોષાન્ ભવિષ્યતઃ। સુખદુઃખે પ્રજાનાઞ્ચ ધર્મતઃ કામતોઽર્થતઃ ।। ૩૭.

સમય, યુગોની માપ, ભવિષ્યના ગુણ-દોષ, અને ધર્મ, કામ અને અર્થમાં પ્રજાના સુખ-દુઃખ પણ અમને કહો.

એતત્સર્વં પ્રસઙ્ખ્યાય પૃચ્છતાં બ્રૂહિ તત્વતઃ। સ એવમુક્તો મુનિભિઃ સૂતો બુદ્ધિમતાં વરઃ। આચચક્ષે યથાવૃત્તં યથાદૃષ્ટં યથાશ્રુતમ્ ।। ૩૭.

આ બધું વિચારીને, અમારે જે પૂછ્યું છે તેનું સાચું ઉત્તર આપો; ઋષિઓએ આમ કહ્યું ત્યારે, વિદ્વાનોમાં શ્રેષ્ઠ સૂતાએ જે જોયું અને સાંભળ્યું તે પ્રમાણે વર્ણન કર્યું.

યથા મે કીર્ત્તિતં સર્વં વ્યાસેનાદ્ભુતકર્મ્મણા। ભાવ્યં કલિયુગઞ્ચૈવ તથા મન્વન્તરાણિ તુ ।। ૩૭.

મારે જે બધું વ્યાસે કહ્યું છે, તેમ જ કળિયુગ અને મન્વંતર વિશે પણ કહું છું.

અનાગતાનિ સર્વાણિ બ્રુવતો મે નિબોધત। અત ઊર્દ્ધ્વં પ્રવક્ષ્યામિ ભવિષ્યન્તિ વૃપાસ્તુ યે ।। ૩૭.

હવે જે આવનાર છે તે બધું મારી પાસેથી સાંભળો; હવે પછી જે રાજાઓ આવશે, તેમનું વર્ણન કરું છું.

ઐલાંશ્ચૈવ તથેક્ષ્વાકૂન્ સૌદ્યુમ્નાંશ્ચૈવ પાર્થિવાન્। યેષુ સંસ્થાપ્યતે ક્ષેત્રણૈક્ષ્વાકવમિદં શુભમ્ ।। ૩૭.

ઐલ, ઇક્ષ્વાકુ અને સૌદ્યુમ્ન વંશના રાજાઓ, જેમાં આ શુભ ઇક્ષ્વાકુ ક્ષેત્ર સ્થાપિત થયું છે.

તાન્ સર્વાન્ કીર્ત્તયિષ્યામિ ભવિષ્યે પઠિતાન્નૃપાન્। તેભ્યઃ પરે ચ યે ચાન્યે ઉત્પત્સ્યન્તે મહીક્ષિતઃ ।। ૩૭.

હું ભવિષ્યમાં આવનારા બધા રાજાઓનું વર્ણન કરીશ, અને પછી જે-જે મહારાજાઓ જન્મશે તેમનું પણ નામ લઉં છું.

ક્ષત્રાઃ પારશવાઃ શૂદ્રાસ્તથા યે ચ દ્વિજાતયઃ। અન્ધાઃ શકાઃ પુલિન્દાશ્ચ તૂલિકા યવનૈઃ સહ ।। ૩૭.

ક્ષત્રિય, પારશવ, શૂદ્ર અને દ્વિજાતિ, અંધ, શક, પુલિંદ, તુલિક અને યવન સાથેના લોકો.

કૈવર્ત્તાભીરશબરા યે ચાન્યે મ્લેચ્છજાતયઃ। વર્ષાગ્રતઃ પ્રવક્ષ્યામિ નામતશ્ચૈવ તાન્નૃપાન્ ।। ૩૭.

કૈવર્ત, આભીર, શબર અને અન્ય મ્લેચ્છ જાતિઓ; વર્ષવાર તેમનું વર્ણન કરીશ અને તે રાજાઓના નામ પણ કહું છું.

અધિસામકૃષ્ણઃ સોઽયં સામ્પ્રતં પૌરવાન્નૃપઃ। તસ્યાન્વવાયે વક્ષ્યામિ ભવિષ્યે તાવતો નૃપાન્ ।। ૩૭.

અધિસામકૃષ્ણ નામનો રાજા હાલમાં પૌરવ વંશમાં રાજ કરે છે. હવે હું તેના વંશમાં ભવિષ્યમાં જન્મનારા રાજાઓનું ક્રમશઃ વર્ણન કરીશ.

અધિસામકૃષ્ણપુત્રો નિર્વક્રે ભવિતા કિલ। ગઙ્ગયાપહૃતે તસ્મિન્નગરે નાગસાહ્વયે। ત્યક્ત્વા ચ તં સુવાસઞ્ચ કૌશામ્બ્યાં સ નિવત્સ્યતિ ।। ૩૭.

અધિસામકૃષ્ણનો પુત્ર નિર્વક્ર રહેશે એવું કહેવાય છે. જ્યારે ગંગા નાગસાહ્વય નામના શહેરને વહેંચી નાખશે, ત્યારે તે પોતાનું ઘર અને શહેર છોડીને કૌશાંબીમાં વસશે.

ભવિષ્યદુષ્ણસ્તત્પુત્ર ઉષ્ણાચ્ચિત્રરથઃ સ્મૃતઃ। શુચિદ્રથશ્ચિત્રરથાદ્‌વૃતિમાંશ્ચ શુચિદ્રથાત્ ।। ૩૭.

નિર્વક્રનો પુત્ર ઉષ્ણ હશે અને ઉષ્ણથી ચિત્રરથ જન્મશે. ચિત્રરથથી શુચિદ્રથ અને શુચિદ્રથથી વૃતિમાન પેદા થશે.

સુષેણો વૈ મહાવીર્યો ભવિષ્યતિ મહાયશાઃ। તસ્માત્સુષેણાદ્ભવિતા સુતીર્થો નામ પાર્થિવઃ ।। ૩૭.

વૃતિમાનથી સુશેણ નામનો મહાવીર અને પ્રસિદ્ધ રાજા જન્મશે. સુશેણથી સુતીર્થ નામનો રાજા થશે.

રુચઃ સુતીર્થાદ્ભવિતા ત્રિચક્ષો ભવિતા તતઃ। ત્રિચક્ષસ્ય તુ દાયાદો ભવિતા વૈ સુખીબલઃ ।। ૩૭.

સુતીર્થથી રુચ જન્મશે અને રુચથી ત્રિચક્ષુ. ત્રિચક્ષુનો વારસદાર સુખીબલ હશે.

સુખીબલસુતશ્ચાપિ ભાવ્યો રાજા પરિપ્લુતઃ। પરિપ્લુતસુતશ્ચાપિ ભવિતા સુનયો નૃપઃ ।। ૩૭.

સુખીબલનો પુત્ર પરિપ્લુત રાજા બનશે અને પરિપ્લુતનો પુત્ર સુનય રાજા થશે.

મેધાવી સુનયસ્યાથ ભવિષ્યતિ નરાધિપઃ। મેધાવિનઃ સુતશ્ચાપિ દણ્ડપાણિર્ભવિષ્યતિ ।। ૩૭.

સુનયનો પુત્ર મેધાવી રાજા બનશે. મેધાવીનો પુત્ર દંડપાણી થશે.

દણ્ડપાણેર્નિરામિત્રે નિરામિત્રાચ્ચ ક્ષેમકઃ। પઞ્ચવિંશનૃપા હ્યેતે ભવિષ્યાઃ પૂર્વવંશજાઃ ।। ૩૭.

દંડપાણીથી નિરામિત્ર જન્મશે અને નિરામિત્રથી ક્ષેમક પેદા થશે. આ રીતે કુલ પચ્ચીસ રાજાઓ આ પ્રાચીન વંશમાં જન્મશે.

અત્રાનુવંશશ્લોકોઽયં ગીતો વિપ્રૈઃ પુરાવિદૈઃ। બ્રહ્મક્ષત્રસ્ય યો યોનિર્વંશો દેવર્ષિસત્કૃતઃ ।। ૩૭.

આ વંશ વિશે વિદ્વાનોએ ગાયેલો એક શ્લોક છે: 'દેવર્ષિ દ્વારા સન્માનિત આ વંશ બ્રાહ્મણ અને ક્ષત્રિય બંનેનો મૂળ છે.'

ક્ષેમકં પ્રાપ્ય રાજાનં સંસ્થાં પ્રાપ્સ્યતિ વૈ કલૌ। ઇત્યેષ પૌરવો વંશો યથાવદનુકીર્ત્તિતઃ ।। ૩૭.

જ્યારે ક્ષેમક રાજા બનશે, ત્યારે કલિયુગમાં આ વંશનું અંત આવશે. આ રીતે પૌરવ વંશનું યોગ્ય રીતે વર્ણન થયું.

ધીમતઃ પાણ્ડુપુત્રસ્ય હ્યર્જુનસ્ય મહાત્મનઃ। અત ઊર્દ્ધ્વં પ્રવક્ષ્યામિ ઇક્ષ્વાકૂણાં મહાત્મનામ્ ।। ૩૭.

હવે હું પાંડુના વિદ્વાન પુત્ર મહાત્મા અર્જુન પછીના ઇક્ષ્વાકુઓના મહાન વંશનું વર્ણન કરીશ.

બૃહદ્રથસ્ય દાયાદો વીરો રાજા બૃહત્ક્ષયઃ । તતઃ ક્ષયઃ સુતસ્તસ્ય વત્સવ્યૂહસ્તતઃ ક્ષયાત્ ।। ૩૭.

બૃહદ્રથનો વારસદાર વીર રાજા બૃહત્ક્ષય હશે. તેના પુત્ર ક્ષય અને ક્ષયથી વત્સવ્યૂહ જન્મશે.

વત્સવ્યૂહાત્પ્રતિવ્યૂહસ્તસ્ય પુત્રો દિવાકરઃ। યશ્ચ સાંપ્રતમધ્યાસ્ત અયોધ્યાં નગરીં નૃપઃ ।। ૩૭.

વત્સવ્યૂહથી પ્રતિવ્યૂહ અને તેના પુત્ર દિવાકર થશે. દિવાકર એ રાજા છે જે હાલમાં અયોધ્યા શહેરમાં રાજ કરે છે.

દિવાકરસ્ય ભવિતા સહદેવો મહાયશાઃ। સહદેવસ્ય દાયાદો બૃહદશ્વો ભવિષ્યતિ ।। ૩૭.

દિવાકરનો પુત્ર મહાપ્રસિદ્ધ સહદેવ થશે. સહદેવનો વારસદાર બૃહદશ્વ હશે.

તસ્ય ભાનુરથો ભાવ્યઃ પ્રતીતાશ્વશ્ચ તત્સુતઃ। પ્રતીતાશ્વસુતશ્ચાપિ સુપ્રતીતો ભવિષ્યતિ ।। ૩૭.

બૃહદશ્વનો પુત્ર ભાનુરથ અને ભાનુરથનો પુત્ર પ્રતિતાશ્વ થશે. પ્રતિતાશ્વનો પુત્ર સુપ્રતીત હશે.

સહદેવઃ સુતસ્તસ્ય સુનક્ષત્રશ્ચ તત્સુતઃ ।। ૩૭.

સુપ્રતીતનો પુત્ર સહદેવ અને સહદેવનો પુત્ર સુનક્ષત્ર હશે.