વાયુપુરાણમ્

અજમીઢસ્ય પુત્રાસ્તુ શભાઃ શુભકુલોદ્વહાઃ। તપસોઽન્તે સુમહતો રાજ્ઞો વૃદ્ધસ્ય ધાર્મિકાઃ ।। ૩૭.

અજમીઢના પુત્રો શભા હતા, અને તેઓ ઉત્તમ કુળના ધારી હતા. મોટી તપસ્યા પછી, તેઓ ધર્મી રાજા બન્યા.

ભરદ્વાજપ્રસાદેન શ્રૃણુધ્વં તસ્ય વિસ્તરમ્। અજ મીઢસ્ય કેશિન્યાં કણ્ઠઃ સમભવત્કિલ ।। ૩૭.

ભરદ્વાજની કૃપાથી, એના વંશનું વિસ્તૃત વર્ણન સાંભળો: અજમીઢે કેશિનીમાં કંઠને જન્મ આપ્યો.

મેધાતિથિઃ સુતસ્તસ્ય તસ્માત્ કણ્ઠાયના દ્વિજાઃ। અજમીઢસ્ય ધૂમિન્યાં જજ્ઞે બૃહદ્વસુર્નૃપઃ ।। ૩૭.

કંઠનો પુત્ર મેધાતિથિ હતો, અને એમાંથી કંઠાયન બ્રાહ્મણો થયા. ધૂમિનીમાં, અજમીઢે બ્રહદ્વસુ રાજાને જન્મ આપ્યો.

બૃહદ્વસોર્બૃહદ્વિષ્ણુઃ પુત્રસ્તસ્ય મહાબલઃ। બૃહત્કર્મા સુતસ્તસ્ય પુત્રસ્તસ્ય બૃહદ્રથઃ ।। ૩૭.

બ્રહદ્વસુનો પુત્ર બ્રહદ્વિષ્ણુ હતો, જે મહા બલવાન હતો. એનો પુત્ર બ્રહદ્કર્મા હતો, અને એનો પુત્ર બ્રહદ્રથ હતો.

વિશ્વજિત્તનયસ્તસ્ય સેનજિત્તસ્ય ચાત્મજઃ। અથ સેનજિતઃ પુત્રાશ્ચત્વારો લોકવિશ્રુતાઃ ।। ૩૭.

એનો પુત્ર વિશ્વજિત હતો, અને સેના જિત એનો પુત્ર હતો. સેના જિતના ચાર પુત્રો હતા, જે વિશ્વમાં પ્રસિદ્ધ છે.

રુચિરાશ્વશ્ચ કાવ્યશ્ચ રામો દૃઢધનુસ્તથા। વત્સશ્ચાવન્તકો રાજા યસ્ય તે પરિવત્સરાઃ ।। ૩૭.

રુચિરાશ્વ, કાવ્ય, દૃઢધનુષી રામ અને વત્સ — રાજા અવંતક. એ બધા પરિવત્સર તરીકે ઓળખાય છે.

રુચિરાશ્વસ્ય દાયાદઃ પૃથુષેણો મહાયશાઃ। પૃથુષેણસ્ય પારસ્તુ પારાન્નીપોઽથ જજ્ઞિવાન્ ।। ૩૭.

રુચિરાશ્વનો વારસદાર પ્રથુશેન હતો, જે મહાન યશવંત હતો. પ્રથુશેનનો પુત્ર પાર હતો, અને પારથી નીપનો જન્મ થયો.

યસ્ય ચૈકશતઞ્ચાસીત્ પુત્રાણામિતિ નઃ શ્રુતમ્। નીપા ઇતિ સમાખ્યાતા રાજાનઃ સર્વ એવ તે ।। ૩૭.

એના એકસો પુત્રો હતા, એવું અમે સાંભળ્યું છે. એ બધા રાજાઓ નીપ તરીકે ઓળખાય છે.

તેષાં વંશકરઃ શ્રીમાન્ રાજાસીત્કીર્ત્તિવર્દ્ધનઃ। કામ્પિલ્યે સમરો નામ સ ચેષ્ટસમરોઽભવત્ ।। ૩૭.

એમાં વંશ સ્થાપક શ્રીમંત રાજા કીર્તિવર્ધન હતો. કાંપિલ્યમાં સમર નામે રાજા હતો, અને એ ચેષ્ટા સમર તરીકે ઓળખાયો.

સમરસ્ય પરઃ પારઃ સત્વદશ્ચ ઇતિ ત્રયઃ। પુત્રાઃ સર્વગુણોપેતાઃ પારપુત્રો વૃષુર્બભૌ ।। ૩૭.

સમરના ત્રણ પુત્રો — પાર, સત્વદ અને એક બીજો — બધા ગુણોથી ભરપૂર હતા. પારનો પુત્ર વૃષ હતો.

વૃષોસ્તુ સુકૃતિર્નામ સુકૃતેનેહ કર્મણા। જજ્ઞે સર્વગુણોપેતો વિબ્રાજસ્તસ્ય ચાત્મજઃ ।। ૩૭.

વૃષનો પુત્ર સુકૃતિ હતો, અને એના સારા કર્મોથી વિભ્રાજનો જન્મ થયો, જે સર્વ ગુણોથી ભરપૂર હતો.

વિભ્રાજસ્ય તુ દાયાદસ્ત્વણુહો નામ પાર્થિવઃ। બભૂવ શુકજામાતા ઋચીભર્ત્તા મહાયશાઃ ।। ૩૭.

વિભ્રાજનો વારસદાર અણુહ રાજા હતો. એ શુકાનો જમાઈ અને ઋચીનો પિતા, મહાન યશવંત હતો.

અણુહસ્ય તુ દાયાદો બ્રહ્મદત્તો મહાતપાઃ। યોગસૂનુઃ સુતસ્તસ્ય વિષ્વક્સેનોઽભવનૃપઃ ।। ૩૭.

અણુહનો વારસદાર બ્રહ્મદત્ત મહા તપસ્વી હતો. એનો પુત્ર યોગસૂનુ હતો, અને વિશ્વક્ષેન રાજા બન્યો.

વિબ્રાજપુત્રા રાજાનઃ કુકૃતેનેહ કર્મ્મણા। વિષ્વક્સેનસ્ય પુત્રસ્તુ ઉદક્સેનો બભૂવ હ ।। ૩૭.

પ્રભાસભર પુત્રોએ અહી દુષ્કર્મોથી રાજા બન્યા; અને વિશ્વક્સેનનો પુત્ર ઉદક્સેન હતો.

ભલ્લાટસ્તસ્ય દાયાદો યેન રાજા પુરાહતઃ। ભલ્લાટસ્ય તુ દાયાદો રાજાસીજ્જનમેજયઃ। ઉગ્રાયુધેન તસ્યાર્થે સર્વે નીપાઃ પ્રણાશિતાઃ ।। ૩૭.

ભલ્લાટ એનો વારસદાર હતો, જેણે પૂર્વે રાજાને માર્યો હતો; ભલ્લાટનો વારસદાર રાજા જનમેજય હતો. તેની خاطر ઉગ્રાયુધે બધા રાજાઓનો નાશ કર્યો.

ઉગ્રાયુધઃ કસ્ય સુતઃ કસ્મિન્ વંશે ચ કીર્ત્યતે। કિમર્થઞ્ચૈવ નીપાસ્તે તેન સર્વે પ્રણાશિતાઃ ।। ૩૭.

ઉગ્રાયુધ કોનો પુત્ર હતો અને કયા વંશમાં તેની પ્રસિદ્ધિ છે? અને કયા કારણથી તેણે બધા રાજાઓનો નાશ કર્યો?

દ્વિમીઢસ્ય તુ દાયાદો વિદ્વાન્ જજ્ઞે યવીનરઃ। ધૃતિમાંસ્તસ્ય પુત્રસ્તુ તસ્ય સત્યધૃતિઃ સુતઃ ।। ૩૭.

દ્વિમીડ્હનો વિદ્વાન વારસદાર યવીનર થયો; તેનો પુત્ર ધીર હતો, અને તેના પુત્રનું નામ સત્યધૃતિ હતું.

અથ સત્યધૃતેઃ પુત્રો દૃઢનેમિઃ પ્રતાપવાન્ । દૃઢનેમિસુતશ્ચાપિ સુવર્મા નામ પાર્થિવઃ ।। ૩૭.

પછી સત્યધૃતિનો પુત્ર દૃઢનેમી, શક્તિશાળી હતો; દૃઢનેમીનો પુત્ર સુવર્મા નામે રાજા થયો.

આસીત્સુવર્મ્મણઃ પુત્રઃ સાર્વભૌમઃ પ્રતાપવાન્। સાર્વભૌમ ઇતિ ખ્યાતઃ પૃથિવ્યામેકરાડ્બભૌ ।। ૩૭.

સુવર્માનો પુત્ર સાર્વભૌમ, શક્તિશાળી અને પ્રસિદ્ધ હતો; સાર્વભૌમ નામે તે પૃથ્વીનો એકમાત્ર રાજા બન્યો.

તસ્યાન્વયે ચ મહતિ મહત્પૌરવનન્દનઃ। મહત્પૌરવપુત્રસ્તુ રાજા રુક્મરથઃ સ્મૃતઃ ।। ૩૭.

તેના મહાન વંશમાં મહાત્મા પૌરવનો પુત્ર જન્મ્યો; મહાત્મા પૌરવનો પુત્ર રાજા રુક્મરથ તરીકે ઓળખાયો.

અથ રુક્મરથસ્યાપિ સુપાર્શ્વો નામ પાર્થિવઃ। સુપાર્શ્વતનયશ્ચાપિ સુમતિર્નામ ધાર્મિકઃ ।। ૩૭.

પછી રુક્મરથનો પુત્ર સુપાર્શ્વ નામે રાજા થયો; સુપાર્શ્વનો પુત્ર સુમતિ, ધર્મપ્રિય હતો.

સુમતેરપિ ધર્મ્માત્મા રાજા સન્નતિમાન્ પ્રભુઃ। તસ્યાસીત્સનતિર્નામ કૃતસ્તસ્ય સુતોઽભવત્ ।। ૩૭.

સુમતિમાંથી પણ ધર્મી અને વિનમ્ર રાજા સનતિ જન્મ્યો; તેના પુત્રનું નામ કૃત હતું.

શિષ્યો હિરણ્યનાભેસ્તુ કૌથુમસ્ય મહાત્મનઃ। ચતુર્વિંશતિધા તેન પ્રોક્તાસ્તાઃ સામસંહિતાઃ ।। ૩૭.

તે મહાત્મા કૌથુમ હિરણ્યનાભનો શિષ્ય હતો; તેના દ્વારા સામ સંહિતાઓ ચોવીસ શાખાઓમાં શીખવવામાં આવી.

સ્મૃતાસ્તે પ્રાચ્યનામાનઃ કાર્ત્તાઃ સામ્નાન્તુ સામગાઃ । કાર્તિરુગ્રાયુધઃ સોઽથ વીરઃ પૌરવનન્દનઃ ।। ૩૭.

આ શાખાઓ પૂર્વી નામથી જાણીતી છે, અને સામગાન કરનારોએ રચી છે; કાર્તિ ઉગ્રાયુધ એ પૌરવ વંશનો વીર હતો.

બભૂવ યેન વિક્રમ્ય પૃષતસ્ય પિતામહઃ। નીલો નામ મહાબાહુઃ પઞ્ચાલાધિપતિર્હતઃ ।। ૩૭.

જેના દ્વારા પરાક્રમ બતાવી પૃષતના પૂર્વજનો વધ થયો; મહાબાહુ નીલ, પંચાલોના અધિપતિ, માર્યા ગયા.

ઉગ્રાયુધસ્ય દાયાદઃ ક્ષેમો નામ મહાયશાઃ। ક્ષેમાત્સુ વીરઃ સંજજ્ઞે સુવીરસ્ય નૃપઞ્જયઃ। નૃપઞ્જયાદ્વીરરથો ઇત્યેતે પૌરવાઃ સ્મૃતાઃ ।। ૩૭.

ઉગ્રાયુધનો વારસદાર મહાયશવી ક્ષેમ હતો; ક્ષેમમાંથી વીર સુવીર જન્મ્યો, સુવીરથી નૃપંજય, અને નૃપંજયથી વીરરથ—આ પૌરવ તરીકે ઓળખાય છે.

અજમીઢસ્ય નીલિન્યાં નીલઃ સમભવન્નૃપઃ। નીલસ્ય તપસોગ્રેણ સુશાન્તિરભ્યજાયત ।। ૩૭.

અજમીઢ અને નીલિનીમાંથી રાજા નીલ જન્મ્યો; નીલની કઠોર તપસ્યાથી સુશાંતિ જન્મ્યો.

પુરુજાનુઃ સુશાન્તેસ્તુ રિક્ષસ્તુ પુરુજાનુજઃ। તતસ્તુ રિક્ષદાયાદા ભેદાશ્ચ તનયાસ્ત્વિમે ।। ૩૭.

સુશાંતિનો પુત્ર પુરુજાનુ, અને પુરુજાનુનો પુત્ર રિક્ષા હતો; પછી રિક્ષાના પુત્રો અને તેમની શાખાઓ જન્મી.

મુદ્ગલઃ સૃઞ્જયશ્ચૈવ રાજા બૃહદિષુસ્તથા । યવીયાંશ્ચાપિ વિક્રાન્તઃ કમ્પિલ્યશ્ચૈવ પઞ્ચમઃ ।। ૩૭.

મુદગલ, સૃંજય, રાજા બૃહદિષુ, વીર યવીયાન અને પાંચમો કંપિલ્ય—આ પાંચ પુત્રો હતા.