વાયુપુરાણમ્

તસ્માદ્દિવ્યો ભરદ્વાજો બ્રાહ્મણ્યાત્ ક્ષત્રિયોઽભવત્। દ્વિમુખ્યાયનનામા સ સ્મૃતો દ્વિપિતૃકસ્તુ વૈ ।। ૩૭.

આ રીતે ભરદ્વાજ જન્મથી બ્રાહ્મણ હતો પણ પછી ક્ષત્રિય બન્યો; એ 'દ્વિમુખ્યાન' કહેવાય છે, કારણ કે એના બે પિતા હતા.

તતોઽથ વિતથે જાતે ભરતઃ સ દિવં યયૌ। વિતથસ્ય તુ દાયાદો ભુવમન્યુર્બભૂવ હ ।। ૩૭.

પછી વિતથ જન્મ્યા પછી ભરત સ્વર્ગે ગયા; વિતથના વારસ તરીકે ભૂવમન્યુ થયો.

મહાભૂતોપમાશ્ચાસંશ્ચત્વારો ભુવમન્યુજાઃ। બૃહત્ક્ષત્રો મહાવીર્યો નરો ગાગ્રશ્ચ વીર્યવાન્ ।। ૩૭.

ભૂવમન્યુના ચાર પુત્રો મહાન તત્વો જેવા હતા: બૃહત્ક્ષત્ર, મહાવીર્ય, નર અને ગાગ્ર, એ પણ પરાક્રમી હતા.

નરસ્ય સાંકૃતિઃ પુત્રસ્તસ્ય પુત્રૌ મહૌજસૌ। ગુરુવીર્યસ્ત્રિદેવશ્ચ સાંકૃત્યાવવરૌ સ્મૃતૌ ।। ૩૭.

નરનો પુત્ર સંકૃતિ હતો; એના બે પરાક્રમી પુત્રો ગુરુવીર્ય અને ત્રિદેવ હતા, જેમને સંકૃતિઓ કહે છે.

દાયાદાશ્ચાપિ ગાગ્રસ્ય શિનિબદ્ધાત્ બભૂવ હ। સ્મૃતાશ્ચૈતે તતો ગાગ્ર્યાઃ ક્ષાત્રોપેતા દ્વિજાતયઃ ।। ૩૭.

ગાગ્રના વારસો શિનિબદ્ધમાંથી થયા; એ ગાગ્ર્ય કહેવાય છે, અને એ ક્ષત્રિયવંશી દ્વિજ છે.

મહાવીર્યસુતશ્ચાપિ ભીમસ્તસ્માદુભક્ષયઃ। તસ્ય ભાર્યા વિશાલા તુ સુષુવે વૈ સુતાંસ્ત્રયઃ ।। ૩૭.

મહાન શૂરવીરનો પુત્ર ભીમ હતો, તેથી તે ખૂબ ખાવા વાળો હતો. તેની પત્ની વિશાળા એ ત્રણ પુત્રોને જન્મ આપ્યો.

ત્રય્યારુણિં પુષ્કરિણં તૃતીયં સુષુવે કપિમ્। કપેઃ ક્ષત્રવરા હ્યેતે તયોઃ પ્રોક્તા મહર્ષયઃ ।। ૩૭.

એણે ત્રય્યારુણિ, પુષ્કરિણી અને ત્રીજા તરીકે વાનરનો જન્મ આપ્યો. એ બે મહાન ઋષિ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે, અને વાનર ક્ષત્રિય કુળમાં થયો છે.

ગાગ્રાઃ સાંકૃતયો વીર્યાઃ ક્ષાત્રોપેતા દ્વિજાતયઃ। સંશ્રિતાઙ્ગિરસં પક્ષં બૃહત્ક્ષત્રસ્ય વક્ષ્યતિ ।। ૩૭.

ગાગ્રા, સાંકૃત, અને વીર્ય — એ બધા દ્વિજ છે, અને ક્ષત્રિય ગુણોથી ભરપૂર છે. તેઓ અંગિરસ શાખામાં શરણ લીધા છે, જે બ્રહત્ક્ષત્રના વંશ તરીકે ઓળખાશે.

બૃહત્ક્ષત્રસ્ય દાયાદઃ સુહોત્રો નામ ધાર્મિકઃ। સુહોત્રસ્યાપિ દાયાદો હસ્તી નામ બભૂવ હ। તેનેદં નિર્મિતં પૂર્વં નામ્ના વૈ હાસ્તિનં પુરમ્ ।। ૩૭.

બ્રહત્ક્ષત્રનો વારસદાર સુહોત્ર નામે ધર્મી હતો. સુહોત્રનો વારસદાર હસ્તી થયો, અને એણે આ શહેરની સ્થાપના કરી હતી, જે હસ્તિનપુર તરીકે ઓળખાય છે.

હસ્તિનશ્ચાપિ દાયાદાસ્ત્રયઃ પરમધાર્મિકાઃ। અજમીઢો દ્વિમીઢશ્ચ પુરુમીઢસ્તથૈવ ચ ।। ૩૭.

હસ્તીના ત્રણ વારસદાર હતા, અને એ બધા ઉત્તમ ધર્મી હતા: અજમીઢ, દ્વિમીઢ અને પુરુમીઢ.

અજમીઢસ્ય પુત્રાસ્તુ શભાઃ શુભકુલોદ્વહાઃ। તપસોઽન્તે સુમહતો રાજ્ઞો વૃદ્ધસ્ય ધાર્મિકાઃ ।। ૩૭.

અજમીઢના પુત્રો શભા હતા, અને તેઓ ઉત્તમ કુળના ધારી હતા. મોટી તપસ્યા પછી, તેઓ ધર્મી રાજા બન્યા.

ભરદ્વાજપ્રસાદેન શ્રૃણુધ્વં તસ્ય વિસ્તરમ્। અજ મીઢસ્ય કેશિન્યાં કણ્ઠઃ સમભવત્કિલ ।। ૩૭.

ભરદ્વાજની કૃપાથી, એના વંશનું વિસ્તૃત વર્ણન સાંભળો: અજમીઢે કેશિનીમાં કંઠને જન્મ આપ્યો.

મેધાતિથિઃ સુતસ્તસ્ય તસ્માત્ કણ્ઠાયના દ્વિજાઃ। અજમીઢસ્ય ધૂમિન્યાં જજ્ઞે બૃહદ્વસુર્નૃપઃ ।। ૩૭.

કંઠનો પુત્ર મેધાતિથિ હતો, અને એમાંથી કંઠાયન બ્રાહ્મણો થયા. ધૂમિનીમાં, અજમીઢે બ્રહદ્વસુ રાજાને જન્મ આપ્યો.

બૃહદ્વસોર્બૃહદ્વિષ્ણુઃ પુત્રસ્તસ્ય મહાબલઃ। બૃહત્કર્મા સુતસ્તસ્ય પુત્રસ્તસ્ય બૃહદ્રથઃ ।। ૩૭.

બ્રહદ્વસુનો પુત્ર બ્રહદ્વિષ્ણુ હતો, જે મહા બલવાન હતો. એનો પુત્ર બ્રહદ્કર્મા હતો, અને એનો પુત્ર બ્રહદ્રથ હતો.

વિશ્વજિત્તનયસ્તસ્ય સેનજિત્તસ્ય ચાત્મજઃ। અથ સેનજિતઃ પુત્રાશ્ચત્વારો લોકવિશ્રુતાઃ ।। ૩૭.

એનો પુત્ર વિશ્વજિત હતો, અને સેના જિત એનો પુત્ર હતો. સેના જિતના ચાર પુત્રો હતા, જે વિશ્વમાં પ્રસિદ્ધ છે.

રુચિરાશ્વશ્ચ કાવ્યશ્ચ રામો દૃઢધનુસ્તથા। વત્સશ્ચાવન્તકો રાજા યસ્ય તે પરિવત્સરાઃ ।। ૩૭.

રુચિરાશ્વ, કાવ્ય, દૃઢધનુષી રામ અને વત્સ — રાજા અવંતક. એ બધા પરિવત્સર તરીકે ઓળખાય છે.

રુચિરાશ્વસ્ય દાયાદઃ પૃથુષેણો મહાયશાઃ। પૃથુષેણસ્ય પારસ્તુ પારાન્નીપોઽથ જજ્ઞિવાન્ ।। ૩૭.

રુચિરાશ્વનો વારસદાર પ્રથુશેન હતો, જે મહાન યશવંત હતો. પ્રથુશેનનો પુત્ર પાર હતો, અને પારથી નીપનો જન્મ થયો.

યસ્ય ચૈકશતઞ્ચાસીત્ પુત્રાણામિતિ નઃ શ્રુતમ્। નીપા ઇતિ સમાખ્યાતા રાજાનઃ સર્વ એવ તે ।। ૩૭.

એના એકસો પુત્રો હતા, એવું અમે સાંભળ્યું છે. એ બધા રાજાઓ નીપ તરીકે ઓળખાય છે.

તેષાં વંશકરઃ શ્રીમાન્ રાજાસીત્કીર્ત્તિવર્દ્ધનઃ। કામ્પિલ્યે સમરો નામ સ ચેષ્ટસમરોઽભવત્ ।। ૩૭.

એમાં વંશ સ્થાપક શ્રીમંત રાજા કીર્તિવર્ધન હતો. કાંપિલ્યમાં સમર નામે રાજા હતો, અને એ ચેષ્ટા સમર તરીકે ઓળખાયો.

સમરસ્ય પરઃ પારઃ સત્વદશ્ચ ઇતિ ત્રયઃ। પુત્રાઃ સર્વગુણોપેતાઃ પારપુત્રો વૃષુર્બભૌ ।। ૩૭.

સમરના ત્રણ પુત્રો — પાર, સત્વદ અને એક બીજો — બધા ગુણોથી ભરપૂર હતા. પારનો પુત્ર વૃષ હતો.

વૃષોસ્તુ સુકૃતિર્નામ સુકૃતેનેહ કર્મણા। જજ્ઞે સર્વગુણોપેતો વિબ્રાજસ્તસ્ય ચાત્મજઃ ।। ૩૭.

વૃષનો પુત્ર સુકૃતિ હતો, અને એના સારા કર્મોથી વિભ્રાજનો જન્મ થયો, જે સર્વ ગુણોથી ભરપૂર હતો.

વિભ્રાજસ્ય તુ દાયાદસ્ત્વણુહો નામ પાર્થિવઃ। બભૂવ શુકજામાતા ઋચીભર્ત્તા મહાયશાઃ ।। ૩૭.

વિભ્રાજનો વારસદાર અણુહ રાજા હતો. એ શુકાનો જમાઈ અને ઋચીનો પિતા, મહાન યશવંત હતો.

અણુહસ્ય તુ દાયાદો બ્રહ્મદત્તો મહાતપાઃ। યોગસૂનુઃ સુતસ્તસ્ય વિષ્વક્સેનોઽભવનૃપઃ ।। ૩૭.

અણુહનો વારસદાર બ્રહ્મદત્ત મહા તપસ્વી હતો. એનો પુત્ર યોગસૂનુ હતો, અને વિશ્વક્ષેન રાજા બન્યો.

વિબ્રાજપુત્રા રાજાનઃ કુકૃતેનેહ કર્મ્મણા। વિષ્વક્સેનસ્ય પુત્રસ્તુ ઉદક્સેનો બભૂવ હ ।। ૩૭.

પ્રભાસભર પુત્રોએ અહી દુષ્કર્મોથી રાજા બન્યા; અને વિશ્વક્સેનનો પુત્ર ઉદક્સેન હતો.

ભલ્લાટસ્તસ્ય દાયાદો યેન રાજા પુરાહતઃ। ભલ્લાટસ્ય તુ દાયાદો રાજાસીજ્જનમેજયઃ। ઉગ્રાયુધેન તસ્યાર્થે સર્વે નીપાઃ પ્રણાશિતાઃ ।। ૩૭.

ભલ્લાટ એનો વારસદાર હતો, જેણે પૂર્વે રાજાને માર્યો હતો; ભલ્લાટનો વારસદાર રાજા જનમેજય હતો. તેની خاطر ઉગ્રાયુધે બધા રાજાઓનો નાશ કર્યો.

ઉગ્રાયુધઃ કસ્ય સુતઃ કસ્મિન્ વંશે ચ કીર્ત્યતે। કિમર્થઞ્ચૈવ નીપાસ્તે તેન સર્વે પ્રણાશિતાઃ ।। ૩૭.

ઉગ્રાયુધ કોનો પુત્ર હતો અને કયા વંશમાં તેની પ્રસિદ્ધિ છે? અને કયા કારણથી તેણે બધા રાજાઓનો નાશ કર્યો?

દ્વિમીઢસ્ય તુ દાયાદો વિદ્વાન્ જજ્ઞે યવીનરઃ। ધૃતિમાંસ્તસ્ય પુત્રસ્તુ તસ્ય સત્યધૃતિઃ સુતઃ ।। ૩૭.

દ્વિમીડ્હનો વિદ્વાન વારસદાર યવીનર થયો; તેનો પુત્ર ધીર હતો, અને તેના પુત્રનું નામ સત્યધૃતિ હતું.

અથ સત્યધૃતેઃ પુત્રો દૃઢનેમિઃ પ્રતાપવાન્ । દૃઢનેમિસુતશ્ચાપિ સુવર્મા નામ પાર્થિવઃ ।। ૩૭.

પછી સત્યધૃતિનો પુત્ર દૃઢનેમી, શક્તિશાળી હતો; દૃઢનેમીનો પુત્ર સુવર્મા નામે રાજા થયો.

આસીત્સુવર્મ્મણઃ પુત્રઃ સાર્વભૌમઃ પ્રતાપવાન્। સાર્વભૌમ ઇતિ ખ્યાતઃ પૃથિવ્યામેકરાડ્બભૌ ।। ૩૭.

સુવર્માનો પુત્ર સાર્વભૌમ, શક્તિશાળી અને પ્રસિદ્ધ હતો; સાર્વભૌમ નામે તે પૃથ્વીનો એકમાત્ર રાજા બન્યો.