વાયુપુરાણમ્

વસુદેવશ્ચ તાં ભાર્ય્યામવાપ્ય મુદિતોઽભવત્। કંસશ્ચાસ્યાવધીત્ પુત્રાન્ પાપકર્મ્મા વૃથામતિઃ ।। ૩૪.

વસુદેવએ પોતાની પત્નીને મેળવી આનંદિત થયો; કંસ, પાપી અને મૂર્ખ, એના પુત્રોને મારી નાખ્યા.

ઋષય ઊચુઃ ।। ક એષ વસુદેવશ્ચ દેવકી ચ યશસ્વિની। નન્દગોપસ્તુ કસ્ત્વેષ યશોદા ચ મહાયશાઃ। યો વિષ્ણું જનયામાસ યા ચૈનં ચાભ્યવર્દ્ધયત્ ।। ૩૪.

ઋષિઓએ પૂછ્યું: આ વસુદેવ કોણ છે અને યશસ્વી દેવકી કોણ છે? નંદગોપ કોણ છે અને મહાયશસ્વી યશોદા કોણ છે, જેમણે વિષ્ણુને જન્મ આપ્યો અને ઉછેર્યો?

સૂત ઊવાચ।। પુરુષાઃ કશ્યપસ્યાસન્નાદિત્યાસ્તુ સ્ત્રિયાસ્તથા। અથ કામાન્ મહાબાહુર્દેવક્યાઃ સમવર્દ્ધયત્ ।। ૩૪.

સૂતાએ કહ્યું: પુરુષો કશ્યપના વંશના હતા, અને સ્ત્રીઓ આદિત્યના વંશની હતી; પછી ઇચ્છાથી મહાબલી દેવકી દ્વારા ઉછેરાયો.

અચરત્ સ મહીં દેવઃ પ્રવિષ્ટો માનુષીં તનુમ્। મોહયન્ સર્વભૂતાનિ યોગાત્મા યોગમાયયા ।। ૩૪.

એ દેવ મનુષ્ય શરીરમાં પૃથ્વી પર ફર્યો, યોગશક્તિ અને માયાથી બધા જીવોને મોહમાં મૂક્યો.

નષ્ટે ધર્મ્મે તદા જજ્ઞે વિષ્ણુર્વૃષ્ણિકુલે સ્વયમ્। કર્તું ધર્મ્મવ્યવસ્થાનમસુરાણાં પ્રણાશનમ્ ।। ૩૪.

ધર્મ નષ્ટ થયો ત્યારે, વિષ્ણુ વૃષ્ણિ કુળમાં જન્મ્યો, ધર્મની સ્થાપના અને અસુરોના વિનાશ માટે.

આહૃતા રુક્મિણી કન્યા સત્યા નગ્નજિતસ્તદા। સાત્રાજિતી સત્યભામા જામ્બવત્યપિ રોહિણી ।। ૩૪.

રુક્મિણી કન્યાની રીતે લાવવામાં આવી, અને સત્યા, નગ્નજિતની પુત્રી, સત્રાજિતી, સત્યભામા, જાંબવતી અને રોહિણી પણ.

શૈબ્યા સુદેવી માદ્રી ચ સુશીલા નામ ચાપરા। કાલિન્દી મિત્રવિન્દા ચ લક્ષ્મણા જાલવાસિની ।। ૩૪.

શૈબ્યા, સુદેવી, માદ્રી અને એક સુશીલા નામની, કાલિન્દી, મિત્રવિંદા, લક્ષ્મણા અને જાલવાસિની.

એવમાદીનિ દેવાનાં સહસ્રાણિ ચ ષોડશ। ચતુર્દ્દશ તુ યે પ્રોક્તા ગણાશ્ચાપ્સરસાં દિવિ । વિચિન્ત્ય દેવૈઃ શક્રેણ વિશિષ્ટાસ્ત્વિહ પ્રેષિતાઃ ।। ૩૪.

આ રીતે, સોળ હજાર દેવીઓ અને ચૌદ ગ્રુપ અપ્સરાઓ, દેવો અને ઇન્દ્ર દ્વારા ખાસ કરીને અહીં મોકલવામાં આવી.

પત્ન્યર્થં વાસુદેવસ્ય ઉત્પન્ના રાજવેશ્મસુ। એતાઃ પત્ન્યો મહાભાગા વિંષ્વક્સેનસ્ય વિશ્રુતાઃ ।। ૩૪.

વાસુદેવ માટે પત્ની તરીકે, એ રાજમહેલોમાં જન્મી; આ વિંષ્વક્ષેનાની મહાભાગ્યવંતી અને પ્રસિદ્ધ પત્નીઓ છે.

પ્રદ્યુમ્નશ્ચારુદેષ્ણશ્ચ સુદેષ્ણઃ શરભસ્તથા। ચારુશ્ચ ચારુભદ્રશ્ચ ભદ્રચારુસ્તથાઽપરઃ ।। ૩૪.

પ્રદ્યુમ્ન, ચારુદેષ્ણ, સુદેષ્ણ, શરભ, ચારુ, ચારુભદ્ર અને બીજો ભદ્રચારુ નામે.

ચારુવિન્ધ્યશ્ચ રુક્મિણ્યાં કન્યા ચારુમતી તથા। સાનુર્ભાનુસ્તથાક્ષશ્ચ રોહિતો મન્ત્રયસ્તથા ।। ૩૪.

રુક્મિણીમાં જન્મેલો ચારુવિંધ્ય અને પુત્રી ચારુમતી; સાનુ, ભાનુ, અક્ષ, રોહિત અને મંત્રય.

જરાન્ધકસ્તામ્રવક્ષા ભૌમરિશ્ચ જરન્ધમઃ। ચતસ્રો જજ્ઞિરે તેષાં સ્વસારો ગરુડધ્વજાત્ ।। ૩૪.

જરાંધક, તામ્રવક્ષ, ભૌમરી અને જરાંધમ—આ ચાર બહેનો ગરુડધ્વજથી જન્મેલી હતી.

ભાનુર્ભૌમરિકા ચૈવ તામ્રપર્ણી જરન્ધમા। સત્યભામાસુતાનેતાઞ્જામ્બવત્યાઃ પ્રજાઃ શ્રૃણુ ।। ૩૪.

ભાનુ, ભૌમરિકા, તામ્રપર્ણી અને જરાંધમા—આ સત્યભામાના પુત્રો છે; હવે જાંબવતીના સંતાનો સાંભળો.

ભદ્રશ્ચ ભદ્રગુપ્તશ્ચ ભદ્રવિન્દ્રસ્તથૈવ ચ। સપ્તબાહુશ્ચ વિખ્યાતઃ કન્યા ભદ્રાવતી તથા। સમ્બોધની ચ વિખ્યાતા જ્ઞેયા જામ્બવતીસુતાઃ ।। ૩૪.

ભદ્ર, ભદ્રગુપ્ત, ભદ્રવિન્દ્ર અને પ્રસિદ્ધ સપ્તબાહુ; અને કન્યા ભદ્રાવતી તથા પ્રસિદ્ધ સંબોધની—આ બધા જાંબવતીના સંતાન છે.

સંગ્રામજિચ્ચ શતજિત્ ત ન ચ સહસ્રજિત્। એતે પુત્રાઃ સુદેવ્યાશ્ચ વિષ્વક્સેનસ્ય કીર્ત્તિતાઃ ।। ૩૪.

સંગ્રામજિત, શતજિત અને સહસ્રજિત—આ સુદેવી અને વિશ્વક્સેનના પુત્રો કહેવાય છે.

વૃકો વૃકાશ્વો વૃકજિદ્વૃજિની ચ સુરાઙ્ગના। મિત્રબાહુઃ સુનીથશ્ચ નાગ્નજિત્યાઃ પ્રજાસ્ત્વિહ ।। ૩૪.

વૃક, વૃકાશ્વ, વૃકજિત અને સ્વર્ગની સ્ત્રી વૃજિની; મિત્રબાહુ અને સુનીથ—આ બધા નાગ્નજિતીના સંતાન છે.

એવમાદીનિ પુત્રાણાં સહ સ્રાણિ નિબોધત। પ્રયુતન્તુ સમાખ્યાતં વાસુદેવસ્ય યે સુતાઃ ।। ૩૪.

આ રીતે બધા પુત્રો અને તેમના વંશને સમજી લો; વાસુદેવના પુત્રોની સંખ્યા પણ કહી દેવામાં આવી છે.

અયુતાનિ તથાષ્ટૌ ચ શૂરા રણવિશારદાઃ। જનાર્દનસ્ય વંશો વઃ કીર્ત્તિતોઽયં યથાતથમ્ ।। ૩૪.

આઠ લાખ શૂરવીર અને યુદ્ધકુશળ પુત્રો પણ હતા; આ રીતે જનાર્દનના વંશનો સાચો વર્ણન તમને કરવામાં આવ્યો છે.

બૃહતી નર્તકોન્નેયી સુનયે સઙ્ગતા તથા । કન્યા સા બૃહદુચ્છસ્ય શૌનેયસ્ય મહાત્મનઃ ।। ૩૪.

બૃહતી, નૃત્યકન્યા, સુનયા અને સંગતા—આ ચાર કન્યાઓ મહાત્મા બૃહદુચ્છના પુત્રી હતી.

તસ્યાઃ પુત્રાસ્તુ વિખ્યાતા સ્ત્રયઃ સમિતિશોભનાઃ । અઙ્ગદઃ કુમુદઃ શ્વેતઃ કન્યા શ્વેતા તથૈવ ચ ।। ૩૪.

આ સ્ત્રીના ત્રણ પ્રસિદ્ધ અને યુદ્ધમાં તેજસ્વી પુત્રો હતા—અંગદ, કુમુદ અને શ્વેત; અને એક કન્યા શ્વેતા હતી.

અવગાહશ્ચ ચિત્રશ્ચ શૂરશ્ચિત્રવરશ્ચ યઃ। ચિત્રસેનઃ સુતશ્ચાસ્ય કન્યા ચિત્રવતી તથા ।। ૩૪.

અવગાહ, ચિત્ર, શૂર અને ચિત્રવર; ચિત્રસેન પણ તેનો પુત્ર હતો અને એક કન્યા ચિત્રવતી હતી.

તુમ્બશ્ચ તુમ્બબાણશ્ચ જનસ્તમ્બશ્ચ તાવુભૌ। ઉપાઙ્ગસ્ય સ્મૃતૌ દ્વૌ તુ વજ્રારઃ ક્ષિપ્ર એવ ચ ।। ૩૪.

તુંબ અને તુંબબાણ તથા જનસ્તંભ—આ બંને ઉપાંગના પુત્ર તરીકે ઓળખાય છે; વજ્રાર અને ક્ષિપ્ર પણ હતા.

ભૂરીન્દ્રસેનો ભૂરિશ્ચ ગવેષસ્ય સુતાવુભૌ । યુધિષ્ઠિરસ્ય કન્યા તુ સુતનુર્નામ વિશ્રુતા ।। ૩૪.

ભૂરીન્દ્રસેન અને ભૂરી—આ બંને ગવેષના પુત્રો હતા; અને યુધિષ્ઠિરની પ્રસિદ્ધ કન્યા સુતાનુર હતી.

તસ્યામશ્વસુતો જજ્ઞે વજ્રો નામ મહાયશાઃ। વજ્રસ્ય પ્રતિબાહુસ્તુ સુચારુસ્તસ્ય ચાત્મજઃ ।। ૩૪.

આ સ્ત્રીમાંથી અશ્વસુતનો પુત્ર પ્રસિદ્ધ વજ્ર જન્મ્યો; વજ્રનો પુત્ર પ્રતિબાહુ અને તેનો પુત્ર સુચારુ હતો.

કાશ્મા સુપાર્શ્વં તનયં જજ્ઞે સામ્બા તરસ્વિનમ્। તિસ્રઃ કોટ્યસ્તુ પુત્રાણાં યાદવાનાં મહાત્મનામ્ ।। ૩૪.

કાશ્માએ સામ્બના પરાક્રમી પુત્ર સુપાર્શ્વને જન્મ આપ્યો; અને મહાત્મા યાદવોમાં ત્રણ કરોડ પુત્રો હતા.

ષષ્ટિંશતસહસ્રાણિ વીર્ય્યવન્તો મહાબલાઃ। દેવાંશાઃ સર્વ્વ એવેહ ઉત્પન્નાસ્તે મહૌજસઃ ।। ૩૪.

સાંઠ હજાર બલવાન અને પરાક્રમી પુત્રો, બધા દેવાંશ ધરાવતા, અહીં જન્મ્યા અને મહાશક્તિશાળી હતા.

દૈવાસુરે હતા યે ચ અસુરા વૈ મહાતપાઃ। ઇહોત્પન્ના મનુષ્યેષુ બાધન્તે સર્વ્વમાનવાન્ । તેષામુત્સાદનાર્થન્તુ ઉત્પન્ના યાદવે કુલે ।। ૩૪.

જે દેવો અને મહાતપસ્વી અસુરો માર્યા ગયા, તેઓ મનુષ્યરૂપે અહીં જન્મી સમગ્ર માનવજાતને દુઃખ આપતા; તેમના વિનાશ માટે તેઓ યાદવકુળમાં જન્મ્યા.

કુલાનિ દશ ચૈકઞ્ચ યાદવાનાં મહાત્મનામ્। સર્વ્વમકકુલં યદ્વદ્વર્ત્તતે વૈષ્ણવે કુલે ।। ૩૪.

મહાત્મા યાદવોના અગિયાર કુલ હતા; બધા અક અને અન્ય લોકો વૈષ્ણવ કુળમાં હતા.

વિષ્ણુસ્તેષાં પ્રમાણે ચ પ્રભુત્વે ચ વ્યવસ્થિતઃ । નિદેશસ્થાયિભિસ્તસ્ય બદ્ધ્યન્તે સર્વમાનુષાઃ ।। ૩૪.

વિષ્ણુ તેમા પ્રમાણ અને સ્વામી તરીકે સ્થિર થયા હતા; તેમના આદેશમાં રહેતા લોકો દ્વારા બધા મનુષ્યો બંધાયેલા હતા.