વાયુપુરાણમ્

અથ વૈ ચ્યવનાદ્ધીમાન્ સુદાસઃ સમપદ્યત। સૌદાસઃ સહદેવશ્ચ સોમકસ્તસ્ય ચાત્મજઃ ।। ૩૭.

પછી ચ્યવનથી બુદ્ધિશાળી સુદાસ જન્મ્યા. તેમના પુત્રોમાં સૌદાસ, સહદેવ અને સોમક હતા.

અજમીઢઃ પુનર્જાતઃ ક્ષીણે વંશે સ સોમકઃ। સોમકસ્ય સુતો જન્તુર્હતે તસ્મિઞ્છતં વિભો ।। ૩૭.

જ્યારે વંશ ઓછો રહ્યો ત્યારે અજમીઢ ફરી જન્મ્યા. સોમક તેમના પુત્ર હતા અને એ મહાન સોમકને સો પુત્રો થયા.

પુષાણામજમીઢસ્ય સોમકત્વે મહાત્મનઃ। તેષાં યવીયાન્ પૃષતો દ્રુપદસ્ય પિતામહઃ ।। ૩૭.

મહાન આત્માવાળા સોમક, અજમીઢના પુત્રોમાં સૌથી નાના, પૃષત હતા, જે દ્રુપદના પિતામહ હતા.

ધૃષ્ટદ્યુમ્નઃ સુતસ્તસ્ય ધૃષ્ટકેતુશ્ચ તત્સુતઃ। મહિષી ચાજમીઢસ્ય ધૂમિની પુત્રગર્ધિની ।। ૩૭.

પૃષતના પુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન અને તેમના પુત્ર ધૃષ્ટકેતુ હતા. અજમીઢની મુખ્ય રાણી ધૂમિની પુત્રવતી હતી.

પુનર્ભવે તપસ્તેપે શતં વર્ષાણિ દુશ્ચરમ્। હુતાગ્ન્યનિદ્રા હ્યભવત્ પવિત્રમિતભોજના ।। ૩૭.

પુનર્જન્મમાં ધૂમિનીએ સો વર્ષ સુધી કઠિન તપ કર્યું. તે હંમેશા યજ્ઞાગ્નિ પાસે જાગતી, શુદ્ધ રહી અને ઓછું જમતી.

અહોરાત્રં કુશેષ્વેવ સુષ્વાપ સુમહાવ્રતા। તસ્યાં વૈ ધૂમ્રવર્ણાયામજમીઢશ્ચ વીર્યવાન્ ।। ૩૭.

એ મહાન વ્રતવાળી સ્ત્રી દિવસ-રાત કુશ પર જ સુતી. એ ધૂમ્રવર્ણામાં પરાક્રમી અજમીઢ જન્મ્યા.

ઋક્ષં સંજનયામાસ ધૂમ્રવર્ણ સિતાગ્રજમ્। ઋક્ષાત્ સંવરણો જજ્ઞે કુરુઃ સંવરણાદભૂત્ ।। ૩૭.

એ ધૂમ્રવર્ણામાંથી, સિતા કરતાં મોટા ઋક્ષ જન્મ્યા. ઋક્ષથી સંવરણ અને સંવરણથી કુરુ જન્મ્યા.

યઃ પ્રયાગં પદાક્રમ્ય કુરુક્ષેત્રઞ્ચકાર હ। કૃષ્ટ્વૈનં સુમહાતેજા વર્ષાણિ સુબહૂન્યથ ।। ૩૭.

જે કુરુ, પગપાળા પ્રયાગ પહોંચ્યા અને કુરુક્ષેત્ર સ્થાપ્યું. એ મહાપ્રભાવી પુરુષે વર્ષો સુધી એ ભૂમિ ખેડી.

કૃષ્યમાણે તદા શક્રસ્તત્રાસ્ય વરદો બભૌ। પુણ્યઞ્ચ રમણીયઞ્ચ પુણ્યકૃદ્ભિર્નિષેવિતમ્ ।। ૩૭.

જ્યારે એ જમીન ખેડાઈ રહી હતી, ત્યારે ઇન્દ્ર ત્યાં આવ્યા અને તેમને આશીર્વાદ આપ્યો. એ ભૂમિ પવિત્ર, સુંદર અને પુણ્યશાળી લોકોની પ્રિય બની.

તસ્યાન્વવાયજાઃ ખ્યાતાઃ કુરવો નૃપસત્તમાઃ। કુરોસ્તુ દયિતાઃ પુત્રાઃ સુધન્વા જહ્નુરેવ ચ ।। ૩૭.

કુરુના વંશજો, જે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ ગણાય છે, પ્રસિદ્ધ થયા. કુરુના પ્રિય પુત્રો સુધન્વા અને જહ્નુ હતા.

પરિક્ષિતો મહારાજઃ પુત્રકશ્ચારિમર્દનઃ। સુધન્વનસ્તુ દાયાદઃ સુહોત્રો મતિમાન્ સ્મૃતઃ ।। ૩૭.

પરીક્ષિત મહાન રાજા હતા અને તેમના પુત્રનું નામ અરીમર્દન હતું. સુધન્વાનો વારસદાર સુહોત્ર હતો, જે બુદ્ધિશાળી તરીકે ઓળખાય છે.

ચ્યવનસ્તસ્ય પુત્રસ્તુ રાજા ધર્માર્થકોવિદઃ। ચ્યવનસ્ય કૃતઃ પુત્ર ઇષ્ટ્વા યજ્ઞૈર્મહાતપાઃ ।। ૩૭.

સુહોત્રના પુત્ર ચ્યવન રાજા હતા, જે ધર્મ અને સંપત્તિમાં નિપુણ હતા. ચ્યવનના પુત્ર કૃતાએ મહાન તપ કરીને યજ્ઞો કર્યા હતા.

વિશ્રુતં જનયામાસ પુત્રમિન્દ્રસખં નૃપઃ। વિદ્યોપરિચરં વીરં વસું નામાન્તરિક્ષગમ્ ।। ૩૭.

તે મહારાજાએ પ્રસિદ્ધ પુત્ર ઈન્દ્રનો મિત્ર, વિદ્યોપરિચર નામે વીર વસુને જન્મ આપ્યો, જે આકાશમાં સંચરતો હતો.

વિદ્યોપરિચરાજ્જજ્ઞે ગિરિકા સપ્ત સૂનવઃ। મહારથો ભગધરો વિશ્રુતો યો બૃહદ્રથઃ ।। ૩૭.

વિદ્યોપરિચર અને ગિરિકા પાસેથી સાત પુત્રો જન્મ્યા: મહારથ, ભાગધર, પ્રસિદ્ધ બૃહદ્રથ,

પ્રત્યગ્રહઃ કુશશ્ચૈવ યમાહુર્મણિવાહનમ્। માથૈલ્યશ્ચ લલિત્થશ્ચ મત્સ્યકાલશ્ચ સપ્તમઃ ।। ૩૭.

પ્રત્યગ્રહ, કુશ (જેને મણિવાહન પણ કહે છે), માથૈલ્ય, લલિત્થ અને સાતમો મત્સ્યકાલ.

બૃહદ્રથસ્ય દાયાદઃ કુશાગ્રો નામ વિશ્રુતઃ। કુશાગ્રસ્યાત્મજશ્ચૈવ ઋષભો નામ વીર્યવાન્ ।। ૩૭.

બૃહદ્રથનો વારસદાર કુશાગ્ર નામે પ્રસિદ્ધ થયો. કુશાગ્રનો પુત્ર ઋષભ હતો, જે પોતાની તાકાત માટે ઓળખાય છે.

ઋષભસ્યાપિ દાયાદઃ પુષ્પવાન્નામ ધાર્મિકઃ। વિક્રાન્તસ્તસ્ય દાયાદો રાજા સત્યહિતઃ સ્મૃતઃ ।। ૩૭.

ઋષભનો પુત્ર પુષ્પવાન હતો, જે ધર્મમાં સ્થિર હતો. પુષ્પવાનનો વારસદાર વિક્રમશાળી રાજા સત્યહિત હતો.

તસ્ય પુત્રઃ સુધન્વા ચ તસ્માદૂર્જ્જઃ પ્રતાપવાન્। ઊર્જ્જસ્ય નભસઃ પુત્રસ્તસ્માજ્જજ્ઞે સ વીર્યવાન્ ।। ૩૭.

સત્યહિતનો પુત્ર સુધન્વા અને તેના પછી પ્રતાપી ઊર્જ્જા જન્મ્યા. ઊર્જ્જાનો પુત્ર નભસ અને તેના પછી એક મહાન વીર જન્મ્યો.

શકલે દ્વે સ વૈ જાતો જરયા સન્ધિતસ્તુ સઃ। જરાસન્ધો મહાબાહુર્જરયા સન્ધિતસ્તુ સઃ ।। ૩૭.

તે વીર બે ભાગમાં જન્મ્યો હતો અને વૃદ્ધા નામની સ્ત્રીએ તેને જોડ્યો. એટલે તેને જરાસંધ કહેવામાં આવ્યો, જે મહાન બાહુશાળી હતો.

સર્વક્ષત્રસ્ય જેતાઽસૌ જરાસન્ધો મહાબલઃ। જરાસન્ધસ્ય પુત્રસ્તુ સહદેવઃ પ્રતાપવાન્ ।। ૩૭.

જરાસંધ મહાબળવાન હતો અને તમામ ક્ષત્રિયોને જીતનાર હતો. જરાસંધનો પુત્ર પ્રતાપી સહદેવ હતો.

સહતેવાત્મજઃ શ્રીમાન્ સોમાધિઃ સુમહાતપાઃ। શ્રુતશ્રુવસ્તુ સોમાધેર્માગધઃ પરિકીર્તિતઃ ।। ૩૭.

સહદેવનો પુત્ર તેજસ્વી અને મહાતપસ્વી સોમાધિ હતો. સોમાધિથી શ્રુતશ્રુ જન્મ્યા, જેને માગધ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

પરિક્ષિતસ્ય દાયાદો બભૂવ જનમેજયઃ। શ્રુતસેનસ્ય દાયાદો ભીમસેનોઽપિ નામતઃ ।। ૩૭.

પરીક્ષિતનો વારસદાર જનમેજય થયો. શ્રુતસેનનો વારસદાર ભીમસેન હતો.

જહ્નુસ્ત્વજનયત્પુત્રં સુરથં નામ ભૂમિપમ્। સુરથસ્ય તુ દાયાદો વીરો રાજા વિદૂરથઃ ।। ૩૭.

જહ્નુએ સુરથ નામના પૃથ્વીના રાજાને પુત્ર રૂપે મેળવ્યા. સુરથનો વારસદાર વીર રાજા વિદૂરથ હતો.

વિદૂરથસુતશ્ચાપિ સાર્વભૌમ ઇતિ શ્રુતિઃ। સાર્વભૌમા જ્જયત્સેન આરાધિસ્તસ્ય ચાત્મજઃ ।। ૩૭.

વિદૂરથનો પુત્ર સર્વભૌમ કહેવાય છે. સર્વભૌમનો પુત્ર જયત્સેન અને તેનો પુત્ર આરાધિત હતો.

આરાધિતો મહાસત્ત્વ અયુતાયુસ્તતઃ સ્મૃતઃ । અક્રોધનોઽયુતાયોઽસ્તુ તસ્માદ્દેવાતિથિઃ સ્મૃતઃ ।। ૩૭.

મહાન આત્માવાળા આરાધિતને અયુતાયુ તરીકે ઓળખવામાં આવ્યો. અયુતાયુનો પુત્ર અક્રોધન અને તેના પછી દેવાતિથિ થયો.

દેવાતિથેસ્તુ દાયાદ ઋક્ષ એવ બભૂવ હ। ભીમસેનસ્તથા ઋક્ષાદ્દિલીપસ્તસ્ય ચાત્મજઃ ।। ૩૭.

દેવાતિથિનો વારસદાર ઋક્ષ થયો. ઋક્ષથી ભીમસેન અને તેના પુત્ર દલિપ થયો.

દિલીપસૂનુઃ પ્રતિપસ્તસ્ય પુત્રાસ્ત્રયઃ સ્મૃતાઃ। દેવાપિઃ શન્તનુશ્ચૈવ બાહ્લીકશ્ચૈવ તે ત્રયઃ ।। ૩૭.

દલિપનો પુત્ર પ્રતિપ હતો અને તેના ત્રણ પુત્રો હતા: દેવાપિ, શંતનુ અને બાહ્લીક. આ ત્રણેય પ્રસિદ્ધ છે.

બાહ્લીકસ્ય તુ વિજ્ઞેયઃ સપ્તબાહ્લીશ્વરો નૃપઃ। બાહ્લીકસ્ય સુતશ્ચૈવ સોમદત્તો મહાયશાઃ ।। ૩૭.

બાહ્લિક દેશના રાજા સાત બાહ્લિકોના સ્વામી કહેવાય છે; અને બાહ્લિકના પુત્ર સોમદત્ત ખૂબ પ્રસિદ્ધ અને મહાન છે.

જજ્ઞિરે સોમદત્તાત્તુ ભૂરિર્ભૂરિશ્રવાઃ શલઃ । દેવાપિસ્તુ પ્રવવ્રાજ વનં ધર્મ્મપરીપ્સયા ।। ૩૭.

સોમદત્તથી ભૂરી, ભૂરીશ્વરસ અને શલ નામના પુત્રો જન્મ્યા; અને દેવાપિ ધર્મની શોધમાં વનમાં ગયો.