વાયુપુરાણમ્

સહતેવાત્મજઃ શ્રીમાન્ સોમાધિઃ સુમહાતપાઃ। શ્રુતશ્રુવસ્તુ સોમાધેર્માગધઃ પરિકીર્તિતઃ ।। ૩૭.

સહદેવનો પુત્ર તેજસ્વી અને મહાતપસ્વી સોમાધિ હતો. સોમાધિથી શ્રુતશ્રુ જન્મ્યા, જેને માગધ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

પરિક્ષિતસ્ય દાયાદો બભૂવ જનમેજયઃ। શ્રુતસેનસ્ય દાયાદો ભીમસેનોઽપિ નામતઃ ।। ૩૭.

પરીક્ષિતનો વારસદાર જનમેજય થયો. શ્રુતસેનનો વારસદાર ભીમસેન હતો.

જહ્નુસ્ત્વજનયત્પુત્રં સુરથં નામ ભૂમિપમ્। સુરથસ્ય તુ દાયાદો વીરો રાજા વિદૂરથઃ ।। ૩૭.

જહ્નુએ સુરથ નામના પૃથ્વીના રાજાને પુત્ર રૂપે મેળવ્યા. સુરથનો વારસદાર વીર રાજા વિદૂરથ હતો.

વિદૂરથસુતશ્ચાપિ સાર્વભૌમ ઇતિ શ્રુતિઃ। સાર્વભૌમા જ્જયત્સેન આરાધિસ્તસ્ય ચાત્મજઃ ।। ૩૭.

વિદૂરથનો પુત્ર સર્વભૌમ કહેવાય છે. સર્વભૌમનો પુત્ર જયત્સેન અને તેનો પુત્ર આરાધિત હતો.

આરાધિતો મહાસત્ત્વ અયુતાયુસ્તતઃ સ્મૃતઃ । અક્રોધનોઽયુતાયોઽસ્તુ તસ્માદ્દેવાતિથિઃ સ્મૃતઃ ।। ૩૭.

મહાન આત્માવાળા આરાધિતને અયુતાયુ તરીકે ઓળખવામાં આવ્યો. અયુતાયુનો પુત્ર અક્રોધન અને તેના પછી દેવાતિથિ થયો.

દેવાતિથેસ્તુ દાયાદ ઋક્ષ એવ બભૂવ હ। ભીમસેનસ્તથા ઋક્ષાદ્દિલીપસ્તસ્ય ચાત્મજઃ ।। ૩૭.

દેવાતિથિનો વારસદાર ઋક્ષ થયો. ઋક્ષથી ભીમસેન અને તેના પુત્ર દલિપ થયો.

દિલીપસૂનુઃ પ્રતિપસ્તસ્ય પુત્રાસ્ત્રયઃ સ્મૃતાઃ। દેવાપિઃ શન્તનુશ્ચૈવ બાહ્લીકશ્ચૈવ તે ત્રયઃ ।। ૩૭.

દલિપનો પુત્ર પ્રતિપ હતો અને તેના ત્રણ પુત્રો હતા: દેવાપિ, શંતનુ અને બાહ્લીક. આ ત્રણેય પ્રસિદ્ધ છે.

બાહ્લીકસ્ય તુ વિજ્ઞેયઃ સપ્તબાહ્લીશ્વરો નૃપઃ। બાહ્લીકસ્ય સુતશ્ચૈવ સોમદત્તો મહાયશાઃ ।। ૩૭.

બાહ્લિક દેશના રાજા સાત બાહ્લિકોના સ્વામી કહેવાય છે; અને બાહ્લિકના પુત્ર સોમદત્ત ખૂબ પ્રસિદ્ધ અને મહાન છે.

જજ્ઞિરે સોમદત્તાત્તુ ભૂરિર્ભૂરિશ્રવાઃ શલઃ । દેવાપિસ્તુ પ્રવવ્રાજ વનં ધર્મ્મપરીપ્સયા ।। ૩૭.

સોમદત્તથી ભૂરી, ભૂરીશ્વરસ અને શલ નામના પુત્રો જન્મ્યા; અને દેવાપિ ધર્મની શોધમાં વનમાં ગયો.

ઉપાધ્યાયસ્તુ દેવાનાં દેવાપિરભવન્મુનિઃ। ચ્યવનોઽસ્ય હિ પુત્રસ્તુ ઇષ્ટકશ્ચ મહાત્મનઃ ।। ૩૭.

દેવાપિ દેવતાઓના ગુરુ અને મહાન ઋષિ બન્યા; તેમના પુત્રોમાં ચ્યવન અને ઇષ્ટક, બંને મહાન આત્માવાળા હતા.

શન્તનુસ્ત્વભવદ્રાજા વિદ્વાન્ વૈ સ મહાભિષઃ । ઇમં ચોદાહરન્ત્યત્ર શ્લોકં પ્રતિ મહાભિષમ્ ।। ૩૭.

શાંતનુ વિદ્વાન અને મહાન વૈદ્ય રાજા બન્યા; મહાન વૈદ્ય વિશે અહીં આ શ્લોક કહેવામાં આવે છે.

યં યં રાજા સ્પૃશતિ વૈ જીર્ણં સમયતો નરમ્। પુનર્યુવા સ ભવતિ તસ્માત્તે શન્તનું વિદુઃ ।। ૩૭.

રાજા જે વૃદ્ધ માણસને સ્પર્શે છે, તે ફરી યુવાન બની જાય છે; તેથી લોકો તેમને શાંતનુ તરીકે ઓળખે છે.

તતોઽસ્ય શન્તનુત્વં વૈ પ્રજાસ્વિહ પરિશ્રુતમ્। સ ઉપયેમે ધર્મ્માત્મા શન્તનુ ર્જાહ્નવીં નૃપઃ ।। ૩૭.

શાંતનુનું યશ અહીં લોકોમાં પ્રસિદ્ધ છે; એ ધર્મપ્રિય રાજા શાંતનુએ જાહ્નવી સાથે લગ્ન કર્યા.

તસ્યાં દેવવ્રતં ભીષ્મં પુત્રં સોઽજનયત્પ્રભુઃ । સ ચ ભીષ્મ ઇતિ ખ્યાતઃ પાણ્ડવાનાં પિતામહઃ ।। ૩૭.

જાહ્નવીમાંથી ભગવાને દેવવ્રત નામે પુત્ર ભીષ્મને જન્મ આપ્યો; એ ભીષ્મ તરીકે જાણીતા છે અને પાંડવોના પિતામહ છે.

કાલે વિચિત્રવીર્યન્તુ શન્તનુ ર્જનયત્સુતમ્। શન્તનોર્દયિતં પુત્રં પ્રજાહિતકરમ્પ્રભુમ્। કૃષ્ણદ્વૈપાયનશ્ચૈવ ક્ષેત્રે વૈચિત્રવીર્યકે ।। ૩૭.

સમય જતાં શાંતનુએ પોતાને ખૂબ પ્રિય અને પ્રજાહિતમાં લાગેલા પુત્ર વિચિત્રવીર્યને જન્મ આપ્યો; અને કૃષ્ણ દ્વૈપાયનએ પણ વિચિત્રવીર્યના વંશમાં પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા.

ધૃતરાષ્ટ્રઞ્ચ પાણ્ડુઞ્ચ વિદુરઞ્ચાપ્યજીજનત્। ધૃતરાષ્ટ્રાત્તુ ગાન્ધારી પુત્રાણાં સુષુવે શતમ્ ।। ૩૭.

તેમણે ધૃતરાષ્ટ્ર, પાંડુ અને વિદુરને જન્મ આપ્યા; અને ધૃતરાષ્ટ્રથી ગાંધારીએ સો પુત્રોને જન્મ આપ્યા.

તેષાં દુર્યોધનો જ્યેષ્ઠઃ સર્વ્વક્ષત્રસ્ય સ પ્રભુઃ। માદ્રી રાજ્ઞી પૃથા ચૈવ પાણ્ડોર્ભાર્યે બભૂવતુઃ ।। ૩૭.

આ બધા પુત્રોમાં દુર્યોધન મોટો અને બધા ક્ષત્રિયોમાં પ્રમુખ હતો; પાંડુની પત્નીઓમાં માદ્રી અને પૃથા હતી.

દેવદત્તાઃ સુતાસ્તાભ્યાં પાણ્ડોરર્થે વિજજ્ઞિરે। ધર્મ્માદ્યુધિષ્ઠિરો જજ્ઞે વાયોર્જજ્ઞે વૃકોદરઃ ।। ૩૭.

આ બન્ને પત્નીઓથી પાંડુને દેવો દ્વારા પુત્રો પ્રાપ્ત થયા; ધર્મથી યુધિષ્ઠિર અને વાયુથી વૃકોદર જન્મ્યા.

ઇન્દ્રાદ્ધનઞ્જયો જજ્ઞે શક્રતુલ્યપરાક્રમઃ। અશ્વિભ્યાં સહ દેવશ્ચ નકુલશ્ચાપિ માદ્રિજૌ ।। ૩૭.

ઇન્દ્રથી ધનંજયનો જન્મ થયો, જે શક્ર જેટલી પરાક્રમી છે; અને અશ્વિનીદેવોથી માદ્રીના પુત્ર નકુલ અને સહદેવ જન્મ્યા.

પઞ્ચૈવ પાણ્ડવેભ્યશ્ચ દ્રૌપદ્યાં જજ્ઞિરે સુતાઃ। દ્રૌપદ્યજનયજ્જ્યેષ્ઠં શ્રુતિવિદ્ધં યુધિષ્ઠિરાત્ ।। ૩૭.

પાંડવોમાંથી દ્રૌપદીના ગર્ભે પાંચ પુત્રો જન્મ્યા; દ્રૌપદીએ યુધિષ્ઠિરથી મોટા પુત્ર શ્રુતિવિધને જન્મ આપ્યો.

હિડમ્બા ભીમસેનાત્તુ જજ્ઞે પુત્રં ઘટોત્કચમ્। કાશ્યાઃ પુનર્ભીમસેનાજ્જજ્ઞે સર્વ્વવૃકં સુતમ્ ।। ૩૭.

ભીમસેન અને હિડિમ્બાથી ઘટોત્કચ નામનો પુત્ર થયો; અને કાશ્યા સાથે ભીમસેનથી સર્વવૃક નામનો પુત્ર થયો.

સુહોત્રં વિજયા માદ્રી સહદેવાદજાયત। કરેમત્યાન્તુ વૈદ્યાયાં નિરમિત્રસ્તુ લાઙ્ગલિઃ ।। ૩૭.

માદ્રીના પુત્ર વિજયાએ સુહોત્રને જન્મ આપ્યો; અને સહદેવ અને વૈદ્યા પાસેથી નિરમિત્ર અને લાંગલિ જન્મ્યા.

સુભદ્રાયાં રથી પાર્થાદભિમન્યુરજાયત। ઉત્તરાયાન્તુ વૈરાટ્યાં પરિક્ષિદભિમન્યુજઃ ।। ૩૭.

પાર્થ અને સુભદ્રાથી રથ ચલાવનાર અભિમન્યુ જન્મ્યો; અને અભિમન્યુ અને વિરાટની પુત્રી ઉત્તરાથી પરિક્ષિત જન્મ્યો.

પરિક્ષિતસ્તુ દાયાદો રાજાસીજ્જનમેજયઃ। બ્રાહ્મણાન્ સ્થાપયામાસ સ વૈ વાજસનેયિકાન્ ।। ૩૭.

પરિક્ષિતનો વારસદાર રાજા જનમેજય થયો; તેણે વાજસનેય વંશના બ્રાહ્મણોને સ્થાપ્યા.

અસપત્નં તદામર્ષાદ્વૈશમ્પાયન એવ તુ। ન સ્થાસ્યતીહ દુર્બુદ્ધે તવૈતદ્વચનં ભુવિ ।। ૩૭.

અસંતોષથી વૈશંપાયને કહ્યું: 'હે મૂર્ખ, તારો આ વચન અહીં બિનપ્રતિસ્પર્ધી રહેશે નહીં.'

યાવત્સ્થા સ્યામ્યહં લોકે તાવન્નૈતત્પ્રશસ્યતે। અભિતઃ સંસ્થિતશ્ચાપિ તતઃ સ જનમેજયઃ ।। ૩૭.

જ્યાં સુધી હું આ દુનિયામાં છું, ત્યાં સુધી આ પ્રસંશિત થવાનું નથી; અને પછી પણ, જનમેજય માટે પણ આવું જ થયું હતું.

પૌર્ણમાસ્યેન હવિષા દેવમિષ્ટ્વા પ્રજાપતિમ્। વિજ્ઞાય સંસ્થિતોઽપશ્યત્તદ્વધીષ્ટાં વિભોર્મખે ।। ૩૭.

પૌર્ણિમાના દિવસે હવનથી પ્રજાપતિની પૂજા કરીને અને સમજીને, તે વિદાય થયો અને ભગવાને યજ્ઞમાં ઈચ્છેલું વિનાશ જોયું.

પરિક્ષિત્તનયશ્વાપિ પૌરવો જનમેજયઃ । દ્વિરશ્વમેધમાહૃત્ય તતો વાજસનેયકમ્ । પ્રવર્ત્તયિત્વા તદ્બ્રહ્મ ત્રિખર્વ્વી જનમેજયઃ ।। ૩૭.

પરિક્ષિતનો પુત્ર, પૌરવ વંશનો જનમેજય, બે વખત અશ્વમેઘ યજ્ઞ કરીને, પછી વાજસનેય પરંપરા સ્થાપી, અને ત્રણ અશ્વમેઘ યજ્ઞ કરીને તે બ્રહ્મા સ્થાપી.

ખર્વ્વમશ્વકમુખ્યાનાં ખર્વ્વમઙ્ગનિવાસિનામ્। સર્વ્વઞ્ચ મધ્યદેશાનાં ત્રિખર્વ્વી જનમેજયઃ । વિષાદાદ્બ્રાહ્મણૈઃ સાર્દ્ધમભિશસ્તઃ ક્ષયં યયૌ ।। ૩૭.

ત્રણ અશ્વમેઘ યજ્ઞ કરનાર જનમેજયે મુખ્ય ઘોડા, સ્ત્રીઓ અને મધ્યદેશના બધા લોકો ઓછા કર્યા; બ્રાહ્મણોના શાપથી દુઃખી થઈને તેનો અંત આવ્યો.