વાયુપુરાણમ્

યામેવ રજનીં કૃષ્ણો જજ્ઞે વૃષ્ણિકુલપ્રભુઃ। તામેવ રજનીં કન્યાં યશોદાપિ વ્યજાયત ।। ૩૪.

જે રાત્રે વૃષ્ણી કુળના સ્વામી કૃષ્ણ જન્મ્યા, એ જ રાત્રે યશોદાએ પણ એક દીકરીને જન્મ આપ્યો.

તં જાતં રક્ષમાણસ્તુ વસુદેવો મહાયશાઃ। પ્રાદાત્ પુત્રં યશોદાયૈ કન્યાન્તુ જગૃહે સ્વયમ્ ।। ૩૪.

મહાન યશ ધરાવનાર વસુદેવએ જન્મેલા બાળકની રક્ષા કરી, પુત્રને યશોદાને આપ્યો અને પોતે દીકરીને લઇ લીધો.

દત્ત્વૈનં નન્દગોપસ્ય રક્ષમામિતિ ચાબ્રવીત્। સુતસ્તે સર્વ્વકલ્યાણો યાદવાનાં ભવિષ્યતિ। અયં સ ગર્ભો દેવક્યા અસ્મત્ક્લેશાન્ હનિષ્યતિ ।। ૩૪.

તેને નંદગોપને આપીને કહ્યું: 'આની રક્ષા કર. તારો પુત્ર સર્વ રીતે શુભ છે, યાદવોમાં તેજસ્વી બનશે. આ દેવકીનો ગર્ભ છે, જે આપણાં દુ:ખ દૂર કરશે.'

ઉગ્રસેનાત્મજાયાઞ્ચ કન્યામાનકદુન્દુભેઃ। નિવેદયામાસ તદા કન્યેતિ શુભલક્ષણા ।। ૩૪.

પછી અનકદુંદુભીએ ઉગ્રસેનની પત્નીની દીકરીને રજૂ કરી, અને કહ્યું કે આ શુભ લક્ષણો ધરાવતી કન્યા છે.

સ્વાસાયાં તનયં કંસો જાતં નૈવાવધારયત્। અથ તામપિ દુષ્ટાત્મા હ્યુત્સસર્જ મુદાન્વિતઃ ।। ૩૪.

કંસે સમજ્યું નહીં કે પોતાની પત્નીએ પુત્રને જન્મ આપ્યો છે; પછી એ દુષ્ટ હૃદયવાળા આનંદથી કન્યાને પણ મુક્ત કરી.

હતા વૈ યા યદા કન્યા જપત્યેષ વૃથામતિઃ। કન્યા સા વવૃધે તત્ર વૃષ્ણિસદ્મનિ પૂજિતા ।। ૩૪.

એણે વિચાર્યું કે કન્યા મરી ગઈ, પણ એ બચી ગઈ; એ કન્યા વૃષ્ણી પરિવારના ઘરમાં સન્માનિત થઈ અને ત્યાં મોટી થઈ.

પુત્રવત્પરિપાલ્યન્તો દેવા દેવાન્ યથા તદા । તામેવ વિધિનોત્પન્નામાહુઃ કન્યાં પ્રજાપતિમ્ ।। ૩૪.

એને પુત્રની જેમ જ સંભાળવામાં આવી, જેમ દેવો દેવીની સંભાળ કરે; વિધિ પ્રમાણે જન્મેલી એ કન્યાને પ્રજાપતિની દીકરી કહેવાઈ.

એકાદશા તુ જજ્ઞે વૈ રક્ષાર્થં કેશવસ્ય હ। તાં વૈ સર્વે સુમનસઃ પૂજયિષ્યન્તિ યાદવાઃ। દેવદેવો દિવ્યવપુઃ કૃષ્ણઃ સંરક્ષિતોઽનયા ।। ૩૪.

કેશવની રક્ષા માટે અગિયાર જન્મ્યા; બધા યાદવો આનંદપૂર્વક એનું પૂજન કરતા. દેવોના દેવ, દિવ્ય સ્વરૂપ ધરાવનાર કૃષ્ણ એના દ્વારા રક્ષિત થયો.

ઋષય ઊચુઃ ।। કિમર્થં વસુદેવસ્ય ભોજઃ કંસો નરાધિપઃ। જઘાન પુત્રાન્ બાલાન્ વૈ તન્નો વ્યાખ્યાતુમર્હસિ ।। ૩૪.

ઋષિઓએ પૂછ્યું: 'કંસ, ભોજ રાજા, વસુદેવના પુત્રો અને બાળકોને શા માટે મારી નાખ્યા? કૃપા કરીને એનું કારણ કહો.'

સૂત ઉવાચ।। શ્રૃણુધ્વં વૈ યથા કંસઃ પુત્રાનાનકદુન્દુભેઃ। જાતાઞ્જાતાઞ્ચિશૂન્ સર્વ્વાન્ નિષ્પિપેષ વૃથામતિઃ ।। ૩૪.

સૂતાએ કહ્યું: 'સાંભળો, કેવી રીતે કંસે અનકદુંદુભીના જન્મેલા દરેક પુત્રોને, એક પછી એક, નિષ્ફળ મનથી કચડી નાખ્યા.'

ભયાદ્યથા મહાબાહુર્જાતઃ કૃષ્ણો વિવાસિતઃ। તથા ચ ગોષુ ગોવિન્દઃ સંવૃદ્ધ- પુરુષોત્તમઃ ।। ૩૪.

ભયના કારણે, મહાબાહુ કૃષ્ણ જન્મતાની સાથે જ દૂર મોકલાયા; એ રીતે ગોવિંદ, શ્રેષ્ઠ પુરુષ, ગાયોમાં ઉછેરાયા.

ઉક્તં હિ કિલ દેવક્યા વસુદેવસ્ય ધીમતઃ । સારથ્યં કૃતવાન્ કંસો યુવરાજસ્તદાઽભવત્ ।। ૩૪.

કહવામાં આવે છે કે દેવકી, બુદ્ધિશાળી વસુદેવની પત્ની, ક્યારેક કંસને પોતાની રથમાં બેસાડ્યો હતો; ત્યારે એ યુવરાજ હતો.

તતોઽન્તરિક્ષે વાગાસીદ્દિવ્યા ભૂતસ્ય કસ્યચિત્। કંસો યયા સદા ભીતઃ પુષ્કલા લોકસાક્ષિણી ।। ૩૪.

પછી આકાશમાં કોઈ દિવ્ય જીવની વાણી સંભળાઈ; કંસ હંમેશા એથી ડરતો, એ શક્તિશાળી અને બધા લોકોએ સાંભળેલી હતી.

યામેતાં વહસે કંસ રથેન પરકારણાત્। અસ્યા યઃ સપ્તમો ગર્ભઃ સ તે મૃત્યુર્ભવિષ્યતિ ।। ૩૪.

કંસ, તું આ રથ ચલાવીને એ સ્ત્રીને બીજાના હિત માટે લઈ જઈ રહ્યો છે; એના સાતમા ગર્ભથી તારો અંત થશે.

તાં શ્રુત્વા વ્યથિતો વાણીં તદા કંસો વૃથામતિઃ। નિષ્ક્રમ્ય ખડ્ગં તાં કન્યાં હન્તુકામોઽભવત્તદા ।। ૩૪.

એ વાત સાંભળીને કંસ ગભરાઈ ગયો, અને મૂર્ખતાથી તલવાર લઈને એ કન્યાને મારવા નીકળી પડ્યો.

તમુવાચ મહાબાહુર્વસુદેવઃ પ્રતાપવાન્। ઉગ્રસેનાત્મજં કંસં સૌહૃદાત્પ્રણયેન ચ ।। ૩૪.

વીર અને પરાક્રમી વસુદેવએ ઉગ્રસેનના પુત્ર કંસને મિત્રતા અને પ્રેમથી કહ્યું.

નસ્ત્રિયં ક્ષત્રિયો જાતુ હન્તુમર્હતિ કશ્ચન। ઉપાયઃ પરિદૃષ્ટોઽત્ર મયા યાદવનન્દન ।। ૩૪.

કોઈ ક્ષત્રિય સ્ત્રીને ક્યારેય મારવા યોગ્ય નથી; યાદવોના આનંદ, હું અહીં એક ઉપાય શોધ્યો છે.

યોઽસ્યાઃ સમ્ભવતે ગર્ભઃ સપ્તમઃ પૃથિવી પતે। તમહન્તે પ્રયચ્છામિ તત્ર કુર્ય્યા યથાક્રમમ્ ।। ૩૪.

પૃથ્વીના સ્વામી, એના સાતમા ગર્ભને હું તને સોંપી દઈશ; પછી તું જે યોગ્ય સમજીએ તે કર.

ત્વં ત્વિદાનીં યથેષ્ટત્વં વર્તેથા ભૂરિદક્ષિણ। સર્વાનસ્યાસ્તુ વૈ ગર્ભાન્ સત્યં નેષ્યામિ તે વશમ્ ।। ૩૪.

હવે, દયાળુ, તું મનગમતું વર્ત; એના બધા ગર્ભ તારા અધિકારમાં આવશે, હું સાચે જ તને સોંપી દઈશ.

એવં મિથ્યા નરશ્રેષ્ઠ વાગેષા ન ભવિષ્યતિ। એવમુક્તોઽનુનીતઃ સ જગ્રાહ તનયાંસ્તદા ।। ૩૪.

માણસોમાં શ્રેષ્ઠ, આ વાત ખોટી નહીં પડે; આમ કહીને અને સમજાવીને, એ વખતે કંસે કન્યાને લઈ ગયો.

વસુદેવશ્ચ તાં ભાર્ય્યામવાપ્ય મુદિતોઽભવત્। કંસશ્ચાસ્યાવધીત્ પુત્રાન્ પાપકર્મ્મા વૃથામતિઃ ।। ૩૪.

વસુદેવએ પોતાની પત્નીને મેળવી આનંદિત થયો; કંસ, પાપી અને મૂર્ખ, એના પુત્રોને મારી નાખ્યા.

ઋષય ઊચુઃ ।। ક એષ વસુદેવશ્ચ દેવકી ચ યશસ્વિની। નન્દગોપસ્તુ કસ્ત્વેષ યશોદા ચ મહાયશાઃ। યો વિષ્ણું જનયામાસ યા ચૈનં ચાભ્યવર્દ્ધયત્ ।। ૩૪.

ઋષિઓએ પૂછ્યું: આ વસુદેવ કોણ છે અને યશસ્વી દેવકી કોણ છે? નંદગોપ કોણ છે અને મહાયશસ્વી યશોદા કોણ છે, જેમણે વિષ્ણુને જન્મ આપ્યો અને ઉછેર્યો?

સૂત ઊવાચ।। પુરુષાઃ કશ્યપસ્યાસન્નાદિત્યાસ્તુ સ્ત્રિયાસ્તથા। અથ કામાન્ મહાબાહુર્દેવક્યાઃ સમવર્દ્ધયત્ ।। ૩૪.

સૂતાએ કહ્યું: પુરુષો કશ્યપના વંશના હતા, અને સ્ત્રીઓ આદિત્યના વંશની હતી; પછી ઇચ્છાથી મહાબલી દેવકી દ્વારા ઉછેરાયો.

અચરત્ સ મહીં દેવઃ પ્રવિષ્ટો માનુષીં તનુમ્। મોહયન્ સર્વભૂતાનિ યોગાત્મા યોગમાયયા ।। ૩૪.

એ દેવ મનુષ્ય શરીરમાં પૃથ્વી પર ફર્યો, યોગશક્તિ અને માયાથી બધા જીવોને મોહમાં મૂક્યો.

નષ્ટે ધર્મ્મે તદા જજ્ઞે વિષ્ણુર્વૃષ્ણિકુલે સ્વયમ્। કર્તું ધર્મ્મવ્યવસ્થાનમસુરાણાં પ્રણાશનમ્ ।। ૩૪.

ધર્મ નષ્ટ થયો ત્યારે, વિષ્ણુ વૃષ્ણિ કુળમાં જન્મ્યો, ધર્મની સ્થાપના અને અસુરોના વિનાશ માટે.

આહૃતા રુક્મિણી કન્યા સત્યા નગ્નજિતસ્તદા। સાત્રાજિતી સત્યભામા જામ્બવત્યપિ રોહિણી ।। ૩૪.

રુક્મિણી કન્યાની રીતે લાવવામાં આવી, અને સત્યા, નગ્નજિતની પુત્રી, સત્રાજિતી, સત્યભામા, જાંબવતી અને રોહિણી પણ.

શૈબ્યા સુદેવી માદ્રી ચ સુશીલા નામ ચાપરા। કાલિન્દી મિત્રવિન્દા ચ લક્ષ્મણા જાલવાસિની ।। ૩૪.

શૈબ્યા, સુદેવી, માદ્રી અને એક સુશીલા નામની, કાલિન્દી, મિત્રવિંદા, લક્ષ્મણા અને જાલવાસિની.

એવમાદીનિ દેવાનાં સહસ્રાણિ ચ ષોડશ। ચતુર્દ્દશ તુ યે પ્રોક્તા ગણાશ્ચાપ્સરસાં દિવિ । વિચિન્ત્ય દેવૈઃ શક્રેણ વિશિષ્ટાસ્ત્વિહ પ્રેષિતાઃ ।। ૩૪.

આ રીતે, સોળ હજાર દેવીઓ અને ચૌદ ગ્રુપ અપ્સરાઓ, દેવો અને ઇન્દ્ર દ્વારા ખાસ કરીને અહીં મોકલવામાં આવી.

પત્ન્યર્થં વાસુદેવસ્ય ઉત્પન્ના રાજવેશ્મસુ। એતાઃ પત્ન્યો મહાભાગા વિંષ્વક્સેનસ્ય વિશ્રુતાઃ ।। ૩૪.

વાસુદેવ માટે પત્ની તરીકે, એ રાજમહેલોમાં જન્મી; આ વિંષ્વક્ષેનાની મહાભાગ્યવંતી અને પ્રસિદ્ધ પત્નીઓ છે.