વાયુપુરાણમ્

શુચયે રેરિહાણાય સદ્યોજાતાય મૃત્યવે। પિશિતાશાય ખર્વાય મેધાય વૈદ્યુતાય ચ ।। ૩૫.

પવિત્ર, જ્વલંત, તાત્કાલિક જન્મેલા, મૃત્યુરૂપને; માંસ ભોજન કરનાર, નાનકડા, બુદ્ધિશાળી અને વીજળી જેવાં રૂપ ધરાવનારને નમસ્કાર.

વ્યાશ્રિતાય શ્રવિષ્ટાય ભારતાયાન્તરિક્ષયે। ક્ષમાય સહ માનાય સત્યાય તપનાય ચ ।। ૩૫.

શરણ લેનાર, પ્રસિદ્ધ, ભારત વંશજ, અંતરિક્ષમાં વ્યાપક; ક્ષમાશીલ, બળવાન, માન્ય, સત્ય અને તપ્ત રૂપને નમસ્કાર.

ત્રિપુરઘ્નાય દીપ્તાય ચક્રાય રોમશાય ચ। તિગ્માયુધાય મેધ્યાય સિદ્ધાય ચ પુલસ્તયે ।। ૩૫.

ત્રિપુર વિનાશક, તેજસ્વી, ચક્રધારી, રોમાળુ; તીક્ષ્ણ શસ્ત્રધારી, શુદ્ધ, સિદ્ધ અને પુલસ્ત્યને નમસ્કાર.

રોચમાનાય ખણ્ડાય સ્ફીતાય ઋષભાય ચ। ભોગિને પુઞ્જમાનાય શાન્તાયૈવોર્દ્ધ્વરેતસે ।। ૩૫.

પ્રભામય, ખંડિત, સમૃદ્ધ, ઋષભ; ભોગી, એકઠા કરનાર, શાંત અને ઊર્ધ્વરેતાને નમસ્કાર.

અઘઘ્નાય મખ્ઘ્નાય મૃત્યવે યજ્ઞિયાય ચ। કૃશાનવે પ્રચેતાય વહ્નયે કિશલાય ચ ।। ૩૫.

પાપ વિનાશક, યજ્ઞ વિનાશક, મૃત્યુરૂપ, યજ્ઞયોગ્ય; જ્વલંત, બુદ્ધિશાળી, અગ્નિ અને કોમળ અંકુરને નમસ્કાર.

સિકત્યાય પ્રસન્નાય વરેણ્યાયૈવ ચક્ષુષે। ક્ષિપ્રેગવે સુધન્વાય પ્રમેધ્યાય પ્રિયાય ચ ।। ૩૫.

વાળુવાળા, પ્રસન્ન, શ્રેષ્ઠ, દ્રષ્ટિવાન; ઝડપી ઋષભ, સારું ધનુષ્ય ધરાવનાર, અત્યંત શુદ્ધ અને પ્રિયને નમસ્કાર.

રક્ષોઘ્નાય પશુઘ્નાય વિઘ્નાય શયનાય ચ। વિભ્રાન્તાય મહન્તાય અન્તયે દુર્ગમાય ચ ।। ૩૫.

રાક્ષસ વિનાશક, પશુ વિનાશક, વિઘ્નરૂપ, શયન કરનાર; ભટકતા, મહાન, અંત અને દુર્ગમને નમસ્કાર.

દક્ષાય ચ જઘન્યાય લોકાનામીશ્વરાય ચ। અનામયાય ચોર્દ્ધ્વાય સંહત્યાધિષ્ઠિતાય ચ ।। ૩૫.

કુશળ, નીચ, લોકોના ઈશ્વર; નિરોગી, સીધા અને સંગઠનના આધારને નમસ્કાર.

હિરણ્યબાહવે ચૈવ સત્યાય શમનાય ચ। અસિકલ્યાય માઘાય રીરિણ્યાયૈકચક્ષુષે ।। ૩૫.

સુવર્ણબાહુ, સત્યવાદી, શમકર્તા; કાળી ચામડીવાળા, માઘ માસમાં જન્મેલા, વિનાશક અને એકનેત્રવાળાને નમસ્કાર.

શ્રેષ્ઠાય વામદેવાય ઈશાનાય ચ ધીમતે। મહાકલ્પાય દીપ્તાય રાદેનાય હસાય ચ ।। ૩૫.

શ્રેષ્ઠ, વામદેવ, ઈશાન, બુદ્ધિશાળી; મહાકાલ, તેજસ્વી, પ્રકાશમય અને હસતાંને નમસ્કાર.

વૃતધન્વને કવિચિને રથિને ચ વરૂથિને। ભૃગુનાથાય શુક્રાય વહ્નિરિષ્ટાય ધીમતે ।। ૩૫.

વક્રધનુષ્યવાળા, ચતુર, રથચાલક, સેના ધરાવનાર; ભૃગુના સ્વામી, શુદ્ધ, અગ્નિ, ઇચ્છિત અને બુદ્ધિશાળીને નમસ્કાર.

અઘાય અઘશંસાય વિપ્રિયાય પ્રિયાય ચ । દિગ્વાસઃકૃત્તિવાસાય ભગઘ્નાય નમોઽસ્તુ તે ।। ૩૫.

પાપી, દુષણ આપનાર, અપ્રિય અને પ્રિય; દિશાવસ્ત્ર, ચામડાં પહેરનાર, ભાગ્ય વિનાશકને નમસ્કાર.

પશૂનાં પતયે ચૈવ ભૂતાનાં પતયે નમઃ। પ્રણને ઋગ્યજુઃસામ્ને સ્વધાયૈ ચ સુધાય ચ ।। ૩૫.

પશુઓના સ્વામી અને ભૂતોના સ્વામીને નમસ્કાર; શ્વાસ, ઋગ્વેદ, યજુર્વેદ, સામવેદ, સ્વધા અને અમૃતને નમસ્કાર.

વષટ્કારતમાયૈવ તુભ્યમન્તાત્મને નમઃ । સ્રષ્ટ્રે ધાત્રે તથા હોત્રે હર્ત્રે ચ ક્ષપણાય ચ ।। ૩૫.

વષટ્કારથી યુક્ત, અંતરાત્મા, તમને નમસ્કાર; સર્જનહાર, ધારક, હોમકર્તા, વિનાશક અને દૂર કરનારને નમસ્કાર.

ભૂતભવ્યભવાયૈવ તુભ્યં કાલાત્મને નમઃ। વસવે ચૈવ સાધ્યાય રુદ્રાદિત્યાશ્વિનાય ચ ।। ૩૫.

ભૂત, ભવિષ્ય અને વર્તમાન સ્વરૂપ, સમયના આત્મા, તમને નમસ્કાર; વસુ, સાધ્ય, રુદ્ર, આદિત્ય અને અશ્વિનીકુમારોને નમસ્કાર.

વિશ્વાય મરુતે ચૈવ તુભ્યન્દેવાત્મને નમઃ। અગ્નિસોમર્ત્વિગિજ્યાય પશુમન્ત્રૌષધાય ચ ।। ૩૫.

સર્વવ્યાપક, મરુત, દેવોના આત્મા, તમને નમસ્કાર; અગ્નિ, સોમ, ઋત્વિજ, સ્તુતિપાત્ર, પશુપતિ અને ઔષધિને નમસ્કાર.

દક્ષિણાવભૃથાયૈવ તુભ્યં યજ્ઞાત્મને નમઃ । તપસે ચૈવ સત્યાય ત્યાગાય ચ શમાય ચ ।। ૩૫.

દક્ષિણ અને અંતિમ સ્નાન, યજ્ઞના આત્મા, તમને નમસ્કાર; તપ, સત્ય, ત્યાગ અને શમને નમસ્કાર.

અહિંસાયાપ્યલોભાય સુવેશાયાતિશાય ચ। સર્વભૂતાત્મભૂતાય તુભ્યં યોગાત્મને નમઃ ।। ૩૫.

અહિંસા, લોભનો અભાવ, સુંદર સ્વરૂપ અને સર્વ જીવોમાં રહેલા આત્મા રૂપે, હે યોગાત્મા, તને વંદન છે.

પૃથિવ્યૈ ચાન્તરિક્ષાય દિવાય ચ મહાય ચ। જનસ્તપાય સત્યાય તુભ્યં લોકાત્મને નમઃ ।। ૩૫.

પૃથ્વી, આકાશ, સ્વર્ગ, મહાન લોક, જનલોક, તપલોક અને સત્યલોકના આત્મા રૂપે, હે લોકાત્મા, તને વંદન છે.

અવ્યક્તાયાથ મહતે ભૂતાયૈવોન્દ્રિયાય ચ । તન્માત્રાય મહાન્તાય તુભ્યં તત્ત્વાત્મને નમઃ ।। ૩૫.

અવ્યક્ત, મહાન, ભૂત, ઇન્દ્રિયો, તન્માત્રા અને મહાન તત્વના આત્મા રૂપે, હે તત્વાત્મા, તને વંદન છે.

નિત્યાય ચાર્થલિઙ્ગાય સૂક્ષ્માય ચેતનાય ચ। શુદ્ધાય વિભવે ચૈવ તુભ્યં નિત્યાત્મને નમઃ ।। ૩૫.

શાશ્વત, અર્થસભર, સૂક્ષ્મ, ચૈતન્યમય, શુદ્ધ અને શક્તિશાળી એવા નિત્યાત્મા તને વંદન છે.

નમસ્તે ત્રિષુ લોકેષુ સ્વરાન્તેષુ ભવાદિષુ। સત્યાન્તેષુ મહાન્તેષુ ચતુર્ષુ ચ નમોઽસ્તુ તે ।। ૩૫.

ત્રણે લોકમાં, સ્વર્ગના અંતે, ભવથી આરંભેલા અવસ્થાઓમાં, સત્યના અંતે, મહાન લોકોમાં અને ચાર લોકમાં તને નમસ્કાર છે.

નમઃસ્તોત્રે મયા હ્યસ્મિન્ સદસદ્વ્યાહૃતં વિભો। મદ્ભક્ત ઇતિ બ્રહ્મણ્ય સર્વન્તત્ ક્ષન્તુમર્હસિ ।। ૩૫.

હે પ્રભુ, મારા દ્વારા ગવાયેલા આ સ્તોત્રમાં સાચું કે ખોટું જે કશું બોલાયું હોય, હું તારો ભક્ત છું અને બ્રહ્મનિષ્ઠ છું, તેથી બધું માફ કરવું.

સૂત ઉવાચ।। એવમારાધ્ય દેવેશમીશાનં નીલલોહિતમ્। બ્રહ્મેતિ પ્રણતસ્તસ્મૈ પ્રાઞ્જલિર્વાક્યમબ્રવીત્ ।। ૩૬.

સૂતાએ કહ્યું: આ રીતે દેવોના સ્વામી, ઈશાન, નીલલોહિતનું પૂજન કરીને, બ્રહ્મા તરીકે નમન કરીને, જોડેલા હાથથી તેણે આ શબ્દો કહ્યા.

કાવ્યસ્ય ગાત્રં સંસ્પૃશ્ય હસ્તેન પ્રીતિમાન્ ભવઃ। નિકામં દર્શનં દત્ત્વા તત્રૈવાન્તરધીયત ।। ૩૬.

ભવાએ પ્રસન્ન થઈ, કાવ્યાના શરીરને હાથથી સ્પર્શ કર્યો, તેને મનગમતું દર્શન આપ્યું અને ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયો.

તતઃ સોઽન્તર્હિતે તસ્મિન્ દેવેશાનુચરે તદા। તિષ્ઠન્તીં પ્રાઞ્જલિર્ભૂત્વા જયન્તીમિદમબ્રવીત્ ।। ૩૬.

પછી જ્યારે દેવોના સ્વામી અદૃશ્ય થયા, ત્યારે તેમની અનુચર જયંતીએ જોડેલા હાથથી ઊભી રહીને આ શબ્દો કહ્યા.

કસ્ય ત્વં સુભગે કા વા દુઃખિતે મયિ દુઃખિતા। મહતા તપસા યુક્તં કિમર્થં માઞ્જુગોપસિ ।। ૩૬.

હે સુભાગ્યવતી, તું કોણ છે? કોની છે? હું દુઃખી છું ત્યારે તને પણ દુઃખ કેમ છે? તું મહાન તપસ્વિ છે, તો મને રક્ષણ શા માટે આપે છે?

અનયા સતતં ભક્ત્યા પ્રશ્રયેણ દમેન ચ। સ્નેહેન ચૈવ સુશ્રોણિ પ્રીતોઽસ્મિ વરવર્ણિનિ ।। ૩૬.

આ સતત ભક્તિ, વિનમ્રતા, દમ અને સ્નેહથી, હે સુંદર કટિવાળી, સુંદર વર્ણવાળી, હું તારા પર પ્રસન્ન છું.

કિમિચ્છસિ વરારેહે કસ્તે કામઃ સમૃધ્યતામ્। તં તે સંપૂરયામ્યદ્ય યદ્યપિ સ્યાત્ સુદુર્લભમ્ ।। ૩૬.

હે શ્રેષ્ઠ સ્ત્રી, તારે શું ઇચ્છા છે? તારો કયો મનસુબો છે? તે પૂરું થવો જોઈએ. આજે હું તને તે આપું, ભલે તે અતિ દુર્લભ હોય.